KGM'nin sorumluluğunda olan üç otoyol ve bağlantı yolları ile bunlar üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri gibi diğer mal ve hizmet birimleri ile varlıklarının özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kurumun internet sitesinden yapılan açıklamada, KGM tarafından işletilen otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmalarının ilgili kurumlarla koordinasyon içinde sürdürüldüğü ifade edildi.

Bahse konu rutin hazırlık çalışmalarının "kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine" yönelik olduğu belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır. Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır. Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir. Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır. Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır. Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır."

"30 yıllık kâr veya kamu zararı hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değil"

Açıklamada, "Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kâr' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir. Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, işletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır." ifadesi kullanıldı.

Yürütülen çalışmaların temel amacının, hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmak olduğu ifade edilen açıklamada, ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir kararın bulunmadığının altı çizildi.

Açıklamada, bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'nın, özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda ÖİB'yi yetkilendirdiği vurgulanarak, sürecin tüm aşamalarının Başkanlık tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütüldüğü belirtildi.

[post-86899]

Ticaret Bakanlığından konuyla ilgili yapılan yazılı açıklamada, söz konusu kararla, ticari bankalarca kullandırılan reeskont kredileri kapsamında, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) istisnasının uygulamaya alındığı belirtildi.

Açıklamada, kısa vadeli reeskont kredilerinin yanında gerek Türk Eximbank gerekse de ticari bankalarca kullandırılan uzun vadeli reeskont kredileri için de BSMV istisnası getirildiği bildirildi.

"Reeskont kredileri kapsamındaki birçok iyileştirme devreye alınıyor"

İhracatçıların küresel piyasalardaki rekabet gücünün, ihracatın finansmanı imkanlarıyla doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekilen açıklamada, bu doğrultuda ihracatın finansmanı imkanlarının iyileştirilmesine yönelik birçok tedbirin hayata geçirilmesine devam edildiği vurgulandı.

Açıklamada, ihracatçıların finansman imkanlarının artırılmasının yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı dış ticaret politikası hedeflerinin başında geldiği ifade edilerek, şunlar kaydedildi:

"Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından usul ve esasları belirlenen ve kaynak sağlanan Reeskont Kredi Programı ise ihracatın finansmanı anlamında en önemli politika araçlarından biri konumundadır. TCMB ile Ticaret Bakanlığımız arasında oluşturulan çalışma grupları vasıtasıyla ihracatçılarımızın reeskont kredileri kapsamındaki talepleri değerlendirilmekte ve birçok iyileştirme aşamalı olarak devreye alınmaktadır."

Bu doğrultuda, son dönemde yapılan değişiklikle reeskont kredilerinin finansman maliyetinin yüzde 23,95'e düşürüldüğü anımsatılan açıklamada, daha önce 300 milyon lira olan reeskont kredilerinin günlük limitinin 5 milyar liraya çıkarıldığı, firma başına günlük limitin de 60 milyon liraya yükseltildiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca yabancı para cinsi ihracat reeskont kredisi limitinin 5 milyon dolar olduğunun, toplam program bütçesinin 1 milyar dolar olarak oluşturulduğunun altı çizilerek, reeskont kredilerinde döviz almama zorunluluğunun kaldırıldığı, yine reeskont kredilerinde net ihracatçı uygulaması yerine "ihracatçı skoru" uygulamasına geçildiği ve ilave döviz bozdurma zorunluğunun kaldırılarak ihracatçıların finansmana ulaşma imkanlarının iyileştirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.

"İhracatçılarımızın finansman maliyetlerini aşağı çekiyoruz"

Yeni düzenlemeyle ticari bankalarca kullandırılan TCMB kaynaklı reeskont kredilerinde BSMV istisnası sağlandığına dikkat çekilerek, şu ifadeler kullanıldı:

"Kısa vadeli kredilerin yanında uzun vadeli reeskont kredileri de istisna kapsamına alınarak önemli bir iyileştirme, ihracatçılarımızın kullanımına sunulmuştur. Böylece, bir taraftan reeskont kredilerinin hacmini artırarak daha fazla ihracatçımızın finansmana ulaşımını sağlarken diğer taraftan maliyetlerin düşürülmesi ve vergi yükünün azaltılması yoluyla ihracatçılarımızın finansman maliyetlerini aşağı çekmiş bulunuyoruz. İhracatçılarımızın rekabetçiliklerinin artırılması noktasında finansman imkanlarının geliştirilerek uygun koşullarda finansmana ulaşmalarını sağlamak öncelikli çalışma alanlarının başında gelmektedir. Finansmana ulaşım konusu tüm yönleriyle hassasiyetle takip ediliyor, bu kapsamdaki talepler ilk elden alınıyor, taleplere ilişkin hızlı ve etkili çözümler üretilmesi, yeni mekanizmaların geliştirilmesi için yoğun gayretlerimiz kesintisiz devam ediyor."

"Karar, ihracatçılarımızın finansman imkanlarını güçlendiriyor"

Ticaret Bakanı Ömer Bolat da NSosyal hesabından konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, ihracatçıların küresel rekabet gücünü daha da artıracak, finansman maliyetlerini aşağı çekecek önemli bir imkanın hayata geçirildiğini belirtti.

Bu doğrultuda, kısa ve uzun vadeli reeskont kredilerinin tamamının istisna kapsamına alındığına işaret eden Bolat, şunları kaydetti:

"Böylece ihracatçılarımızın üzerindeki vergi yükünü azaltıyor, finansmana ulaşımlarını kolaylaştırıyor ve daha uygun maliyetlerle finansmana ulaşmalarına katkı sağlıyoruz. İhracatçılarımızın finansman imkanlarını güçlendiren bu önemli karar dolayısıyla Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a şükranlarımı sunuyorum. Yüce Allah'ın izniyle, Türkiye Yüzyılı hedeflerimiz doğrultusunda, üreten, istihdam sağlayan ve ülkemize döviz kazandıran ihracatçılarımızın yanında olmaya, ihracatımızı daha güçlü finansman imkanlarıyla desteklemeye kararlılıkla devam edeceğiz."

Buna göre Cumhurbaşkanı kararıyla, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de dahil olmak üzere 8 otoyol ve 2 çevre yolu 30 yıllığına özelleştirilecek. 

Özelleştirmeye dahil edilen köprü ve otoyollar şöyle:

15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, KGM Avrupa Otoyolu, KGM Anadolu Otoyolu, İzmir-Aydın Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, Niğde-Mersin-Adana (Batı) Otoyolu, Adana (Doğu)-Gaziantep (Batı) Otoyolu, Gaziantep (Doğu)-Şanlıurfa Otoyolu, Toprakkale-İskenderun Otoyolu, Bursa Çevre Otoyolu (Çağlayan kavşağı-Yenişehir kavşağı), Gaziantep Çevre Otoyolu.

Özelleştirme süresi 30 yıl olarak belirlenirken işlemler 31 Aralık 2031'e kadar tamamlanacak. 

Yeni Parti'den tepki

Yeni Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla kararlara tepki gösterdi. 

Yavuzyılmaz paylaşımında, "AKP’nin halka ihanet planı Resmi Gazete’de yayınlandı! Devletin ücretli işlettiği 2 boğaz köprüsü ve 8 otoyolun; 2025 yılı toplam kârı 600 milyon dolar, 30 yıllık toplam kârı 18 milyar dolar! Güncel kurla 871 milyar 920 milyon lira! Maliyeti yıllar önce vatandaşın vergileriyle ödenmiş ve devletin yüksek kârla işlettiği bu köprüleri, otoyolları ve çevre otoyollarını özelleştirmek vatandaşa ihanettir. Bu yolları özelleştirmeyle işletecek olan şirketler 30 yıl boyunca araç geçiş ücretlerine zam üstüne zam yapacaklar. Bunun adı Türkiye’nin geleceğini satmaktır! Derhal bu özelleştirme kararından vazgeçin!" ifadelerini kullandı. 

[post-86904]

Borsa İstanbul'da aynı dönemde teknoloji endeksi yüzde 6,74 azalışla 47.382,87 puana, sanayi endeksi yüzde 5,74 düşüşle 19.229,67 puana, mali endeks yüzde 2,80 kayıpla 19.273,82 puana, hizmetler endeksi ise yüzde 4,72 gerileyerek 12.492,54 puana indi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksine dahil hisse senetleri arasında bu hafta en çok yükselen yüzde 18,76 ile Vestel Elektronik oldu. Onu yüzde 18,07 ile Destek Finans Faktoring ve yüzde 17,90 ile Halkbank izledi.

