YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’de sayısı 442’yi aşan kiralanabilir alanda ise 14 milyon metrekareye ulaşan AVM’ler karbon ayak izini ölçmeye başladı. Bu kapsamda toplam kiralanabilir alanın yüzde 17’sini temsil eden 48 AVM, verilerini paylaştı. Bu sayı artmaya devam ederken ilk sonuçlar, AVM Sürdürülebilirlik ve Enerji Endeksi ile açıklandı. Türkiye’nin alışveriş merkezi sektöründe enerji tüketimi ve karbon ayak izini sistematik olarak ölçen endeks dünyada da ilk olma özelliği taşıyor. Endeks verilerine göre Türkiye’deki AVM’ler mimari yapı, iklim bölgesi gibi değişik kriterlere göre değişmekle birlikte metrekare başına yıllık ortalama 65,4 kg karbon salımı gerçekleştiriyor. Söz konusu değer ile Türkiye’deki AVM’ler sürdürülebilirlik açısından orta seviyede yer alıyor.
Dünyada sistematik olarak ölçen ilk endeks
Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Akademetre Research tarafından ortaklaşa oluşturulan “Sürdürülebilirlik ve Enerji Endeksi” lansmanı düzenlenen toplantı ile paylaşıldı. Toplantıda verilen bilgiye göre AVM Sürdürülebilirlik ve Enerji Endeksi, AVM’lerdeki enerji tüketimi, karbon salınımı ve sürdürülebilirlik performansını ölçülebilir ve hesap verebilir hale getiriyor. Bu çalışma, dünya genelinde alışveriş merkezleri için düzenli karbon ayak izi ölçümlemesi yapan ilk sistematik araştırma olma özelliği taşıyor. Endeks sayesinde AVM’lerin çevresel etkileri somut verilerle analiz edilecek ve sürdürülebilirlik stratejilerine yön verilecek. Toplantının açılış konuşmasını yapan AYD Başkanı Nuri Şapkacı, dünyamızın ve ülkemizin içinde bulunduğu iklim krizi nedeniyle sürdürülebilirliğin hayati önem taşıdığını vurgulayarak, “AVM’lerin de sürdürülebilirlik adımlarını çok hızlı atması gerekiyor. Geçen yılın sonlarında ilk adımlarını attığımız raporun ana eksenine iklim değişikliği, yatırımcı talepleri, değişen yasal düzenlemeler, mega trendleri ve tüketici beklentilerini aldık. Sektör için bir yol gösterici olacak bu raporun da çok kıymetli olduğuna inanıyoruz” dedi. AYD Sürdürülebilirlik Komitesi Başkanı Cem Eriç de konuyla ilgili şunları söyledi: “İklim değişikliğine bağlı sorunlar herkesin gündeminde. Bu sorunları konuşmanın değil çözüm önerileri üretmenin, aksiyona geçmenin zamanı. Bizler de AYD üyeleri olarak bu konuda aksiyona geçtik. Bu noktada devletlerin, kamu-özel sektör tüm kuruluşların iş birliği içinde çalışması gerekiyor. Sektör hareketi olarak da AYD’nin bu çabası önemli. Bu çalışmada tüm paydaşlarımızla sürdürülebilirliği bütünsel bir çerçevede ele aldık. Bu çalışmalar kolektif hale gelmezse, etki gücünü artırmazsak istediğimiz sonuçları alamayız. Karbon ayak izini azaltmak için bir sektör hedefi oluşturacağız.” Güneş Enerji Sistemleri (GES) kullanımına ilişkin çarpıcı veriler de endekste yer alıyor.
GES’lere finansman ve mevzuat engeli
GES kullanan AVM’lerde, ortak alan elektriğinin yüzde 40,3’ü yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanıyor. GES yatırımları ile AVM’lerin karbon ayak izinde yıllık yüzde 20’ye kadar azalma sağlanabiliyor. Toplantıda verilen bilgiye göre endekse veri giren AVM’lerin yalnızda yüzde 17’sinin GES yatırımı bulunuyor. Cem Eriç, yatırımların önündeki engeller konusunda, “Her yatırımda olduğu gibi birinci engel finansmana erişim zorlukları ve maliyet. İkincisi bu yatırımlar ya çatılara ya da arazilere yapılıyor. Geçmiş yıllarda yapılan yatırımların çatıları GES yatırımına uygun değil. Arazi tahsisi de bir diğer sorun. Bunun yanına mevzuat sorunlarını da koyabiliriz.” diye konuştu.
AVM’lerin yıllık karbon salımı 65,4 kg/m2
AVM Sürdürülebilirlik ve Enerji Endeksi, elektrik, su, doğalgaz tüketimi gibi kritik verileri değerlendirerek toplam kapalı alan, ortak alan ve kiralanabilir alan bazında enerji kullanımını raporluyor. Ayrıca iklim bölgesi, mimari yapı ve teknik altyapıya bağlı enerji tüketim analizleri gerçekleştiriliyor. Türkiye genelinde 13,9 milyon metrekare kiralanabilir alan dikkate alınarak hesaplanan enerji endeksi, kiralanabilir alan bakımından AVM’lerin yaklaşık yüzde 20’sinin veri paylaşımıyla oluşturuldu. Sonuçlara göre Türkiye’de AVM’lerin ortalama karbon ayak izi metrekare başına yıllık 65,4 kg olarak hesaplandı. Bunun içinde elektrik kaynaklı karbon salımı 63,6 kg iken, doğalgaz kaynaklı salım ise 1,56 kg oldu. Bu değerlerle uluslararası karbon ayak izi kriterleriyle kıyaslandığında Türkiye’deki AVM’lerin sürdürülebilirlik açısından orta seviyede yer aldı.
