MEHMET KAYA/ANKARA
Sosyal güvenlik sistemine, açık finansmanı, her bir çalışan için verilen kamu katkısı, çeşitli transfer ödemeleri, dar gelirlilerin sağlık sigortaları vb. çeşitli görevler nedeniyle bütçeden aktarılan tutarlar, Eylül ayı itibariyle bir önceki yılın tamamındaki ödemelerin toplamını geçerek 1 trilyon 457.7 milyar TL oldu.
SGK verilerine göre, geçen yılın tamamında, bütçeden sosyal güvenlik sistemindeki çeşitli görevler ve açık finansmanı için aktarılan tutar 1 trilyon 442.6 milyar TL düzeyindeydi. Bu yıl, Eylül ayı itibariyle bu tutar aşıldı. Bunda, çalışan sayısı ve çeşitli görevlerdeki tutar artışları, enflasyon nedeniyle şişen tutarlar da bulunuyor. Bütçe transferleri 2023 yılında 849.8 milyar TL, 2022 yılında 389, 2021 yılında 252.1 milyar TL seviyesindeydi. Son 5 yılda bütçe transferleri yaklaşık 6 kat arttı.
Hangi gelirler yüksek düzeyde arttı?
Diğer yandan, SGK’nı açığı son yıllarda olduğu gibi bütçe tahminlerinin çok altında gerçekleşiyor. Eylül ayı itibariyle açık 65.7 milyar TL düzeyinde oluştu. Bu yılın tamamında tahmin edilen açık tutarı ise 322.8 milyar TL düzeyindeydi. Son birkaç yıldır SGK açığı bütçedeki tahminlerin çok altında gerçekleşiyor.
SGK’nın gelirleri içinde bazı kalemler Hazine tarafından doğrudan finanse ediliyor. SGK’ya gelir olarak yansıyan Hazine aktarımlarına bakıldığında, her bir çalışan için devletin SGK’ya karşılıksız aktardığı kalem olan devlet katkısı yüzde 39,7 artarken, aralarında işveren prim hissesi de ve başta yatırım teşvikleri olmak üzere, teşvik ve istisnalar dahil, prim karşılığı olmayan ödemeler için verilenlerin bulunduğu tutar yüzde 26,51 arttı. Toplam gelir artışı yüzde 39.8 oldu. 2024’te gelirlerin giderleri karşılama oranı yüzde 99,7 seviyesindeyken, bu yıl Ocak-Eylül döneminde bu oran yüzde 98,4’ geriledi.
Genel veriler: Emekli olup da çalışanlar yüksek seyrini devam ettirdi
Bu arada, Eylül ayı itibariyle SGK’nın gelirleri 4 trilyon TL, giderler ise 4 trilyon 66 milyar TL oldu. Sigortalı çalışan kişi sayısı bir önceki aya göre 29 bin 611 kişi azalırken, bir önceki yıl aynı aya göre 482 bin kişi artarak, 23 milyon 994 kişiye ulaştı. Aylık bazda düşün nedeni, tarımı ve esnafın da dahil olduğu eski Bağ-Kur’u kapsayan 4-b statüsünde çalışan kişilerden geldi.
EYT'lilerin çoğu çalışmaya devam ediyor
EYT ve yüksek enflasyondan kaynaklı emekli ücret seviyesinden yararlanmak isteyenler nedeniyle son yıllarda emekli sayısında hızlı bir artış olmuştu. Bu kişilerin önemli bir kısmı çalışmaya devam etti. Çalışanların yine önemli bir kısmı kayıtlı olarak istihdam edildi. Sosyal güvenlik sisteminde, ücretli çalışan emeklileri, kayıtlı olarak çalışırsa adlarında Sosyal Güvenlik Desek Primi yatırılıyor. Bu kişilerin sayısı 2024 yılı sonunda 2 milyon 105 bin kişiye ulaştı. 2025 Eylül ayı itibariyle bu sayı yükselişini sürdürerek 2 milyon 162 bin kişiye ulaştı.