Söz konusu hisseler arasında en çok değer kaybedenler ise yüzde 40,90 ile Pasifik Eurasia Lojistik, yüzde 38,14 ile Katılımevim Tasarruf Finansman ve yüzde 34,91 ile Girişim Elektrik Sanayi olarak sıralandı.

Borsa İstanbul'da hisseleri işlem gören en değerli şirketler, 1 trilyon 770 milyar 420 milyon lirayla ASELSAN, 745 milyar 560 milyon 89 bin 820 lirayla Tüpraş ve 551 milyar 880 milyon lirayla Garanti BBVA oldu.

Altın düştü, dolar yükseldi

24 ayar külçe altının gram fiyatı, geçen hafta sonuna göre yüzde 3,77 azalışla 6 bin 890 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,78 düşüşle 44 bin 952 liraya geriledi.

Çeyrek altının satış fiyatı da önceki haftaki kapanışının yüzde 3,72 altında 11 bin 284 liraya geriledi.

Doların satış fiyatı, yüzde 0,41 artarak 48,4400 liraya, euronun satış fiyatı da yüzde 0,05 yükselişle 56,2590 liraya çıktı.

Geçen hafta 65,6420 lira olan İngiliz sterlininin satış fiyatı, bu hafta yüzde 0,28 azalışla 65,4550 liraya geriledi.

İsviçre frangı ise yüzde 0,51 değer kaybederek 59,7740 liradan alıcı buldu.

(AA)

Düzenlemeyle, elektronik ticaretin yanı sıra internet dahil her türlü dijital ortamda gerçekleştirilen alım, satım, kiralama, ilan ve reklam gibi ekonomik ve ticari faaliyetlerin vergi güvenliği kapsamında izlenmesine yönelik bildirim düzenlemeleri genişletildi.

Buna göre, elektronik ortamda ekonomik ve ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişi hizmet sağlayıcıların yanı sıra elektronik ticaret hizmet ve aracı hizmet sağlayıcıları, erişim sağlayıcılar, içerik sağlayıcılar, yer sağlayıcılar ve sosyal ağ sağlayıcılar kapsama alındı.

Bu kişi ve kuruluşlara, iktisadi ve ticari faaliyetlerine ilişkin bildirim verme yükümlülüğü getirildi. Bildirimlerin içeriği, formatı, standardı, verilme süresi ve yöntemi Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenecek.

Taşınır ve taşınmazlar ile mal ve hizmetlerin alınması, satılması veya kiralanmasına yönelik verilen ilanların yayımlanmasına aracılık eden hizmet ve sosyal ağ sağlayıcıları ile yer sağlayıcılar, takvim yılının her bir ayında gerçekleştirdikleri işlemlere ilişkin, verilen hizmetin sağlandığı internet adres veya adreslerini, hizmet verilen gerçek ya da tüzel kişilere ait ad soyad, ünvan ile mükellefiyet tespitine ilişkin bilgileri, hizmet verilenler adına gerçekleştirilen taşınır, taşınmaz, mal ve hizmet satış ile kiralama işlemlerine ilişkin ilan bilgilerini Gelir İdaresi Başkanlığının sistemlerine bildirmek zorunda olacak.

Buna göre, Türkiye'nin Burundi nezdindeki Büyükelçisi Alp Işıklı merkeze alındı ve bu suretle boşalan Burundi nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Teftiş Kurulu Üyesi Haydar Kerem Divanlıoğlu atandı.

Ayrıca, Kuzey Makedonya nezdinde Türkiye Büyükelçisi Fatih Ulusoy merkeze alındı.

Filipinler nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Dış Politika Danışma Kurulu Üyesi Kaan Esener, Finlandiya nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Bahreyn nezdinde Türkiye Büyükelçisi Ayşe Hilal Sayan Koytak, Bahreyn nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Cumhurbaşkanı Danışmanı Necati Sancaktutan, Umman nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine İran ile İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Hüseyin Ergani, Namibya nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Fikriye Aslı Güven, Güney Kore nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Sudan nezdinde Türkiye Büyükelçisi Fatih Yıldız, Sudan nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Gambiya nezdinde Türkiye Büyükelçisi Fahri Türker Oba, Kuzey Makedonya nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Somali nezdinde Türkiye Büyükelçisi Alper Aktaş, Somali nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Mozambik nezdinde Türkiye Büyükelçisi Ferhat Alkan, Gambiya nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Diplomatik Arşiv Genel Müdür Yardımcısı Özgür Gökmen ve Mozambik nezdinde Türkiye Büyükelçiliğine Kamu Diplomasisi ve Stratejik İletişim Genel Müdür Yardımcısı Ayça Oşafoğlu İnam atandı.

Kamu kurumlarına atamalar

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan kararlara göre, Diyanet İşleri Başkanlığı Diyanet Akademisi Başkanı Enver Osman Kaan görevden alınırken, yerine Ahmet Bostancı atandı.

Kararla, Bilecik İl Müftüsü Ahmet Dilek, Karabük İl Müftüsü Ali Erhun, Kocaeli İl Müftüsü Mehmet Sönmezoğlu, Nevşehir İl Müftüsü Kazım Güzel, Zonguldak İl Müftüsü İbrahim Halil Demir ve Konya İl Müftüsü Ali Öge görevden alındı.

İl müftülüklerine ilişkin yapılan atamalar ise şu şekilde:

"Bilecik İl Müftülüğüne Yusuf Dikmen, Tunceli İl Müftülüğüne Fethullah Yavuz, Iğdır İl Müftülüğüne Kilis İl Müftüsü Alettin Bozkurt, Kilis İl Müftülüğüne Iğdır İl Müftüsü Zahit Demirel, Karabük İl Müftülüğüne Mustafa Yavuz, Kocaeli İl Müftülüğüne Bolu İl Müftüsü Hüseyin Demirtaş, Bolu İl Müftülüğüne Giresun İl Müftüsü Selçuk Kılıçbay, Giresun İl Müftülüğüne Hakkari İl Müftüsü Hüseyin Okuş, Hakkari İl Müftülüğüne Recep Eren, Niğde İl Müftülüğüne Kars İl Müftüsü Yavuz Yıldız, Kars İl Müftülüğüne Selami Aykul, Nevşehir İl Müftülüğüne Gümüşhane İl Müftüsü Hayri Erenay, Gümüşhane İI Müftülüğüne Karaman İl Müftüsü Faruk Gürbüz, Karaman İl Müftülüğüne Isparta İl Müftüsü Muharrem Biçer, Isparta İl Müftülüğüne Kırklareli İl Müftüsü Yusuf Eviş, Kırklareli İl Müftülüğüne Aksaray İl Müftüsü Veysel Işıldar, Aksaray İl Müftülüğüne Ali Efe, Zonguldak İl Müftülüğüne Bayburt İl Müftüsü Bayram Danacı, Bayburt İl Müftülüğüne Basri Bektaş, Konya İl Müftülüğüne Diyarbakır İI Müftüsü Celal Büyük, Diyarbakır İl Müftülüğüne Erzincan İl Müftüsü İsmail Fakirullahoğlu, Erzincan İl Müftülüğüne Selim Yazıcı, Yalova İl Müftülüğüne Rize İl Müftüsü Naci Çakmakçı, Rize İl Müftülüğüne Yalova İl Müftüsü İlyas Yılmaztürk, Şanlıurfa İl Müftülüğüne Van İl Müftüsü Mehmet Sırrı Şık, Van İl Müftülüğüne Bitlis İl Müftüsü Kadir Koçak, Bitlis İl Müftülüğüne Bartın İl Müftüsü Ömer Keskin, Bartın İl Müftülüğüne Mehmet Çelebi, Aydın İl Müftülüğüne Samsun İl Müftüsü Seyfullah Çakır, Samsun İl Müftülüğüne Aydın İl Müftüsü Hasan Güneş, Adana İI Müftülüğüne Afyonkarahisar İl Müftüsü Lütfü İmamoğlu, Afyonkarahisar İl Müftülüğüne Burdur İl Müftüsü Ali Hayri Çelik, Burdur İl Müftülüğüne Sinop İl Müftüsü Paşa Bektaş, Sinop İl Müftülüğüne Mehmet Arslaner, Kütahya İl Müftülüğüne Hasan İzmirli"

Kültür ve Turizm Bakanlığına yapılan atamalar

Kararla, Kültür ve Turizm Bakanlığında açık bulunan Güzel Sanatlar Genel Müdür Yardımcılığına Hüseyin Yalçın Çakar atandı.

Bakanlığın, Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürü Ayhan Gök, Bolu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne İbrahim Emre Gürsoy ve Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne Celal Baz getirildi.

