ŞEBNEM TURHAN
Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan sıkı para politikası ve makroihtiyati önlemlere rağmen bireysel kredi kartı bakiyesinde yükseliş hız kesmiyor. Öyle ki bireysel kredi kartları TL cinsi krediler içinde taksitli ticari kredileri geride bıraktığı gibi ihtiyaç, konut ve taşıtı içeren tüketici kredilerinin de ensesinde. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık verilerine göre 13 Şubat itibariyle 2.91 trilyon liraya ulaşan bireysel kredi kartı bakiyesini tek aşabilen TL cinsi kredi türü 5.2 trilyon liralık bakiye ile KOBİ kredileri oldu. KOBİ kredilerinde büyüme sınırı daha gevşek uygulanıyor.
Merkez Bankası ve BDDK takipte
Merkez Bankası ve BDDK, finansal istikrarı güçlendirmek ve sıkı para politikası duruşunu desteklemek için TL ve yabancı para kredilere yönelik kısıtlamalar uyguluyor. Son olarak geçen ay sonunda BDDK bireysel kredi kartlarının limitlerine ve yeniden yapılandırılmasına yönelik önlemler açıkladı. İhtiyaç kredilerinde ve TL cinsi ticari kredilerde de büyüme sınırları bulunuyor. Merkez Bankası bilgilendirmesine göre bireysel kredi kartlarında 30 bin liranın altında dönem borcunda azami akdi faiz oranı yüzde 3,25, gecikme faiz oranı yüzde 3,55, 30-180 bin lira arası azami akdi faiz oranı yüzde 3,75, gecikme faiz oranı yüzde 4,05, 180 bin liranın üzerinde azami akdi faiz oranı yüzde 4,25, azami gecikme faiz oranı ise yüzde 4,55 olarak uygulanıyor. İhtiyaç kredisi faiz oranları ise aylık yüzde 2,89-5,39 arasında bankadan bankaya değişim gösteriyor. Bankacılık sektörü özellikle 8’er haftalık sınırlama hesaplama dönemlerine yakın ihtiyaç kredi bakiyesine göre ihtiyaç kredisi ve ticari kredi faiz oranlarında değişikliğe giderek hedefleri yakalamaya çalışıyor.
Bireysel kredi kartı 3 trilyona dayandı
Tüm bu önlemler sürerken bireysel kredi kartı bakiyesi yüksek enflasyon ve gerileyen alım gücünün gölgesinde tüketiciler tarafından tercih edilmeye devam ediyor. Merkez Bankası ayrıca nakit kullanımının azalmasının da kredi kartı bakiyesinin artmasında etkili olduğuna dikkat çekiyor. BDDK verileri son bir yılda nominal olarak TL bazlı kredilerin yüzde 44,92 artışla 15 trilyon 32 milyar liraya yükseldiğini gösterdi. Verilere göre TL cinsi tüketici kredileri yüzde 44,72 artışla 3 trilyon 25,8 milyar liraya çıkarken bireysel kredi kartları bakiyesi nominal olarak yüzde 52,5 yükselişle 1.91 trilyon liradan 2.91 trilyon liraya geldi. Taksitli TL cinsi ticari krediler yüzde 54,1 arttı aynı dönemde ve 1.70 trilyon liradan 2.61 trilyon liraya çıktı. Kurumsal kredi kartları yüzde 47,23’lük artışla 576.8 milyar liradan 849.2 milyar liraya ulaştı. KOBİ kredileri yüzde 44,91’lik yükselişiyle 3.59 trilyon liradan 5.20 trilyon liraya çıktı. Ham hem bireysel hem de ticari kredili mevduat hesapları da hızlı yükseliş sergiledi. Bireysel KMH bakiyesi yüzde 67,11 artışla 785.1 milyar liraya çıkarken, ticari KMH bakiyesi yüzde 49,97 yükselişle 238.9 milyar liraya geldi.
Taşıt sert geriledi kartın ağırlığı arttı
TL bazlı kredilerin hepsinde nominal olarak yüzde 40’ın üzerinde yükseliş gözlendi son bir yılda. taşıt kredileri tek gerileyen TL bazlı kredi türü olurken son bir yılda yüzde 31,1 düşüşle taşıt kredileri 70 milyar liradan 48.2 milyar liraya indi. Tüm TL bazlı kredilerde bireysel kredi kartlarının payı aynı dönemde yüzde 18,4’ten 1 puanlık artışla yüzde 19,4’e çıktı. TL bazlı tüketici ve bireysel kredi kartları bakiyesi içindeki payı ise 1.3 puanlık yükselişle yüzde 47,7’den yüzde 49,04’e kadar ulaştı.
BDDK’nın ocak sonunda açıkladığı makroihtiyati önlemlere uyum için bankacılık sektörünün üç ay süresi bulunuyor. Yüksek limitli kartlarda kullanılmayan limitlerin belli ölçüde azaltılmasına yönelik bu uygulama tepki çekerken bankacılık sektörü kaynakları ihtiyaç kredilerine bir yönelim olabileceğine dikkat çekmişti. Uygulama henüz başlamadığı için hem bireysel kredi kartı hem de ihtiyaç kredisinde büyüme hız kesse de sürüyor. Merkez Bankası’nın 13 haftalık yıllıklandırılmış verilerine göre bireysel kredi kartlarında büyüme 6 Şubat haftasında yüzde 59,18 iken 13 Şubat haftasında yüzde 55,36’ya geriledi. Ticari kredi kartlarında ise yüzde 50,5 olan 6 Şubat haftasındaki büyüme oranı 13 Şubat haftasında yüzde 50,43 ile yatay kaldı.
