CANAN SAKARYA/ANKARA
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından geçtiğimiz günlerde açıklanan İstanbul’un küresel ölçekte bir yatırım ve finans üssü olması hedefi doğrultusunda yabancı yatırımcılara vergi teşvikleri getiren 15 maddelik yasa teklifi AK Parti tarafından Meclise sunuldu. AK Parti, kanun teklifi ile 8. kez varlık barışı getirdi. Yasa teklifine göre, gerçek ve tüzel kişilerce sahip olunan para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlere ilişkin olarak 31 Temmuz 2027 tarihine kadar yapılacak bildirimlerde, varlıkların devlet iç borçlanma senetleri veya kira sertifikaları gibi araçlarda tutulma süresine göre yüzde sıfır ile yüzde 5 arasında değişen kademeli vergi oranları uygulanacak. Bu varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda adlarına açılan hesaplara transfer edilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin bu hesaplara yatırılması gerekiyor.
Varlıkların değeri üzerinden…
Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında peşin olarak tahsil ettikleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15. günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyannameyle bağlı bulundukları vergi dairesine beyan edecek ve aynı sürede ödeyecek. Vergi oranı, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında en az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0, en az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1, en az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2, en az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3, en az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde ise yüzde 4 olarak uygulanacak. 1 Ocak 2027'den itibaren 31 Temmuz 2027'ye kadar yapılacak bildirimlerde bu oranlara yarım puan artırım yapılacak.
Geç getirenin vergisi artacak
31 Temmuz 2027 tarihinin yetkiyle uzatılması halinde ise bu tarihten sonra yapılacak bildirimlerde vergi oranı ilave yarım puan artışla toplamda 1 puan artırımlı olarak uygulanacak. Bu hüküm kapsamında ödenen vergi, hiçbir suretle gider yazılamayacak ve başka bir vergiden mahsup edilemeyecek. Bildirime konu edilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmeyecek.
Cumhurbaşkanı bir yıla kadar uzatacak
Cumhurbaşkanı, 31 Temmuz 2027 tarihini, bitim tarihinden itibaren her defasında 6 ayı geçmeyen süreler halinde bir yıla kadar uzatmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığı hüküm kapsamına giren varlıkların Türkiye'ye getirilmesi ve bildirimi ile işletmeye dahil edilmelerine ilişkin hususları, bildirim ve beyana esas şekli ile hükmün uygulanmasında kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak.
İhracatçının kurumlar vergisi iniyor
Yasa teklifi ile ihracatı desteklemek amacıyla kurumlar vergisi oranlarında indirime gidiliyor. Yapılan düzenlemeyle, ürettiklerini ihraç eden imalatçıların bu ihracat işlemlerinden elde ettikleri kazançlarına 16 puan indirimle yüzde 9, ihracat yapan kurumlarda ise 11 puan indirimle yüzde 14 olarak uygulanacak.
Amme alacaklarında vade 72 ay
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle vergi ve diğer kamu borçlarının tecil işlemlerinde taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarılıyor. Teminat aranmaksızın tecil edilebilecek borç tutarı ise 50 bin liradan 1 milyon liraya yükseltiliyor.
İFM’de 2047’ye kadar vergi indirimi
İstanbul Finans Merkezi'ndeki finansal hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan yüzde 100 oranındaki kurumlar vergisi indiriminin süresi 2031’den 2047 yılına kadar uzatılıyor. Ayrıca, katılımcı finansal kuruluşların finansal faaliyet harçlarından muafiyet süresi de 5 yıldan 20 yıla çıkarılıyor.
Teknogirişim çalışanlarına destek
Yasa teklifi ile teknogirişim şirketi çalışanlarına verilen pay senetlerindeki vergi istisnası sınırı yıllık brüt ücretin bir katından iki katına çıkarılıyor. Ayrıca, söz konusu payların tam istisna ile elden çıkarılması için gereken 12 aylık süre 6 aya düşürülüyor. Yeni düzenlemeyle, payların 2 yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 2 ile 4 yıl arasında yüzde 75’i, 4 ile 6 yıl arasında ise yüzde 25’i gecikme faiziyle birlikte işverenden tahsil edilecek. Bu düzenleme ile teknoloji çalışanlarının ve girişim ekosisteminin desteklenmesi ile nitelikli iş gücünün korunması amaçlanıyor.