Vakıflar Genel Müdürlüğünde açık bulunan Erzurum Vakıflar Bölge Müdürlüğüne Murat Uslu atandı.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığına ise yeniden Derya Örs atandı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yapılan atamalar

Kararla, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kırklareli İl Müdürü Bilgin Özbaş ve Muğla İl Müdürü Yakup Kütük görevinden alındı.

Bakanlığın, Muğla İl Müdürlüğüne Nevşehir İl Müdürü Mahmut Selçuk, Nevşehir İl Müdürlüğüne Ankara İl Müdürü Cüneyd Özdemir, Ankara İl Müdürlüğüne Artvin İl Müdürü Nevim Öz, Adıyaman İl Müdürlüğüne Mesut Polat, Kilis İl Müdürlüğüne Çetin Tutaş getirildi.

Öte yandan kararla, Milli Savunma Bakanlığı Teknik Hizmetler Genel Müdür Yardımcısı Murat Soykan görevinden alındı.

Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığında açık bulunan Doğu Bölge Müdürlüğüne ise Cengiz Altaş'ın ataması yapıldı.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinde açık bulunan Genel Sekreter Yardımcılığına Tuğgeneral Murat Yetiş getirildi.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığında açık bulunan 1. Hukuk Müşavirliğine ise Verda Gülsen Yaşar atandı.

Sayıştay Başsavcılığına Recep Çevik atandı

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan atama kararlarına göre Sayıştay Başsavcılığına, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2, 3 ve 7'nci maddeleri gereğince Sayıştay Savcısı Recep Çevik getirildi.

Kararla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesi uyarınca, yerli ve yabancı kurumsal yatırımcılar nezdinde uygulanan stopaj rejiminde yeni bir düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda, yalnızca para piyasası fonları ile ünvanında "para piyasası" ibaresi yer alan serbest fonların katılma paylarından sağlanan kazançlara münhasır olmak üzere, daha önce yüzde 0 olarak uygulanan tevkifat oranı yüzde 10'a yükseltildi.

Yerli kurumsal yatırımcılar nezdinde kesilen bu tevkifat tutarları üçer aylık vergilendirme dönemlerinde beyan edilecek geçici vergiden mahsup edilebilecekken, yabancı kurumsal yatırımcılar bakımından söz konusu yüzde 10'luk kesinti nihai vergilendirme mahiyetini taşıyor. Yerli ve yabancı kurumsal yatırımcıların para piyasası fonları haricindeki diğer tüm kazançlarda ise oranın tevkifatın yüzde 0 olarak uygulanmasına aynen devam edilecek.

Öte yandan, yerli ve yabancı gerçek kişilerin yatırım fonu katılma payı kazançlarına uygulanan yüzde 17,5 oranındaki tevkifat rejiminde herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Oran değişikliğinin zaman bakımından uygulanmasında ise kademeli bir esas benimsendi.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iktisap edilecek yeni katılma payı kazançları doğrudan bu orana tabi kılındı.

Yürürlük tarihinden önce iktisap edilmiş katılma paylarında ise düzenlemenin yayımı tarihine kadar teşekkül eden kazançlar tevkifat kapsamı dışında tutularak sadece yayım tarihinden katılma paylarının elden çıkarıldığı tarihe kadar geçen süreye isabet eden kazanç kısmı tevkifat kapsamına alındı.

Buna göre, elektrik ve doğal gaz dağıtan şirketlerin araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerinin desteklenmesine ilişkin usul ve esaslarda değişiklik yapıldı. EPDK'nin düzenlemesiyle, dağıtım şirketlerinin AR-GE bütçelerinden karşılanabilecek gider ve harcamaların kapsamı yeniden belirlendi.

ÜR-GE harcamasının, araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ürün, yazılım, ekipman, sistem, malzeme veya teknolojilerin, ÜR-GE faaliyeti kapsamında seri üretim öncesi prototip ürün geliştirme, doğrulama ve geçerleme testleri, yazılım performans ve siber güvenlik testleri, pilot uygulamaları, sertifikasyon süreçleri, saha demonstrasyonları, yerlileştirme faaliyetleri, yazılım geliştirme, lisanslama, entegrasyon, dijital platform geliştirme fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması, tip testleri ve akreditasyon sertifikaları ile ticarileştirme öncesi olgunlaştırma çalışmalarına ilişkin giderin karşılanmasında kullanılması esas olacak.

Dağıtım şirketlerinin söz konusu usul ve esaslar kapsamındaki ÜR-GE faaliyetleri, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen ve kurul tarafından onaylanmış AR-GE bütçesinden karşılanacak. Komisyon onayını müteakip ÜR-GE faaliyeti yürütülecek.

İlgili kurum veya kuruluş tarafından sağlanan destek miktarının üzerinde gerçekleşen gider ve harcamalar da dağıtım şirketinin proje bütçesinin desteklenmeyen kısmıyla sınırlı olmak üzere AR-GE bütçesinden karşılanabilecek.

Ayrıca, dağıtım şirketinin tarife uygulama dönemindeki AR-GE bütçesinin yüzde 10'una kadar olan gider ve harcamalar AR-GE bütçesinden karşılanabilecek.

Başvuru aşamasında reddedilen projelere ilişkin makul görülen giderler ile AR-GE Merkezi, Tasarım Merkezi ve Kuluçka Merkezi kurulmasına yönelik giderler de belirlenen şartlar dahilinde destek kapsamına alınabilecek.

Girişimcilik faaliyetleri, kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, fikir yarışmaları, eğitim ve yaygınlaştırma çalışmaları ile ulusal ve uluslararası fuar, etkinlik ve teknoparklara yönelik giderler de düzenleme kapsamında değerlendirilecek.

Patent başına 1,5 milyon liralık üst sınır

Komisyon tarafından onaylanan AR-GE projesinin gerçekleştirilmesi neticesinde patent alınması halinde, proje başına 1 milyon 500 bin lirayı aşmamak üzere patent başına onaylı proje bütçesinin yüzde 5'ine tekabül eden tutar ilgili dağıtım şirketinin AR-GE bütçesine ilave edilecek.

Söz konusu tutar, 2026 Temmuz TÜFE değerine endekslenerek patentin alındığı ayın TÜFE değerine göre güncellenecek.

Düzenlemeyle ÜR-GE faaliyetlerine ilişkin başvuru süreci de yeniden düzenlendi. Buna göre, ilgili AR-GE projesine ait sonuç raporunun sunulmasından itibaren 3 ay içinde ÜR-GE faaliyetine ilişkin başvuru yapılacak. ÜR-GE faaliyetleri, komisyonun onayıyla başlayacak.

EPDK, AR-GE ve ÜR-GE harcamalarının hesaplanmasına ilişkin TÜFE uygulamasında da değişikliğe gitti. Buna göre AR-GE harcamasının bütçe teklifinde, ilgili AR-GE projesinin başvuru ayından bir önceki aya ait TÜFE değeri esas alınacak. Harcama aşamasında ise fiili harcama ayından bir önceki aya ait TÜFE değeri dikkate alınarak hesaplama yapılacak.

Ayrıca, kuruma yapılan tüm başvurulara ilişkin bütçe ve harcamalarda, başvuru tarihinden bir önceki aya ait TÜFE değeri esas alınacak.

Buna göre, Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) Genel Müdürlüğüne ait 400/154 kV Yeşilhisar TM İrtibat Hatları Projesi, 380 kV Altınkaya-Sinop Enerji İletim Hattı Projesi ve 154 kV Çekerek Havza-Turhal Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında bazı taşınmazların direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle acele kamulaştırılmasına karar verildi.

Ayrıca 154 kV Nizip OSB Transformatör Merkezi Sahası Projesi ile 154 kV Çekerek Havza-Turhal Enerji İletim Hattı Projesi kapsamındaki taşınmazlar da TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılacak.

Öte yandan, Trakya Petrol ve Doğal Gaz Arama ve Üretim Projesi kapsamında petrol ve doğal gaz arama ve üretim faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla ruhsat alanlarında, lokasyon alanı ve yolu, petrol ve doğal gaz boru hattı, enerji nakil hattı, üretim kampları, idari kampüs alanları ve depolama tesisleri yapımı için ihtiyaç duyulan bazı taşınmazların mülkiyet şeklinde ya da daimi/geçici irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı tarafından acele kamulaştırılmasına karar verildi.

Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi Programı kapsamındaki yatırımlar bu puanlama sisteminin dışında tutulacak. Bu yatırımlar Teknik Komite sürecine de girmeyecek. Yeni düzenleme ile iki ayrı belge türü oluşturuldu. TSP Belgesi kapsamında yatırım eşiği 1 milyar lira olarak korunurken, bu yatırımlar için ayrıca en az 50 milyon lira özkaynak şartı getirildi. Yeni Öncelikli Finansman Belgesi için ise asgari yatırım tutarı 100 milyon lira olarak belirlendi. Böylece daha önce yüksek yatırım tutarı nedeniyle finansman değerlendirme sisteminin dışında kalan daha düşük ölçekli projeler için de yeni bir başvuru yolu oluşturuldu. Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de stratejik stok yatırımları oldu.

