Türkiye’de cari denge Kasım 2024’te beş ayın ardından ilk kez açık verdi. Merkez Bankası ödemeler dengesi verilerine göre Kasım 2024’te 2.87 milyar dolar cari açık hesaplandı, piyasanın beklentisi de 3 milyar dolar civarında bulunuyordu. Ekonomistlerin hesaplamalarına göre geçen yılın son ayında da 4 milyar dolar civarı bir cari açık verilecek. Böylece 2024 yılı 10 milyar dolar seviyesinde açıkla kapanacak ve cari dengenin milli gelire oranı yüzde 1’in altında kalacak. Bu yıl içinse cari açık beklentileri 15 milyar doların üzerinde belirlenmiş durumda.
Çekirdek cari fazla 3.4 milyar dolar
Merkez Bankası verilerine göre Kasım 2024’te 2.87 milyar dolar cari açık verildi, 2023 Kasım’da cari açık 2.6 milyar dolar seviyesindeydi. Ekim 2024’te ise 1.8 milyar dolar cari fazla verilmişti. 2023 Kasım’a göre cari dengede yaşanan iyileşmede temel unsur dış ticaret açığındaki azalma ile net hizmet dengesindeki iyileşme oldu. Net enerji ithalatı da yıllık bazda 0.9 milyar dolar artışla 4.5 milyar dolara çıktı, net altın ithalatı da yıllık bazda 0.6 milyar dolar arttı ve 1.8 milyar dolara yükseldi. Net hizmet gelirlerinde yıllık 0.5 milyar dolarlık artış yaşanması da cari açığı sınırlayıcı etki yaptı. Çekirdek cari denge ise 2023 aynı ayına göre 1.2 milyar dolar arttı ve 3.4 milyar dolar fazla verdi. 12 çekirdek cari denge ise 50 milyar dolar fazlaya yükseldi, 2023’ün aynı döneminde 33.5 milyar dolar fazla seviyesinde bulunuyordu.
11 ayda 12.4 milyar dolarlık portföy girişi
Doğrudan yatırımlar kaleminde kasımda 0.6 milyar dolar net giriş yaşandı. 2024’ün 11 ayında önemli kısmı gayrimenkul kaynaklı olan doğrudan yatırımlardaki net giriş de 3.8 milyar dolara indi 2023 yılının 11 ayında rakam 4.7 milyar dolar idi. Portföy yatırımları kaleminde ise iki aydır üst üste aylık net giriş yaşandı. Kasım 2024’te portföy yatırımlarından net giriş 1.2 milyar dolarken hisse senedi piyasasından yabancının 39 milyon dolar, tahvil piyasasında ise 1.2 milyar dolar net alım gerçekleştirdiği hesaplandı.
Yurtdışına tahvil ihraçlarında bankalar 0.6 milyar dolar, özel sektör 0.4 milyar dolar net borçlanma gerçekleştirdi, merkezi hükümetin ise 0.4 milyar dolar net geri ödeme yaptığı hesaplandı. 2024 yılının 11 ayında ise portföy yatırımlarında önemli bölümü eurobond ve TL tahvil kaynaklı olmak üzere net 12.4 milyar dolarlık giriş yaşandı. 2023’ün 11 ayında bu giriş sadece 5.9 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Diğer yatırımlar kaleminde kasımda 3.9 milyar dolar net giriş gerçekleşti. Yurtdışından sağlanan kredilerde ise nette 4.1 milyar dolar borçlanma gerçekleşti, 11 yayda ise diğer yatırımlarda çoğunluğu yurtdışı kredi kaynaklı 7.3 milyar dolar net giriş gerçekleşti.
Net hata noksandan 15.8 milyar dolar net çıkış
Net hata noksan kaleminde ise üst üste dördüncü kez olmak üzere 1.5 milyar dolar net çıkış yaşandı, 11 aylık net hata noksan ise 15.8 milyar dolar net çıkışa işaret etti. Resmi rezervler kasımda 1.3 milyar dolar, 11 ayda ise 2.1 milyar dolar arttı. Son 12 ayda toplam cari açık ise 7.4 milyar dolar oldu. 2023’ün aynı döneminde ise cari açık 40.4 milyar dolar seviyesindeydi.
Bir yılda gözlenen 33.1 milyar dolarlık iyileşmede ise belirleyici olan unsur dış ticaret açığındaki 31.7 milyar dolarlık düşüş oldu. 12 aylık net altın ithalatı da 2023 yılsonuna göre 12.6 milyar dolar gerileyerek 13.1 milyar dolara indi, net enerji ithalatı da 4 milyar dolar azalarak 48.7 milyar dolara düştü. Bu veriler sonrası çekirdek cari denge 2023 yılsonuna göre 16.5 milyar dolar daha yüksek yani 54.4 milyar dolar fazla verdi. 12 aylık net hizmet gelirleri 4.2 milyar dolar arttı. Aralık ayında da cari açık verilmesi bekleniyor ve analistlerin hesaplamalarına göre aralıkta cari açık 4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşebilir. Böylece 2024 yılsonu cari açık da 10 milyar dolar seviyesinde oluşacak. Böylece hem Orta Vadeli Program’daki 22 milyar dolardan daha iyi bir cari açık verisi yakalanacak ve cari dengenin milli gelire oranı da yüzde 1’in altına yani yüzde 0,8 seviyelerine inecek. 2025 içinse cari açık tahminleri 15-18 milyar dolar arası değişiyor.
11 ayda 9.6 milyar dolar doğrudan yatırım geldi
Uluslararası Yatırımcılar Derneği’nin (YASED) ödemeler dengesi verilerinden yaptığı hesaba göre 2024 Kasım’da, Türkiye’ye 1 milyar 139 milyon dolarlık uluslararası doğrudan yatırım girişi yaşandı. Böylece 11 ayda net giriş de 9.6 milyar dolar olarak hesaplandı. 2023’ün 11 ayında göre yüzde 3’lük bir düşüş kaydedilirken 2002 yılından itibaren Türkiye’ye gelen UDY girişlerinin toplam değeri ise 273 milyar doları aştı. 2
002- 2023 dönemi toplamında yüzde 58’lik pay sahibi olan Avrupa Birliği (AB-27) ülkeleri 2024’ün on birinci ayında yüzde 64’lük bir pay aldı. Hollanda 202 milyon dolarlık yatırımı ve yüzde 28’lik payı ile bu değerdeki asıl itici güç oldu. Yılın ilk on bir ayının toplamı değerlendirildiğinde Türkiye’ye en çok yatırım yapan üç ülke; yüzde 20’lik payı ile Hollanda, yüzde 13’lük payı ile Almanya ve yüzde 11’lik payı ile ABD olarak sıralandı.
