Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, Diyarbakır Ticaret Borsası ve Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’nin ortaklığıyla “İş Dünyası Finans Buluşması Diyarbakır” programı dün gerçekleştirildi. Programa Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil, OSB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan, Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odası Yönetim Kurulu Başkanı Başkanı Alican Ebedinoğlu, Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, Halk Bankası Genel Müdür Recep Süleyman Özdil, Kredi Garanti Fonu (KGF) Başkanı Erdoğan Özegen, Diyarbakır iş dünyası temsilcileri ve Oda/ Borsa başkanları katıldı.
BU YÜK UZUN SÜRE TAŞINMAZ
TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, toplantıda finansmana erişim sorununa dikkat çekerek, yüksek kredi faizleri, komisyonlar ve teminat taleplerinin reel sektör üzerindeki yükü artırdığını söyledi. Hisarcıklıoğlu, bankaları ticari kredi faizlerindeki makası daraltmaya ve KOBİ’lere yönelik finansman imkânlarını artırmaya çağırdı. Ekonominin sağlıklı işlemesi için reel sektör ile finans sektörünün birlikte ve güçlü olması gerektiğini belirten Hisarcıklıoğlu, finansmana erişimin Anadolu’daki iş dünyasının en önemli sorunlarından biri olduğunu ifade ederek yüksek faizlerin yanı sıra komisyon ve masrafların da işletmelerin finansman maliyetini artırdığını söyledi.
EKONOMİNİN KAN AKIŞI GİBİDİR
Finansmanı ekonomideki kan akışına benzeten Hisarcıklıoğlu, kredi akışının daralmasının üretim, yatırım ve istihdamı olumsuz etkilediğini belirtti. Finansmana erişimde yaşanan sorunların yalnızca bankalardan kaynaklanmadığını vurgulayan Hisarcıklıoğlu, makroekonomik koşullar ve kredi büyüme sınırlarının bankaların hareket alanını da daralttığına dikkat çekti.
TOBB olarak yüksek faizler, daralan kredi limitleri ve teminat talepleri başta olmak üzere iş dünyasının sorunlarını hükümete ve ilgili kurumlara aktardıklarını belirten Hisarcıklıoğlu, ticari kredilerde büyüme sınırlarının gevşetilmesini ve KOBİ kredilerindeki kısıtların kaldırılmasını talep ettiklerini söyledi. İhracatçıların finansmana erişimini kolaylaştırmak için reeskont kredilerinin artırılması gerektiğini ifade eden Hisarcıklıoğlu, TOBB Nefes Kredisi’nin yeniden başlatıldığını ancak mevcut kaynağın talebi karşılamaktan uzak olduğunu belirtti. Hisarcıklıoğlu, KGF destekli kredilerin artırılmasını ve TOBB Nefes Kredisi limitinin artırılmasını beklediklerini söyledi.
KAMU BANKALARI ÖRNEK OLMALI
Merkez Bankası’nın faiz indiriminin piyasalar açısından olumlu bir başlangıç olduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, bu gelişmenin ticari kredi faizlerine de yansıması gerektiğini söyledi.
Ticari kredi faizlerinin yüzde 50-55 seviyelerinde olduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, “Bileşiğe vurduğunuzda yüzde 60’a ulaşıyor. Böyle yüksek bir faiz maliyeti uzun süre taşınmaz” dedi. Bankacılık sektörüne, politika faizi ile ticari kredi faizleri arasındaki makasın daraltılması çağrısında bulunan Hisarcıklıoğlu, kamu bankalarının özel bankalara da bu konuda örnek olmasını istedi.
KOBİ’LERİN BAŞKA ÇALACAK KAPISI YOK
Kredi ücretleri ve komisyonlarda da sadeleşme ve şeffaflık talep eden Hisarcıklıoğlu; dosya, tahsis, erken kapama, EFT-havale, teminat mektubu ve POS komisyonlarının işletmeler üzerinde ikinci bir maliyet oluşturduğunu söyledi. Kredi tahsisinde KOBİ’lere öncelik verilmesi gerektiğini belirten Hisarcıklıoğlu, “Kaynak kıtsa, öncelik en çok ihtiyacı olana verilmeli. Büyükler bir şekilde kaynak bulabiliyor. Ama KOBİ’lerimizin sizden başka çalacak kapısı yok” ifadelerini kullandı.
Teminat politikalarının da gözden geçirilmesini isteyen Hisarcıklıoğlu, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki gayrimenkullerin düşük ekspertiz değeri veya likidite gerekçesiyle teminat olarak kabul edilmemesinin bölgedeki işletmelerin finansmana erişimini zorlaştırdığını söyledi.
