Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ile Ticaret Bakanlığı Konferans Salonu'nda düzenlediği basın toplantısında, ocak ayı dış ticaret rakamlarını açıkladı.
Ticaret, siyaset ve jeopolitik gerilimler açısından geçen yılın zor geçtiğini belirten Bolat, buna rağmen Türk ihracatçılarının önemli başarılara imza attıklarını söyledi.
Bolat, ocak ayı ihracat rakamlarına ilişkin bilgi vererek, "Mal ihracatımız 20 milyar 328 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu, Ocak 2025'e göre yüzde 3,9'luk bir azalış anlamına geliyor. Geçen yıl ocak ayında 21 milyar 161 milyon dolardı. Bunun en önemli nedeni özellikle takvim etkisi, işlenmiş altın ve enerji rafine petrol ürünleri ihracatımızdaki düşüş." ifadelerini kullandı.
Ocak ayının genel olarak ihracatın durgun bir tempoda başladığı bir ay olduğunu ve her yıl bu durumun görüldüğünü ifade eden Bolat, şunları kaydetti:
"Geçen yıl aralık ayında 3 milyar dolar ilave artış sağladığımız için yeni yılda mal ihracatında küçük bir azalış gerçekleşti. Bunun da en önemli sebebi 1 Ocak resmi tatilin perşembe gününe denk gelmesiydi. Bizim yaklaşık 1 milyar 100 milyon dolar ihracat yaptığımız bir gün. 2 Ocak Cuma günü birleştirilerek özel sektörde uzun bir tatil yapanlar oldu. Bu anlamda ortalama 1,5 milyar dolar ihracat yaptığımız cuma günü bizim açımızdan önemli bir kayıp olmuştu."
Ocak ayında ithalatta azalış da artış da yaşanmadığına işaret eden Bolat, bu dönemde 28,7 milyar dolarlık dış alımın gerçekleştiğini bildirdi.
Bolat, geçen ay dış ticaret açığının da 8,4 milyar dolar olduğunu ifade ederek, "İhracatta küçük bir azalış olunca dış ticaret açığında yüzde 11'lik bir artış gerçekleşti. Bu anlamda ihracatın ithalatı karşılama oranı da yaklaşık yüzde 71 oldu. Altın ve enerjiyi hariç tuttuğumuzda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 87,3 olarak kaldı." diye konuştu.
Yıllıklandırılmış hizmet ihracatının ocak ayında da artışını sürdürdüğünü belirten Bakan Bolat, "Yüzde 5,5 artışla 8,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Mal ihracatında yıllıklandırılmış bazda son 12 ay itibarıyla yüzde 3,7'lik artışla 272,5 milyar dolardayız. Bunun yanında ihracatın ithalatı karşılama oranı da ocak itibarıyla son 12 ayda yüzde 74,6'dır. Dış ticaret açığımız da son 12 ay itibarıyla 92,9 milyar dolardır." bilgisini paylaştı.
En çok artış savunma sanayisinde
Ocak ayında ihracatı en çok artış gösteren ilk 5 fasla ilişkin bilgi veren Bolat, bu fasılların, 260 milyon dolarla savunma sanayisi, 136 milyon dolarla otomotiv, 127 milyon dolarla bakır ve işlenmiş bakır ürünleri, 115 milyon dolarla elektrikli makine ve cihazlar ile 54 milyon dolarla balık olduğuna işaret etti.
Bolat, ihracatı en çok azalış gösteren fasılların ise 526 milyon dolarla kıymetli taşlar ve 370 milyon dolarla işlenmiş petrol ürünleri olduğunu bildirerek, "İkisini topladığımızda 900 milyon dolar, aylık ihracattaki 832 milyon dolar azalışı ifade etmekte. Bu azalış, demir ve çelikte 141 milyon dolar, hava uzay taşıtlarında 78 milyon dolar, pamuk iplikte 62 milyon dolar." dedi.
İthalatta ise fasıl bazında ham petrol ve doğal gazda 1,3 milyar dolar, plastikte 155 milyon dolar, motorlu kara taşıtlarında 117 milyon dolar, kakaoda 100 milyon dolar ve demir-çelikte 90 milyon dolar azalış olduğunu belirten Bolat, "İthalatımızda en çok artış gösteren fasıllar 928 milyon dolarla işlenmemiş altın, ama burada şunun altını çizmemiz lazım. İşlenmemiş altın ithalatımız, ons altındaki büyük artış nedeniyle artmış gözüküyor ancak miktar olarak ciddi azalış var. Tonajda 2023'e göre yüzde 50'den fazla azalış söz konusu." diye konuştu.