20 yıl gelir vergisi muafiyeti
Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikle, Türkiye’ye yeni yerleşen ve son 3 yılda Türkiye’de mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerin, yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden müstesna tutulacak. Bu kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmeyecek. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikle; Türkiye dışında elde ettikleri kazançları için Gelir Vergisi Kanunu kapsamında istisnadan yararlanan kişilerin, bu istisna süresi içinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikallerinde vergi oranı yüzde 1 olarak uygulanacak.
Personele vergi istisnası
Gelir Vergisi kanunda yapılan diğer bir değişiklikle nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personelin ücretlerine yönelik yeni bir vergi istisnası getiriliyor. Buna göre, nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı (Katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi’ndeki merkezler için beş katı) gelir vergisinden müstesna tutularak toplamda brüt asgari ücretin 4 ve 6 katına kadar bir vergi avantajı sağlanacak. Cumhurbaşkanı 3 ve 5 katlarını birlikte veya ayrı ayrı bir kata kadar belirlemeye ve iki katına kadar artırmaya yetkili olacak.
Nitelikli Hizmet Merkezi tanımı
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na eklenen madde ile Türkiye’nin nitelikli hizmet ihracatını artırmak ve uluslararası firmalar için bölgesel bir merkez olmasını sağlamak amacıyla "Nitelikli Hizmet Merkezi" tanımı yapılıyor. En az üç ülkede faaliyeti olan ve yıllık hasılatının yüzde 80’ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketlerine bu statü verilerek; finansal danışmanlık, stratejik yönetim ve teknoloji danışmanlığı gibi üst düzey hizmetlerin Türkiye’den koordine edilmesi hedefleniyor.
Transit ticaretten elde edilen kazançlara yönelik vergi indirimi kapsamı genişliyor
Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle; transit ticaret ve nitelikli hizmet faaliyetlerinden elde edilen kazançlara yönelik vergi indirimlerinin kapsamı genişletiliyor. İstanbul Finans Merkezinde katılıcı belgesi alarak faaliyette bulunan kurumların kazanç indirim oranı yüzde 50’den yüzde 100 çıkarılıyor. Ayrıca İFM dışında faaliyette bulunan kurumlara da yüzde 95 kazanç indirimi imkanı tanınıyor. Kanun teklifiyle, transit ticaret, nitelikli hizmet merkezleri ve İstanbul Finans Merkezi kapsamında sağlanan kazanç indirimlerinin, "Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi" hesaplamasında matrahtan düşülmesine imkan tanınıyor. Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle; "teknogirişim rozeti" sahibi halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmeleri yoluyla yatırım almaları kolaylaştırılıyor. Ayrıca "Dijital Şirket" statüsündeki girişimler, kuruluşlarından itibaren 3 yıl boyunca oda kayıt ücreti ve aidatlarından muaf tutulacak. İstanbul Finans Merkezi (İFM) Kanunu’nda yapılan diğer bir değişiklikle; İFM bünyesinde istihdam edilen ve yurt dışı tecrübesi bulunan personele sağlanan gelir vergisi istisnasının kapsamı genişletiliyor. Mevcut durumda sadece finansal kuruluş çalışanlarına tanınan bu hak, tüm katılımcı kurum personeline yaygınlaştırılıyor.
Güler: Ara zam için şu anda herhangi bir çalışma yok
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, yasa teklifi ne ilişkin düzenlediği basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Nisan ayı enflasyon oranlarının ardından Memur-Sen’den gelen ara zam talebinin hatırlatılması ve bir çalışma olup olmadığının sorulması üzerine Güler “Şu anda halihazırda bu mahiyette gündemimizde herhangi bir çalışma yok” dedi. Güler, petrol fi yatlarındaki artışın tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de enflasyon üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu kaydeden Güler, “Biz hem çalışanlarımızı hem emeklilerimizi hem diğer dar gelirlilerimizi sabit gelirlilerinizi her zaman destekledik. Desteklemeye devam edeceğiz. Ama şu anda halihazırda bu mahiyette gündemimizde herhangi bir çalışma yok” diye konuştu.
