MEHMET KAYA/ANKARA
İşsizlik Sigortası Fonu’nun 2000 yılından bu yana toplam gelirinin yüzde 54,5’i harcandı, en büyük kalemler teşvik ve aktif istihdam programları oldu. Fon’un 25 yıllık gelirinin yüzde 12,14’ü işsizliğe, yüzde 21,19’u teşvike gitti.
Türkiye, son yılların en iddialı, gençlere yönelik aktif işgücü programını açıkladı. Gençliğin Üretim Çağı (GÜÇ) programı ile üç yıl içinde, 3 milyon genç için uygulanacak aktif istihdam programlarıyla toplamda 445.1 milyar TL’lik harcama yapılacak. Harcamaların tamamı İşsizlik Sigortası Fonundan (İSF) gerçekleştirilecek. Son yayınlanan bültende, 2025 sonu itibariyle fon varlığı 628 milyar 479.1 milyon TL olarak açıklandı. 2025 yılı gelirleri 526 milyar 047 milyon TL, giderleri ise 256 milyar 539.2 milyon TL olarak kayda geçti.
Açıklanan Gençliğin Üretim Gücü programı çerçevesindeki 5 alt program İSF’den yapılan ödemelerle yürütülecek. Üç yıllık GÜÇ için yıllık 148-150 milyar TL’lik bir harcama fon tarafından yapılacak.
SGK tarafından yayınlanan yarı akademik Sosyal Güvenlik Dergisinin 29. Sayısında yayımlanan Çeyrek Asırda İşsizlik Sigortası Fonu: Gelir ve Giderler Bakımından Bir Değerlendirme başlıklı Yozgat Bozok Üniversitesi Öğretim Görevlisi Duygu Açık ve Bursa Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Yusuf Alper makalesinde, fonun 2000’den bu yana gelir ve giderleri derlendi. Buna göre, fon başlangıcından Ekim 2025 sonuna kadar 1 trilyon 325 milyar 122.6 milyon TL gelir elde etti. Bu gelirin 722 milyar 253.3 milyon TL’si harcandı.
En büyük harcama kalemi teşvikler
İSF’nin 2000 yılından bu yana tüm gelirlerin yüzde 54,5’i harcanmış oldu. Fonun, 2025 sonu itibariyle devlet iç borçlanma senetleri ve mevduatta değerlendirilen varlık tutarı ise 628 milyar 479.1 milyon TL düzeyinde. İSF’nin giderlerinin toplamda yüzde 38,17’si teşvik ve aktif istihdam programlarına harcandı. En büyük kalem ise harcamaların içinde tek başına yüzde 21.19 pay ile teşvikler oldu.
İşsizlik Sigortası Fonu’nun değerlendirilmesinde tartışmalar sürerken, bu fondan gençlere yönelik yürüteceği programın sosyal ve sosyal güvenlik sistemine etkileri, başarı düzeyi de bu tartışmalara eklenecek. Türkiye’de 15-24 yaş grubunda yüzde 23’lerde bulunan ne eğitimde ne istihdamda genç oranının aşağı çekilmesi ihtiyacı büyüyor.
