ABD, Cumhuriyetçi başkan adayı Donald Trump’a Pensilvanya'da düzenlediği seçim mitingi sırasında düzenlenen suikast girişimiyle sarsıldı.
Eski başkan sağ kulağından yaralanırken, suikast girişimi düzenleyen ve olay yerinde öldürülen kişinin 20 yaşındaki Thomas Matthew Crooks olduğu açıklandı.
Başkanlık yarışını yeniden şekillendireceği belirtilen saldırının Trump’a seçilmesi yönünde destek sağlayacağı yorumları yapılıyor. Olayın ardından çok sayıda kurum, eski, yeni politikacı, akademisyen ve medya kuruluşları hep bir ağızdan şiddetin demokraside yeri olmadığına dikkat çekerken, bazı Cumhuriyetçiler Başkan Joe Biden'ı suçladı. Biden'ın önceki gün Michigan'daki mitingde söylediği “Bunu tüm kalbimle söylüyorum. Trump bu ülke için tehdittir” ifadesini hatırlatan Cumhuriyetçiler suikast girişiminden Biden’ı sorumlu tuttu. Biden ise, saldırının ardından yaptığı açıklamada herkesin olayı kınaması gerektiğini belirterek "ABD'de bu tür hastalıklı şiddete yer yok" dedi.
Trump'a yönelik suikast girişiminin ardından aralarında İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in de bulunduğu çok sayıda dünya lideri açıklama yaparken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda saldırıyı kınadı. Erdoğan "Sayın Donald Trump'a yönelik suikast girişimini şiddetle kınıyorum. Sayın Trump'a, ailesine ve sevenlerine en içten geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. ABD seçimlerine ve küresel istikrara gölge düşmemesi için saldırıyla ilgili tahkikatın en etkili biçimde yapılacağına, faillerin ve azmettiricilerinin en kısa sürede adaletin huzuruna çıkarılacağına inanıyorum" dedi.
Yarışın çehresi değişecek
İngiliz Telegraph gazetesinde yer alan haberde saldırının on yıllardır yaşanan en önemli olaylardan biri olduğu ve seçim yarışında her şeyi değiştireceği ileri sürülerken, “Bu bize Trump'ın Beyaz Saray'a geri döneceğini gösteriyor" ifadesi yer aldı.
Trump'ın oylarının artabileceğine dikkat çeken Telegraph, 1981’deki saldırıya uğrayan eski başkanlardan Ronald Reagan'a atıfta bulunarak Reagan'ın oylarının vurulduktan sonra 8 puanlık bir artış gösterdiğini hatırlattı. CNN International suikast girişiminin ABD tarihinde yeni bir sayfa açtığına dikkat çekti ve modern tarihin en gergin dönemlerinden birinde gerçekleştirilen saldırının ülkeyi sarstığı ifadesini kullandı.
Olayın ABD siyasi tarihinde karanlık bir güne işaret ettiğini yazan Wall Street Journal haberinde Cumhuriyetçilerin açıklamalarına yer verdi. Cumhuriyetçiler saldırının Trump'a yönelik düşmanlığın doruk noktası olduğuna dikkat çekti. Washington Post gazetesi ise saldırının zaten çalkantılı olan başkanlık yarışını baştan aşağı değiştireceğine vurgu yaptı. Rice Üniversitesi tarih profesörü Douglas Brinkley gazeteye verdiği görüşte "Trump'ın havadaki yumruğu yeni bir sembol olacak" dedi.
Seçime katılımı etkiler
ABD’li iletişimci, siyasi danışman ve anketçi Frank Luntz suikast girişiminin başkanlık yarısını yeniden şekillendireceğini ve Trump'ın oylarını yüzde bir veya iki oranında artıracağını söyledi. BBC’ye konuşan Luntz “Donald Trump'a yönelik suikast girişimi insanların kime oy vereceğini etkilemeyecek, ancak "seçime katılma olasılıklarını" önemli ölçüde etkileyecek” dedi. Çok sayıda uzman da, Biden'ın ilerleyen yaşı ve akıl sağlığıyla ilgili endişelerle mücadele ettiği bir dönemde yaşanan saldırının Beyaz Saray yarışına yeni bir siyasi unsur daha eklediği görüşünde birleşiyor.
Kripto paralar harekete geçti
Trump'a düzenlenen suikast girişimi kripto piyasaları hareketlendirdi. Saldırının ardından Trump'ın seçimi kazanacağına yönelik spekülasyonların etkisiyle kripto paralar yükselişe geçti. Bitcoin, sabah saatlerinde 60 bin doların üzerine çıktı. En yüksek 60 bin 300 doları gören Bitcoin 60 bin 85 doları gördü. Trump, kendisini kripto yanlısı bir başkan adayı olarak konumlandırıyor. Analistler, piyasalarda volatilitenin artabileceği uyarısında bulundu. Geçen ay gerçekleşen Trump-Biden münazarası sonrasında da benzer hareketlerin yaşandığı kaydedildi.
