MEHMET KAYA/ANKARA
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, bu kredi yanında başka programlarda da kullanılan Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) sisteminde ayarlamalar yaptı. Orta Vadeli Program’da da proje büyüklüğünün en az 1 milyar TL olması şartında esneme yapılabileceği, kritik ürünler ve KOBİ’lerin de dâhil edilebilmesine yönelik eylem yer aldı.
Öte yandan, bu alandaki en güçlü program olan ve EKONOMİ’nin Merkez Bankası verilerinden takip ettiği YTAK kredilerinin fiilî kullanımı sayılabilecek mali gelişmelerde son birkaç ayda hızlanma gözlendi. Buna göre uzun süredir 100 milyar TL seviyesinde bulunan fiilî kullanımlar, 2026’dan itibaren yeniden hızlandı ve ağustos ayı sonu itibarıyla 167,4 milyar TL’ye ulaştı. 2025 yılı sonu itibarıyla fiilî kullanım 104 milyar TL seviyesindeydi. Bu programda toplam ayrılan kaynak 750 milyar TL seviyesinde bulunuyor. Ancak programa başvuran ve projeleri kabul edilen yatırımcılara ne kadarlık tahsisat yapıldığına dair bilgi bulunmuyor.
Ne değişti?
YTAK programı, Proje Bazlı Teşvik Sistemi ve benzeri programlarla; ithal ikamesi sağlayan, kritik önem taşıyan, teknoloji kazanımına ve katma değerli ürünlerin üretimine katkı veren, hammadde ve kritik nitelikli girdi sağlayan yatırımlara yüksek teşvik veriliyor. Başta YTAK olmak üzere bu alandaki kredi programları için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ön değerlendirme sistemi bulunuyor. Bakanlığın 3 Eylül günlü Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırım Projelerinin Stratejik Öncelik ve Teknik Değerlendirmesine Dair Tebliğ değişikliği ile kapsam değişikliği yapıldı.
Buna göre, KOBİ niteliğindeki şirketler dâhil olmak üzere firmaların başvurabileceği bir sistem getirildi. Yatırım kredilerinde programlara uygunluk bakımından öncelikli yer edinebilme ve kredi maliyetlerine etki eden Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) sisteminin yanına “Öncelikli Finansman Belgesi” sistemi getirildi. YTAK’ta asgari 1 milyar TL olan yatırım bedeli, bu tür belgeye dayalı yatırımcılar için en az 100 milyon TL’ye düşürüldü ve öz kaynak/sermaye şartı kaldırıldı. Öncelikli Finansman Belgesi almak için başvuran projeler de bir puanlamaya tabi tutulacak. Buradan alınan puanlarla önceliklendirme yapılacak ve uygunluk belgelenecek. Başvuru için asgari puan 50 olarak belirlendi.
Hangi alanlar kapsanıyor?
Öncelikli alanlar, ilgili tebliğde orta-yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerdeki ürünler ile bu sektörlerin gelişimi için kritik olan ürünler olarak tanımlanıyor. Tebliğin 1. ekinde GTİP bazında detaylandırılmış 310 ürün bulunuyor. Bu alanlarda en az 100 milyon TL yatırım yapmak isteyen firmalar belge için başvurabilecek ve bu belgeye dayalı olarak YTAK başta olmak üzere “aracı bankalarca kullandırılan” yatırım kredi programlarına başvurabilecek.
YTAK’ta son durum
YTAK kredilerinde fiilî kullanım, ağustos ayı sonu itibarıyla 167 milyar 359,5 milyon TL’ye ulaştı. Bu tutar, Merkez Bankası’ndan program kapsamında yapılan ödemeleri kapsıyor. Fiilî finansman gerçekleşmesini tam olarak göstermese de ulaşılan seviyeye işaret ediyor. Merkez Bankası’nın bu programı için her yıl 100 milyar TL olmak üzere 3 yıl için 300 milyar TL kaynakla 2020’de başlatılan programın büyüklüğü, daha sonra toplamda her biri yine 3 yıllık olmak üzere önce 500 milyar TL’ye, son olarak da 750 milyar TL’ye yükseltildi. İlk yıllarda döviz kazandırıcı hizmet kapsamında büyük turizm yatırımları, daha sonra da deprem bölgesi yatırımları geçici süreyle programa dâhil edildi. 2023 sonunda ise sistem, puanlama ve öncelik listesinin yayımlanmasıyla netleşecek şekilde değiştirildi. YTAK programında toplam tahsisler ve bu alanda kredilendirilen projelere yönelik kapsamlı resmî bir veri bulunmuyor.
