ŞEBNEM TURHAN
Tüketici enflasyonu ağustosta yüzde 1,95 olan piyasa beklentilerinin altında yüzde 1,84 olarak gerçekleşti. Yıllık tüketici enflasyonu da temmuzdaki yüzde 31,75 seviyesinden ağustosta yüzde 31,51’e geriledi. Ağustosta taze meyve sebze fiyatlarında yaşanan düşüş ile giyim ve ayakkabıda indirim sezonu enflasyonda yükselişi sınırlarken, motorinde ÖTV desteğine rağmen yüksek petrol fiyatları enflasyonda etkili oldu.
10 Eylül’deki Para Politikası Kurulu toplantısına Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 95 dolara kadar çıkan petrol fiyatları nedeniyle faiz indirimi elinin rahat olmadığını belirten piyasa uzmanları ekim ve aralık PPK’larında 100’er baz puanlık faiz indirimi beklentilerini korudu. Uzmanlar petrol fiyatlarında olası bir gevşemenin ise eylül PPK’sında göstermelik 50 baz puanlık bir indirim hamlesi yaratabileceğine de dikkat çekti. Dün Borsa İstanbul endeksleri negatif bir seyir izlerken enflasyon verisi sonrası bankacılık endeksinde gün içi yükseliş yüzde 2,7’yi buldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ağustos ayına ilişkin verilerine göre aylık yüzde 1,84 artan enflasyona en büyük yükseltici katkıyı yüzde 4,82 artan ulaştırma grubu verdi. Eşel mobil sisteminin kademeli olarak kaldırılması kararı dışına çıkarılan ve ÖTV’si ağustosta sıfırlanan motorin desteğine rağmen ulaştırma grubunda akaryakıt fiyatları kaynaklı manşet enflasyona 0.82 puanlık katkı geldi. Ulaştırma grubunun eylül başı yaşanan yüksek petrol fiyatları ve tamamen kaldırılacak eşel mobil nedeniyle manşet enflasyona negatif etkisinin devam etmesi bekleniyor.
Eylül enflasyonuna etkiler
Gıda grubu temmuzun aksine taze meyve ve sebze fiyatlarındaki düşüş nedeniyle yüzde 0,22’lik aylık artışla manşet enfl asyonu 0.22 puan yukarıya taşıdı. Taze meyve ve sebzede aylık düşüş yüzde 8,18’i buldu ancak işlenmiş gıda grubunda yükseliş gıda ve içecek grubundan negatif etki gelmesine neden oldu. İçki ve sigara grubunda yüzde 6,89’luk aylık artışa rağmen 0.18 puanlık bir manşet enfl asyon katkısı hesaplanırken, kirada yüzde 3,04 aylık enfl asyona karşın konut, su, elektrik ve gaz grubunda aylık enfl asyon yüzde 2,26 oldu. Bu grup manşet enfl asyonu 0.27 puan yukarıya taşıdı. Mobilya grubu yüzde 1,75, sağlık grubu yüzde 0,7, bilgi iletişim grubu yüzde 2,6, eğlence grubu yüzde 1,87, eğitim hizmetleri yüzde 8,62, lokantalar ve konaklama yüzde 1,5, çeşitli mal ve hizmetler grubu da yüzde 2,39’luk aylık artışlar gerçekleştirdi. Eğitim hizmetlerinin eylül ayında enflasyona etkisinin çok daha belirgin olması bekleniyor. Giyim ve ayakkabıda ise ağustostaki indirim sezonu yüzde 3,54 düşen aylık fiyatlarla manşet enflasyonu 0.24 puan aşağı çekti. Bu grup da eylülde yeni sezon nedeniyle enflasyonu artırıcı etki yaratması muhtemel gruplardan.
Çekirdek enflasyonda yükseliş
Çekirdek enflasyon göstergeleri ise temmuzdaki manşet enflasyon altı seyrinden ağustosta aylıkta manşet enflasyon verisine yakın yükseldi. İşlenmemiş gıda, enerji, içki ve sigara ile altın hariç B çekirdek enflasyonu aylık yüzde 1,84 arttı, yıllıkta temmuzdaki yüzde 30,98'den ağustosta yüzde 30,68'e geriledi. TCMB'nin daha yakından izlediği enerji, gıda, içki ve sigara ile altın hariç C çekirdek enflasyonu ise aylık yüzde 1,81 arttı, yıllık temmuzda yüzde 29,91 olan C çekirdek enflasyonu ağustosta yüzde 30,07'ye yükseldi.
Uzmanlar manşet enflasyon beklentinin altında gelse de TCMB’nin de yakından takip ettiği C çekirdek enflasyonunda yıllık yüzde 30’un üzerine çıkılmasına dikkat çekti. Eylülde eğitim enflasyonunu mevsim etkisi nedeniyle enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmasını bekleyen uzmanlar gıda tarafında da katılığın sürdüğüne işaret etti. Brent petrol fiyatları da manşet enflasyondaki değişimi yakından etkileyecek. Uzmanlar, çoğunlukla TCMB’nin 10 Eylül toplantısında politika faizini sabit tutmasını beklerken petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü seyir olması halinde durumun değiştirebileceğini vurguladı. Büyük bir çoğunluk ise TCMB’nin faiz indirimlerine ise 22 Ekim toplantısında yeniden başlamasını ekim ve aralık toplantılarında 100’er baz puanlık indirimle yılın yüzde 35 politika faizi ile tamamlanmasını tahmin ediyor.