ANADOLU’DAKİ ŞUBE AĞLARINIZI KORUYUN
Bankaların Anadolu’daki şube ağlarını koruması gerektiğini de vurgulayan Hisarcıklıoğlu, KOBİ bankacılığında yüz yüze iletişimin önemine dikkat çekti. Kamu bankalarının reel sektörün sorunlarına daha hızlı yanıt verdiğini belirten Hisarcıklıoğlu, Ziraat Bankası, VakıfBank ve Halkbank yöneticilerine teşekkür etti. Konuşmasının sonunda umutlu olduğunu vurgulayan Hisarcıklıoğlu, toplantının yalnızca sorunların konuşulduğu bir buluşma olmayacağını, iş dünyası ile bankalar arasında gerçekleştirilecek birebir görüşmelerle somut çözüm üretileceğini söyledi. Hisarcıklıoğlu, “Bugün burada sadece konuşmayacağız; sahanın sesini doğrudan muhatabına ulaştıracağız, sorun çözeceğiz” dedi.
DİYARBAKIR’IN EKONOMİK POTANSİYELİ
Diyarbakır Ticaret Borsası (DTB) Yönetim Kurulu Başkanı Engin Yeşil, İş Dünyası Finans Buluşması’nda Diyarbakır’ın tarım, sanayi, turizm, lojistik ve ihracat alanlarındaki potansiyeline dikkat çekerek, iş dünyasının en önemli gündemlerinden birinin finansmana erişim olduğunu söyledi. Engin Yeşil, toplantının iş dünyası ile finans sektörünü aynı masa etrafında buluşturması açısından önemli olduğunu belirtti. Kentin güçlü bir tarım ve hayvancılık potansiyeline sahip olduğunu ifade eden Yeşil, özellikle sulama yatırımlarının tamamlanmasıyla tarımsal üretimin daha da güçleneceğini söyledi. Yeşil, hedefin yalnızca tarımsal ürün üretmek değil, ürünleri kentte işlemek, paketlemek, markalaştırmak ve Türkiye ile dünya pazarlarına sunmak olduğunu vurguladı. Diyarbakır’ın genç nüfusu, girişimci yapısı ve yatırım potansiyeline dikkat çeken Yeşil, bunun hayata geçirilmesi için finansmana erişimin kritik olduğunu belirtti.
POZİTİF AYRIMA GEREK YOK
Kredi maliyetlerinin yüksek, vadelerin kısa ve teminat şartlarının işletmeler açısından zorlayıcı olduğunu dile getiren Yeşil, özellikle KOBİ’lerin işletme sermayesi ihtiyacının arttığını söyledi. Tarım sektöründe finansmanın üretim ve hasat takvimine uygun olması gerektiğini belirten Yeşil, sanayicilerin ise uzun vadeli ve uygun maliyetli yatırım finansmanına ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Yeşil, “Pozitif ayrımcılık istemiyoruz. Potansiyelimizin görülmesini istiyoruz. Üretene kaynak verilsin, istihdam sağlayana destek verilsin, ihracat yapana yol açılsın” dedi.
EN BÜYÜK TEŞVİK, HUZURDUR
Son dönemde hayata geçirilen düzenlemelerin bölgenin geleceği açısından önemli olduğunu belirten Yeşil, huzur ve güven ortamının yatırım, turizm, ticaret ve istihdamın gelişmesinin temel şartlarından biri olduğunu vurguladı. Diyarbakır’ın artık geçmişin sorunlarıyla değil, geleceğin yatırımlarıyla anılması gerektiğini söyleyen Yeşil, “Diyarbakır üretimiyle, ihracatıyla, tarımıyla, sanayisiyle ve turizmiyle konuşulsun istiyoruz” ifadelerini kullandı. Yeşil, bu hedeflerin hayata geçirilmesi için kamu, finans sektörü ve iş dünyasının birlikte hareket etmesi gerektiğini belirterek, toplantının somut sonuçlara dönüşmesi temennisinde bulundu.
KALICI BARIŞ KRİTİK ÖNEMDE
Daha sonra konuşan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, bölgenin ekonomik kalkınması ve finansmana erişim konusunda önemli değerlendirmelerde bulundu. Kaya, çatışmalı sürecin sona ermesinin ardından bölgenin ekonomik olarak güçlendirilmesinin kalıcı barış açısından kritik önemde olduğunu söyledi. Diyarbakır’ın genç nüfusu, tarım arazileri, su kaynakları ve bölgesel ticaret potansiyeline dikkat çeken Kaya, kentin mevcut ekonomik kapasitesinin bu potansiyeli yeterince yansıtmadığını belirtti. Finansmana erişim sorununa da değinen Kaya, özellikle şirketlerin kentten ayrılmaya başlamasının ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade etti.
