HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
DPT Yıllık Programlar ve Finansman Genel Müdürlüğünün ardından Merkez Bankası’nda Araştırma Genel Müdürlüğünü takiben 2017 yılına kadar danışman olarak çalışan Zafer Yükseler, konut sektöründeki göstergeleri ve çalışanların konut satın alma güçlerini gösteren bir analiz hazırladı. EKONOMİ’nin Yükseler’in analizinden yaptığı hesaplamalara göre bugün ortalama bir konutun fiyatı 191 asgari ücrete karşılık geliyor. Yüzde 25’inin kredilendirildiği varsayılan bir konutun aylık taksiti ise asgari ücretin yüzde 179’u seviyesinde.
Vergialgi.com adlı internet sitesinde yer alan çalışmadaki verilere göre, 2015 yılından bu yana asgari ücret 17,4 kat artarken, konut metrekare fiyatları 15,6 kat arttı. Ancak bu süreçte konut kredisi faizinin yaklaşık 4 katına çıkması, asgari ücretlinin teorik de olsa konut alma imkanının sıfırlanmasına sebep oldu. Yükseler, Merkez Bankası verilerinden yola çıkarak, konut bedelinin yüzde 25’i üzerinden yapılan kredilendirmeye göre hesap yapmış. 2015 yılı fiyatlarına göre 100 m2’lik bir konut 206 bin 915 lira, bu evi satın alabilmek için çekilecek kredinin aylık ödemesi 752 lira, asgari ücret ise 975 lira düzeyindeydi. Yani aylık taksit asgari ücretin yüzde 77’si kadardı.
Asgari ücretin 1404 lira olduğu 2017’de durum asgari ücretli lehine gelişti ve 2 milyon 751 bin liralık konutun 992 liralık aylık taksiti asgari ücretin yüzde 70,7’sine karşılık geliyordu. Pandeminin yaşandığı 2020 yılında asgari ücret 2 bin 325 lirayken, 100 metrekarelik konutun fiyatı 3 milyon 577 bin liraya çıktı. Bu konut için kullanılacak kredinin 1307 liralık aylık taksiti, asgari ücretin yüzde 56,2’si olarak hesaplandı. 2 yıl sonra 100 metrekarelik konutu satın alabilmek için ödenecek kredi taksiti asgari ücretin üzerine çıkmaya başladı. 2022’de bu oran yüzde 124,6’ya 2023’te yüzde 169,4’e fırladı. 2024 yılının ilk yarısında ise oran yüzde 158,4’e geriledi.
2024’ün ikinci yarısında ise konut fiyatı 3 milyon 243 bin liraya, bunun için alınacak kredinin aylık taksiti 30 bin 543 liraya, asgari ücret ise 17 bin 2 liraya yükseldi. Başka bir ifade ile konut kredisinin aylık taksiti, asgari ücretin yüzde 179’u seviyesine çıkmış oldu.
Ortalama konut fiyatı 191 asgari ücrete eşit
EKONOMİ’nin yaptığı hesaplamalara göre 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de ortalama konut fi yatı 191 asgari ücrete karşılık geliyor. Bu rakam en düşük seviyesini 146 ile 2019 yılında gördü. Ortalama konut fi yatı 2020’de 154 asgari ücret, 2021’de 172 asgari ücret iken, konut fi yatlarının aşırı yükseldiği 2022 yılında 266 asgari ücrete yükseldi. 2023’te 2 milyon 595 bin liralık konut 261 asgari ücrete karşılık geliyordu. Konut fi yatı 2024 yılı ilk yarısında 179 asgari ücret, ikinci yarısında ise 191 asgari ücret seviyesinde bulunuyor.
