FİKRİ CİNOKUR / ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası’nın (ATB), Aralık ayı meclis toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıda konuşan ATB Başkanı Ali Çandır, ekonomide yeni yıldaki beklentilerini dile getirdi. ATB 2025 yılı bütçesinin 60 milyon TL olarak belirlendiğini ifade eden Çandır, şunları kaydetti: “2024 yılını geride bırakıyoruz. Yılbaşında ekonomiyle ilgili dileğimiz; 2023 yılını aratmayacak bir yıl olmasıydı. Ancak yaşadıklarımız, bu dileğimizi karşılayamadı. Şimdi 2025 yılı için benzer bir dilekte bulanacağım. Temennimiz 2025 yılının ülke olarak refah düzeyimizin arttığı bir yıl olmasıdır. 2025 yılından dileğimiz; maliyetler üzerindeki baskının azaldığı, alım gücünün yükseldiği, üretime odaklandığımız, yatırımların hız kazandığı ve dış ticaret gelirlerimizin arttığı bir yıl olmasıdır.”
2024 yılının hem kamu idarecilerinin planlama tahminleri hem de ekonomik hayatın içinde kendilerinin yaptığı tahminlerle geçtiğini anımsatan Çandır, “2024 yılı ile ilgili elimizde 2022-2027 dönemine ait 4 adet OVP bulunmaktadır. Bu 4 programda 2024 yılı için milli gelir (GSYH) büyüme tahmini, yüzde 5,5 ile başladı ve son OVP’de yüzde 3,5 ilan edildi. Yılsonu gerçekleşmesinin yüzde3 veya bir miktar altı olmasını tahmin etmekteyiz. 2024 yılı enflasyon tahminleri yüzde 7,6 ile başladı ve son OVP’de yüzde 41,5 olarak ilan edildi. Yılsonu gerçekleşmesinin yüzde 47 civarında olmasını tahmin etmekteyiz.” şeklinde konuştu.
2024 yılı için ABD dolar kuru tahminlerinin 10,26 TL ile başladığını vurgulayan Çandır, “Son OVP’de dolar kuru 33,22 TL olarak ilan edildi. Yılsonu gerçekleşmesinin 35 TL civarında olmasını tahmin etmekteyiz. Sözünü ettiğim 4 ayrı OVP’de 2024 yılına ilişkin ihracat ve ithalat tahminlerinde de yüzde 20’ye ulaşan tahmin değişiklikleri yapılmıştır. Enflasyondaki yüzde 600’lük ve dolar kurundaki yüzde 300’lük tahmin değişiklikleri dikkate alındığında dış ticaretteki tahmin değişiklikleri oldukça mütevazı kalmış durumdadır” dedi.
2025, inşallah 2024’ü aratmaz
Karar vericilerin tahmin değişiklikleri yükseldikçe, iş dünyasının özellikle yatırım iştahı geriye düştüğünü belirten Ali Çandır, şöyle devam etti: “Nitekim son 3 yılda milli gelir içindeki yatırım ve stok eğilimleri hiç olmadığı kadar geriye gitmiştir. Bu durum tabii yeni istihdam olanaklarını da sınırlamaktadır. 2024 yılına baktığımızda ise enflasyon oranı yüzde 48, dolar kuru ise yüzde 18 artmaktadır. Yani arada yüzde 250’den fazla kur aleyhine makas açıklığı söz konusudur. Bu durum Antalya ekonomisi için sürdürülemez bir baskı yaratmaktadır. Umuyor ve diliyorum ki 2025 yılı 2024 yılını aratmaz.”
2024 yılı boyunca ihracatçıların dış pazarlarda fiyat oluşturma sorunlarının had safhaya çıktığına dikkat çeken Çandır, “Çünkü kur fiyatı artış hızından çok yüksek seyreden maliyet artışları, uzun süredir çalışılmakta olan dış pazarlara bile girişi ciddi boyutta zorlamıştır. 2025 yılında hem tüketim mallarının ithalatını dengelemek hem de dış pazarlara ihracat gücümüzü koruyabilmek için mutlaka enflasyon hızıyla uyumlu bir kur fiyatı oluşmasına ihtiyaç vardır.”
Asgari ücret artışı ile vergi diliminde de düzenleme yapılmalı
Asgari ücretin önümüzdeki günlerde belirleneceğine dikkat çeken Çandır, her kesimin kendine göre bir asgari ücret önerdiğini söyledi. Çandır, şöyle konuştu: “Rakam ne olursa olsun bu rakamın her kesime getireceği yüklerdir. Örneğin çalışanlar açısından 3. ya da 4. ayda yüksek vergi dilimine geçilecekse bu rakamın değeri ve anlamı o derece düşecektir. Diğer taraftan hepimizin bildiği bir konu da asgari ücret üzerinde maaşlarla çalışanların doğal olarak en az asgari ücret artış oranında artışlar beklemeleridir. Yani asgari ücret sadece bu maaşla çalışanlar için değil diğer tüm çalışanları da yakından ilgilendirmektedir. Dolayısıyla asgari ücret konusunda yapılacak iyileştirme kadar önemli olan konu, vergi dilimlerinin yeniden değerleme oranıyla uyumlu olarak artırılmasıdır. Böylece yapılan zamlar çalışanlar için daha faydalı olacaktır.”
