Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ile Ticaret Bakanlığı Konferans Salonu'nda düzenlediği basın toplantısında, mayıs ayı dış ticaret verilerini açıkladı.
Dünya ekonomisinin zor bir dönemden geçtiğini, jeopolitik meydan okumalar ve lojistik zincirlerindeki aksamaların sürdüğünü dile getiren Bolat, küresel ekonomik büyüme tahminlerinin aşağı çekildiği bir ortamda Türkiye'nin büyüme, istihdam ve ihracat noktasında dayanıklı bir performans sergilediğini söyledi.
Bolat, milli gelirin yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,5 büyüdüğünü, böylece 23 çeyrek üst üste büyümenin devam ettiğini anımsatarak, Türkiye'nin ekonomik büyüklüğünün 1 trilyon 639 milyar dolara yükseldiğini ifade etti.
Nisan ayında işsizlik oranının yüzde 8,2 olduğunu belirten Bolat, 36 aydır işsizlik oranının tek haneli seviyesini koruduğunu ve yüzde 10'un altında kalmaya devam ettiğini söyledi.
Bolat, geçen ay ihracatın, takvim etkisinin dezavantajına rağmen iyi bir performans gösterdiğini belirterek şöyle devam etti:
"Mayıs 2025'te 24,8 milyar dolarla Cumhuriyet tarihinin aylık ihracat rekorunu kırmıştık. Mayıs ayındaki resmi tatiller doğal olarak ihracata olumsuz etki yaptı ancak ithalatı ve dış ticaret açığımızı da düşürerek ihracatın ithalatı karşılama oranında yükseliş sağladı. Mayıs ayında yüzde 9,3 azalışla 22,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Günlük ortalama ihracatımız 1,3 milyar dolara ulaştı."
Haziran ayında milli veya dini bayram tatilinin bulunmadığına işaret eden Bolat, bu ay geçen yıla göre ihracatı artıracaklarını ve yıllıklandırılmış bazda daha yüksek rakamların görülebileceğini bildirdi.
Bolat, 22 Mayıs'ta 2,4 milyar dolarla tüm zamanların en yüksek günlük ihracat rakamına ulaşıldığını belirterek, "Körfez ülkelerine ihracatımızda çatışmalar nedeniyle mart ayında şok dalgası ile aylık bazda yüzde 30 azalma olmuştu. Ancak nisan ayında toparladık, artış yakaladık. Mayıs ayında da benzer bir trend bulunuyor. İhracat aslında artıyor, ancak takvimin olumsuz etkileri olabiliyor." ifadesini kullandı.
"Gerçek değerlendirmeyi yılın ilk yarısını tamamladığımızda yapacağız"
Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatında da önemli bir aşama kaydettiğini söyleyen Bolat, ocak-mayıs döneminde söz konusu ürünlerin ihracat payının yüzde 44'e ulaştığını bildirdi.
Bolat, ithalatın ise mayıs ayında yüzde 10,7 azalışla 28 milyar 103 milyon dolara gerilediğini, ihracatta 2,3 milyar dolar azalış yaşanırken ithalatın 3,4 milyar dolar azaldığını ve böylece dış ticaret açığında iyileşme kaydedildiğini ifade etti.
Ocak-mayıs dönemi itibarıyla ithalatın yüzde 0,8 azaldığını söyleyen Bolat, "Bu düşüşte altın ithalatındaki azalmanın da rolü var. Otomotiv ithalatında da ilk 5 ay itibarıyla bir miktar hız kaybetme durumu söz konusu. Bunlar ithalat artışı üzerinde frenleme etkisi yaptı. Öte yandan, petrol ithalatımızda yaklaşık 2,5 milyar dolara yakın artış var. Doğal gaz ithalatı ise ilk 5 ay itibarıyla aynı seviyede seyretti." diye konuştu.
Bolat, dış ticaret açığında ilk 5 ayda yüzde 15,7 azalış görüldüğünü belirterek, bu dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 72,2 olduğunu dile getirdi.
