ŞEBNEM TURHAN
Yüksek enflasyona karşı uygulanan sıkı para politikasıyla yükselen faizler ve TL ile yabancı para cinsi ticari kredilere uygulanan sınırlamalar finansmana erişimi güçleştirirken şirketlerin geri ödemelerini de etkiliyor. Türkiye Bankalar Birliği haziran verilerine göre toplam ticari krediler yüzde 41 artarak 15.7 trilyon liraya yükseldi sektörlerin takipteki alacak artışları ise farklılık gösterdi. En yüksek takipteki alacak oranına yüzde 4,8 ile inşaat sahip olurken dikkat çeken tarımda takipteki alacak bakiyesinin bir yılda yüzde 166 ile tüm sektörlerin önüne geçmesi oldu. Turizm sektörü ise takipteki alacak bakiyesini yüzde 23 azaltılmayı başardı.
Takipteki alacak oranı sektörde yüzde 2,6
TBB haziran ayına yönelik aylık bültenini açıkladı. Buna göre haziranda toplam krediler yüzde 42 artarak 20 trilyon 492 milyar liraya yükseldi, bu nakdi kredilerin 19 trilyon 737 milyar lirası bankalar tarafından verildi. Finans piyasasında tasfiye olacak alacak bakiyesi ise 539 milyar liraya yükseldi bu rakamın 515 milyar lirası bankacılık sektörüne ait oldu. Takipteki alacakların toplam kredilere oranı yani takipteki alacak oranı ise geçen yılın aynı ayına göre 0.7 puan artarak yüzde 2,6'ya çıktı.
Ticari kredilerde bazı sektörlerde toplam kredilerdeki takipteki alacak oranı aşılıyor. TBB verilerine göre 15.7 trilyon liraya ulaşan ticari kredilerin toplam içindeki payı yüzde 77'ye ulaştı. Ticari krediler içinde TL krediler geçen yıla göre yüzde 29 artarak 7 trilyon 952 milyar liraya çıktı, yabancı para krediler ise yüzde 55 artışla 7 trilyon 784 milyar lira olarak gerçekleşti. Ticari kredilerin yüzde 49'unu yabancı para cinsi krediler oluşturdu. Ticari krediler içinde en büyük paya yüzde 32 ve 5 trilyon liraya yakın kredi portföyüyle imalat sanayi alıyor. İmalat sanayini yüzde 19 ile toptan ve perakende ticaret izlerken, inşaatın yüzde 9, gayrimenkul, ulaştırma ve haberleşme ile tarım kredilerinin toplam ticari krediler içindeki payı yüzde 7 seviyesinde bulunuyor.
Ulaştırma ve haberleşmede de bakiye düşüşü
TBB verilerine göre imalat sanayinde nakdi krediler geçen yıla göre yüzde 45 artış yaşarken tasfiye olunacak kredi bakiyesi aynı dönemde yüzde 152 arttı. Yine ticari kredilerde en yüksek ikinci paya sahip toptan ve perakende ticarette de nakdi krediler bir yılda sadece yüzde 39 artarken tasfiye olunacak kredi miktarı yüzde 152 artış gösterdi. Perakende ve toptan ticarette takipteki alacak oranı ise yüzde 2,4 olarak hesaplandı. Yüzde 4,8 ile en yüksek takipteki alacak oranına sahip olan inşaat sektöründe yüzde 45'lik bir nakdi kredi artışı yaşandı inşaat sektöründe takipteki alacak oranı yüzde 40 ile görece daha düşük bir artış gerçekleştirdi. Ulaştırma ve haberleşmede yüzde 41'lik nakdi kredi artışına karşılık takipteki alacak oranı yüzde 9 azaldı, tarım sektöründe ise yüzde 50 artan nakdi kredilere göre takipteki alacak oranı artışı yüzde 166 ile tüm sektörler arasında en yüksek artışı yakaladı.
Enerji sektöründe takipteki alacak yüzde 4 azaldı
Tarım sektörü takipteki alacak artışı ile zirveye çıksa da takipteki alacak oranı yüzde 0,7 ile çoğu sektörün gerisinde kaldı. Enerji sektörü de sadece yüzde 14 yıllık nakdi kredi artışı gerçekleştirdi takipteki alacak bakiyesini ise yüzde 4 azaltmayı başardı. Enerji sektöründe takipteki alacak oranı ise yüzde 3,7 seviyesinde bulunuyor.
Turizm sektörü yüzde 46 arttırdığı nakdi kredilerine karşılık takipteki alacak bakiyesini yüzde 23 geriletti. Turizm sektöründe de takipteki alacak oranı yüzde 1,4 ile bankacılık sektörü toplamının gerisinde kaldı. Savunma ve kamu yönetimi, zorunlu sosyal güvenlik kurumları, madencilik, toplumsal sosyal ve kişisel hizmetler, sağlık ve sosyal hizmetler, balıkçılık, işçi çalıştıran Özel Kişiler, eğitim sektörleri ve sektör bilgisi tespit edilememiş kitleyi kapsayan diğer sektörlerde ise yüzde 50 nakdi kredi artışı yaşandı takipteki alacak bakiyesi ise yüzde 79 artış gösterdi.
■ YABANCI PARA KREDİLERDE EN YÜKSEK PAY ENERJİNİN
Bankacılık sektöründe nakdi kredilerin yüzde 49’unu oluşturan ve aylık büyüme sınırı yüzde 0,5 ile oldukça düşük seviyede bulunan yabancı para kredilerde nakdi krediler içinde en yüksek paya sahip sektör enerji oldu. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre enerji sektörünün nakdi kredilerinde yabancı para kredinin payı yüzde 84 seviyesinde. İmalat sanayinde yabancı para kredilerin payı yüzde 62 olurken toptan ve perakende ticarette yüzde 27 ölçüldü. Yabancı para kredinin toplam nakdi kredileri içinde en düşük paya sahip olan sektörü ise yüzde 5 ile tarım oldu. İnşaat sektöründe yüzde 54, gayrimenkulde yüzde 56, ulaştırma ve haberleşmede yüzde 63, turizmde yüzde 48, diğer sektörlerde ise yüzde 34 seviyesinde bulunuyor.
