Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) iş birliğiyle düzenlenen İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi'nin (IGEXX 2026) açılışına Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol, TİM Başkanı Mustafa Gültepe, ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu ile iş dünyasının önde gelen temsilcileri katıldı.
Bolat, zirvede yaptığı konuşmada, Türkiye'nin istihdam noktasında başarılı bir performans gösterdiğini, son 39 aydır işsizlik oranının tek haneli seviyede, temmuz ayı itibarıyla da yüzde 8,1'de olduğunu söyledi.
Ekonomik büyümede de son 24 çeyrektir, diğer bir ifadeyle 6 yıldır pozitif büyüme oranları kaydedildiğini ifade eden Bolat, "2026 yılının ilk yarısını yüzde 2,5'lik büyümeyle kapatıp 1,7 trilyon dolarlık bir ekonomik üretim gücüne, ekonomik büyüklüğe ulaştık." dedi.
Enflasyonda da hazirandan bu yana gerileme sürecinin devam ettiğine işaret eden Bolat, "Manşet enflasyon, temel mallarda yüzde 16 civarındayken TÜFE de yüzde 31,55 boyutlarına kadar geriledi." bilgisini verdi.
Mal ihracatındaki gelişmelere değinen Bolat, "Son olarak ülkemizde mal ihracatı anlamında nisan, haziran, temmuz ve ağustos aylarında aylık rekorları kırdık. Ağustos ayında 23,5 milyar dolar, yüzde 8,1'lik artışla ilk 8 aylık mal ihracatında 185 milyar dolara ulaştık. Yine yıllıklandırılmış mal ihracatı ağustos itibarıyla 280,3 milyar dolarla tarihi rekor seviyeye geldi." diye konuştu.
İhracatın önemli sütunlarından birinin e-ihracat olduğunu vurgulayan Bolat, Türkiye'nin dijital ticarete uyumu ve küresel e-ticaretteki yerinin güçlendirilmesi noktasında önemli çalışmalar yürüttüklerini belirtti.
Dünyada çok hızlı değişimlerin yaşandığına işaret eden Bolat, dijital, teknolojik ve yeşil ekonomi dönüşümlerinin hepsinin dev adımlarla ilerlediğini vurguladı.
Bolat, "Bu kapsamlı dönüşüm dünya ekonomisinde üretim çarklarını, ticaret çarklarını kökten değiştirmektedir. Tüketiciye ulaşma noktasında artık dijital alan en önemli ulaşım kanalı haline gelmektedir." ifadelerini kullandı.
COVID-19 salgınının bilişim ve e-ticaret alanlarında önemli değişimlere yol açtığını anlatan Bolat, şunları kaydetti:
"2020 yılı başında patlayan COVID-19 pandemisi bilişime ve e-ticarete dev, hızlı adımlarla ilerleme fırsatı tanımıştır. Gerek dünya ortalaması gerekse Türkiye'nin milli gelir ortalaması olarak e-ticaretin payı 2019'da yüzde 4,5 iken bu rakamlar hızla yükselmiştir. Toplam ticaret içinde e-ticaretin payı yüzde 4,5'lerden yüzde 20'ye kadar yükselmiştir."
Bolat, Türkiye'de e-ticaretin 2019-2025 dönemindeki yıllık büyüme oranının yüzde 80 olduğunu, genel perakende sektörü içindeki payının da hızlı şekilde yükselerek yüzde 20 civarına geldiğini açıkladı.
"Dünya üretim büyüklüğü de 118 trilyon dolara ulaştı"
Bakan Bolat, dünyadaki e-ticaret verilerine de değinerek, "2019-2025 arası dünya Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'sı yüzde 33 büyürken genel perakende sektörü yüzde 28 büyüdü. Genel perakende sektörü 32 trilyon dolara, dünya üretim büyüklüğü de 118 trilyon dolara ulaştı." şeklinde konuştu.
İşletmeden tüketiciye (B2C) e-ticarette ise daha hızlı bir büyümenin gerçekleştiğini aktaran Bolat, "B2C denilen direkt iş yerinden müşteriye olan e-ticaret hacmi ise yüzde 91 büyüdü ve 6,5 trilyon dolara ulaştı. Küresel e-ticaretin toplam perakende satışlardaki payı yüzde 20. Dünya ortalaması da böyle, Türkiye açısından da böyle." dedi.
Bolat, Ticaret Bakanlığının e-ticaret ve e-ihracat alanındaki çalışmalarına ilişkin bilgi vererek, bakanlık bünyesinde yurt içindeki e-ticaret düzenlemeleri ile İhracat Genel Müdürlüğü bünyesindeki e-ihracat düzenlemeleri ve teşvikleri için birbirinden farklı ancak işbirliği içerisinde çalışan ekiplerin bulunduğunu anlattı.
Her yıl mayıs ayının başında Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü raporunu açıkladıklarını belirten Bolat, şöyle konuştu:
"E-ticaretin genel ticaret içindeki payı yüzde 19,3, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla içinde e-ticaretin payı da yaklaşık yüzde 7'ye ulaşmıştır. Bu, e-ticaretin ekonomimiz açısından ne kadar stratejik önemi olduğunu göstermektedir. E-ticaretle iştigal eden satıcıların, firmaların sayısı da 2025 yılı sonu itibarıyla 650 bine ulaşmıştır."
Bolat, COVID-19 salgını döneminde birçok sektörün daraldığını belirterek, birçok sektörün daralmasına, bazılarının rekabetin dışına düşmesine ve toplam ihracattaki azalış etkisine rağmen salgın sırasında e-ihracata yapılan yatırımlarla krizi fırsata dönüştürmeyi başardıklarını dile getirdi.