Yeni uygulamayla Teknik Komite onayı alınması halinde stratejik stok yatırımlarının TSP proje büyüklüğü hesabına dahil edilebilmesinin önü açıldı. Önceki düzenlemede bulunmayan bu uygulama, özellikle üretim ve tedarik zinciri açısından stratejik öneme sahip stok yatırımlarının finansman kapsamında değerlendirilmesine imkan sağlayacak. Yeni sistemde finansman limitlerinin yetersiz kalması durumunda başvuruların değerlendirilmesinde de farklı bir yöntem uygulanacak. Öncelikli Finansman Belgesi başvuruları puanlarına göre sıralanabilecek ve yüksek puan alan projeler öncelikli olarak değerlendirilebilecek. 

Eski uygulamada limitin dolması halinde yalnızca başvuru alımı sonlandırılırken, yeni düzenlemeyle puan üstünlüğü finansmana erişimde önemli bir kriter haline geliyor. Öncelikli Finansman Belgesi için başvuru kapsamı da genişletildi. Yeni düzenlemeye göre imalat sanayisine yönelik herhangi bir teşvik belgesine sahip yatırımlar için başvuru imkanı bulunuyor. Bazı durumlarda teşvik belgesi henüz alınmadan da ön başvuru yapılabilecek. Davet mektubu sahipleri için teşvik belgesi beklenmeden ön değerlendirme sürecinin işletilebilmesi de mümkün olacak.

Yeni düzenlemeyle çoklu başvurulara da sınırlama getirildi. Birden fazla finansman programında değerlendirme süreci devam eden yatırımlar için yalnızca tek bir programa başvuru yapılabilecek. Böylece aynı yatırım projesinin paralel şekilde birden fazla finansman programında değerlendirilmesinin önüne geçilecek.

Öte yandan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) uygulamasına ilişkin tebliğde henüz bir değişiklik yapılmadı. Ancak yapılan düzenlemenin Öncelikli Finansman Belgesi alan yatırımların da finansman imkanlarından yararlanmasının önünü açabileceği değerlendiriliyor. Bu çerçevede yeni Öncelikli Finansman Belgesi sistemiyle birlikte, asgari 100 milyon liralık yatırımların yatırım finansmanı mekanizmalarına erişiminde yeni bir dönem başlamış oldu.

Yapay zekanın hızla yaygınlaşması, 5G teknolojisi, şirketlerin verilerini buluta taşıması ve gerçek zamanlı veri işleme ihtiyacının büyümesi dünyada olduğu gibi Türkiye’de de veri merkezlerine yönelik talebi hızlandırdı.

Vodafone Türkiye CEO’su Engin Aksoy, mevcut yatırımların gelecekte oluşacak talebi karşılamakta yetersiz kalacağını belirterek, Türkiye’nin veri merkezi kapasitesinde gelecek birkaç yılda önemli bir sıçrama beklediklerini söyledi. Vodafone Türkiye ile DAMAC Digital’in İzmir’de hayata geçirdiği ve alanında bölgenin en büyüğü olan yeni veri merkezinin açılışı öncesinde değerlendirmelerde bulunan Engin Aksoy, “Sanıyorum 2-3 yıl içerisinde Türkiye’de bugünkü kapasitenin en az 2-3 katını görürüz. Zamanla bu çok daha fazla artacaktır” dedi.

Güncel verilere göre hali hazırda Türkiye’de veri merkezi kapasitesi 140 MW seviyelerinde bulunuyor. Kaba bir hesapla 3 yıl içinde bu kapasitenin 400 MW’nin üstüne çıkacağı öngörülüyor. Türkiye’nin 2030 hedefi ise 1GW kapasiteye ulaşmak. Aksoy, dünyada üretilen verinin yaklaşık yüzde 70’inin çeşitli nedenlerle halen etkin biçimde kullanılamadığına dikkat çekerek, şirketler açısından rekabetin de üretim kapasitesinden veriyi kullanma becerisine doğru kaydığını dile getirdi.

100 milyon dolarlık yatırım 300 milyon dolara çıkıyor 

Artan talebe paralel olarak Vodafone Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri merkezli DAMAC Digital de İzmir’deki yatırımlarını ilk planların önemli ölçüde üzerine çıkarmaya hazırlanıyor. Yaklaşık 1,5 yılda tamamlanan İzmir Veri Merkezi’nin ilk fazı yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırımla 4 MW kapasiteyle faaliyete geçti. İki şirket toplam yatırımı 300 milyon dolar seviyesine, kapasiteyi ise 20 MW’a çıkarmayı hedefl iyor. Böylece merkezin mevcut kapasitesi yaklaşık beş katına ulaşacak. Aksoy, kapasite artışının son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmelerden bağımsız olarak planlandığını belirterek, “Biz veri merkezi tarafındaki büyüme hedefimizi Türkiye’de gördüğümüz potansiyele göre oluşturuyoruz. 4 MW ile başlamak istedik. Ancak gelen talebin ne kadar hızlı arttığını görüyoruz. Daha bugünden çok önemli ve büyük projeler var. İlk kapasitenin çok kısa zamanda dolma ihtimali bulunuyor. Bunu gördüğümüz için şimdiden büyütme planlarına başladık” ifadelerini kullandı. İzmir Veri Merkezi 7 bin 500 metrekarelik alanda 650’nin üzerinde yeni nesil kabinle hizmet verecek. Tier 3 standartlarına sahip tesiste deprem riskine karşı sismik izolatör teknolojisi bulunurken, merkez yapay zeka iş yüklerine uyum sağlayabilecek ölçeklenebilir bir altyapıyla tasarlandı.

Ortaklık yüzde 50-50 

İzmir yatırımı, Vodafone’un Türkiye’deki diğer veri merkezlerinden ortaklık modeliyle de ayrışıyor. Vodafone Türkiye ve DAMAC Digital’in yüzde 50-50 pay sahibi olduğu ayrı bir şirket üzerinden gerçekleştirilen yatırım, iki grubun finansal ve teknolojik güçlerini bir araya getiriyor. Vodafone’un Türkiye’de Esenyurt ve Tuzla’nın yanı sıra Ankara, Adana ve İzmir’de faaliyet gösteren mevcut merkezleri bulunuyor. Yeni İzmir yatırımıyla şirketin veri merkezi sayısı altıya yükseliyor. 

DAMAC’tan yeni Türkiye yatırımlarına açık kapı 

DAMAC Digital yönetimi de Türkiye’deki ilk yatırımları olan İzmir yatırımının Türkiye’deki son yatırım olmayabileceğinin de sinyalini verdi. Şirketin BAE’den İtalya’ya, İspanya’dan Malezya ve İsveç’e kadar 14 ülkede 35 veri merkezinden oluşan bir portföye ve yaklaşık 6 bin MW’ı aşan planlanan kapasiteye sahip olduğunu belirten DAMAC Digital yöneticisi Ma’an Manna, Türkiye’nin bölgesel bir dijital merkez olma potansiyelini yüksek gördüklerini söyledi. Türkiye’de yeni veri merkezi yatırımı yapıp yapmayacaklarına ilişkin soruya Maan, “Türkiye iddialı bir dijital hub olma yolunda ilerliyor. Fırsatlar ortaya çıktığında yatırım yapacağız. Vodafone ile ortaklık bizim için her zaman öncelikli seçeneklerden biri olacak. Türkiye’nin dijital dönüşüm hedeflerine yatırım yapma konusunda kararlıyız” yanıtını verdi.

Uraloğlu: Türkiye bölgesel üs olacak

Vodafone Türkiye’nin İzmir’de hayata geçirdiği ve resmi olarak hizmete başlayan veri merkezinin açılışına katılan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yeni çağın en stratejik kaynağının veri olduğunu söyledi. “Bir ülkenin gücü veriyi üretebilme, kendi topraklarında tutma işleyebilme, koruma ve değere dönüştürme kabiliyeti ile ölçülüyor. İzmir veri merkezi dijital kalelerin adıdır" diyen Uraloğlu, "Temmuzda Ankara’da 35 bin 300 metrekare alana sahip Türksat veri merkezi temelleri atıldı. Bugün geniş bant internet abone sayısı 101 milyona yaklaştı. Fiber internet abone sayısı 11 milyona yaklaştı. Mobil tarafta 87 milyon mobil gerçek kullanıcıya ulaştık. 1 nisanda başlayan 5g 45 milyon aboneye ulaştı. İkinci çeyrekte mobil geni bant abone sayısı 80 milyona ulaştı. Kullanım ise 5 milyon 578 bin TB’ye ulaştı” dedi. Bununla da veri merkezlerine olan ihtiyacın arttığını anlatan Uraloğlu, “Geleceğin dünyasında veri hızlı, güvenli ve egemen olan ülkelerde olacak. İzmir’deki gibi projeler Türkiye’nin bulut, veri ve yapay zeka ihtiyaçlarına cevap verecek bölgesel bir dijital bir merkez olmasında önemli” diye konuştu.