Bolat, ocakta kazan ve makine ithalatında 285 milyon dolar, bakır ithalatında 220 milyon dolar, hububat ithalatında 171 milyon dolar, hava ve uzay taşıtları ithalatında 153 milyon dolarlık artış olduğunu ifade etti.
İhracatta, bölge ve ülkeler bazında ilk 5 sırada Almanya, ABD, Birleşik Krallık, İtalya ve Irak'ın yer aldığına dikkati çeken Bolat, AB'ye bu dönemde 8,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildiğini bildirdi.
Bolat, ülkelere ilişkin ihracat artışlarına yönelik bilgi vererek, "Ocakta en çok ihracat artışı yapılan ülkelerde Suriye 118 milyon dolarla birinci sırada, Polonya'ya 111 milyon dolar, Çin'e 81 milyon dolar, Fas'a 75 milyon dolar ve İspanya'ya 70 milyon dolar ihracat artışı gerçekleştirildi. Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) 300 milyon dolar azalış var. Bu daha çok aylık bazda işlenmiş altın ürünü, mücevherat ihracatı ile ilgili. İleriki aylarda bunun telafi edileceğini düşünüyoruz. İsviçre'ye de 152 milyon dolarlık azalış var." ifadesini kullandı.
"İthalatta en fazla azalış 1,5 milyar dolarla Rusya'da yaşandı"
İthalatta en çok azalışın 1,5 milyar dolarla Rusya'da yaşandığını belirten Bolat, bunun enerji ithalatıyla alakalı olduğunu söyledi.
Bolat, geçen ay Fransa'ya 167 milyon dolarlık, BAE'ye 118 milyon dolarlık, Türkmenistan'a 81 milyon dolarlık ve Fildişi Sahili'ne 70 milyon dolarlık ithalat azalışı gerçekleştiğini dile getirerek, ocakta ithalatta en çok artış gösteren ülkenin ABD'nin olduğunu, Kazakistan'a 406 milyon dolar, İsviçre'ye 366 milyon dolar, Azerbaycan'a 228 milyon dolar ve Çin'e 196 milyon dolar ithalat artışı olduğunu belirtti.
Ticaret diplomasisi faaliyetlerinin önemine işaret eden Bolat, özellikle AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi için uğraş verdiklerini söyledi.
Bolat, AB içinde de ciddi korumacılık eğilimleri olduğuna işaret ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bunun Gümrük Birliği'ne, ihracatımıza, karşılıklı dış ticaretimize zarar vermemesi için de gerek Ankara'da gerekse Brüksel'de yoğun temaslar yürütüyoruz. Bu arada AB de kendi içinde çeşitli arayışlar içinde oldu. Hindistan ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalama konusunda mutabık kaldılar. Diğer taraftan Brezilya, Paraguay, Uruguay ve Arjantin'den oluşan MERCOSUR Paktı ülkeleriyle de bir STA'da mutabık kaldılar. Her ikisi de bizim yakın takibimizde olan konular. Gerek Dışişleri, gerekse Ticaret ve diğer bakanlıklarımızla yoğun koordinasyon içinde çalışıyoruz. Etki analizlerini şimdiden başlattık. AB, Çin'in ihracattaki büyük atakları ve ABD'nin yeni gümrük vergisi artışları karşısında yeni bir pazar arayışıyla Hindistan ile olan STA'sına öncelik verdi. Hindistan özellikle Avrupa sanayi ürünlerine hızlı şekilde pazar açılımları yapmayı kabul edince, bu STA mümkün oldu. Burada bizi ilgilendiren kendi Gümrük Birliği'miz, AB ile olan ilişkilerimiz, ihracatımız ve ithalatımız. İhracat konusunda da çabalarımızı artıracağız. Dünyaya ve AB'ye orta-yüksek ve yüksek teknolojili ihracatımız artmakta."
"Kaygıya gerek yok"
İş dünyasının da bu konuda müsterih olması gerektiğini belirten Bolat, "Çünkü AB ile bizim Gümrük Birliği ilişkilerimizde iki tarafın da ilgilendiği konular var. AB pazarları üzerinden ülkemize gümrük vergisiz girmeye çalışan ürünlere yönelik inceleme yapıyoruz. Üretildiği yeri tespit edip onlarla alakalı üçüncü ülke vergileri ne ise onu uygulamaya devam ediyoruz. Bundan sonra da devam edeceğiz. Bu konuda kaygılara şu anda gerek yoktur." diye konuştu.
