Çin kıyılarını vuran şiddetli bir tayfun, küresel ticaret zincirini sarsabilecek büyük bir lojistik sınava dönüşüyor. Bu yıl Çin anakarasını vuran en güçlü fırtına olan Bavi, Zhejiang kıyılarından karaya çıkarak ülkenin en önemli sanayi ve liman merkezlerini etkisi altına aldı. Yaklaşık 2 milyon kişinin tahliye edildiği afet, yalnızca can güvenliğini değil, dünyanın en yoğun deniz ticaret koridorlarından birinin işleyişini de tehdit ediyor. Şanghay, Ningbo, Wenzhou ve Qingdao hattında yaşanan aksaklıklar, Asya-Pasifik taşımacılığında yeni bir darboğazın habercisi olarak görülüyor.
Limanlarda trafik yarıya indi
Bavi'nin etkisi deniz taşımacılığında şimdiden hissedilmeye başladı. Şanghay çevresindeki gemi trafiği yaklaşık yüzde 50 azalırken, birkaç gün önce liman önlerinde bekleyen 180 gemi sayısı 83'e geriledi. Güvenlik gerekçesiyle birçok gemi rotasını değiştirirken, bazıları ise açıkta beklemeyi tercih ediyor. Konteyner terminallerinde yanaşma programlarının bozulması, kuru yük limanlarında ise boşaltma operasyonlarının yavaşlaması bekleniyor. Uzmanlara göre fırtınanın asıl maliyeti birkaç günlük liman kapanmalarından çok, sonrasında oluşacak gemi yığılması ve teslimat zincirindeki gecikmeler olacak.
Kritik hammaddeler risk altında
Bavi'nin rotası, Çin'in en yoğun hammadde giriş kapılarının bulunduğu bölgeden geçiyor. Demir cevheri, termik kömür, kok kömürü, boksit, nikel cevheri ve soya fasulyesi sevkiyatları en yüksek risk grubunda yer alıyor. Özellikle demir cevheri tarafında limanlara ulaşması planlanan yük miktarının bir haftada 12,5 milyon tondan 16,7 milyon tona yükselmesi, olası gecikmelerin çelik üretim zincirine kadar uzanabilecek etkiler yaratabileceğini gösteriyor. Benzer şekilde alümina rafinerileri için kritik öneme sahip boksit sevkiyatlarında yaşanacak gecikmeler de emtia piyasalarının yakından takip ettiği başlıklar arasında yer alıyor.
Sadece Çin'i değil dünyayı ilgilendiriyor
Çin dünyanın en büyük üretim merkezi olmasının yanında küresel tedarik zincirinin de ana dağıtım noktası konumunda bulunuyor. Bu nedenle limanlarda yaşanacak birkaç günlük aksama bile konteyner taşımacılığından enerji ürünlerine, madenlerden tarım emtialarına kadar çok sayıda sektörü etkileyebiliyor.
Navlunu yükseltebilir
Analistler, Bavi'nin etkisinin uzaması halinde Pasifik genelinde gemi arzının daralabileceğini, bunun da navlun ücretlerinde yeni bir yükseliş dalgasını tetikleyebileceğini belirtiyor. Limanların yeniden açılması ise sorunun tamamen çözüldüğü anlamına gelmeyecek. Aynı anda limanlara yönelen yüzlerce gemi, haftalar sürebilecek yeni bir yoğunluk oluşturabilir.
Uçuşlar iptal edildi
Tayfun yalnızca limanları değil kara ve hava ulaşımını da ciddi biçimde etkiledi. Zhejiang'ın başkenti Hangzhou'da iki büyük tren garında seferler tamamen durduruldu. Xiaoshan Uluslararası Havalimanı'nda 327 uçuş iptal edilirken, Şanghay'da 684 uçuş ve 1.620 tren seferi gerçekleştirilemedi. Tayvan'da ise 137 uluslararası ve 62 iç hat uçuşu iptal edilirken, yoğun yağış ve kuvvetli rüzgarlar adanın kuzeyinde ulaşımı önemli ölçüde aksattı. Meteoroloji otoriteleri, Bavi'nin kuzeye ilerleyerek önümüzdeki günlerde Sarı Deniz'e ulaşacağını ve Çin'in kuzey eyaletlerinde sel riskini artıracağını öngörüyor.
Ticaretin yeni sınavı iklim riski
Son yıllarda küresel ticaret; salgınlar, jeopolitik gerilimler ve savaşların ardından şimdi de iklim kaynaklı lojistik risklerle karşı karşıya kalıyor. Bavi, Çin'in doğu kıyılarındaki limanların dünya ekonomisi açısından ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Piyasaların önümüzdeki günlerde izleyeceği en önemli başlık, liman operasyonlarının ne kadar sürede normale döneceği olacak. Çünkü birkaç günlük gecikme yönetilebilir görülse de, uzayacak aksaklıklar hem navlun maliyetlerini hem de küresel emtia fiyatlarını yeniden yukarı taşıyabilecek yeni bir dalganın başlangıcı olabilir.
Tayfun sezonunda risk faturası büyüyor
Sigorta sektörü, 2026'nın Kuzeybatı Pasifik'te son yılların en hareketli tayfun sezonlarından biri olacağı uyarısında bulunuyor. University College London'ın Tropikal Fırtına Riski birimine göre bu yıl bölgede 27 tropikal fırtına, 18 tayfun ve 11 şiddetli tayfun bekleniyor. Bu rakam, uzun dönem ortalamasının yaklaşık yüzde 25 üzerinde. Zurich Resilience Solutions, yükselen deniz seviyesi, kıyılardaki yapılaşma ve daha sık görülen aşırı hava olaylarının Asya liman kentlerini giderek kırılgan hale getirdiğine dikkat çekiyor. Swiss Re ise Asya'nın, yoğun kentleşme ve muson etkisi nedeniyle sel kaynaklı sigortalı kayıplarda dünyanın en hızlı büyüyen bölgesi olduğunu vurguluyor.
El Nino Asya kıyılarını vuruyor
Munich Re'ye göre El Nino kaynaklı atmosferik koşullar 2026'da tayfunların Japonya, Doğu Çin ve Kore kıyılarını vurma olasılığını artırıyor. Uzmanlar, Asya'nın kıyı kentlerinde yaşayan 2 milyardan fazla insanın ve küresel ticaretin önemli bölümünün bu yeni iklim risklerine karşı halen yeterince hazırlıklı olmadığı uyarısını yapıyor.
