Mart ayı dış ticaret verileri Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe'nin katılımıyla Van Ticaret ve Sanayi Odası'nda düzenlenen toplantıda açıklandı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, burada yaptığı konuşmada, dünyanın 2020 yılı başında patlak veren Kovid-19 krizinden bu yana gerçekten taşların yerinde oturmadığı, fay hatlarının sürekli büyük sarsıntılar geçirdiği bir dönemden geçtiğini söyledi.
Bolat, son 5 yılın en önemli ekonomik olumsuzluk etkisi olan yüksek enflasyonun dünyanın başındaki en büyük sıkıntılardan biri olduğunu belirterek, "Ekonomiler devam etmek zorunda, insanlar yiyip içmek, hayatını idame ettirmek durumundalar, üretim şartları çalışmak durumunda. Bu atmosferde hayat devam ediyor." diye konuştu.
İhracatın ve ithalatın ekonomik dinamizmin en önemli unsurlarından olduğunu kaydeden Bolat, "Biz de Ticaret Bakanlığı olarak her vesileyle ihracatımızı artırmaya, ithalatımızı makul düzeylerde tutmaya gayret ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Bolat, sıcak savaşlar, enerji savaşları ve ticaret savaşlarının gelişmeleri olumsuz etkilemekte olduğuna işaret ederek, "Dünya Ticaret Örgütü, dünya ticaretinin patronu konumunda. Mart ayındaki 2026 raporuna göre geçen yıl yüzde 4,6 oranında artan küresel ticaret hacminin bu yıl yüzde 1,9'a gerilemesi tahmin edilmekte. OECD'nin mart raporuna göre 2025 yılında yüzde 3,3 büyüyen dünya ekonomisi bu yıl için yüzde 2,9 ancak büyüyebilecek tahmini yapılmakta." diye konuştu.
"Enerji, doğal gaz, petrol, madeni yağlar, gübre ve petrokimya ürünleri noktasında arz sorunumuz yok"
Ticaret Bakanı Bolat, Hürmüz Boğazı'ndan dünya petrolünün yüzde 20'si ve dünya doğal gazının yüzde 20'sinin geçtiğini anımsatarak, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla başta enerji ürünleri ve petrokimya ürünleri olmak üzere ciddi olumsuz etkiler meydana getirdiğini dile getirdi.
Körfez ülkelerine yönelik bir ay boyunca Türkiye'nin de ihracatında yüzde 40'lık bir azalış gerçekleştiğini aktaran Bolat, "Hükümetimiz bu olumsuz etkileri bertaraf etmek üzere yoğun bir çaba içinde. Enerji, doğal gaz, petrol, madeni yağlar, gübre ve petrokimya ürünleri noktasında arz sorunumuz yok. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımızın kaynak çeşitlendirme politikaları sayesinde stoklarımız yeterli düzeyde." değerlendirmesinde bulundu.
Bolat, dünyanın birçok ülkesinde ister batıda, ister doğuda, kuzeyde, güneyde benzin istasyonlarında, akaryakıt istasyonlarında kuyrukların görüldüğünü ifade ederek, "Fiyatların ABD de dahil olmak üzere 2-3 kat arttığını görüyoruz." diye konuştu.
"Bu yıl ihracatta dalgalı bir seyir söz konusu"
Bakan Ömer Bolat, mart ayında mal ihracatının 21 milyar 900 milyon dolar olduğunu belirterek, bunun geçen yılın mart ayına kıyasla yaklaşık 1,5 milyar dolarlık bir azalışa tekabül ettiğini söyledi.
Savaş şartları, uzun bayram tatilleri ve takvim etkisinin de ihracata olumsuz etkisinin olduğuna işaret eden Bolat, "Böyle olduğunda özellikle ihracat yönünden olumsuz etkileniyor. İşlenmiş ürünler olarak altın ihracatında da 350 milyon dolarlık bir azalma var." dedi.
Bolat, bu yıl ihracatta dalgalı bir seyrin söz konusu olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:
"Ocak ayında yaklaşık 800 milyon dolar azalış oldu. Şubat ayında 300 milyon dolar artış oldu. Şimdi mart ayında 1,5 milyar dolar bir gerileme oldu. Ama nisan ayında 23 Nisan resmi tatili dışında bir tatilimiz olmayacak. Biz bu açığı nisan ayında kapatacağız ama sonra mayıs ayı gelecek. Uzun bir 9 günlük Kurban Bayramı tatili ufukta gözüküyor. Orada da ihracatta geçen yıl mayıs ayında rekor kırmıştık. Haziran ayında da onu telafi edeceğiz. Bu şekilde dalgalı seyir devam edecek."
"Avrupa Birliği yine Türkiye'nin en güçlü dış ticaret partneri olarak öne çıktı"
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ocak-mart ayındaki ihracatta yüzde 3,1'lik bir azalış olduğunu ifade ederek, "Bunun da toplamı yaklaşık 2 milyar dolar oldu. Nisan ayında bunu aşacağız ve tekrar yıllık bazda artıya geçmiş olacağız." dedi.
Mart ayı itibarıyla ihracatın ithalatı karşılamasının yüzde 73,4 olduğuna dikkati çeken Bolat, "Yüzde 70'in üstü bizim için her zaman rahatlatıcı bir orandır. Türkiye olarak dış ticaret dengemiz de yıllıklandırılmışta 98 milyar dolar civarındadır."
Bolat, ihracatta en çok artış gösteren ürünlerin savunma sanayi ürünleri olduğunu kaydederek, "Ocak-mart döneminde yaklaşık 500 milyon dolar arttı. İthalatımızda en çok artış gösteren ilk 3 ayda 1,7 milyar dolarla kıymetli ve yarı kıymetli taşlar oldu." diye konuştu.
