Ortadoğu’da genişleyen savaş yalnızca enerji fiyatlarını değil, Batı finans sisteminin kritik desteklerinden biri olan Körfez sermayesini de sarsıyor. Son yıllarda teknoloji şirketlerinden medya devlerine, yapay zekâ altyapısından spor ekonomisine kadar Avrupa ve Kuzey Amerika’daki büyük işlemlerin arkasında Abu Dabi, Riyad ve Doha merkezli devlet varlık fonları vardı. Ancak İran çatışması uzadıkça, bu fonların önceliği dış yatırım değil iç güvenlik, savunma ve ekonomik istikrar haline geliyor.
5 trilyon dolarlık güç dengesi
Dünyanın en büyük 10 devlet varlık fonunun altısı Körfez’de bulunuyor. Abu Dabi Yatırım Otoritesi, Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF) ve Katar Yatırım Otoritesi’nin de aralarında olduğu bu yapıların toplam büyüklüğü yaklaşık 5 trilyon dolar.
Global SWF verilerine göre Körfez ülkeleri 2025’te küresel kamu yatırımlarının neredeyse yarısını yaptı. Yapay zekâ, eğlence, finansal hizmetler ve teknolojiye 126 milyar dolar aktarıldı. PitchBook verilerine göre ise bu yıl, Kuzey Amerika ve Avrupa’da Körfez kaynaklı taahhütlere bağlı en az 106 milyar dolarlık anlaşma beklemede kaldı. Dealogic’e göre Körfez yatırımcıları yalnızca geçen yıl Batı’da sonuçlanan 120 milyar doların üzerindeki işlemlere katıldı.
Öncelik değişirse sarsıntı büyük olur
Şimdi tablo değişiyor. Füze saldırıları, enerji altyapısındaki hasar ve Hürmüz Boğazı riski Körfez başkentlerini savunma harcamaları, gıda güvenliği ve altyapı dayanıklılığına yöneltiyor.
IMF’ye göre savaşın doğalgaz üretimini bozması nedeniyle Katar ekonomisi bu yıl yüzde 8,6 küçülebilir. JPMorgan da Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri için büyüme tahminini 1,2 puan aşağı çekti. Uzmanlara göre bu durumda fonlar yeni dış yatırımları yavaşlatabilir, mevcut portföyleri yeniden dengeleyebilir. Sessiz bir yavaşlama bile Batı piyasalarında değerleme baskısı yaratabilir.
Mega anlaşmalar beklemede
Şimdilik bazı işlemler sürüyor. Körfez destekli 110 milyar dolarlık Paramount- Skydance/Warner Bros hamlesi ile 55 milyar dolarlık Electronic Arts işleminin ilerlediği belirtiliyor. Ancak bankacılar, yeni mega anlaşmalar için iştahın azalabileceğini söylüyor. Geçtiğimiz hafta PIF, İran'la çatışmalar başlamadan önce planlanan ve 1 trilyon dolarlık fonun daha az alana odaklanmasına yol açacak yeni bir stratejiye değinerek, gelecekte neler olabileceğine dair bir ipucu verdi. PIF Başkanı Yasir al-Rumayyan, fonun uluslararası taahhütlerini azaltmayacağını söyledi ancak İran çatışmasının "bazı öncelikleri yeniden konumlandırmak için daha fazla baskı yarattığını" kabul etti
Batı’nın endişesi artıyor
Son 15 yılda Körfez fonları, 2008 krizinden sonraki banka kurtarmalarından bugünkü yapay zekâ yatırımlarına kadar birçok alanda denge unsuru oldu. Eğer bu sermaye evine dönerse, Batı daha pahalı finansman, daha zor birleşme işlemleri ve daha kırılgan piyasa koşullarıyla karşılaşabilir.
Krizde ilk refleks eve dönmek
1990’da Irak işgali sırasında Kuveyt Yatırım Otoritesi sürgündeki hükümetin finans merkezi olmuştu. 2008 krizinde Katar fonları yerel bankaları destekledi. Bugün de benzer senaryo masada; dışarıdaki yatırımlar yavaşlayabilir, kaynaklar içeride güvenlik ve ekonomi için kullanılabilir. Bu nedenle piyasalarda "zor gün fonları şimdi devreye mi alınıyor?" sorusu öne çıkıyor. Paris merkezli bir yatırım ve jeopolitik danışmanlık firması işleten ve Arap Körfez Devletleri Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olan Robert Mogielnicki, "Devlet varlık fonları BAE gibi ülkelere güçlü finansal tamponlar sağlıyor ve bölgesel hükümetler, ihtiyaç duyulduğu takdirde, bu derin devlet varlık havuzlarına güveneceklerdir" dedi.
