İran’da hükümet karşıtı gösteriler birçok şehirde devam ederken, ülke yönetiminin Çin gibi büyük ve gelişmiş ekonomilerle ticari ilişkileri geliştirme adımları hızlanıyor. Avrupa Birliği ve İngiltere, gösteriler sonrası İran’a yönelik yeni yaptırımlar açıklarken ve nükleer anlaşma masasında ilerleme kaydedilemezken, Çin’den ülkenin tarım sektörüne önemli bir yatırım haberi geldi.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin Pekin ziyareti sonrası Çin’in İran’ın tarım sektörüne yatırım yapacağı bildirildi. İran Tarım Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Çin, Reisi’nin ziyareti sırasında yapılan anlaşmalar kapsamında İran’daki farklı tarım projelerine 8,1 milyar dolar değerinde yatırım ve finansman sağlayacak.
İran Tarım Bakan Yardımcısı Shahpour Alayi, pazar günü yaptığı açıklamada bu 8,1 milyar dolarlık yatırım ve finansmanın 3,5 milyar dolarının balıkçılık, mekanizasyon, tarla çiftçiliği, seralar ve kuru ziraat alanlarına yapılacağını belirtti.
Alayi, ayrıca ülkenin güneyinde ve kuzeyindeki iki büyük tarım projesi için de İran’ın 4,6 milyar dolarlık Çin finansmanına erişim sağlayacağının bilgisini verdi.
Anlaşmaların uygulanması mart sonunda tamamlanacak ve projeler nisan ayında başlayacak.
İran Tarım Bakanlığı Çin’le birlikte uygulama komiteleri kurdu ve gelecek haftalarda özel sektör şirketleri ve ticaret odalarına da tarım alanında imzalanan anlaşmanın detaylarına ilişkin uygulama kılavuzları verilecek.
Petrol alımlarının da 700 bin varile yükseldiği tahmin ediliyor
Çin Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2022 yılında Çin ve İran arasındaki ikili ticaret hacmi önceki yıla göre yüzde 7 artışla 15,8 milyar dolara ulaştı. China Daily’de yer alan bir habere göre Çin, 10 yıldır ardarda İran’ın en büyük ticaret ortağı oldu.
ABD’nin İran petrolünün satışına uyguladığı yaptırımlar nedeniyle İran’ın Çin’e ne kadar petrol satışı yaptığı bilinmiyor. Ancak ABD hükümetinin tahminlerine göre Çin, 2022 yılında İran’dan yaklaşık 700 bin varil/gün petrol alımı gerçekleştirdi. İran’ın petrol ihracatı 2019 yılında 250 bin varil/gün civarındayken, tahminlere göre 1 milyonun üzerine çıkmış durumda. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Ned Price ise açıklamalarında Çin’in İran’ın en büyük petrol alıcısı olduğunu dile getirmiş ve “Olası yaptırım adımları öngörmüyoruz ancak İran’ın petrol ihracatını izlemeye devam ediyoruz ve İran’ın ticaret ortaklarının ABD yaptırımlarına maruz kalma olasılığı da devam ediyor” demişti.
20 ANLAŞMA İMZALAMIŞLARDI
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi geçtiğimiz hafta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le de görüştüğü 3 günlük bir resmi ziyaret için Pekin’e gitmişti. Çin’e üst düzey bir ekonomik ve siyasi heyetle birlikte giden Reisi’nin ziyareti, bir İran İslam Cumhuriyeti cumhurbaşkanının 20 yıl aradan sonra Çin’e yaptığı ilk devlet ziyareti olmuştu. Ziyaret sırasında iki ülke arasında 20 anlaşma imzalandı. Kriz yönetimi, turizm, iletişim ve bilgi teknolojileri, çevre, uluslararası ticaret, fikri mülkiyet, tarım, ihracat, sağlık, medya, spor ve kültürel miras dâhil olmak üzere iki ülkenin yetkilileri arasında 20 işbirliği anlaşmasına imza atılmıştı.
ÇİN, İRAN’DA MADENCİLİK ALANINA DA GİRECEK
İmzalanan 20 anlaşmadan biri de madencilik alanındaydı ve İranlı yetkililer şimdilik detaylarını açıklamasa da dünyanın en büyük metal tüketicisi Çin’in İran’da madencilik alanına da gireceğine işaret ediyor. Al Mayadeen’de yer alan habere göre İran Ticaret Tanıtım Örgütü (TOPI) Başkanı Alireza Peymanpak “Çin dünyanın en büyük maden tüketicilerinden biri olduğu için, maden üretimine katılım konusu da tartışıldı. Cumhurbaşkanı Reisi’nin Çin ziyareti Batı’nın spot ışıkları altındaydı. O nedenle operasyonel faza geçene kadar anlaşmalarla ilişkili süreçlerin gizli tutulması gerektiğine vurgu yapıldı” ifadelerini kullandı. Peymanpak süreçlerin faaliyet aşamasına geçmesiyle anlaşmaların etkisinin üç ila dört ayda görüleceğini ve daha sonra bu konularda açıklama yapılacağını söyledi.
