Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2022 yılına ilişkin “Gelir Dağılımı İstatistiklerini” açıkladı. Hane halkı kullanılabilir gelirinin, hane halkı büyüklüğü ve kompozisyonu dikkate alınarak hesaplanan eşdeğer hane halkı büyüklüğüne bölünmesiyle elde edilen “eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirine” göre, en yüksek gelire sahip yüzde 20’lik grubun toplam gelirden aldığı pay, 2022’de bir önceki yıla kıyasla 1,3 puan artarak yüzde 48 oldu.
En düşük gelire sahip yüzde 20’lik grubun aldığı pay 0,1 puan azalarak yüzde 6’ya geriledi.
Gelir dağılımı eşitsizliği ölçütlerinden olan ve sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, 1’e yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade eden Gini katsayısı, 2022’de bir önceki yıla göre 0,014 puan artışla 0,415 olarak tahmin edildi.
Türkiye’de yıllık ortalama hane halkı kullanılabilir geliri, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 28,3 artarak 98 bin 416 liraya yükseldi. Öte yandan, Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri de bir önceki yıla göre yüzde 30,1 artarak 37 bin 400 liradan 48 bin 642 liraya çıktı.
Yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirlerinde en yüksek gelir, 2021’e göre 13 bin 257 lira artarak 62 bin 554 lirayla tek kişilik hane halklarının oldu.
En yüksek pay maaş ve ücret gelirinin
Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane halklarının yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri 60 bin 696 lirayken, tek çekirdek aileden oluşan hane halklarında bu değerin 49 bin 902 lira olduğu görüldü.
En düşük yıllık ortalama eşdeğer kullanılabilir hane halkı fert gelirine sahip hane halkı tipi ise 36 bin 210 lirayla en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hane halkları oldu.
Toplam gelir içerisinde en yüksek payı, yüzde 46,2 ile bir önceki yıla göre 0,9 puan azalan maaş ve ücret geliri aldı. İkinci sırayı yüzde 21 ile önceki yıla göre 3,5 puan artan müteşebbis geliri alırken üçüncü sırayı yüzde 20,2 ile önceki yıla göre 3,7 puanlık azalış gösteren sosyal transfer geliri oluşturdu.
Yüksek öğretim mezunlarının ortalama geliri 87 bin 457 lira
Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı yüzde 19,8 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı yüzde 89,8 olarak gerçekleşti.
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla yükseköğretim mezunlarında 87 bin 451 lira, lise ve dengi okul mezunlarında 62 bin 835 lira, lise altı eğitimlilerde 46 bin 916 lira, bir okul bitirmeyenlerde 34 bin 755 lira ve okur-yazar olmayan fertlerde 25 bin 406 lira olarak hesaplandı.
Yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 34,1 ile okul bitirmeyen, en düşük artış ise yüzde 28,1 ile okur yazar olmayan fertlerde kaydedildi.
Esas iş gelirleri sektörel olarak incelendiğinde, en yüksek yıllık ortalama gelirin 66 bin 72 lirayla hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelirin ise 46 bin 106 lirayla tarım sektöründe görüldü. Bir önceki yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 41,3 ile tarım sektöründe gözlenirken, bunu yüzde 35,5 ile inşaat sektörü izledi. Diğer taraftan sanayi sektöründe yüzde 32,1, hizmet sektöründe ise yüzde 29,1 artış kaydedildi.
Yıllık ortalama hane halkı fert geliri 48 bin 642 TL
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla işverenlerde 220 bin 482 lira, kendi hesabına çalışanlarda 58 bin 697 lira, ücretli maaşlılarda 56 bin 899 lira ve yevmiyelilerde 25 bin 632 lira olarak hesaplandı. Bu dönemde en yüksek artış yüzde 61,8 ile işverenlerde, en düşük artış ise yüzde 21,5 ile ücretli maaşlılarda oldu.
Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri geçen yıl 48 bin 642 lira iken, İBBS 2. Düzey bölgeleri itibarıyla en yüksek olduğu bölge 69 bin 904 lirayla İstanbul bölgesi oldu. Bu bölgeyi, 59 bin 798 lirayla Ankara bölgesi ve 59 bin 272 lirayla İzmir bölgesi izledi. En düşük yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri ise 23 bin 63 lirayla Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde gerçekleşti.
