Kazan şehrinde düzenlenen üç günlük BRICS liderler zirvesinde Batılı ülkelerin egemenliğindeki ödeme sistemlerine alternatiflerin geliştirilmesi, finansal işbirliğinin derinleştirilmesi, bölgesel çatışmaları çözme çabaları ve BRICS grubunun genişlemesi gündemde yer bulan en önemli başlıklar oldu.
Esasında bu başlıklardan hiçbirinde özellikle de ticari işbirliği ve ortak ödeme sistemi projesinde tüm yönleriyle detaylı bir plan ortaya konmuş olmasa da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Batı'ya ‘Moskova'nın dünya sahnesinde yalnız olmadığı’ mesajını vermeyi başardığı yorumları yapıldı. Putin, Kazan'da yaklaşık 20 devlet başkanının katıldığı BRICS zirvesini, Batı'nın Moskova'yı izole etme girişimlerinin başarısız olduğunun bir işareti olarak sundu.
Zirvede 20’den fazlası devlet başkanı düzeyinde olmak üzere 36 ülke temsil edilirken, aralarındaki kuşkusuz en önemli isimlerden biri BM Genel Sekreteri Antonio Guterres oldu. İki yıl sonra ilk kez Rusya’yı ziyaret eden Guterres BRICS Liderler Zirvesi’ndeki "Genişletilmiş BRICS+" toplantısında yaptığı konuşmada BRICS'in çok taraflılık ve uluslararası sorunların çözülmesi konusuna olan "bağlılığını" övdü.
Guterres, Putin'in davetine icabet etmesi nedeniyle Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından eleştirilmişti. Kiev’den yapılan açıklamalarda BM Genel Sekreteri’nin Ukrayna’nın İsviçre’deki ilk Küresel Barış Zirvesi davetini reddetmesine, ancak savaş suçlusu Putin’in Kazan’a davetini kabul etmesine vurgu yapılmıştı. Guterres, hiçbir grup veya ülkenin izole bir şekilde hareket etmemesi gerektiğini dile getirerek "Küresel zorlukların üstesinden gelmek için küresel bir aile olarak çalışan bir uluslar topluluğu gerekir" dedi.
Bugünün uluslararası finans sisteminin birçok kırılgan ülkeye ihtiyaç duyduğu desteği sunmadığını belirten Guterres, "modası geçmiş, etkisiz ve adil olmayan" uluslararası mali yapıda reform yapılması gerektiğine işaret etti.
Gazze'de derhal ateşkes sağlanması, tüm esirlerin serbest bırakılması ve insani yardımların herhangi bir engelle karşılaşmadan etkin bir şekilde ulaştırılması gerektiğini vurgulayan Guterres, dünyada genel olarak barışa ihtiyaç duyulduğunu kaydetti. Guterres, "Kısa bir süre önce BM Genel Kurulu kararıyla bir kez daha teyit edildiği üzere, işgalin sona erdirilmesi ve iki devletli çözümün tesis edilmesi için geri dönüşü olmayan bir ilerleme kaydetmemiz gerekiyor" ifadesini kullandı.
Çin ve Hindistan işbirliği yapmıyor
Birliğe ismini veren ‘BRIC’ kısaltmasını, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in İngilizcelerinin baş harflerinden üretmesi nedeniyle grubun isim babası olarak anılan, dönemin Goldman Sachs başekonomisti Jim O'Neill ise BRICS zirvesiyle ilgili yaptığı değerlendirmede Hindistan ve Çin’in iyi olmayan ilişkilerine işaret etti. O’Neill iki önemli gücün aralarındaki sorunları çözüp ciddi şekilde işbirliği yapmamaları halinde BRICS grubunun önemli bir yol katetmesinin mümkün olmadığını söyledi.
Pakistan Türkiye'nin üyelik teklifini reddetti iddiası
Moskova, BRICS ülkelerinin yeni üyeler için kriterler üzerinde anlaştıklarını ve 13 aday ülke olduğunu belirtirken, bazı uluslararası basın kuruluşlarında Hindistan’ın, Türkiye'nin BRICS üyeliği teklifini reddettiği yönünde iddialar yer aldı. Alman BILD gazetesinde yer alan haberde Hindistan’ın, düşmanı Pakistan ile Ankara'nın iyi ilişkilerini gerekçe göstererek teklifi reddettiği ileri sürüldü.
■ IMF/GEORGIEVA: Ortak ödeme sistemi projesinin detaylarını görmemiz gerekiyor
Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, BRICS alternatif sınır ötesi ödeme sistemi hakkında daha fazla detay görmeleri gerektiğini söyledi. Georgieva, “Bir grup ülkenin ödeme sistemine sahip olma fikri yeni değil. Görmemiz gereken daha fazla ayrıntı. Bu fikirde ne var, bunun nasıl gerçekleşeceği önemli, ancak bundan sonra bunu değerlendirebiliriz" dedi.
Geliştirilme aşamasındaki BRICS Bridge, ticarette özellikle dolara bağlılığı azaltmayı hedefleyen, çok taraflı bir dijital ödeme platformu projesi olarak ön plana çıkıyor. Blokzincir temelinde ve merkez bankaları tarafından geliştirilen dijital para birimleriyle de uyumlu bir sistem olması planlanan BRICS Bridge'te diğer dijital varlıkların da kullanılması planlanıyor.
