Sigortasız işçi çalıştırana büyük ceza

İşverenlerin bazıları her durumu fırsata çevirip daha çok kazanma hırsıyla kayıtdışı işçi çalıştırmayı tercih ediyor. Özellikle herkes için zor geçen pandemi bu anlamda fırsat olarak görülüyor. Kâra geçme düşüncesiyle yapılan bu işlemlerin cezası büyük. 2 asgari ücretten 38 asgari ücrete kadar yaptırımı var.

Sigortasız işçi çalıştırana büyük ceza

Türkiye’de irili ufaklı 2 milyonun üzerinde işyeri var. 28.6 milyon kişi istihdam ediliyor. Ancak önceki gün açıklanan verilere göre istihdam edilenlerin yaklaşık yüzde 29.5’i kayıtdışı. Tarım dışı sektörlerde (sanayi ve hizmet sektörü gibi) bu oran yüzde 17.3’lerde. Kayıtdışı işçi çalıştırmak işveren açısından sigorta priminin ve vergilerin ödenmemesi anlamına geliyor. Bu yolla kâr sağlandığı düşünülüyor.

EN ÇOK ÇALIŞANI VURUYOR

Ancak işverenin küçük hesaplarla kâr sağlamaya çalıştığı kayıtıdışılık, en çok işçileri vuruyor. Kaybedilen her gün, sigortalının geleceğinden gidiyor. Örneğin; kayıtdışı çalışanların, çalıştıkları günler emeklilik için geçerli sayılmıyor. Sigortasız çalışanlar, herhangi bir nedenle sakatlanıp çalışamaz duruma geldiklerinde malullük aylığından yararlanamıyor.

NELER KAYBEDİLİYOR?

Mahrum kalınan haklar arasında şu başlıklar da çok önemli:

Kayıtdışı çalışanlar devlet destekli sağlık yardımı için Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini kendileri ödemek zorunda kalabilirler.

İş kazası geçirmeleri veya meslek hastalığına yakalanmaları halinde ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinden (rapor ücreti) veya sürekli iş göremezlik gelirinden yararlanamazlar.

İşsiz kalmaları halinde işsizlik maaşı alamazlar. k İşten ayrılmaları halinde ihbar ve kıdem tazminatından yoksun kalırlar.

Yıllık izin, haftalık izin, doğum izni gibi haklardan faydalanamazlar.

TESPİT EDİLİRSE KIDEM VE İHBAR ÖDENİR

Çalışan açısından olumsuz bir durum oluşturan kayıtdışılık aslında işverenlere daha pahalıya patlayabiliyor. Yani astarı yüzünden pahalıya geliyor. Çünkü denetimler veya ihbar sonucu tespit edilen kayıtdışı olaylarının maliyeti az da değil. Peki ne gibi cezaları var?

Sigortasız işçi çalıştıran işveren 1 yıl için brüt asgari ücretin 38 katına (135 bin 926 lira) kadar ceza öder.

İşveren kayıtdışı işçi çalıştırdığı için işe giriş bildirgesi vermediğinden 2 asgari ücret kadar daha ceza alır.

Sigortasız işçiyi aylık prim hizmet belgesinde de göstermediği her ay için 2 asgari ücret ceza verilir.

Ücret bordroda gösterilmediği için de yarım asgari ücret ceza uygulanır.

Buna ilave olarak yasal defter kaydetmediği her ay için yarım asgari ücret ceza kesilir.

İşçiye ücret bankaya yatırılmayıp elden verildiği için bunun da ek cezası oluyor.

İşçi kayıtdışı çalıştırıldığını iddia edip ispatlarsa işveren ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı öder. Sigorta primleri de gecikme zammı ile işverenden tahsil edilir.

İşçi iş kazası geçirirse kendisine, ailesine bağlanacak maaş sigortasız çalıştıran işverenden tahsil edilir.

PRİMİN YATIP YATMADIĞINI NASIL ÖĞRENİRSİNİZ?

Çalışanların, sigorta primlerinin işverenler tarafından bildirilip bildirilmediğini öğrenebilecekleri birçok yol var.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İletişim Merkezi ‘ALO 170’i 7 gün 24 saat arayabilirsiniz.

Çalışanlar hizmetlerinin bildirilip bildirilmediğini ‘turkiye.gov.tr’ adresinde yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetlerinden ‘4A hizmet dökümü’ bölümünden görebilir.

Çalışanlar kendilerine en yakın Sosyal Güvenlik il müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik merkezine başvurarak kayıtdışı çalıştırılıp çalıştırılmadıklarını öğrenebilirler.

HAK ARAMA YOLLARI

100 çalışandan yaklaşık 30’u sigortasız. İlgili kurumlar denetim yapıyor ama işverenler bir kılıfına uydurup denetimden kaçabiliyor. Diğer yandan çalışanlar bu zor dönemde işini kaybetmemek için sesini çıkarmıyor. Ancak genç yaşta çok kıymeti bilinmeyen hakların pişmanlığı ilerleyen yaşlarda hissediliyor. O yüzden işçi kendi hakkını aramalı. Peki nasıl?

ALO 170 aranabilir.

En yakın sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine şikayet edilebilir.

Yine her türlü istek, şikayet, ihbar, görüş ve öneriler CİMER yani Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi üzerinden yapılabilir.

5 YIL İÇİNDE DAVA AÇILMALI

Şikayetlerinize rağmen sonuç alamazsanız ikinci yol iş mahkemesine ‘hizmet tespit davası’ açmak. Bunun için çalışanın işten ayrıldığı yılın sonundan itibaren 5 yıllık süre var. 5 yıllık süre, birden çok işyerinde çalışmışsanız her bir işyeri için işten ayrıldığınız tarih itibarıyla ayrı ayrı hesaplanıyor.

Dava açmadan önce hizmet tespiti için çalışanın elinde sigortasız çalıştığı dönemlere dair maaş ödemesini ispat edecek belge, işe giriş saatini gösteren belge ve en önemlisi şahitlerin olması kararın lehinize sonuçlanmasında etkili oluyor.

YORUM EKLE

banner69

banner75