Takvim etkileri büyük ölçüde ortadan kalkacağı için haziran ayı sonunda çok daha net bir tablonun görüleceğini vurgulayan Bolat, şunları kaydetti:
"Yıllıklandırılmış olarak ise 273,5 milyar dolar ihracatımız var. Burada 250 milyon dolarlık mütevazı bir artış söz konusu. Ancak gerçek değerlendirmeyi yılın ilk yarısını tamamladığımızda yapacağız. Yıllıklandırılmış ithalatımız yüzde 4,2 artışla 367 milyar 200 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığımız ise 93 milyar 650 milyon dolar seviyesinde. Biz 31 Aralık'ta bu rakamı 92,2 milyar dolarda kapatmıştık. İlk 5 ayın sonunda yıllıklandırılmış bazda dış ticaret açığımız sadece 1 milyar 450 milyon dolar artmış durumda. İhracatın ithalatı karşılama oranı da yıllıklandırılmışta yüzde 74,5 olarak kayıtlara geçti. Bu yılın ilk 5 ayında ithalatımız yüzde 1,2 artışla yaklaşık 154 milyar dolar, ihracatımız yüzde 0,3 artışla 111,2 milyar dolar, dış ticaret hacmimiz 265 milyar dolar oldu. Dış ticaret açığımız ilk 5 ay itibarıyla 42,7 milyar dolarda kaldı."
"Hizmetler ihracatında hedef 128 milyar dolar"
Hizmetler ticaretinin jeopolitik gerilimlerden olumsuz etkilendiğini ancak dünyada bu alanda en çok ticaret fazlası sağlayan ülkenin Türkiye olduğunu dile getiren Bolat, hizmetler ihracatının geçen yıl 122,6 milyar dolarla kapatıldığını, 63,5 milyar dolar dış ticaret fazlası verildiğini söyledi.
Bolat, bu yıl hizmetler ihracatında hedefin 128 milyar dolar olduğunu belirterek, bu doğrultuda çalışmayı sürdürdüklerini, söz konusu ihracatta zor ayların geride kaldığını dile getirdi.
Yılın sadece ilk 3 aylık döneminde 21,6 milyar dolar hizmetler ihracatı gerçekleştiğine dikkati çeken Bolat, bu alanda da geleceğe yönelik hedeflere ulaşmayı beklediklerini ifade etti.
Bolat, cari işlemler açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payının son 23 yıldaki ortalamasının yüzde 3,4 olduğunu, bu yılın ilk çeyreğinde ise söz konusu oranın yüzde 2,4 olarak gerçekleştiğini söyledi. İSO Türkiye İmalat PMI Endeksi'nin nisanda 45,7 iken mayısta 49,8'e yükseldiğine dikkati çeken Bolat, şöyle devam etti:
"Yılın ilk çeyreğinde emtia piyasalarındaki çalkantılar ve soğuk hava şartları etkiliydi. Ardından 28 Şubat'ta başlayan bölgedeki çatışmaların genişlemesiyle bir şok dalgası yaşandı. Bu durum enflasyon üzerinde olumsuz etki yaptı. 20 aylık bir yavaşlama döneminin ardından yeni ihracat siparişleri de yeniden yükselişe geçti ve mayısta 51'e (Nisanda 43,8) ulaştı. Bu, son 36 ayın da en yüksek seviyesi oldu."
"İlk 5 aylık ihracatımızda ilk sırada Almanya var"
Türkiye'nin ilk 5 aydaki ihracatında en çok yükseliş gösteren ilk 5 ülkenin, 433 milyon dolarla Slovakya, 366 milyon dolarla Çin, 319 milyon dolarla ABD, 317 milyon dolarla Ukrayna ve 315 milyon dolarla İtalya olduğu bilgisini veren Bolat, söz konusu dönemde dış satımda en çok azalış gösteren ülkelerin ise yaklaşık 900 milyon dolarla Irak, 541 milyon dolarla Yunanistan, 428 milyon dolarla Birleşik Arap Emirlikleri, 404 milyon dolarla Romanya, 385 milyon dolarla İngiltere olduğunu bildirdi.
Bolat, bu yılın ocak-mayıs döneminde ithalatta ise en çok düşüş gösteren ilk 5 ülkenin 2,4 milyar dolarla Rusya, 1,3 milyar dolarla Birleşik Arap Emirlikleri, 1 milyar dolarla İtalya, 912 milyon dolarla Almanya, 650 milyon dolarla Fransa olduğunu ifade etti.
