ŞEBNEM TURHAN
Altın fiyatlarının küresel çapta rekor kırması Türkiye’de son bir yılda iki katını aşan artış yaşanması yurtiçinde kayıtlı kıymetli maden mevduatının katlanmasına yol açtı. Yastık altı altının yanı sıra bankalardaki kıymetli maden mevduatı Merkez Bankası verilerine göre son bir yılda parite etkisinden arındırılmış 15 milyar 265,7 milyon dolar yükseldi. Artışın neredeyse yüzde 90’ı gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatının yükselişinden kaynaklandı, toplam yabancı para mevduatı içinde kıymetli maden mevduatının payı da son bir yılda 12.23 puan arttı.
Türkiye’de gram altın fiyatları son bir yılda iki katından fazla yükseliş gösterdi. Bu yükselişin zaten geleneksel bir yatırım aracı olarak öne çıkan altına ilgiyi daha da arttırdı. Kayıt dışından ziyade kayıt içi yani bankalardaki altın mevduatında dikkat çekici bir yükseliş gerçekleşti son bir yılda. Merkez Bankası ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verileri de bu artışı ortaya koyuyor.
Gerçek kişilerde 11 puan yükseliş
Merkez Bankası haftalık para ve banka verilerine göre 2 Ocak ile biten hafta itibariyle gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatı 77 milyar 178,3 milyon dolar seviyesinde. Bu son bir yılda gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatının parite etkisi dahil olarak yüzde 103,81 arttığını gösterdi. Gerçek kişilerin geçen yıl aynı haftada kıymetli maden mevduat büyüklüğü 37 milyar 866,51 milyon dolardı ve toplam yabancı para mevduatı içinde payı da yüzde 10,05 seviyesindeydi. Bir yıl sonra gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatının toplam yabancı para mevduatı içindeki payı yüzde 29,65'e fırladı ve 11 puana yakın artış gösterdi.
Yine Merkez Bankası verileri gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatının parite etkisinden arındırılmış olarak son 10 haftadır yani 2.5 aydır kesintisiz arttığını ortaya koyuyor. Bu 10 haftada parite etkisinden arındırılmış olarak gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatı 5 milyar 885,7 milyon dolar yükseldi.
Son 10 haftada kesintisiz artış sürüyor
Son bir yılda ise gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatında artış 13 milyar 402,9 milyon dolar seviyesinde. Bu son bir yıldaki yükselişin yüzde 43,7'si yani neredeyse yarısı son 10 haftada gerçekleşti. Uzmanlar da gerçek kişilerin değerli metal mevduatlarına ilgisinin yüksek seyretmeye devam ettiğini ve son iki haftada 2 milyar doları aşan büyümenin dikkat çektiğine işaret etti.
Tüzel kişilerin ilgisi sınırlı kaldı
Merkez Bankası verilerine göre tüzel kişilerin de kıymetli maden mevduatı 2 Ocak ile biten haftada 7 milyar 493,4 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Son bir yılda tüzel kişilerin döviz mevduatı parite etkisi dahil yüzde 137,6 arttı böylece toplam yabancı para mevduatı içinde tüzel kişilerin kıymetli maden mevduatı payı da yükseliş gösterdi. Geçen yıl aynı haftada tüzel kişilerin kıymetli maden mevduatının toplam yabancı para mevduatı içindeki payı yüzde 1,58 iken bu yıl aynı haftada 1.32 puan yükselişle yüzde 2,90'a çıktı.
Tüzel kişilerin Merkez Bankası verilerine göre parite etkisinden arındırılmış olarak kıymetli maden mevduatı son bir yılda 1 milyar 862,8 milyon dolar yükseldi. Gerçek kişilerin aksine tüzel kişilerin kıymetli maden mevduatı son bir yılda dalgalı bir yapı izledi ve fiyat artışlarının öne çıktığı dönemlerde yapılan satışlar dikkat çekti.
Hem gerçek hem de tüzel kişilerin kıymetli maden mevduatının toplam yabancı para mevduatı içindeki payı da artışa paralel yükseliş sergiledi. Merkez Bankası verilerine göre son bir yılda gerçek ve tüzel kişilerin kıymetli maden mevduatı parite etkisi dahil yüzde 106,4 arttı ve 41 milyar 20,7 milyon dolardan 84 milyar 671,7 milyon dolara yükseldi. Toplam yabancı para mevduatı içinde kıymetli maden mevduatının payı da geçen yılki yüzde 20,64 seviyesinden 12.23 puan artışla yüzde 32,87'ye kadar yükseldi. Son bir yılda kıymetli maden mevduatları iki katından fazla artarken yabancı para mevduatında artış yüzde 29,6'da kaldı. Parite etkisinden arındırılmış olarak da son bir yılda toplam kıymetli maden mevduatı 15 milyar 265,7 milyon dolar yükseldi.
■ Toplam mevduatta payı yüzde 13’ü aştı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurum aylık verileri de kıymetli maden mevduatının toplam mevduat içindeki payını da son bir yılda sürekli arttırdığını ortaya koydu. BDDK verilerine göre Kasım 2025 itibariyle yurtiçi yerleşiklerin toplam kıymetli maden mevduatı 3 trilyon 221 milyar 780.4 milyon lira seviyesinde. Toplam mevduat ise bankacılık sektöründe yurtiçi yerleşiklerin 24 trilyon 419,5 milyar lira. Yani kıymetli maden mevduatının toplam mevduat içindeki payı yüzde 13,2 seviyesinde bulunuyor. Kasım 2024'te ise kıymetli maden mevduatı 1 trilyon 432 milyar lira idi aynı dönem toplam yurtiçi yerleşiklerin bankacılık sektöründeki mevduatı da 16 trilyon 882,6 milyar lira seviyesinde bulunuyordu. Böylece kıymetli maden mevduatının toplam mevduat içindeki payı da yüzde 8,5 seviyesinde hesaplandı. Son bir yılda BDDK verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin kıymetli maden mevduatının toplam mevduat içindeki payı 4.7 puan birden artış gösterdi.
■ Altın yeni haftaya rekorla başladı
Gram altın fiyatları son bir yılda yüzde 108 artışla dün gün içinde 6 bin 406,76 lira ile zirveyi gördü. Çeyrek altın fiyatları 10 bin 362,96 lira, Cumhuriyet altını ise 43 bin 69,79 ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. Altının ons fiyatının 4 bin 620,28 dolarla rekor kırdığı dün gümüşün ons fiyatı da 85.69 dolar ile rekor seviyeye yükseldi. Uzmanlar İran'daki protestolar, ABD'nin Venezuela'ya müdahalesi, Çin- Japonya arasındaki diplomatik kriz ve ABD'nin Grönland'ı ilhak edebileceğini içeren küresel jeopolitik gerilimler kıymetli madenlerin fiyatlarını da etkiliyor.
