ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul’da dalgalı bir yıl geride kalıyor. Yılın ilk yarısında not artırımları, gri listeden çıkış, CDS düşüş, sıkı para politikası gibi etmenlerle satın alınan beklentiler hem yabancının ilgisini çekmiş hem de yerli yatırımcının borsada etkinliğini güçlendirmişti. Ancak ikinci yarı istenilen şekilde gitmedi, yılın son iki ayı ise faiz indirimi beklentisi ile iştahlı alımlara sahne oldu. Yılsonunda beklenen yüzde 44 enflasyona karşılık 2024 yılında 27 Aralık kapanışı itibariyle BİST 100 endeksinde 34 hisse enflasyonun üzerinde bir performansa imza attı, 24 hisse ise değer kaybetti. Borsa endekslerinde 2024’ün en hızlısı yüzde 87,8 yükselişle sigortacılık endeksi, en çok değer kaybedeni de yüzde 13,85 ile spor endeksi oldu.
Borsa İstanbul’da endeks ve yatırımcı sayısında rekorların kırıldığı, yabancının beklendiği kadar ilgi göstermediği, yerlinin ise halka arzlara ilgisinin azaldığı bir yıl yaşandı Yabancı yatırımcı Merkez Bankası verilerine göre yılbaşından bu yana net 2.5 milyar dolara yakın çıkış yaptı borsa endekslerinden. Hisse senedi piyasasında toplam yatırımcı sayısı da 27 Aralık itibariyle 6.84 milyon kişi oldu. Geçen yılsonunda 7.65 milyon kişi idi borsadaki yatırımcı sayısı. Buna karşın borsa yatırımlarının porftöy değeri 13.54 trilyon lira oldu, geçen yıl aralık sonunda 10.03 trilyon lira seviyesindeydi. Bu yıl hisse senedi piyasası yatırımlarının portföy değeri yüzde 35 arttı ve yine 11 aylık enflasyonun altında büyüme gösterebildi.
2024 yılında 4 sektörden çift haneli reel getiri
Borsa İstanbul’da 2024 yılında endekslerdeki gelişime bakılınca en önde gelen sektör sigortacılık oldu. Yılın en hızlısı olan sigortacılık endeksi yüzde 87,8 ile yılsonunda beklenen yüzde 44 civarı enflasyonun bile üzerinde performansa sahip. Likit bankacılık endeksi de yüzde 70,82 yükselişiyle ikinci sırada yer alıyor, iletişim sektörü yüzde 70,47, bankacılık endeksi ise yüzde 70,32 artışıyla dikkat çekti.
Mali endeks yüzde 51,84, ticaret endeksi yüzde 50,61, teknoloji endeksi yüzde 46,99, gayrimenkul yatırım ortakları yüzde 46,96 yükselişiyle yine enflasyon üzeri getiri sağlayan sektörler oldu. Sigortacılık endeksi reel olarak yüzde 30,42, likit bankacılık yüzde 18,63, iletişim endeksi yüzde 18,4, bankacılık endeksi yüzde 18,28 ile 2024 yılının en çok kazandıran dört sektörü olmayı başardı. Mali endekste reel getiri yüzde 5,44, ticarette yüzde 4,6, teknolojide yüzde 2,1, GMYO’da yüzde 2,06 olarak hesaplandı.
Sadece 8 endeks reel olarak yatırımcısının mutlu edebildi 2024 yılında. Sürdürebilirlik endeksi yüzde 42,06, ulaştırma endeksi yüzde 41,4, holdingler endeksi yüzde 38,93, BİSTTÜM endeksi yüzde 38,5, gıda endeksi yüzde 37,46, inşaat endeksi yüzde 33,8, turizm endeksi yüzde 32,3, bilişim endeksi yüzde 30,07, taş toprak endeksi yüzde 28,1, madencilik endeksi yüzde 27,04, aracı kurumlar endeksi yüzde 26,15, tekstil yüzde 24,35 yükseldi ancak enf asyon nedeniyle yatırımcılarına reel olarak kaybettirdi.