Bu dönemde ithalatta en çok artış gösteren ilk 5 ülkenin ise 960 milyon dolarla ABD, 955 milyon dolarla Çin, 655 milyon dolarla Kazakistan, 496 milyon dolarla Meksika, 460 milyon dolarla Polonya olduğunu dile getiren Bolat, "AB, yine en çok ihracat yaptığımız bölge. Toplam ihracatımızdaki payı yüzde 43 ve bu yılın ilk 5 ayında ihracatımızda ilk sırada Almanya var. Bu ülkenin ardından ABD, İngiltere, İtalya, Fransa, Irak geliyor. AB'ye ihracatımızda yüzde 0,6 artışla 48,6 milyar dolara ulaştık. 6 iş günü kaybı olmasaydı bu artış yüzde 3,5'lerde olabilecekti." diye konuştu.
"Bu yıl rekor hububat hasılası olacak"
Bolat, ilk 5 ayda mal bazında bakıldığında ihracatta en büyük artışın 943 milyon dolarla savunma sanayisinde sağlandığını ifade etti.
Bunun yanı sıra gemi ihracatında 683 milyon dolar, elektrikli makine ve cihazlarda 604 milyon dolar, motorlu kara taşıtlarında 445 milyon dolar, meyvelerde ise 322 milyon dolar artış olduğunu belirten Bolat, en çok azalış gösteren ilk 5 faslın ise 1,5 milyar dolarla altın-gümüş ihracatı, 516 milyon dolarla mineral yakıtlar, 365 milyon dolarla hava taşıtları, 262 milyon dolarla hububat, 176 milyon dolarla örülmemiş giyim eşyası olarak sıralandığını bildirdi.
Bolat, ocak-mayıs döneminde altın-gümüş ithalatında 1 milyar 900 milyon dolar azalış gerçekleştiğini, bunun da olumlu bir gelişme olduğunu dile getirdi.
Aynı dönemde motorlu kara taşıtları ithalatında 1,8 milyar dolar, kakaoda 403 milyon dolar, plastik ürünlerde 277 milyon dolar, iplikte 210 milyon dolar düşüş olduğunu anlatan Bolat, artış gösteren ithal ürünlerin ise 1,1 milyar dolarla elektrikli makine ve cihazlar, 700 milyon dolarla hububat, 679 milyon dolarla mineral yakıtlar, 638 milyon dolarla bakır, 554 milyon dolarla kazan ve makine olduğu bilgisini verdi.
Bolat, bu yıl rekor hububat hasılası beklendiğine işaret ederek, "Un ve makarna ihracatçılarının kalite anlamında, bazen dahilde işleme kapsamında getirdikleri ürünler nedeniyle hububatta ithalat var." dedi.
Ticaret diplomasisine önem verdiklerini, bu kapsamda geçen yıl 71 ülkeyle 215 görüşme yaptıklarını söyleyen Bolat, 19 ülkeyle Karma Ekonomik Komisyon (KEK) toplantısı yapıldığını, 5 ülke ile Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi kurucu anlaşmaları imzaladıklarını dile getirdi.
Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ticaret diplomasisinde kendilerine "kaptanlık" yaptığını belirterek, "Bu anlamda, Ukrayna ile yapılan Serbest Ticaret Anlaşması'nın da yakın bir zamanda Ukrayna'da onay sürecinin tamamlanacağı bilgisini aldık. O da çok önemli ayrı gelişme olacak." diye konuştu.
İhracatçılara finans desteği için atılan adımlar
Özellikle ihracatçıların finans ihtiyaçları konusunda da önemli adımlar attıklarını vurgulayan Bolat, bu ay içinde günlük ihracat reeskont kredilerinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının artış yapacağı yönünde bilgi aldıklarını ifade etti.
Bolat, Türkiye'ye döviz kazandırmak ve yatırım çekmek için TBMM'de kabul edilen yeni yasa kapsamında kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5'e indirilmesinin ihracat, imalat, tarımsal kurumsal yatırımlar için büyük bir teşvik unsuru olduğunu dile getirdi.
Hizmet ihracatı gelirlerinin vergi muafiyetinin de yüzde 80'den yüzde 100'e çıkarıldığını hatırlatan Bolat, İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren firmalar için transit ticaret gelirlerinde de yüzde 100 vergi muafiyeti getirildiğini kaydetti.
Gültepe: 28 il ihracatını artırdı
TİM Başkanı Mustafa Gültepe de, geçen ay 28 ilin ihracatını artırdığını belirterek, "En çok ihracat yapan 5 ilimiz, İstanbul, Kocaeli, Ankara, Bursa ve İzmir şeklinde sıralandı." dedi.