Londra’nın Türk varlığı, şehrin göbeğindeki 2,6 kilometrekarelik finans ve iş merkezi City’nin yüksek katlarında da kendisini gösteriyor. Goldman Sachs, Deutsche Bank, JPMorgan, Citi ve özel sermaye kuruluşlarında kariyer yapan Türk profesyoneller, Türkiye’nin uluslararası finans sistemiyle bağlantısında görünmeyen ancak etkili bir ağ oluşturuyor.

Londra merkezli yönetici seçme ve yerleştirme şirketleri de Türkiye kapsamı için doğrudan yönetici direktör, direktör ve başkan yardımcısı seviyesinde Türkçe bilen yatırım bankacılığı ve özel bankacılık yöneticileri arıyor.

Küresel yatırımları yönetiyorlar 

Öne çıkan isimlerden Ahmet Akarlı, Goldman Sachs’ın Londra ofisinde 11 yıl yönetici direktör ve kıdemli ekonomist olarak Türkiye, Ortadoğu ve Güney Afrika’yı kapsayan gelişmekte olan piyasalar araştırmasından sorumlu oldu. Daha önce HSBC’nin Türkiye baş ekonomistiydi. 2016’da Autonomy Capital Research’e geçen Akarlı, 2024’te New York merkezli 13,4 milyar dolarlık hedge fon Caxton Associates’e, gelişmekte olan piyasalar ekonomik araştırmalarından sorumlu Yönetici Direktör olarak katıldı.

Serkan Kızıl, Goldman Sachs’ın New York ve Londra ofislerinde dokuz yıl yatırım bankacılığı yaptı. Daha sonra Abu Dhabi hükümetine ait Invest AD’nin özel sermaye bölümünün başına geçerek Türkiye, Körfez ve Kuzey Afrika yatırımlarını yönetti ve 2008’de kurumun Türkiye özel sermaye operasyonlarını kurdu. Bugün İstanbul merkezli Taxim Capital’in Kurucu ve Yönetici Ortağı.

Osman Mardin, Londra merkezli Sardis Capital’in Yönetici Direktörü. Lazard Frères & Cie. ve Robertson Stephens’ta görev yapan Mardin, 30 yılı aşkın kariyerinde stratejik danışmanlık, birleşme ve satın almalar ile özel finansman işlemlerine odaklandı. Sardis’i 2002’de Londra’da kurdu.

JPMorgan’ın Londra bağlantısı 

Mustafa Bağrıaçık, kariyerine Londra’da Chase Manhattan Bank’ta başladı. 1998-2008 arasında Goldman Sachs International’ın Londra ofisinde Türkiye yatırımcılığı bölümünü yönetti. Deutsche Bank’ın ardından 2014’te JPMorgan Chase’e Türkiye ve Azerbaycan’dan sorumlu Ülke Kıdemli Yöneticisi olarak geçti. JPMorgan’ın 2024 faaliyet raporunda halen İstanbul şubesinin Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak yer alıyor.

City’de özel bankacılık hattı 

Türk finans ağının önemli bir bölümü özel bankacılık ve varlık yönetiminde. Londra’daki global özel bankalar Türkiye kapsamı için Türkiye Kapsamı Yönetici Direktörü/Direktörü, Kıdemli Müşteri İlişkileri Yöneticisi ve Bölge Başkanı seviyesinde yöneticiler arıyor. Bu da Türkiye’ye odaklanan özel bir finans profesyonelleri piyasasının oluştuğunu gösteriyor.

Londra’ya taşınan bankacılık deneyimi 

Ergun Özen, Nisan 2000-Eylül 2015 arasında Garanti BBVA’nın Genel Müdürü olarak görev yaptı. 2016’da BBVA’nın da hissedarı olduğu dijital banka Atom Bank’ın yönetim kuruluna katıldı ve halen yönetim kurulunda yer alıyor.

Türk bankaları da City’de 

Londra’daki Türk finans ağı yalnızca küresel bankalardaki Türklerden oluşmuyor. İş Bankası, Ziraat Bankası, Türk Ekonomi Bankası ve Turkish Bank’ın Londra faaliyetleri de önemli bir profesyonel kadro tarafından yürütülüyor. Türk-İngiliz Ticaret ve Sanayi Odası (TBCCI) yönetiminde İşbank UK’den Kutan Kudret ve Ziraat Bankası’ndan Ersan Söğüt halen görev yapıyor.

Bu ağın faaliyet alanları yatırım bankacılığında şirket satın almaları ve halka arzlar, sermaye piyasalarında tahvil ve hisse işlemleri, özel sermayede Türkiye’ye yatırım, özel bankacılıkta Türk yatırımcıların Londra’daki varlıklarının yönetimi ve kurumsal bankacılıkta Türkiye-İngiltere ticaretinin finansmanına kadar uzanıyor.

Süreç yasası kapsamındaki Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun oluşturduğu 4 alt komisyonun nasıl çalışacağına ilişkin usul ve esaslar ve kimlerden oluşacağına yönelik çalışmaların eylülün sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Adli ve Hukuki İşler Koordinasyon Alt Komisyonu, İzleme ve Tespit Alt Komisyonu ve Sosyal Uyum ve Bütünleşme Alt Komisyonu ilgili bakanlık yetkilileri ile devletin ilgili bürokratlarından oluşacak. Süreçle ilgili hukuki, adli, sosyal, entegrasyon gibi çalışmaları yürütecek. Ancak Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu diğer üç alt komisyondan farklı çalışacak. Komisyon üyelerini yine Takip ve Değerlendirme Kurulu belirleyecek. Bu komisyonun diğer komisyondan farkı, üyeleri tamamen devlet kurumlarından olmayacak, sivil ve resmi üyelerden oluşacak. Çalışmaları gizli yürütülecek. Çalışmalar kamuoyuyla paylaşılmayacak. Tüm çalışma, tespit, öneri ve yorumlar, Takip ve Değerlendirme Kurulu’na bildirilecek. Süreçle ilgili yasal düzenlemenin hayata geçmesi ise yıl sonu olarak planlanıyor.

AK Parti kaynaklarından edinilen bilgilere göre; özellikle Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu’nun çalışmaları diğer üç komisyonundan farklı olacak. Bu komisyonda özel görevlendirilmeler olacak. Sadece devlet yetkilileriyle sınırlı kalmayacak. Terör örgütü ile mücadele döneminde görev alan emekli asker, bölgede görev almış ilgili kişiler, süreçle ilgili uzman kişiler ve resmi kurumlarda görev alması şartı aranmayacak. Emekli asker de, eski vali de, akademisyen de, terör uzmanı da olacak. Bu kurumda özel görevlendirmeler yapacak. Örgüt nezdinde sürecin ilerlemesi için üst kurul bu komisyonda görevlendirme yapacak. Amaç burada silahların bırakılması… Abdullah Öcalan ise bu süreçte ‘resmi bir statü’ alamayacak. Ancak adadan ihtiyaca göre yönlendirmelerde bulunabilecek. Özellikle bu komisyonda görev alan kişilerin, bölgeyi, kırsalı, Kuzey Irak’ı, Suriye’yi iyi bilen kişilerden seçilmesi planlanıyor. Bu komisyonda görev alacak kişiler, süreçte silah bırakmayla ilgili raporlar hazırlayacaklar, öneri ve yönlendirmelerde bulunabilecekler. Tespit ve önerilerini üst kurula bildirecekler.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, etkinlikte Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın en ileri kategorisi olan "Detay Tasarım"da finale kalan 4 takımın sunum özetlerini dinledi, genç mühendislere tasarımlarına ilişkin sorular sordu.

Türkiye'nin nükleer yarımadası olarak tanımladığı Çekmece yerleşkesinde önemli bir aşamanın kaydedildiğini belirten Bayraktar, "Buranın adı konmuş bir şekilde imar süreçlerini tamamladık. Daha da önemlisi, TR-2 Araştırma Reaktörümüz yeniden lisanslandı, çok uzun bir aradan sonra. Çok kısa bir zaman içinde burada artık yeniden nükleer araştırmalar, malzeme testleri yapılacak. Teorik çalıştığımız şeylerin neticelerini laboratuvarda, araştırma tesislerinde görme şansımız olacak." diye konuştu.

Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın büyümeye devam ettiğini anlatan Bayraktar, "Geçen sene 2 ülkeden 87 takım varmış. Bu sene 9 ülke, 192 takım var. TEKNOFEST ailesi büyüdüğü gibi nükleer tarafı da büyüyor." dedi.

Bayraktar, Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde düzenlenen Uluslararası Nükleer Bilim Olimpiyatı'nda Türkiye'nin bir altın ve üç bronz madalya kazandığını da anımsattı.

TENMAK'ın lisans öğrencilerine yönelik burs desteğinin yanı sıra programa kabul edilen bursiyerlere mentör desteğinin de sağlanacağını aktaran Bayraktar, "Bizim tabii ki birçok kaynağa ihtiyacımız var ama en önemli kaynağımız insan kaynağımız. Dolayısıyla onların iyi yetişmesi için de elimizden gelen çabayı göstereceğiz." ifadelerini kullandı.

Bakan Bayraktar, daha önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan teşvik programının da Türkiye'nin küçük modüler reaktörlerini yerli ve milli imkanlarla geliştirmesi açısından önemine dikkati çekti.

Dünyadaki gelişmelerin, Türkiye'nin daha fazla yerlileşme, milli imkanları kullanma ve kendi kabiliyetlerini geliştirme ihtiyacını ortaya koyduğunu aktaran Bayraktar, "Zaman daralmaya başladı. Onun için daha hızlı çalışmamız lazım." dedi.

Bayraktar, bu farkındalığın oluşturulmasında TEKNOFEST'in önemli bir rolü olduğunu, organizasyonun Türkiye'nin artık en önemli uluslararası markalarından biri haline geldiğini vurguladı.

Yapay zeka ve veri merkezleri elektrik talebini artırıyor

Bakan Bayraktar, Türkiye'nin elektrik talebinin arttığını belirterek, "Dünyada da böyle, Türkiye'de de böyle. Talep artıyor. Bizim de bir kızılelmamız var. Kızılelmamız, enerjide Türkiye'yi bağımsız kılmak. Türkiye bugün kullandığı enerjinin üç biriminin ikisini ithal ediyor. Enerjide kendi kendine yeten bir ülke olmamız lazım." şeklinde konuştu.

Nükleer enerji olmadan iklim değişikliği hedefleri ve karbonsuzlaşmanın mümkün olmadığına işaret eden Bayraktar, nükleer enerjinin enerjide dışa bağımlılığı azaltmada önemli bir çözüm olacağını ifade etti.

Bayraktar, elektrik talebinde nüfusun, ekonominin ve sanayinin büyük etkisi olduğunu ancak yapay zeka ve veri merkezleri gibi teknolojilerin de bu talebi artırdığını anlattı.

Yeni teknolojilerin yüksek enerji talebine yol açtığını dile getiren Bayraktar, şunları kaydetti:

"Bunu karşılamak için her yıl Japonya kadar kurulu güce sahip olunması gerekiyor. Elektrikli araçlar, soğutma amaçlı elektrik talepleri de bu zincire eklendi. Deniz suyunun arıtılıp kullanılma işi var. Bizim tahminimiz 2040 yeni enerji mimarisinde en az 3 ila 5 teravatsaatlik deniz suyunu arıtma ile ilgili elektriğe ihtiyacımız var. Şimdi bu ankonvansiyonel faktörleri işin içerisine koyduğunuzda ortada muazzam bir talep var. Bu yüzden kendi santralimizi üretmemiz çok büyük önem arz ediyor ve bu yeni enerji mimarisinde, tek kelimeyle bunu ifade etmek gerekirse elektrifikasyon diyorum."

Gençlerin Türkiye'nin enerji bağımsızlığına ulaşmada önemli katkı sağlayacağını ifade eden Bayraktar, "Petrol ve doğal gaz aramada gençlerin özgüvenini oluşturmayı, kafa yapısını değiştirmeyi kısmen başardığımızı hissediyorum. O yüzden bugün Türkiye kendi denizlerinde, Gabar'da petrol ve doğal gaz arıyor, üretiyor. Somali de bizim için çok önemli bir ülke. Sizlerden bugün aldığımız, özgüveniniz çok yerinde. En önemli şey bu, sonuna kadar mücadele etmek, asla bırakmamak, pes etmemek. Bu anlayışla ben her alanda hedeflerimizi tutturacağımıza yürekten inanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

"İTÜ'nün reaktörü de devreye girecek"

Bayraktar, etkinlikte bir öğrencinin Türkiye'de kurulması planlanan nükleer enerji araştırma merkezi ve ulusal staj programları hakkındaki sorusuna ilişkin, öğrencilerin TENMAK ve diğer ilgili kurumlarda staj ve burs imkanları olduğunu anımsattı.

Nükleer enerji alanında yurt dışına gönderilen öğrenciler olduğunu, bunların bir kısmının eğitimlerini tamamlayarak döndüklerini ve şu anda Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde çalıştıklarını belirten Bayraktar, şöyle devam etti:

"Çok önemli miktarda gencimizle direkt bağlantımız var. Onların hem eğitimlerine destek oluyoruz hem de eğitim sonrasında çalışma hayatında onlarla birlikte oluyoruz. Çünkü çok büyük bir insan kaynağına ihtiyacımız var. Sinop'ta kurmayı düşündüğümüz reaktörler, Trakya'daki reaktörler ve Küçük Modüler Reaktörlerle (SMR) birlikte Türkiye'nin nükleer alanı en hızlı büyüyecek, en büyük alanlardan bir tanesi olacak. Onun için bu alanda yetişmiş öğrencilere ihtiyacımız var."

Türkiye'deki araştırma reaktörlerine ilişkin çalışmalara da değinen Bayraktar, "Araştırma reaktörümüz yakın zamanda çalışmaya başlayacak. Lisanslama, her şey bitti, her şey hazır. İstanbul Teknik Üniversitesinin çalışması var bu konuda. Orada reaktör de devreye girecek." bilgisini verdi.

Bayraktar, ayrıca Türkiye'nin özellikle büyük ölçekli reaktörlere ilişkin yaptığı bütün uluslararası müzakerelerde masada olan iki konu olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

"Her ülkeye, 'Bu işi yaparsan bize bir araştırma reaktörü de yapabilmeniz lazım.' diyoruz. Bunu Çin'le konuşurken söylüyoruz, diğerleriyle de söylüyoruz. İkinci konumuz da yakıtla alakalı, ne yapacağız, nasıl bir çözüm üreteceğiz? Yakıtı burada üretmeyi onlarla konuşuyoruz. Dolayısıyla bu konular bizim en önemli gündem maddelerimiz. Çünkü araştırma reaktörü olmadan bir nükleer sanayinin gelişmesinden söz etmek mümkün değil."

(AA)

Sakarya’nın 2026 yılının Ocak-Ağustos dönemine ait dış ticaret verileri açıklandı.

Buna göre kentten toplam 3 milyar 556 milyon dolarlık ihracat yapıldı.

Ağustos ayında en fazla ihracat yapan sektörler Otomotiv Endüstrisi, Demir ve Demir Dışı Metaller, Çelik, Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ile Makine ve Aksamları sektörleri oldu.

Türkiye’nin en fazla ihracat yapan 7’nci ili olan Sakarya’dan 2026 Ağustos ayında serbest bölgeler dahil dünyanın 115 noktasına ihracat gerçekleştirildi. Sakarya’dan en fazla ihracat Polonya, Fransa, Romanya, Mısır ve Birleşik Krallık ülkelerine yapıldı.

Buna göre, 2025=100 bazlı reel efektif döviz kuru (REK) endeksi, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazında ağustosta bir önceki aya kıyasla 1,07 puan azalarak 105,04 oldu. Endeks, temmuzda 106,11 düzeyindeydi.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru endeksi ise bu dönemde 0,26 puan azalarak 101,35’e geriledi. Böylece Türk lirasının değeri, geçen yılın aynı dönemine göre TÜFE bazında 7,77 puan, Yİ-ÜFE bazında 2,38 puan arttı.

TCMB'nin REK endeksi gelişmeleri değerlendirmesinde, şu ifadeye yer verildi:

"TÜFE bazlı REK endeksine etki eden bileşenler incelendiğinde, Türk lirası karşısında, bir önceki aya göre dolar ortalama yüzde 1,68, euro ortalama yüzde 3,20 değer kazanmıştır. TÜFE ise bir önceki aya göre yüzde 1,84, Yİ-ÜFE yüzde 2,57 artmıştır."