Trump, suikast girişiminin ardından ABD halkını birlik olmaya çağırdı
Kendisine yönelik suikast girişimine ilişkin Truth Social sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, "Birlik olmamız ve Amerikalılar olarak, güçlü ve kararlı kalarak, kötülüğün kazanmasına izin vermeyerek gerçek karakterimizi göstermemiz her zamankinden daha önemli" dedi.
Düşünce ve dualar için herkese teşekkür eden Trump, düşünülemez olanın gerçekleşmesini yalnızca Tanrı'nın engelleyebileceğini belirtti. Trump, "Korkmayacağız, aksine kötülük karşısında meydan okumamızı ve inancımızdaki karalılığımızı koruyacağız" ifadesini kullandı. Yaralananların iyileşmesi için dua ettiğini ve saldırıda öldürülen vatandaşın anısını kalbinde taşıdığını belirten Trump, "Birlik olmamız ve Amerikalılar olarak, güçlü ve kararlı kalarak, kötülüğün kazanmasına izin vermeyerek gerçek karakterimizi göstermemiz her zamankinden daha önemli" değerlendirmesine yer verdi. Trump, bu hafta Wisconsin'den ABD'lilere seslenmek için sabırsızlandığını kaydetti.
ABD'de her 3 yetişkinden 1'inin silahı var
ABD'de sivillerin mülkiyetinde olan 393 milyon ateşli silahın olduğu tahmin edilirken, ülkede 82 milyon 880 bin kişinin en az bir silaha sahip olduğu tahmin ediliyor. Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adayı eski ABD Başkanı Donald Trump'a miting sırasında suikast girişiminde bulunulmasının ardından ABD'de uzun zamandır tartışma alanlarından biri olan bireysel silahlanma konusu yeniden gündeme geldi. Verilere göre, 1972'den bu yana, en az bir ateşli silaha sahip Amerikan hanelerinin oranı yüzde 37 ile yüzde 47 arasında dalgalanma gösterdi. Ayrıca ABD'de yıllara göre değişkenlik göstermekle birlikte hanelerin yarıya yakını silah sahibi konumunda bulunuyor. 1972'de ABD'deki evlerin yüzde 43'ü bir veya daha fazla silaha sahipken, bu oran 1975'te yüzde 44'e, 1980'de yüzde 45'e yükseldi.
En fazla Hispanikler silahlandı, gençlerde silah sahipliği düştü. ABD merkezli legalreader. com adresinde yer alan verilere göre ise ülkede sivillerin mülkiyetinde 393 milyon ateşli silahın olduğu tahmin ediliyor.2023'te 259 milyon yetişkinin bulunduğu ABD'de 82 milyon 880 bin kişinin en az bir silaha sahip olduğu düşünülüyor. Bu rakamın ABD'de, her 3 yetişkinden 1'inin silah sahibi olduğu anlamı taşıdığı belirtiliyor.
Yatırımcılar: Trump’ın yakaladığı olumlu ivmeyi iyice güçlendirecek
Olay sonrasında yatırımcılardan da değerlendirmeler geldi. ATFX Global Markets'ın baş piyasa analisti Nick Twidale, "Altının tüm zamanların en yüksek seviyelerini test edebileceğini düşünüyorum, yen ve doların talep göreceğini ve hazine tahvillerine yatırım akışı olacağını öngörüyorum" dedi.
BCA Research'ün Kaliforniya merkezli baş stratejisti Marko Papic'e göre, saldırı Trump'ın seçim şansını artıracağı için tahvil yatırımcılarının dikkatli olması gerekiyor. Papic, "Trump'ın kazanma ihtimali arttıkça tahvil piyasasında ciddi bir hareketlenme olasılığının da arttığına inanıyorum" dedi.
Eastspring Investments portföy yöneticisi Rong Ren Goh konuyla ilgili olarak, “Silahlı saldırı muhtemelen Trump'ın desteğini artıracak ve iki hafta önceki başkanlık münazaralarının ardından yakaladığı olumlu ivmeyi daha da güçlendirecektir” dedi.
Antage Point Varlık Yönetimi baş yatırım sorumlusu Nick Ferres, "Hatırladığım kadarıyla Reagan suikast girişiminden sonra anketlerde yükselmişti. Seçim büyük olasılıkla ezici bir çoğunlukla sonuçlanacak. Bu da muhtemelen belirsizliği azaltacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
S Cube Capital baş yatırım sorumlusu Hemant Mıshr, "Bunun, ABD seçimleri nedeniyle diken üstünde olan bir piyasada şok etkisi yaratacağını düşünüyorum. Demokratlar gerçekten inandırıcı bir alternatifle ortaya çıkmadığı sürece, Trump'ın kasım ayına kadar önümüzdeki birkaç ay içinde güçlenme ihtimalini görüyorum” ifadelerini kullandı.