Gültepe, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın katılımıyla Bakanlık'ta yapılan ve mayıs ayı dış ticaret verilerinin açıklandığı basın toplantısında, mayısta milli ve dini bayramlar nedeniyle çalışma gününün az olduğunu anımsattı.
Söz konusu ayda küresel pazarlarda iki önemli gelişme yaşandığını dile getiren Gültepe, bunlardan ilkinin Avrupa ve Amerika bölgesinde talebin canlanması, ikincisinin de Çin'de kapasite kullanım oranlarının gerilemesi olduğunu söyledi.
Gültepe, Türkiye ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,5 büyüdüğünü, sanayi ve ihracatın büyümeye katkısının negatif olduğunu ifade etti.
Ekonominin sathı müdafaasının fabrikalar olduğunu belirten Gültepe, "Biz sanayi üretimini, milli güvenliğin ve ekonomik bağımsızlığın en önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriyoruz. Tam da bu nedenle sağlıklı ve sürdürülebilir kalkınma için büyümenin en az yarısının ihracata yönelik sanayi üretiminden gelmesi gerekiyor. Rekabetçiliğimizi geri kazanıp yeniden hızlanabilmemiz için sanayimizi yatırım, üretim ve ihracat eksenine oturtmak durumundayız." diye konuştu.
"Mayısta ilk kez ihracat yapan firmalarımızın sayısı 888"
Gültepe, geçen ay ihracatın yıllık bazda yüzde 9,3 azalışla 22,5 milyar dolar olduğunu, bu kaybı haziranda telafi edeceklerini söyledi.
İhracatın ilk 5 ayda 111,2 milyar dolara, 12 aylık dönemde de 273,5 milyar dolara yükseldiğini belirten Gültepe, "Sektörlere baktığımızda, otomotiv sektörümüz 3,3 milyar dolarla bu ay da birinciliği sürdürüyor. İkinci sektör 3 milyar dolarla kimya, üçüncü sektör 1,5 milyar dolarla elektrik-elektronik. Çelik sektörümüz, 1 milyar 426 milyon dolarla dördüncülüğe yükseldi. Hazır giyim sektörümüzün ihracatı da 1 milyar 289 milyon dolar oldu. Böylece ilk 5 sırayı paylaşan sektörlerimiz bunlar oldu." ifadesini kullandı.
Gültepe, illere göre ihracata ilişkin ise şu bilgileri verdi:
"Geçen ay 28 ilimiz ihracatını artırdı. En çok ihracat yapan 5 ilimiz, İstanbul, Kocaeli, Ankara, Bursa ve İzmir şeklinde sıralandı. Mayısta ilk kez ihracat yapan firmalarımızın sayısı 888, bu firmalarımızın ihracata katkısı yaklaşık 90 milyon dolar oldu. Birim ihracat değerimizi ise 1,62 dolara kadar yükselttik. Parite ihracatımıza bu ay yaklaşık 347 milyon dolar artı yazdı."
"Tüm gücümüzle üretmeye ve ihracata devam ediyoruz"
En çok ihracat yapılan ülkelerin Almanya, ABD, İtalya, Birleşik Krallık ve İspanya olduğunu ifade eden Gültepe, Körfez bölgesine ihracatın yüzde 16,2 azaldığını belirtti.
Gültepe, ticaret heyetlerini ara vermeden sürdürdüklerine dikkati çekerek şunları kaydetti:
"Mayısta TİM ve ihracatçı birlikleri olarak yoğun bir heyet takvimimiz vardı. 16 ticaret heyeti, 3 alım heyeti, 32 fuar katılımı ve 4 UR-GE faaliyeti gerçekleştirdik. Bu ay, 34 fuar katılımı, 8 sektörel ticaret heyeti ve 4 UR-GE faaliyeti yapmayı hedefliyoruz. Tüm gücümüzle üretmeye ve ihracata devam ediyoruz. Takvim kaymaları nedeniyle aylık ihracatta dalgalanmalar olabiliyor. Haziran ayının verileri ortaya çıktığında yılın ilk yarısının resmini çok daha net şekilde göreceğiz. Her şeye rağmen hedeflerimiz doğrultusunda yolumuza devam ediyoruz. 26 Haziran Cuma günü Türkiye'nin ilk 1000 ihracatçısını açıklayacağımız İhracatın Şampiyonları Ödül Töreni'mizi ve TİM Genel Kurulu'muzu gerçekleştireceğiz. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrif edeceği programda ihracat ailemizle bir araya geleceğiz."
(AA)