Değerlendirmede, Türkiye TÜFE’sindeki değişimin endeksin artışına katkıda bulunurken, Dünya TÜFE Sepeti ile Nominal Kur Sepetindeki değişimin endeksi azaltıcı yönde etkilediği​​​​​​​ kaydedildi.

Bolat, zirvede yaptığı konuşmada, Türkiye'nin istihdam noktasında başarılı bir performans gösterdiğini, son 39 aydır işsizlik oranının tek haneli seviyede, temmuz ayı itibarıyla da yüzde 8,1'de olduğunu söyledi.

Ekonomik büyümede de son 24 çeyrektir, diğer bir ifadeyle 6 yıldır pozitif büyüme oranları kaydedildiğini ifade eden Bolat, "2026 yılının ilk yarısını yüzde 2,5'lik büyümeyle kapatıp 1,7 trilyon dolarlık bir ekonomik üretim gücüne, ekonomik büyüklüğe ulaştık." dedi.

Enflasyonda da hazirandan bu yana gerileme sürecinin devam ettiğine işaret eden Bolat, "Manşet enflasyon, temel mallarda yüzde 16 civarındayken TÜFE de yüzde 31,55 boyutlarına kadar geriledi." bilgisini verdi.

Mal ihracatındaki gelişmelere değinen Bolat, "Son olarak ülkemizde mal ihracatı anlamında nisan, haziran, temmuz ve ağustos aylarında aylık rekorları kırdık. Ağustos ayında 23,5 milyar dolar, yüzde 8,1'lik artışla ilk 8 aylık mal ihracatında 185 milyar dolara ulaştık. Yine yıllıklandırılmış mal ihracatı ağustos itibarıyla 280,3 milyar dolarla tarihi rekor seviyeye geldi." diye konuştu.

İhracatın önemli sütunlarından birinin e-ihracat olduğunu vurgulayan Bolat, Türkiye'nin dijital ticarete uyumu ve küresel e-ticaretteki yerinin güçlendirilmesi noktasında önemli çalışmalar yürüttüklerini belirtti.

Dünyada çok hızlı değişimlerin yaşandığına işaret eden Bolat, dijital, teknolojik ve yeşil ekonomi dönüşümlerinin hepsinin dev adımlarla ilerlediğini vurguladı.

Bolat, "Bu kapsamlı dönüşüm dünya ekonomisinde üretim çarklarını, ticaret çarklarını kökten değiştirmektedir. Tüketiciye ulaşma noktasında artık dijital alan en önemli ulaşım kanalı haline gelmektedir." ifadelerini kullandı.

COVID-19 salgınının bilişim ve e-ticaret alanlarında önemli değişimlere yol açtığını anlatan Bolat, şunları kaydetti:

"2020 yılı başında patlayan COVID-19 pandemisi bilişime ve e-ticarete dev, hızlı adımlarla ilerleme fırsatı tanımıştır. Gerek dünya ortalaması gerekse Türkiye'nin milli gelir ortalaması olarak e-ticaretin payı 2019'da yüzde 4,5 iken bu rakamlar hızla yükselmiştir. Toplam ticaret içinde e-ticaretin payı yüzde 4,5'lerden yüzde 20'ye kadar yükselmiştir."

Bolat, Türkiye'de e-ticaretin 2019-2025 dönemindeki yıllık büyüme oranının yüzde 80 olduğunu, genel perakende sektörü içindeki payının da hızlı şekilde yükselerek yüzde 20 civarına geldiğini açıkladı.

"Dünya üretim büyüklüğü de 118 trilyon dolara ulaştı"

Bakan Bolat, dünyadaki e-ticaret verilerine de değinerek, "2019-2025 arası dünya Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'sı yüzde 33 büyürken genel perakende sektörü yüzde 28 büyüdü. Genel perakende sektörü 32 trilyon dolara, dünya üretim büyüklüğü de 118 trilyon dolara ulaştı." şeklinde konuştu.

İşletmeden tüketiciye (B2C) e-ticarette ise daha hızlı bir büyümenin gerçekleştiğini aktaran Bolat, "B2C denilen direkt iş yerinden müşteriye olan e-ticaret hacmi ise yüzde 91 büyüdü ve 6,5 trilyon dolara ulaştı. Küresel e-ticaretin toplam perakende satışlardaki payı yüzde 20. Dünya ortalaması da böyle, Türkiye açısından da böyle." dedi.

Bolat, Ticaret Bakanlığının e-ticaret ve e-ihracat alanındaki çalışmalarına ilişkin bilgi vererek, bakanlık bünyesinde yurt içindeki e-ticaret düzenlemeleri ile İhracat Genel Müdürlüğü bünyesindeki e-ihracat düzenlemeleri ve teşvikleri için birbirinden farklı ancak işbirliği içerisinde çalışan ekiplerin bulunduğunu anlattı.

Her yıl mayıs ayının başında Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü raporunu açıkladıklarını belirten Bolat, şöyle konuştu:

"E-ticaretin genel ticaret içindeki payı yüzde 19,3, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla içinde e-ticaretin payı da yaklaşık yüzde 7'ye ulaşmıştır. Bu, e-ticaretin ekonomimiz açısından ne kadar stratejik önemi olduğunu göstermektedir. E-ticaretle iştigal eden satıcıların, firmaların sayısı da 2025 yılı sonu itibarıyla 650 bine ulaşmıştır."

Bolat, COVID-19 salgını döneminde birçok sektörün daraldığını belirterek, birçok sektörün daralmasına, bazılarının rekabetin dışına düşmesine ve toplam ihracattaki azalış etkisine rağmen salgın sırasında e-ihracata yapılan yatırımlarla krizi fırsata dönüştürmeyi başardıklarını dile getirdi.

E-ihracat faaliyetlerinin desteklenmesi noktasında İhracat Genel Müdürlüğü bünyesindeki E-İhracat Daire Başkanlığının yoğun şekilde çalıştığını belirten Bolat, İhracat Genel Müdürlüğü ve Hizmet İhracatı Genel Müdürlüğünün de kendi alanlarında çalışmalarını sürdürdüğünü vurguladı.

Bolat, e-ihracatta hedef pazar sayısını bu yıl 26'dan 35'e çıkardıklarını, Avrupa Birliği'nde e-ithalatla ilgili muafiyetin kaldırılmasıyla oluşan vergi yükünün hafifletilmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.

Bolat, "Avrupa Birliği Komisyonu ile yaptığımız anlaşma sonucunda basitleştirilmiş gümrük beyannamesinden otomatik üretilen A.TR belgesiyle vergi yükünü hafifleterek e-ihracat noktasında firmalarımıza önemli bir katkı sağlamış olduk." diye konuştu.

E-ihracat faaliyetlerini teşvik etmek, bu konudaki farkındalığı, bilinirliği ve motivasyonu artırmak amacıyla zirveler düzenlediklerini anlatan Bolat, Bakanlık tarafından kurulan İhracat Akademisinin müfredatında da e-ihracat eğitim programının ayrıntılı şekilde yer aldığını bildirdi.

Firmaların ihtiyaç duydukları bilgilere daha kolay ulaşmaları için çeşitli çalışmalar yaptıklarını aktaran Bolat, şöyle devam etti:

"Şu ana kadar 25 ülkeye ilişkin e-ihracat yol haritaları, gümrük uygulamaları, 28 pazar yeri ve 5 dijital kanala yönelik yaklaşık 40 rehber ve kılavuzu Ticaret Bakanlığımızın web sitelerinde firmalarımızın kullanımına sunduk. E-ihracat konusunda bu yıl sonuna kadar 6 milyar dolarlık e-ihracat rakamına ulaşmayı hedefliyoruz. Yılda 10 bin doların üzerinde e-ihracat gerçekleştiren firma sayısı 2022'de 8 bin 132 iken 2025 yılı sonunda 11 bin 420'ye yükseldi. E-ihracat hacminde İstanbul'un birinci sırada yer aldı, sektörel bazda ise hazır giyim ve konfeksiyonun ilk sırada bulunuyor. ABD, Almanya, Azerbaycan, Romanya, Suudi Arabistan gibi ülkeler bizim partner ülkelerimiz konumunda önde gelmektedir."

Dijital dönüşümde yapay zekanın büyük önem taşıdığını vurgulayan Bolat, dünya nüfusunun yüzde 73'üne karşılık gelen 6 milyardan fazla insanın dijital dünyada aktif olduğunu bildirdi.

