HÜSEYİN GÖKÇE
Avrupa’dan Asya’ya giden gemiler için rotayı yüzde 40 azaltan NSR’nin alternatif kanallara göre riskler yönünden çok avantajlı olduğu belirtiliyor. Rotadaki kargo trafiği son 10 yılda 5 kat artmış durumda. Küresel ticaretin yüzde 80’inden fazlası deniz yoluyla gerçekleştiriliyor. Ancak yüzyıllardır kullanılan geleneksel rotalar artık ‘alarm’ veriyor. Uzmanlara göre Orta Doğu’daki bitmek bilmeyen jeopolitik gerilimler, Süveyş Kanalı çevresindeki artan güvenlik riskleri, güney deniz yolu boyunca korsanlık tehditleri, küresel devleri daha güvenli alternatiflere doğru yönlendiriyor.
Lojistiğin öngörülebilirliği ve güvenliği hayati öncelik olarak değerlendirilirken, Rosatom’un alt yapı işletmeciliğini yaptığı Kuzey Deniz Rotası (NSR) burada devreye giriyor. Verilere göre Deniz taşımacılığında, 5.600 kilometrelik Arktik Okyanusu’nun buzlu suları, küresel ekonominin yeni ana arteri olarak ortaya çıkıyor. Yüzde 40 zaman tasarrufu ve nükleer buzkıran gemilerinin gücüyle, ticaretin rotası artık kuzeye kırılıyor. Derlenen bilgilere göre, 2016’da 7 milyon ton olan NSR’deki kargı trafiği 2025 yılında 37 milyon tona yükseldi. Rusya’nın nükleer buzkıran filosunun desteklediği bu koridorda, kargo hacminin 2030 yılından sonra 150 milyon tona ulaşması bekleniyor.
Küresel lojistik dengeleri değişti
Uzmanlar, Batı Avrasya ile Asya-Pasifik bölgesi arasındaki en kısa rota olan NSR’nin küresel lojistik dengelerini değiştirmesinin temel nedenini, sağladığı zaman tasarrufuna bağlıyor. Geleneksel Güney Rotası’nda seyahat süresi yaklaşık 35-50 gün sürerken, NSR ile bu süre yüzde 30-40 oranında kısalıyor. Uzmanların verdiği bilgiye göre, Ekim 2025’te Çin’in Ningbo limanından İngiltere’nin Felixstowe limanına seyahat eden ve ardından Rotterdam ve Hamburg limanlarına uğrayan bir geminin seyahat süresini 2 kat kısalttı. Geçen yıl gemi, seyahat süresini sadece 20 günde tamamladı. Bu sadece yakıt tasarrufu sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda küresel tedarik zincirindeki ‘bekleme’ krizine de etkili bir çözüm sunuyor değerlendirmesi yapılıyor.
NSR’nin, Türk ihracatçıları için Uzak Doğu pazarlarına ulaşmak adına stratejik bir yedek geçiş kapısı” işlevi gördüğüne dikkat çeken uzmanlara göre, “NSR, giderek daha istikrarsız hale gelen güney koridorlarına olan bağımlılığı azaltırken tedarik zinciri çeşitliliğini artıran bir lojistik alternatifi haline geliyor. Bu ilgi şimdiden uygulamaya da yansıyor. Yakın zamanda Murmansk limanından Türkiye’ye 2,5 milyon ton kömür sevk edildi”. Kuzey Deniz Rotası, Kara Boğazı’ndan, Bering Boğazına uzanan yaklaşık 5 bin 600 kilometre uzunluğuna sahip.
