Hüseyin GÖKÇE
Depremin ağır hasar verdiği iller ve ilçeleri sosyoekonomik gelişmişlik endeksi sıralamasında son sıralarda yer alıyor. 11 ilden 3 tanesi 6. bölge, 3 tanesi de 5’inci, 3 tanesi 4'üncü bölgede yer alırken, sadece 2 tanesi 3'üncü bölgede bulunuyor. Depremde hasar gören illerde toplam 124 ilçe yer alıyor. Bunlar, ilçe bazında yapılan sosyoekonomik gelişmişlik endeksi sıralamasında ise son sıralarda yer alıyor.
En gelişmiş 100 ilçe içine giren sadece Adana’nın Seyhan ve Çukurova, Gaziantep’in ise Şehitkamil ilçesi olmak üzere 3 ilçe var. Buna karşılık en az gelişmiş ilçeden başa doğru yapılan sıralamada ise son 250 içinde 57 ilçe, son 100 ilçe içinde ise deprem bölgesinden 31 ilçe bulunuyor. Türkiye’nin en az gelişmiş ilçesi Harran ise etkilenme derecesi diğerlerine göre biraz daha zayıf olan Şanlıurfa’da yer alıyor.
Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi, il bazında olduğu gibi bu 973 ilçeyi de belirlenmiş 52 kritere göre 6 bölgeye ayırıyor. Türkiye genelinde en az gelişmiş yani 6. Kademede 121 ilçe yer alırken, bunlardan 38 tanesi de deprem bölgesindeki 11 ilde yer alıyor.
EKONOMİ, Türkiye’yi sarsan deprem felaketinin ağır darbe vurduğu 11 ilin sosyoekonomik gelişmişlik endeksi sıralamasındaki yerlerini inceledi. Bu alanda il bazında en son 2017 yılında sıralama yapılırken, ilçe bazındaki son veri 2022 yılına ait.
Türkiye’de 973 ilçe bulunuyor ve bunlardan 124 tanesi deprem bölgesindeki 11 ilde yer alıyor. Kişi başına ihracat, GSYİH, işsizlik oranı, kredi ve mevduat oranı gibi 52 kritere göre hesaplanan sosyoekonomik gelişmişlik endeksi illeri ve ilçeleri en gelişmişten, en az gelişmiş olanına göre sıralıyor. Deprem illerinden Adana ve Gaziantep 3. kategoride yer alırken, Elazığ, Hatay ve Malatya 4., Kahramanmaraş, Kilis ve Osmaniye ise 5. sırada bulunuyor. Adıyaman, Diyarbakır ve Şanlıurfa illeri ise 6. sırada yer alıyor.
124 ilçenin 35’i 6. kategoride
Deprem bölgesindeki illerde yer alan 124 ilçeden 35 tanesi, en az gelişmiş ilçeleri gösteren 6. Kategoride yer alıyor. En az gelişmiş 100 ilçe içinde 31 ilçe, en az gelişmiş 250 ilçe içinde ise 57 tane deprem ilçesi bulunuyor. En çok gelişmiş 100 ilçe içinde ise 2 tanesi Adana, 1 tanesi de Gaziantep olmak üzere sadece 3 ilçe yer alıyor.
DEPREM EKONOMİK GELİŞMİŞLİĞİ EN DÜŞÜK İLLERİ VURDU
Gelişmişlik kriterleri neye göre hesaplanıyor?
Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi, ekonomik ve sosyal başlıklarda toplam 52 kritere göre hesaplanıyor. Bunlar arasında yer alan bazı kriterler şöyle: Nüfus yoğunluğu, işsizlik oranı, ortalama günlük kazanç, eğitim durumu, 10 bin kişiye düşen hekim sayısı, kişi başına ihracat, imalat sanayi işyerlerinin Türkiye içindeki payları, OSB’lerdeki parsellerin Türkiye içindeki payı, 100 bin kişiye düşen marka sayısı, banka kredilerinin Türkiye içindeki payı, kişi başına banka mevduatı, kişi başına GSYH, kırsal kesim asfalt-beton yol oranı, kişi başına mesken elektrik tüketimi, sosyal güvenlik kapsamı dışında kalan nüfusun il nüfusuna oranı, 100 bin kişi başına cezaevindeki hükümlü sayısı.
SGE Sıralamasında göze çarpanlar
Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi, il bazında olduğu gibi bu 973 ilçeyi de belirlenmiş 52 kritere göre 6 bölgeye ayırıyor. Depremin ağır hasar verdiği iller ve ilçeleri sosyoekonomik gelişmişlik endeksi sıralamasında son sıralarda yer alıyor. 11 ilden 3 tanesi 6. bölge, 3 tanesi de 5. bölge, 3 tanesi 4. bölgede yer alırken, sadece 2 tanesi 3. bölgede bulunuyor. 6. Kademedeki 121 ilçenin 38’i deprem bölgesindeki 11 ilde yer alıyor. Şanlıurfa’nın Harran ilçesi ise son sırada bulunuyor.