Üretici şirketlerin endekslerinde çift haneli reel kayıp
Geçmiş yılların gözde endeksi halka arz endeksi ise yüzde 16,13 yükselse de enflasyondan arındırıldığında yatırımcısına yüzde 19,35 çift haneli kayıp yaşattı. Sanayi endeksi de 2024 yılında yatırımcısını reel olarak üzen endekslerden yüzde 14,4 yükselse de reel olarak kayıp yüzde 20,56 oldu. KOBİ endeksi yüzde 20,76, metal eşya yüzde 21,2, elektrik yüzde 21,4, metal ana yüzde 22,03, kimya yüzde 29,47 reel olarak kayıp yaşatan endeksler olarak sıralandı. Reel olarak yatırımcısına kaybettiren endekslerin üretim ağırlıklı olması sıkı para politikası nedeniyle finansmana erişim güçlüğü yaşayan şirketlerin enflasyon muhasebesi nedeniyle olumsuz bilançolarla karşı karşıya kalmaları da bu performanslarında etkili oldu.
Yılın en kötü performansı spor endeksinde
Spor endeksi ise yüzde 13,85 düşerken geçen yıla göre reel olarak da yatırımcısına yüzde 40,17 kaybettirerek yılın en kötü performansına imza atan sektör olarak öne çıktı. BİST100 endeksi 2024 yılında yüzde 34,21 yükselse de reel olarak yatırımcısına yüzde 6,8 kaybettirirken, yeni hesaplanan BİST500 endeksinde reel kayıp ise yüzde 6,56, BİST50 endeksinde ise yüzde 6,3 oldu. BİST30 endeksi de yüzde 36,91 yükselişle yatırımcısına yüzde 5’e yakın kayıp yaşattı. BİST100 endeksi her ne kadar yatırımcısına endeks olarak kayıp yaşatsa da öyle şirket hisseleri var ki 2024 yılında değerlerini katlamayı başardı.
BİST100 endeksinde 34 hisse enflasyonun üzerinde getiri sağladı, 23 hisse değer kaybetti, 4 hissenin fiyatı sabit kaldı, 39 hisse yükseldi ama enflasyona yenildi. Ayrıca en çok yükselen ilk 6 hissenin fiyatı geçen yılın sonuna göre ikiye katlandı. 2024 yılında nominal yükselişi yüzde 164,42 olan TAV Havalimanları hissesi reel olarak da yatırımcısına yüzde 83,63 kazanç sağladı. Garanti BBVA hissesi de yüzde 132,96 yükseldi reel kazanç yüzde 61,8 hesaplandı. Çelebi Hava Servisi hisseleri de yüzde 127,19 yükseldi reel kazanç yüzde 57,8 oldu. Enerya Enerji, MLP Sağlık hisseleri de yüzde 125,4 yükseliş ve yüzde 56,5 reel kazanç, Emlak Konut GYO da yüzde 103,5 yükseliş sağladığı yüzde 41,31 reel kazanç ile dikkat çeken şirketler oldu.
■ En çok düşen 23 hissenin 8’i enerji şirketi
BİST100 endeksinde 2024 yılında tam 23 şirket hissesinin fiyatı 2023 sonundaki fiyatlarının da altına geriledi. Bu hisseler arasında en yüksek kayıp yaşayan Peker GMYO hisseleri nominal yüzde 82,47 düşerken reel kayıp yüzde 87,83'ü buldu. Süper Lig'de aradığını bulamayan Beşiktaş da bu yıl yüzde 47,89 nominal yüzde 63,81 reel kayıp yaşatırken yatırımcısına, Kaleseramik hisseleri ise yüzde 44,98 düştü reel olarak kayıp yüzde 61,79 olarak hesaplandı.
Hektaş hisseleri nominal yüzde 44,36, reel yüzde 61,36 kaybettirirken, Kontrolmatik hisseleri nominal yüzde 40,42 geriledi reel kayıp yüzde 58,36 oldu. Europower Enerji yüzde 39,41 geriledi reel kayıp yüzde 57,92, CW Enerji yüzde 36,73 reel yüzde 56,06 kayıp, Reeder yüzde 33,77 düşüş reel yüzde 54,01 kayıp, Katılımevim yüzde 28,8 düşüş reel yüzde 49,12 kayıp ile öne çıktı. 2024 yılının BİST100'de en çok düşen hisseleri arasında 8 enerji şirketi bulunması ise dikkat çekti.
