Hüsniye GÜNGÖR
İsrail İstanbul Başkonsolosluğu, Konsolosluk Şefi Ehud Moshe Eitam 2022’de 9,2 milyar dolara ulaşan İsrail-Türkiye ticaret hacminde bu yıl 10 milyar doların görüleceğini söyledi. Politik ilişkilerin iyi olmadığı zamanda bile ikili ticaretin artığına dikkat çeken Eitam “Ancak genel atmosferin iş dünyası üzerinde kısıtlayıcı bir etkisi vardı ve hükümetlerin ikili ekonomik faaliyetlere katılımı çok azdı. Normalleşme sonrası farkı net bir şekilde görüyoruz ve uzun vadede çok daha yüksek ikili ticaret rakamları görmeyi bekliyoruz” diye konuştu.
Türkiye ve İsrail’in geçtiğimiz Ağustos’ta normalleşme sürecinin tamamlanması için dört yıl aradan sonra karşılıklı büyükelçi atamasının ikili ticarete etkisini değerlendiren Eitam politik yakınlaşmanın en belirgin göstergesinin Aralık’ta Türkiye’ye gelen tarihin en büyük ticari delegasyonu olduğunu söyledi. İsrail Ticaret Odaları Birliği ile Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) arasında uzun yıllardır devam eden ilişkilerin bir sonucu olarak gerçekleşen ziyaret kapsamında çoğunluğu ithalatçı 57 İsrailli şirketi temsilen 100 kişilik ticari heyet Türkiye’ye gelmişti. Eitam oldukça organize ve etkileyici geçen bu etkinlikte ileri düzeyde iş anlaşmaları yapan şirketler olduğu gibi potansiyel iş birlikleri için tohumlar da atıldığını söyledi.
‘Hizmet ve teknoloji ihracatında potansiyel var’
İkili ticaretin, 2022’de yüzde 30’a yakın büyüme göstererek 9,2 milyar dolara ulaştığı bilgisini veren Eitam “Bu yıl 10 milyar doları görmeyi umuyoruz. Türkiye, ABD ve Çin’den sonra İsrail’e en çok ihracat yapan üçüncü ülke ve İsrail’in sekizinci ihracat noktası” dedi. Bundan sonra ticari ilişkileri şansa bırakmayacaklarını, iki ülkenin kapasitelerini ortaya çıkaracak etkinlikler planladıklarını söyleyen Eitam şöyle konuştu: “İsrailli teknoloji şirketlerinden oluşan etkili ticari heyetleri Türkiye’nin iyi olduğu sanayide ortaklıklar kurmaları için getirmek üzerine çalışıyoruz. Türkiye çok güçlü bir üretim yapısına ve çok büyük bir sanayiye sahip. İsrail’de ise ağırlıklı olarak teknoloji var. 2022, yüzde 53 ile İsrail hizmet ihracatının (yazılım dahil) emtia ihracatını geçtiği ilk yıl oldu. Ancak İsrail’in Türkiye’ye yaptığı 2,38 milyar dolar ihracatın sadece 90 milyon doları hizmet ihracatı. Hizmet ve teknoloji ihracatında gerçekleşmemiş, önemli bir potansiyel var.”
Ar-Ge iş birliği için ortak fon kuruluyor
Eitam iş birliği potansiyeli taşıyan diğer alanlar olarak tarım, su, gıda, alternatif enerji, iklim teknolojisi, yaşam bilimleri, ilaç, tıbbi cihazlar ve dijital sağlığın altını çizdi. 2022’de 800 bine ulaşan İsrailli turist sayısının bu yıl 1 milyona ulaşacağının tahmin edildiğini belirten Eitam “İsrail havayollarının 16 yıl aradan sonra Türkiye’ye dönmesi de son sürecin önemli gelişmelerinden” dedi. Üç yıl aradan sonra atanan İsrail ticari ataşesinin de Türkiye’deki işbirliği potansiyeline şaşırdığını aktaran Eitam İsrail Ekonomi Bakanı’nın Ekim’deki Türkiye ziyaretinin ardından TÜ- BİTAK ile İsrail İnovasyon Kurumu arasında Ar-Ge işbirliği için ortak bir hükümet fonunun etkinleştirilmesi kararı alındığını hatırlattı.
İstikrarın iş insanları için önemine dikkat çeken İsrail İstanbul Başkonsolosluğu Konsolosluk Şefi Ehud Moshe Eitam “Türkiye ile İsrail arasındaki iyi ilişkiler tüm bölgenin istikrarına da katkıda bulunuyor. İlişkilerin hızla gelişmesi, iki ülke halkının yoğun ilgisini gösteriyor. Bu, Türkiye’deki depremin ardından İsrail halkının ve hükümetinin verdiği hızlı ve ekili karşılığında gösterdiği gibi, sadece ticaret ve ekonomiyi değil, kültür, turizm ve halklar arası temasları da kapsıyor” diye konuştu.
İsrail, rehabilitasyon sürecinde de depremzedelerin yanında olacak
Depremin ardından Türkiye’ye yardım ekibi gönderen ilk ülkelerden biri olan İsrail’in İstanbul Başkonsolosluğu Konsolosluk Şefi Ehud Moshe Eitam, Kahramanmaraş’ta görev yapan İsrail arama kurtarma ekibinin 19 kişiyi canlı kurtarmayı başardığını söyledi. Eitam İsrail’in yardım faaliyetleriyle ilgili şu bilgileri verdi: “İsrail’den gelen çok sayıda STK farklı şehirlerde çalışmalar yürüttü. Resmi acil durum ekibimizse 450’nin üzerinde kişiyle Azerbaycan’ın ardından ikinci büyük delegasyon oldu. İsrail Hükümeti, devlet ve sivil toplum kuruluşlarının bağışladığı ilaç, giyecek ve su arıtma cihaz ve makinelerinden oluşan 400 tonluk yardımı taşıyan 45 uçak gönderdi. Yüzlerce çadır bağışlandı ve ISRAIR, Türkiye’ye yaptığı ilk uçuşta depremzedeler için ilaç taşıdı. Desteğimiz bunlarla sınırlı kalmayacak, rehabilitasyon sürecinde de yardım planlıyoruz.”
‘İsrail’deki olaylar diyalogla çözülecek’
İsrail İstanbul Başkonsolosluğu Konsolosluk Şefi Ehud Moshe Eitam, yargı sisteminde yapılması planlanan değişiklikler üzerine başlayan kargaşanın diyalogla çözüleceğini söyledi. Eitam “İsrail, demokratik sisteminin belirli yönleri hakkında hararetli bir iç tartışma ve gösterilerin olduğu çalkantılı bir dönemden geçiyor. Olaylar, İsrail toplumundaki demokrasinin derinliğini gösteriyor ve diyalog yoluyla çözülecek” dedi.
