Emtia piyasalarında arz ve talep dinamiklerinin giderek daha fazla ayrıştığı görülüyor. Bunun yansıması olarak çinko ile demir cevheri aynı anda farklı yönlere hareket ediyor. Çinkoda üretim kesintileri, maden ve izabe tesislerindeki bakım çalışmaları ve gerileyen stoklar fiyatı desteklerken; demir cevherinde Çin’in çelik sektöründeki marj kaybı, inşaat faaliyetlerindeki zayıflama ve sınırlı teşvik beklentisi satışları hızlandırıyor.
Çinkoda piyasanın “yeterli metal bulunacak mı?” sorusuna odaklanırken, demir cevherinde ise “yeterli çelik talebi olacak mı?” sorusu soruluyor. Bu da çinkoyu yükseltiyor, demir cevherini aşağı çekiyor.
Çinko fiyatlarında yükseliş ivmesi Ağustos ayının ilk günlerinde de devam ediyor. Londra Metal Borsası'nda (LME) çinko fiyatı ton başına 3.660 doların üzerine çıkarak Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Metal, yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 17 değer kazanırken, Temmuz ayında da üst üste dördüncü aylık yükselişini kaydetti.
Demir cevherinde talep endişesi ağır basıyor
Ancak baz metallerin tamamı aynı hikâyeyi anlatmıyor. Çinkoda arz tarafı öne çıkarken, demir cevherinde talep endişesi fiyatları aşağı çekiyor. Demir cevheri fiyatları Ağustos ayının başında ton başına 700 yuan seviyesine yaklaşarak Mayıs 2025’ten bu yana en düşük seviyeye indi. Haftalık kayıp yüzde 5,60 olurken, Dalian’da en çok işlem gören demir cevheri kontratı 93,66 dolar/ton seviyesine geriledi. Son bir ayda yüzde 4,72, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 7,06 düştü.
Bu ayrışmada doların seyri ve küresel jeopolitik gelişmeler ise her iki piyasayı ortak bir dış faktör üzerinden etkiliyor. ABD’nin İran’la yeni görüşmelere hazır olduğu yönündeki açıklamalar, çatışmanın küresel büyüme üzerindeki etkisine ilişkin bazı kaygıları hafifletse de, piyasanın asıl odağı yeniden Çin’e çevrilmiş durumda.
Çinko piyasasında Çin arzı karşılamakta zorlanıyor
Çinko piyasasında yükselişin temelinde özellikle Çin'de arzın talebi karşılamakta zorlanabileceğine ilişkin beklentiler bulunuyor.
■ Çin'in güneybatısındaki bir çinko madeninde yapılacak üretim ayarlamalarının ağustos ayında konsantre üretimini yaklaşık 1.000 ton azaltması bekleniyor. Orta Çin’deki büyük bir eritme tesisinde planlanan bakım çalışmasının ise üretimi 1.000-1.500 ton daha aşağı çekmesi öngörülüyor.
■ Dünyanın önemli üreticilerinden Glencore, 2026’nın ilk yarısında kendi kaynaklı çinko üretiminin yıllık bazda yüzde 21 gerilediğini açıkladı.
■ Boliden’in çinko konsantresi üretimi çeyreklik bazda yüzde 16,8, MMG’nin üretimi ise ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 1 düştü.
Stoklar azalıyor
■ Çin başta olmak üzere çeşitli göstergelerin fiziksel arzın talebi karşılamakta zorlanabileceğine işaret etmesi, piyasada kısa vadeli arz endişelerini güçlendirdi.
Dolar da destek veriyor
■ Doların zayıflaması da yükselişe katkı sağladı. Dolar cinsinden fiyatlanan çinko ve diğer metaller, ABD para biriminin değer kaybetmesiyle yurtdışındaki alıcılar açısından daha cazip hale geldi.
Demir cevherindeki baskının temelinde Çin var
Demir cevherindeki satış baskısının merkezinde Çin bulunuyor.
■ Dünyanın en büyük demir cevheri tüketicisi olan ülkede çelik talebinin yapısal olarak zayıfladığına yönelik kaygılar artıyor. Çin Politbürosunun son toplantısında piyasaların beklediği ölçekte yeni teşvik önlemleri açıklanmaması da bu endişeleri güçlendirdi.
Çelik marjları ve inşaat alarm veriyor
■ Çin'de çelik üreticilerinin marjlarının zayıflaması da demir cevheri üzerindeki baskıyı artırıyor.
■ İnşaat faaliyetlerinin pandemi döneminin başlangıcından bu yana en düşük seviyelerine gerilemesi, sıcak metal üretimindeki düşüşün devam etmesine neden oluyor.
Temmuz ayına ilişkin özel imalat verileri de Çin ekonomisindeki ivme kaybına işaret etti.