Türkiye'nin ilk üç aydaki ihracatında birinci sırada Almanya, ikinci sırada ABD, üçüncü sırada İngiltere, dördüncü sırada İtalya ve beşinci sırada Fransa'nın olduğunu aktararak, "Avrupa Birliği yine Türkiye'nin en güçlü dış ticaret partneri olarak öne çıktı. İhracatımızda 28,3 milyar dolar ilk üç ayda gerçekleşti. Türkiye, AB ile ticarette 1,4 milyar dolar fazla kazanmış oldu." diyerek sözlerini tamamladı.
"Mart’ta 938 firma ilk kez ihracat yaptı"
TİM Başkanı Mustafa Gültepe de yaptığı konuşmada, mart ayıyla birlikte ihracatta ilk çeyrek performansının da netleştiğini belirterek, ilk üç ayda arzu ettikleri seviyenin gerisinde kaldıklarını aktardı.
Genel Ticaret Sistemi kayıtlarına göre, mart ayını 21,9 milyar dolarlık ihracatla tamamladıklarını ifade eden Gültepe, "Geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,4 eksideyiz. İhracatımız 2026’nın ilk çeyreğinde 63,3 milyar dolara, son 12 ayda ise 271,3 milyar dolara ulaştı." diye konuştu.
Gültepe, ilk çeyreği yüzde 3,1 ekside tamamlarken, 12 aylık çevrimde yüzde 3 artıda olunduğunu belirterek, "Mart ayında 26 sektörümüzden 18’inin ihracatı daraldı. Sektörler sıralamasında otomotiv, 3,3 milyar dolarla liderliğini sürdürdü. Otomotivi 3 milyar dolarla kimyevi maddeler, 1,6 milyar dolarla çelik, 1,5 milyar dolarla elektrik elektronik ve 1,2 milyar dolarla hazır giyim takip etti." açıklamasını yaptı.
Gültepe, TİM verilerine göre, geçen ay 34 ilin ihracatını artırdığını ve en çok ihracat yapan 5 ilin İstanbul, Kocaeli, Ankara, Bursa ve İzmir şeklinde sıralandığını kaydetti.
Martta 938 firmanın ilk kez ihracat yaptığını kaydeden Gültepe, "Bu firmalarımızın ihracatımıza katkısı yaklaşık 108 milyon dolar oldu. Parite, geçen ay ihracatımıza 682 milyon dolar katkı verdi." değerlendirmesinde bulundu.
Gültepe, geçen ay 125 ülke ve bölgeye ihracatın arttığına, 98 ülke ve bölgeye ihracatta ise düşüş olduğuna işaret ederek, en çok ihracat yapılan ülkelerin Almanya, ABD, İtalya, Birleşik Krallık ve Fransa şeklinde sıralandığını kaydetti.
"Lojistik kanallarımızı esneterek, ilişkilerimizi diri tutmalıyız"
Mart ayında Körfez ülkelerine ihracatın yüzde 37 düşüşle 1 milyar 371 milyon dolara gerilediğini ifade eden Gültepe, sadece bir ayda bölge ülkelerine ihracatta 815 milyon dolarlık kaybın olduğunu dile getirdi.
Gültepe, geçen ay Umman dışındaki tüm bölge ülkelerine ihracatın düştüğünü belirterek, "Irak’ta yüzde 30, BAE’de yüzde 48, İran’da yüzde 41, Suudi Arabistan’da yüzde 29, Katar’da yüzde 83, Kuveyt’te yüzde 70, Bahreyn’de yüzde 81’e yakın kayıp var." dedi.
Savaşın en çok mücevher, hububat, otomotiv, kimya ve mobilya sektörlerini etkilediğini kaydeden Gültepe, "İhracat ailesi olarak bu zor koşullarda bölgeyle iletişimimizi daha da güçlendirmeliyiz. Lojistik kanallarımızı esneterek, ilişkilerimizi diri tutmalıyız. Bu konuda, gerek ilgili bakanlıklarımız gerekse TİM Lojistik Kurulumuz süreci takip ediyor. İhracatçılarımızın sorunlarını çözüme kavuşturabilmek için var gücümüzle çalışıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
"Güney Afrika, Kanada ve Romanya dahil 20 ülkeye heyet gerçekleştireceğiz"
Mustafa Gültepe, savaşla birlikte artan petrol ve ham madde fiyatlarının rekabetçilikte zaten zorlanan ihracatçının yükünü daha da ağırlaştırdığını vurgulayarak, tüm zorluklara rağmen üretime ve ihracata devam ettiklerini belirtti.
Bu zor koşullarda rekabetçiliği güçlendirmenin çok daha önemli hale geldiğine işaret eden Gültepe, "Dolayısıyla, yeni desteklerin hızla devreye alınması gerekiyor. Doğru adımlarla birlikte, kalıcı başarılara hep birlikte ulaşabiliriz. Biz de TİM olarak ihracatçı birliklerimizle beraber pazar çeşitlendirmesi faaliyetlerimize aralıksız devam ediyoruz." dedi.
Gültepe, mart ayında Rusya, İngiltere ve Gana'nın da aralarında bulunduğu 8 ülkede ticaret heyeti düzenlediklerini ifade ederek, "Nisanda da yoğun bir takvimimiz var. Güney Afrika, Kanada ve Romanya dahil 20 ülkeye heyet gerçekleştireceğiz. Her zaman söylediğimiz gibi işimiz üretim, gücümüz ihracat." diyerek sözlerini tamamladı.
(AA)
