İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi'nin (PMI) nisan ayı sonuçları açıklandı.
Eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen tüm rakamların sektörde iyileşmeye işaret ettiği anket sonuçlarına göre, martta 47,9 olan manşet PMI, nisanda 45,7'ye gerileyerek ikinci çeyreğin imalat sanayi faaliyet koşullarında kayda değer bir yavaşlamayla başladığına işaret etti.
İmalat sanayi üretimindeki düşüş, Eylül 2024'te görülen oranla aynı olacak şekilde Kovid-19 salgınından bu yana en yüksek hızda daraldı. Böylece yavaşlama eğilimi 25. aya ulaştı. Anket katılımcılarının önemli bir bölümü, son düşüşün Orta Doğu'daki savaştan kaynaklandığını bildirdi.
Toplam yeni siparişler ve yeni ihracat siparişlerindeki düşüş marta göre belirgin şekilde hızlandı. Yeni siparişlerdeki yavaşlamada, enflasyonist baskıların güçlenmesi etkili oldu. Girdi maliyetleri enflasyonu üst üste 5'inci ay artarak Ocak 2024'ten bu yana en yüksek düzeye ulaştı. Nihai ürün fiyatları da iki yıldan uzun bir dönemin en keskin artışını kaydetti.
Katılımcıların önemli bir bölümü, savaşa bağlı olarak akaryakıt ve petrol maliyetlerinin arttığını belirtti. Firmalar ayrıca tedarikçilerin teslimat sürelerinde gözle görülür bir artış yaşandığını ifade etti. Tedarikçi performansındaki bozulma Şubat 2023'ten bu yana en yüksek düzeyde gerçekleşti. İmalatçılar, yeni siparişlerdeki düşüşe bağlı olarak istihdam, satın alma faaliyetleri ve stoklarını azaltmayı sürdürdü. Girdi stoklarındaki düşüş son 6 yılın en yüksek hızına ulaştı.
10 sektörden 9'unda üretim yavaşladı
İSO Türkiye Sektörel PMI nisan ayı raporu, Orta Doğu'daki savaşın Türk imalat sektörünün geneli üzerindeki etkilerini ortaya koydu.
Anket kapsamında izlenen sektörlerin büyük çoğunluğunda enflasyonist baskılar güçlenirken tedarikçilerin teslimat süreleri neredeyse tüm sektörlerde uzadı. Öte yandan, nisanda üretim ve yeni siparişlerini artıran tek sektör giyim ve deri ürünleri oldu. Bu sektörde gerçekleşen üretim artışıyla 10 aylık daralma süreci sona erdi. Geri kalan 9 sektörün tamamında üretim yavaşladı. Üretimde en belirgin düşüş, bir önceki ay büyüme kaydeden kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe görüldü.
Yeni siparişlerde de üretimdekine benzer bir tablo izlenirken en sert gerileme tekstil ürünlerinde yaşandı. Yeni ihracat siparişleri ise yine tekstil öncülüğünde tüm sektörlerde düştü.
Giyim ve deri ürünleri ile makine ve metal ürünleri sektörlerinde ihracat kaybı çok sınırlı düzeyde gerçekleşti. Nisanda iş yükünün düşük seyri, takip edilen sektörlerin büyük bölümünün ikinci çeyrek başında istihdam azaltmasına yol açtı. Çalışan sayısı yalnızca giyim ve deri ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünlerde arttı. İstihdamda en belirgin düşüş ise ana metal sanayisinde gerçekleşti.
En ılımlı artış makine ve metal ürünlerinde kaydedildi
Nisanda maliyet baskıları yaygın bir şekilde güçlendi. 10 sektörden 8'inde girdi fiyatları enflasyonu mart ayına göre artış sergiledi.
Maliyetlerde en sert yükseliş, enflasyonun 27 aylık zirveye ulaştığı kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gerçekleşti. En ılımlı artış ise makine ve metal ürünlerinde kaydedildi.
Kimyasal, plastik ve kauçuk sektörü nihai ürün fiyatları enflasyonunda da başı çekti. Nisandaki artış, 4 yılı aşkın bir sürenin en yüksek hızında gerçekleşti. Giyim ve deri ürünlerinde bir önceki ay sabit kalan satış fiyatları nisanda sert bir şekilde yükseldi.
Nihai ürün fiyatlarında artışın hız kestiği tek sektör elektrikli ve elektronik ürünler oldu. Ancak bu sektörde dahi enflasyon belirgin düzeyde kaldı. Nisanda tedarikçilerin teslimat süreleri yaygın bir artış eğilimi sergiledi. Tedarikçi performansında iyileşme gerçekleşen tek sektör ana metaller olurken en belirgin bozulma ise Ocak 2022'den bu yana en uzun gecikmelerin yaşandığı tekstil sektöründe kaydedildi.
"Orta Doğu'daki savaşın Türk imalat sektörü üzerindeki etkileri arttı"
Endekse ilişkin değerlendirmesine yer verilen S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, nisanda Orta Doğu'daki savaşın Türk imalat sektörü üzerindeki etkilerinin arttığının gözlendiğini belirtti.
Harker, "Firmalar talebin zayıf olduğunu, enflasyonun güçlendiğini ve tedarik zincirlerinde aksamalar yaşandığını bildirdi. Savaşın etkilerinin ne kadar süreceğine ilişkin endişeler, imalatçıların temkinli bir tutum sergileyerek istihdam, satın alma faaliyetleri ve stoklarını azaltmasına yol açtı. Firmalar, önümüzdeki aylarda toparlanmanın yeniden başlaması için savaşın hızlı bir şekilde çözüme kavuşmasını umut ediyor." değerlendirmesinde bulundu.