E-ihracat faaliyetlerinin desteklenmesi noktasında İhracat Genel Müdürlüğü bünyesindeki E-İhracat Daire Başkanlığının yoğun şekilde çalıştığını belirten Bolat, İhracat Genel Müdürlüğü ve Hizmet İhracatı Genel Müdürlüğünün de kendi alanlarında çalışmalarını sürdürdüğünü vurguladı.
Bolat, e-ihracatta hedef pazar sayısını bu yıl 26'dan 35'e çıkardıklarını, Avrupa Birliği'nde e-ithalatla ilgili muafiyetin kaldırılmasıyla oluşan vergi yükünün hafifletilmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.
Bolat, "Avrupa Birliği Komisyonu ile yaptığımız anlaşma sonucunda basitleştirilmiş gümrük beyannamesinden otomatik üretilen A.TR belgesiyle vergi yükünü hafifleterek e-ihracat noktasında firmalarımıza önemli bir katkı sağlamış olduk." diye konuştu.
E-ihracat faaliyetlerini teşvik etmek, bu konudaki farkındalığı, bilinirliği ve motivasyonu artırmak amacıyla zirveler düzenlediklerini anlatan Bolat, Bakanlık tarafından kurulan İhracat Akademisinin müfredatında da e-ihracat eğitim programının ayrıntılı şekilde yer aldığını bildirdi.
Firmaların ihtiyaç duydukları bilgilere daha kolay ulaşmaları için çeşitli çalışmalar yaptıklarını aktaran Bolat, şöyle devam etti:
"Şu ana kadar 25 ülkeye ilişkin e-ihracat yol haritaları, gümrük uygulamaları, 28 pazar yeri ve 5 dijital kanala yönelik yaklaşık 40 rehber ve kılavuzu Ticaret Bakanlığımızın web sitelerinde firmalarımızın kullanımına sunduk. E-ihracat konusunda bu yıl sonuna kadar 6 milyar dolarlık e-ihracat rakamına ulaşmayı hedefliyoruz. Yılda 10 bin doların üzerinde e-ihracat gerçekleştiren firma sayısı 2022'de 8 bin 132 iken 2025 yılı sonunda 11 bin 420'ye yükseldi. E-ihracat hacminde İstanbul'un birinci sırada yer aldı, sektörel bazda ise hazır giyim ve konfeksiyonun ilk sırada bulunuyor. ABD, Almanya, Azerbaycan, Romanya, Suudi Arabistan gibi ülkeler bizim partner ülkelerimiz konumunda önde gelmektedir."
Dijital dönüşümde yapay zekanın büyük önem taşıdığını vurgulayan Bolat, dünya nüfusunun yüzde 73'üne karşılık gelen 6 milyardan fazla insanın dijital dünyada aktif olduğunu bildirdi.
Bolat, "Dijital ekonominin büyüklüğü de 16 trilyon dolara ulaşmış durumdadır. Dünya üretiminin 118 trilyon dolar olduğunu düşündüğümüzde 16 trilyon dolar çok büyük bir payı ifade etmektedir." değerlendirmesinde bulundu.
Yapay zeka başta olmak üzere yeni teknolojilerin ticaretin bütün aşamalarını etkilediğine işaret eden Bolat, şunları kaydetti:
"Dijital dönüşümün merkezinde yer alan yapay zeka, nesnelerin interneti ve blok zincir teknolojileri artık üretimden lojistiğe, fiyatlamadan karar alma sürecine, pazarlamadan ticarete varıncaya kadar ticaretin her aşamasını ilgilendirmektedir. Bunu görmeyen ya da bunu dikkate almayanların rekabette ayakta kalma şansları yoktur. Biz Türkiye olarak dijital dünyaya uyum noktasında oldukça başarılı, hızlı adımlarla yerimizi almaktayız."
Türkiye'deki dijitalleşme verilerini de paylaşan Bolat, 2026 yılı itibarıyla internet kullanım oranının yüzde 92,3'e yükseldiğini, işletmelerin yüzde 93,6'sının internet erişimine, yüzde 56,5'inin de kendi dijital vitrinine sahip olduğunu dile getirdi.
"5G hizmeti Türkiye'de 4 ayda 44,5 milyon aboneye ulaştı"
Bolat, 5G hizmetinin ülkede 4 ayda 44,5 milyon aboneye ulaştığını, yapay zeka alanındaki kapasitenin de giderek güçlendiğini ifade etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı yapay zeka eylem planına değinen Bolat, "Biz de Ticaret Bakanlığı olarak yapay zekayı firmalarımızın küresel pazarlara açılması noktasında stratejik bir araç olarak görmekteyiz." diye konuştu.
Ticaret Bakanlığının dijital ihracata yönelik platformlarına ilişkin de bilgi veren Bolat, geleneksel mal ihracatını kolaylaştırmak amacıyla 2020'de Kolay İhracat Platformu'nun (KİP) hizmete açıldığını hatırlattı.
Bolat, 2024'te ise e-ihracatı desteklemek amacıyla E-Kolay İhracat Platformu'nun (E-KİP) devreye alındığını belirterek, "12 modülden oluşan E-KİP, firmalarımızı doğrudan pazar ve satış yerlerine yönlendiriyor. 26 ülkeye ilişkin güncel bilgiler sunmaktadır." değerlendirmesinde bulundu.
Akıllı E-İhracat Robotu'nun da yenilendiğini bildiren Bolat, "Akıllı e-ihracat robotumuz da firma özelinde daha hedefli sonuçlar getirecek şekilde yenilenmiştir." diye konuştu.
(AA)