ŞİRKETLER GÖÇ ETMEYE BAŞLADI
2025 yılında Diyarbakır’dan yaklaşık 120 şirket merkezinin başka illere taşındığını belirten Kaya, “Şirket göçünün istihdam, katma değer ve ihracat açısından ne anlama geldiğini hepimiz biliyoruz. Firmalarımız merkezlerini taşımadan önce onlarla birebir görüşerek doğru finansmana ulaşmalarını ve kentte kalmalarını sağlamamız gerekiyor” dedi. Toplantı öncesinde iş dünyasından birebir görüşme talepleri aldıklarını belirten Kaya, 250 firmanın görüşme talebinde bulunmasının bölgedeki finansman ihtiyacının boyutunu açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Kaya, kamu bankalarından bölgenin ihtiyaçlarına daha hızlı ve esnek yanıt verilmesini isterken, özellikle ekspertiz sorunlarının çözülmesi, bölge müdürlüklerinin yetkilerinin artırılması ve kredi süreçlerinde daha esnek uygulamalara gidilmesi çağrısında bulundu. Kadın girişimcilerin desteklenmesi gerektiğini de vurgulayan Kaya, bölgedeki kadın işletmelerin büyümesinin ekonomik ve sosyal açıdan önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.
TARIM VE HAYVANCILIK İÇİN ÇAĞRI
Diyarbakır’ın tarım ve hayvancılıkta büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirten Kaya, bu alanlarda kredi limitlerinin artırılmasını ve üreticilerin finansmana daha kolay erişebilmesini istedi. Kaya ayrıca yeni sanayi alanları, lojistik merkezler ve kentte gerçekleştirilecek büyük ölçekli yatırımlar için yerel sermaye ile kamu finansmanının bir araya getirildiği uzun vadeli finansman modellerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Konuşmasının sonunda kamu bankalarına çağrıda bulunan Kaya, “Biz kamu bankalarımızdan yalnızca kredi vermelerini istemiyoruz. Bölgenin geleceğine ortak olmalarını istiyoruz” dedi. Kaya, finansmana erişimin kolaylaştırılmasının yalnızca şirketleri ayakta tutmak anlamına gelmediğini belirterek, “Bir şirketin burada kalması; istihdamın, ailelerin, ihracatın ve sermayenin burada kalması demektir” ifadelerini kullandı.
Sanayicilerin yatırım ve üretim iradesi güçlü, en önemli engel finansa erişim
Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi (OSB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan, toplantıda yaptığı konuşmada sanayicilerin finansmana erişimde yaşadığı sorunlara dikkat çekerek, bölgenin gerçeklerini dikkate alan ve üretimi önceleyen bir finansman modeli çağrısında bulundu. Diyarbakır’ın son yıllarda sanayi ve üretim kapasitesini önemli ölçüde geliştirdiğini belirten Fidan, OSB’de yatırım yapan, üretimini büyüten, istihdam sağlayan ve ihracatını artırmaya çalışan çok sayıda işletme bulunduğunu söyledi. Sanayicinin üretme ve yatırım yapma iradesinin güçlü olduğunu vurgulayan Fidan, bu iradenin önündeki en önemli engellerden birinin finansmana erişim olduğunu ifade etti.
Sadece bilançoya bakılmamalı
Finansmana erişimde yalnızca kredi bulmanın değil, doğru zamanda, yeterli miktarda ve uygun koşullarda finansmana ulaşmanın önemli olduğunu belirten Fidan, özellikle kredi limitleri ve teminat koşullarının sanayicileri zorladığını söyledi. Bankaların kredi değerlendirmelerinde yalnızca bilançoya odaklanmaması gerektiğini ifade eden Fidan, işletmelerin fabrika ve makine yatırımları, üretim kapasitesi, istihdamı, ihracatı, siparişleri ve nakit akışının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Fidan, “Geçmiş bilançoya bakarak geleceğin üretimini finanse edemeyiz” dedi. Teminat sorununun yatırımların önünde engel oluşturduğunu belirten Fidan, bölgedeki işletmelerin sahip oldukları teminatların değerlemesinde yaşanan sorunların finansmana erişimi zorlaştırdığını söyledi. Ticari krediler konusunda bankaların kendi yetki alanları içerisinde daha fazla esneklik gösterebileceğini belirten Fidan, üretim yapan işletmelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.
Bölge gerçekleri göz önüne alınsın
Kamu bankalarından özel bir ayrıcalık talep etmediklerini belirten Fidan, “Bölgenin gerçeklerini dikkate alan, üretimi ve yatırımı önceleyen bir finansman modeli istiyoruz” dedi.
Yatırımların ertelenmesinin yalnızca işletmeleri değil, istihdamı ve bölgenin ekonomik gelişimini de olumsuz etkilediğini ifade eden Fidan, “Bugün OSB’mizde birinci kuşak sanayicilerimiz var diyoruz. Ancak durum böyle devam ederse maalesef ikinci kuşak sanayicileri göremeyeceğiz” ifadelerini kullandı. Fidan ayrıca VakıfBank ve Ziraat Bankası genel müdürlerine, OSB’de şube açılması yönündeki taleplerinin hızlı şekilde hayata geçirilmesi nedeniyle teşekkür ederek, aynı yaklaşımın sanayicilerin finansman sorunlarının çözümünde de gösterilmesini istedi.
