Mehmet KAYA
Türkiye’nin yaşadığı en büyük felaketlerden biri olan 6 Şubat depremlerinde, bölgedeki sanayi tesisleri de çeşitli düzeylerde etkilendi. En önemli kayıp ise işgücünde oldu. Bölgede hem can kaybı, hem de göç nedeniyle işletmeler zorlandı. Depremin yaşandığı ay ve takip eden Mart ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri belli oldu. Şubat ayı için TÜİK, Mart ayı için ise TİM kayıtlarına göre EKONOMİ’nin derlediği verilere göre Şubat ve Mart aylarında bölgeden ihracat önceki yıl aynı döneme göre 1.1 milyar dolar daha az gerçekleşti. Oran olarak ise yüzde 29,5 gerileme oldu. Yine bir önceki yıl aynı aya göre Şubat ayındaki gerileme yüzde 42, Mart ayındaki gerileme ise yüzde 18 olarak gerçekleşti. Hatay’daki iki aylık kayıp yüzde 46,8, Kahramanmaraş’ta yüzde 56,5, göreli olarak az tutarda ihracat yapılan Elazığ’da yüzde 54 gerileme yaşandı. Bölgenin en önemli sanayi kenti Gaziantep ise hızlı toparlanma işareti veriyor. Şubat ayında ihracatı yüzde 44 azalan ilin, Mart ayındaki düşüşü yüzde 5,6’ya kadar geriledi.
Gaziantep’te durum
Deprem bölgesinin en güçlü ekonomisi Gaziantep’te, TİM kayıtlarına göre ilk iki ayda en büyük ihracat kaybı yaşayan sektör yüzde 98 ile mücevher oldu. Ancak mücevher ihracatının tutarının çok düşük olduğu gözlendi. Görece tutarı yüksek olan sektörlerden en fazla ihracat kaybı yaşayanlar yüzde 61,5 ile çimento, yüzde 51,9 ile madencilik, yüzde 57,1 ile sebze-meyve oldu. Gaziantep’in en büyük ihracat kalemi hububat, yağlı tohumlar sektöründe düşüş yüzde 1,5 ile sınırlı kaldı. İkinci büyük sektör halıda düşüş yüzde 18,1, tekstil ve hammaddelerinde ise yüzde 20,4 olarak gerçekleşti.
Kahramanmaraş
Tekstil ve hazır giyimin büyük ağırlık taşıdığı Kahramanmaraş’ta da buna uygun bir görünüm ortaya çıktı. İlden yapılan 238,5 milyon dolarlık ihracatın 146.1 milyon doları tekstil ve hammaddeleri, 17.9 milyon doları hazır giyimden gerçekleşiyor. Tekstil ve hammaddelerinde ihracat kaybı yüzde 44,1, tekstildeki kayıp ise yüzde 42,7 oldu. Tutarı çok düşük olan ve Gaziantep’de neredeyse hiç gerçekleşmeyen mücevher ihracatı ise Kahramanmaraş’tan gerçekleşti ve bu ilden ihracat yüzde 3003 oranında arttı. Karamanmaraş’tan kuru meyve ihracatı yüzde 90,1, demir ve demir dışı metaller yüzde 37,9, çelik yüzde 63 azaldı. Öte yandan, Kahramanmaraş’tan yapılan çimento ihracatı yüzde 34,3, elektrik elektronik yüzde 7,5, sebze yüzde 28, otomotiv ise yüzde 133,3 artış gerçekleşti.
Hatay’da ihracatın sektörel gelişimi
Depremde hem il merkezi Antakya, hem de ilçeleriyle en ağır yıkıma uğrayan Hatay’da ise en yüksek kayıp, aynı zamanda ilin en fazla ihracat yapılan kalemi olan çelikte görüldü. Çelikte ihracat yüzde 67,5 oranında düştü. Bunları takip eden ihracatı görece yüksek sektörler hububat-bakliyat- yağlı tohumlarda ihracat gerilemesi yüzde 30,1, otomotivde yüzde 16,5 olarak gerçekleşti. Mücevher ihracatı Hatay’da da arttı. Tutarları düşük olsa da deprem sonrası dönemde Hatay’dan mücevher ihracatı yüzde 213,7 oranında yükseldi. Hatay’da Ocak-Şubat döneminde çimento ihracatı yüzde 6,2, elektrik- elektronik yüzde 25,5, fındık ve mamulleri yüzde 59,1, halı 11,8, kimyevi maddeler yüzde 18,9, kuru meyvede yüzde 61,3, makine aksamlarında yüzde 24,9, süs bitkilerinde yüzde 92,2.
Hatay’ın ikinci büyük ihracat kalemi yaş sebze-meyvede ihracat yüzde 7,3 oranında, yine ihracattaki payı yüksek olan zeytinyağında yüzde 56,1 oranında ihracat artışı gözlendi.