Bolat, Türkiye'nin büyük bir dış ticaret ülkesi olduğunu, mal ve hizmet ihracatının toplamının, milli gelirin 4'te 1'ini karşıladığını bildirerek, geçen yıl 33 ilin 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptığını, 46 ilin ihracatını artırdığını ve yıl içinde 3 kere tarihi aylık rekorlar kırıldığını anımsattı.
Geçen yıl 50 ülkeye 1 milyar dolar üzerinde dış satım yapıldığını, 41 ülkeye rekor ihracat gerçekleştirildiğini bildiren Bolat, ekonomideki bu iyi rakamların sadece ihracattan ibaret olmadığını, geçen hafta açıklanan yüzde 7,7 işsizlik oranının, son 25 yılın en düşüğü olarak tarihe geçtiğini söyledi.
Bolat, cari işlemler açığının 2025 yılını 23 milyar dolar civarında kapatılacağını dile getirerek, bunun, Orta Vadeli Program tahmini ile uyumlu olduğunu anlattı.
Türkiye'nin kredi risk priminin (CDS) Mayıs 2018'den beri en düşük rakam olan 218 baz puana gerilediğine işaret eden Bolat, enflasyonda da son 49 ayın en düşük oranına ulaşıldığını, hizmetler ve gıda enflasyonunda düşüş yaşandığını kaydetti.
Gültepe: 35 il ihracatını artırdı
TİM Başkanı Mustafa Gültepe de, ocakta 20,3 milyar dolarlık mal ihracatı gerçekleştirdiklerini, hizmet ihracatının da 7,8 milyar dolar düzeyinde olduğunu söyledi.
Otomotivin, söz konusu ayda 3,1 milyar dolarlık ihracatla liderliğini sürdürdüğünü bildiren Gültepe, "Kimya 2,3 milyar, elektrik-elektronik 1 milyar 342 milyon, hazır giyim 1 milyar 341 milyon, çelik sektörümüz de 1 milyar 85 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Toplamda 10 sektörümüz ihracatını artırırken 16 sektörümüz ocak ayını ekside tamamladı. TİM verilerine göre, geçen ay 35 ilimiz ihracatını artırdı. En çok ihracat yapan 5 ilimiz İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir şeklinde sıralandı. Ocakta 964 firmamız ilk kez ihracat yaptı. Bu firmalarımızın ihracatımıza katkısı, 85 milyon dolara yaklaştı. Birim ihracat değerimiz ise 1,54 dolar oldu. Parite, ihracatımıza bu ay tarihi zirvesini yaparak 1,1 milyar dolar pozitif katkı verdi." diye konuştu.
Gültepe, en çok ihracat yapılan ülkelerin Almanya, ABD, Birleşik Krallık, İtalya ve Irak olduğunu belirterek, 37 ülkeye ihracatta yüzde 50'nin, 84 ülkeye ihracatta yüzde 10'un üzerinde artış kaydettiklerini ifade etti. Toplamda 112 ülke ve bölgeye ihracatın arttığını aktaran Gültepe, 107 ülke ve bölgeye ihracatın düştüğünü bildirdi.
OVP'de revizyon talebi
Yeni yıla 282 milyar dolarlık mal ve 128 milyar dolarlık hizmet ihracatı olmak üzere 410 milyar dolarlık hedefle başladıklarının altını çizen Gültepe, ancak ihracatçıların yükünün de giderek ağırlaştığını, en büyük pazarları olan Avrupa Birliği'nin ticarette yeni ortaklıklar yaptığını söyledi.
Gültepe, Avrupa Birliği'nin, Güney Amerika ülkeleri ve Hindistan ile serbest ticaret anlaşması imzaladığını hatırlatarak, bu iki anlaşmanın orta ve uzun vadede Türkiye'ye mutlaka olumsuz yansımaları olacağını belirtti.
Gelecek döneme yönelik çalışmaları konusunda bilgi veren Gültepe, şunları kaydetti:
"Önümüzdeki dönemde ihracatı artırmak için farklı anlaşmaları yapmalıyız. TİM olarak her ay yapacağımız çalışmaları 2026'da da yüzde 20-30 büyüteceğiz. OVP'de de bir revizeye gitmeliyiz. Çünkü 2024, 2025 ve 2026'nın ocak aylarında sektörlerin eksileri artıyor, sanayide düşme, hizmette artış var. Biz birlikler olarak çalışmalarımıza son sürat devam ediyoruz. Şubatta 4-5 ticaret heyeti yapacağız. Hep birlikte ortak akıl ve doğru stratejileri yaparsak bence çift haneli büyümeleri yakalarız."
(AA)
