HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
2030 yılına kadar 30 milyar dolarlık süper desteklerin sağlanacağı High Tech Türkiye (HIT 30) programı kapsamında, toplam tutarı 4.4 milyar dolara ulaşan yeni destek paketi için çağrıya çıkıldı. Bu kapsamda; verwi merkezleri yapay zeka, kuantum ve endüstriyel robot olmak üzere 4 programa destek sağlanacak. Geçen yıl çağırıya çıkılan ve 19.7 milyar dolarlık destek öngören programlar ile birlikte yüksek teknolojiye yönelik çağırıya çıkılan yatırımların toplam büyüklüğü 24.1 milyar dolara ulaştı. Geçen yıl başlatılan ilk pakette 2.5 milyar liralık destek limiti bulunan güneş enerjisi yatırımlarına yaklaşık 5 milyar dolarlık talep gelmiş ve çağrı sonlandırılmıştı.
YENİ ÇAĞRIYA ÇIKILAN YATIRIM KALEMLERİ VE DESTEK UNSURLARI
■ Veri merkezlerine yüzde 50’ye kadar vergi teşviki
Destek tutarı 1.5 milyar dolar olan HIT-Veri Merkezleri programı kapsamında; yüzde 50’ye kadar hibe desteği, yatırımın yüzde 10’una kadar enerji desteği ve istihdam destekleri sağlanacak. Burada büyük bulut bilişim veya yapay zeka hizmet merkezleri ile entegre yatırımlar desteklenecek. Yatırımlarda asgari 30 MW’lık bilgi teknolojileri kapasitesine sahip veri merkezi şartı aranacak.
Program ile; Türkiye’nin artan veri altyapısı ihtiyacını sadece kısa vadeli olarak karşılamak değil, aynı zamanda yapay zekâ ve geleceğin dijital teknolojilerinin gereksinimlerini karşılayabilecek nitelikteki veri merkezi kapasitesini uzun vadede de garanti altına alınması amaçlanıyor.
■ Yapay zeka yatırımlarına yüzde 40’a kadar hibe desteği
Toplam 1.6 milyar dolarlık destek bütçesi bulunan ve alt limiti 100 milyon dolar olan yapay zeka yatırımlarında vergi desteği yatırımın yüzde 60’ına kadar verilecek. Yanı sıra yatırımın yüzde 40’ına kadar hibe desteği, yüzde 70’ine kadar avantajlı finansman imkanı, yüzde 20’sine kadar pazar geliştirme desteği, donanım yatırımlarının yüzde 20’sine kadar da hibe desteği verilecek.
Destek ile kapasite ve yetkinlikte yeni nesil bulut altyapılarının geliştirilmesi, bu altyapılar üzerinde sunulacak yapay zeka ve diğer bulut hizmetlerinin, start-uplarından büyük sanayi kuruluşlarına, finans kurumlarından kamuya kadar geniş bir yelpazede erişmesinin sağlanması amaçlanıyor
■ Kuantumda 50’şer milyon dolarlık 6 yatırıma destek
Destek bütçesi 300 milyon dolar olan kuantum yatırımlarında asgari 50 milyon dolarlık şatırım şartı bulunuyor ve kuantum hesaplama hizmeti sunan yatırımlara kaynak sağlanacak. Bu kapsamda yüzde 50’ye varan vergi teşviki, yüzde 40’a kadar hibe desteği, yüzde 70’e kadar avantajlı finansman imkanı, yüzde 20’ye kadar pazar geliştirme desteği ve donanım yatırımlarının yüzde 20’sine kadar hibe desteği verilecek.
■ Endüstriyel robot başına 5 bin dolar hibe
Endüstriyel robot yatırımlarına yönelik destekte toplam bütçe 1 milyar dolar olarak belirlenirken, yılda en az 5 bin robot üretim kapasitesi şartı bulunuyor ve her bir endüstriyel robot için 5 bin dolar hibe verilecek. Yani kabul edilen bir yatırım için 25 milyon dolarlık hibe desteği sağlanacak. Yatırımlarda Ar-Ge merkezi ve sürdürülebilir inovasyon üretim şartı aranacak.
Bu kapsamda yüzde 60’a varan vergi teşviki, yüzde 30’a kadar hibe desteği, yüzde 70’e kadar avantajlı finansman imkanı sağlanacak. Üretilen her bir robot için 5 bin dolara kadar hibe verilecek.
KRİTİK TEŞVİKLER
A-Kamu alım garantisi verilecek
Kamunun alım gücüne sahip olduğu ürünler için, yatırım kapsamında projeye kaldıraç etkisi oluşturacak miktarda kamu alım garantisi sağlanabilecek.
B-Enerjide yüzde 50 hibe
Belirli bir süre ve limite bağlı kalınarak enerji faturalarının %50’sinin devlet tarafından ödenmesi şeklinde uygulanacak.
C-Yatırım yeri desteği
HIT-30 Programına özel olarak bu yatırım alanları, alternatifli edinim modelleri ile ücretsiz veya indirimli olarak tahsis edilebilecek.
D-Sermaye katkısı sağlanacak, faiz giderleri karşılanacak
HIT-30 kapsamındaki yatırımlara özel olarak sermaye katkısı, uygun faizli yatırım kredisi, faiz giderlerinin karşılanması gibi finansman destekleri sunulacak.
