MERVE YİĞİTCAN
İsrail’in Filistin’e yönelik saldırıları sonrası Türkiye’nin getirdiği ticaret yasağı Türk şirketlerin bölgedeki ticaret dengelerini de değiştirdi. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, yılın ilk iki ayında Türkiye’nin Filistin’e ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 290,7 artarak 107,4 milyon dolar olarak gerçekleşti. Hatırlanacağı üzere, geçen yılın tamamında da Türkiye’nin Filistin’e ihracatı yüzde 521 artarak 757,7 milyon dolara ulaşmıştı. Yılın başında gelen yüksek oranlı bu artışlar, 2025’in tamamında da Filistin’e ihracatta yeni bir rekorun geleceğinin sinyallerini veriyor. Yanı sıra veriler Türkiye’nin ilk iki ayda Filistin’e yaptığı ihracatın Bosna Hersek’e, Finlandiya’ya, Güney Kore’ye, Makedonya’ya, Güney Afrika’ya ve Kuveyt’e yaptığı ihracattan daha yüksek olduğu göze çarpıyor.
Önce çelik sonra gıda
Filistin’e ihracatta sektörlerin performansına bakıldığında, yılın ilk iki ayında bu ülkeye en fazla ihracatın 2024’ün tamamında olduğu gibi çelik sektöründen yapıldığı görülüyor. Aynı zamanda en yüksek oranlı artış da çelik sektörünün ihracatında görüldü. Çelik sektörünün Filistin’e ihracatı yılın ilk iki ayında yüzde 118.698 artışla 28,7 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu arada Gazze’ye yönelik saldırılardan önce çelik sektörünün en büyük pazarı İsrail’di. Saldırılar öncesi 2022 yılında ise Türkiye’nin Filistin’e çelik ihracatı 1,8 milyon dolar civarındaydı.
Ocak-şubatta tutar bazında Filistin’e en yüksek ihracatı yapan ikinci sektör ise hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri oldu. Bu sektörün Filistin’e ihracatı ilk iki ayda yüzde 92,5 artışla 26,7 milyon dolar oldu. Bu sektörü 13,2 milyon dolarlık ihracatla kimyevi maddeler ve mamulleri izledi. Sektörün ihracatı ocak-şubatta yüzde 8.273 oranında artış gösterdi. Söz konusu ilk 3 sektörü mobilya, kağıt ve orman ürünleri; hazır giyim ve konfeksiyon ile demir ve demir dışı metaller sektörleri izliyor.
Astronomik oranlı artışlar…
Filistin’e ihracattaki yüksek oranlı artışın, söz konusu ülkenin gerçek talebinden mi yoksa trafik sapmasından mı kaynaklandığı tam olarak bilinmemekle beraber, tıpkı çelik sektöründe olduğu gibi birçok sektörde astronomik artışlar yaşandığı bir gerçek. Ocak-Şubat 2025 döneminde Filistin’e ihracatta çelikten sonra en yüksek oranda artış görülen ikinci sektör ise yüzde 23.696 ile çimento, cam, seramik ve toprak ürünlerinde oldu. Hazır giyim sektörü de Filistin’e ihracatını bu dönemde yüzde 15.147 oranında artırarak en yüksek üçüncü artış oranına sahip oldu. Bu dönemde madencilik ürünlerinin ihracatı yüzde 13.085, iklimlendirme sanayiinin ihracatı yüzde 9.535, tekstil ve hammaddeleri sektörünün yüzde 9.511, kimyevi maddeler ve mamullerinin de yüzde 8.273 oranında arttı.
■ İlk 10’daydı, şimdi ihracat sıfırlandı
Peki İsrail ile ticarette son durum ne? Bilindiği gibi, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları uluslararası camiada büyük tepkiyle karşılanırken, Türkiye 9 Nisan 2024’ten itibarıyla İsrail’e ihracat yasağı getirmişti. Bu adımla beraber Türkiye’nin İsrail’e ihracatı geçen yılın tamamında yüzde 72,3 düşüşle 5,1 milyar dolardan 1,4 milyar dolara gerilemiş, bu ihracatın da 1,1 milyar dolarlık kısmı 2025’in ocak-mart aylarında yapılmıştı. Bu yılın ilk iki ayında ise İsrail’e ihracat sıfırlandı. İş dünyasının beklentisi, ateşkesin kalıcı olması ve bölgede barışın tesis edilmesiyle ticaret yasağının ortadan kalkması yönünde. Zira Gazze’ye saldırıları öncesi Türkiye’nin İsrail’e ihracatı 7 milyar dolar civarındaydı. Aynı zamanda İsrail son yıllarda Türkiye’nin en fazla ihracat gerçekleştirdiği ilk 10 ülke arasında yer alıyordu.