Bolat, "Dijital ekonominin büyüklüğü de 16 trilyon dolara ulaşmış durumdadır. Dünya üretiminin 118 trilyon dolar olduğunu düşündüğümüzde 16 trilyon dolar çok büyük bir payı ifade etmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Yapay zeka başta olmak üzere yeni teknolojilerin ticaretin bütün aşamalarını etkilediğine işaret eden Bolat, şunları kaydetti:

"Dijital dönüşümün merkezinde yer alan yapay zeka, nesnelerin interneti ve blok zincir teknolojileri artık üretimden lojistiğe, fiyatlamadan karar alma sürecine, pazarlamadan ticarete varıncaya kadar ticaretin her aşamasını ilgilendirmektedir. Bunu görmeyen ya da bunu dikkate almayanların rekabette ayakta kalma şansları yoktur. Biz Türkiye olarak dijital dünyaya uyum noktasında oldukça başarılı, hızlı adımlarla yerimizi almaktayız."

Türkiye'deki dijitalleşme verilerini de paylaşan Bolat, 2026 yılı itibarıyla internet kullanım oranının yüzde 92,3'e yükseldiğini, işletmelerin yüzde 93,6'sının internet erişimine, yüzde 56,5'inin de kendi dijital vitrinine sahip olduğunu dile getirdi.

"5G hizmeti Türkiye'de 4 ayda 44,5 milyon aboneye ulaştı"

Bolat, 5G hizmetinin ülkede 4 ayda 44,5 milyon aboneye ulaştığını, yapay zeka alanındaki kapasitenin de giderek güçlendiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı yapay zeka eylem planına değinen Bolat, "Biz de Ticaret Bakanlığı olarak yapay zekayı firmalarımızın küresel pazarlara açılması noktasında stratejik bir araç olarak görmekteyiz." diye konuştu.

Ticaret Bakanlığının dijital ihracata yönelik platformlarına ilişkin de bilgi veren Bolat, geleneksel mal ihracatını kolaylaştırmak amacıyla 2020'de Kolay İhracat Platformu'nun (KİP) hizmete açıldığını hatırlattı.

Bolat, 2024'te ise e-ihracatı desteklemek amacıyla E-Kolay İhracat Platformu'nun (E-KİP) devreye alındığını belirterek, "12 modülden oluşan E-KİP, firmalarımızı doğrudan pazar ve satış yerlerine yönlendiriyor. 26 ülkeye ilişkin güncel bilgiler sunmaktadır." değerlendirmesinde bulundu.

Akıllı E-İhracat Robotu'nun da yenilendiğini bildiren Bolat, "Akıllı e-ihracat robotumuz da firma özelinde daha hedefli sonuçlar getirecek şekilde yenilenmiştir." diye konuştu.

(AA) 

Yazılı açıklamada, 1 Eylül 2025-31 Ağustos 2026 döneminde yurt dışına 2 milyar 509 milyon 526 bin 39 dolar karşılığında 197 bin 85 ton fındık satıldığı belirtildi.

Açıklamada, bir önceki dönemde 309 bin 64 ton fındık ihracatından 2 milyar 558 milyon 540 bin 904 dolar gelir sağlandığı ifade edildi.

İhracatın önceki sezona göre miktarda 111 bin 979 tonla yüzde 36, değerde ise 49 milyon 14 bin 865 dolar ile yüzde 2 azaldığı kaydedildi.

Türkiye’nin Genel Sekreterlik bazında en fazla ihracat yapan ikinci birliği olan Uludağ İhracatçı Birlikleri’nin (UİB) 2026 Ağustos ayı ihracat rakamları açıklandı.

Ağustos ayındaki ihracatı 2 milyar 953 milyon dolar olan UİB’in, yılın 8 aylık ihracat tutarı 28 milyar 656 milyon 206 bin dolar olarak gerçekleşti.

Rakamları değerlendiren UİB Koordinatör Başkanı Kemal Yazıcı, “Uludağ İhracatçı Birlikleri olarak üyelerimizin katkılarıyla ağustos ayında 2,95 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Batı ülkelerinde ağustos ayının tatil dönemi olarak yaşanmasına rağmen ortaya koyduğumuz bu performans, ihracatçılarımızın uluslararası pazarlardaki etkinliğini ve gücünü ortaya koyuyor” dedi.

Otomotiv ihracatı 2.4 milyar dolar

Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği’nin (OİB) Ağustos ayı ihracatı 2 milyar 426 milyon 446 bin dolar olarak gerçekleşirken, yılın 8 aylık dönemindeki ihracat toplamı da 24 milyar 310 milyon 664 bin dolara ulaştı.

UTİB'in ihracatı 81 milyon dolar oldu

Ağustos ayında 81 milyon 438 bin dolar ihracat yapan Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği’nin (UTİB) bu yılın 8 aylık dönemindeki ihracatı ise 802 milyon 530 bin dolar düzeyinde gerçekleşti.

UHKİB'den 66 milyon dolar ihracat

Ağustos ayında 66 milyon 668 bin dolar ihracat yapan Uludağ Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği'nin (UHKİB), Ocak-Ağustos dönemi ihracatı toplamı ise 578 milyon 841 bin dolar seviyesinde gerçekleşti.

UMSMİB'in ihracatı 21 milyon dolar

Ağustos ayında 21 milyon 448 bin dolar ihracat yapan Uludağ Meyve Sebze Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin (UMSMİB), bu yılın 8 aylık dönemindeki ihracatı ise 153 milyon 155 bin dolar düzeyinde gerçekleşti.

UYMSİB'den 39 milyon dolarlık ihracat

Ağustos ayında 39 milyon 346 bin dolar ihracat gerçekleştiren Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (UYMSİB), 8 aylık dönemde toplam 140 milyon 996 bin dolarlık dış satışa imza attı.

Türkiye İMSAD'dan yapılan açıklamaya göre, resmi veri kaynaklarından yararlanılarak hazırlanan raporda, üretim, dış ticaret, iç pazar, kapasite kullanım oranları, maliyetler ve sektörü doğrudan etkileyen temel ekonomik göstergeler ayrıntılı biçimde ele alındı.

Güvenilir, düzenli ve karşılaştırılabilir verileri bir araya getiren rapor, sektör profesyonelleri, karar alıcılar ve tüm paydaşlar için stratejik planlama süreçlerini destekleyen kapsamlı bir kaynak sunuyor.

Raporda, inşaat malzemesi sanayisine ilişkin girişim sayıları, üretim miktarları, dış ticaret göstergeleri ve dünya ticaretine yönelik güncel veriler bir arada değerlendirildi.

Türkiye inşaat malzemesi sanayisi, devam eden kentsel dönüşüm projeleri, deprem bölgelerindeki yeniden yapılaşma çalışmaları ve altyapı yatırımlarının desteğiyle iç pazardaki talebi karşılarken, uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü korumaya yönelik çalışmalarını sürdürüyor. Bununla birlikte küresel ekonomik gelişmeler, finansman koşulları, enerji ve ham madde maliyetleri ile döviz kurlarındaki değişimler sektörün üretim, yatırım ve ticaret performansını doğrudan etkiliyor.

Çimento, seramik, demir-çelik ve cam başta olmak üzere sahip olduğu üretim kapasitesi ve ihracat gücü Türkiye'yi küresel inşaat malzemesi sektöründe önemli bir konuma taşıyor. Bu konumun daha da güçlendirilmesinde dijitalleşme, verimlilik artışı, düşük karbonlu üretim teknolojileri, döngüsel ekonomi uygulamaları ve sürdürülebilirlik odaklı yatırımlar belirleyici rol oynuyor.

8 ana ürün grubu ve bu gruplara bağlı alt sektörler ayrıntılı biçimde incelendi

Sektörün bugünkü görünümünü ve geleceğini şekillendirecek dinamikleri doğru okumak, kapsamlı ve güvenilir bir veri zeminiyle mümkün. Bu doğrultuda hazırlanan Türkiye İMSAD İnşaat Malzemesi Sektörü Raporu 2025'te, demir çelik ürünleri, mineral taş ve toprak ürünleri, kimyasal ürünler, metal bazlı ürünler, elektrik malzemeleri ve teçhizatları, ağaç ve ahşap ürünleri, prefabrik yapılar ve yalıtım malzemeleri olmak üzere 8 ana ürün grubu ve bu gruplara bağlı alt sektörler ayrıntılı biçimde incelendi.

Raporda, inşaat iskele ve kalıpları, galvaniz, hazır beton, gazbeton ve BİMS'ten üretilen inşaat malzemelerine ilişkin özel bölümlere de yer verildi.

Raporla, sektörün mevcut durumunu kapsamlı verilerle ortaya koyarken yatırımcıların ve paydaşların risk ve fırsat alanlarını değerlendirmelerine, sektör politikalarının geliştirilmesine ve geleceğe yönelik planlamaların güvenilir veriler doğrultusunda şekillendirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

"Geleceği güvenilir ve karşılaştırılabilir veri setleri üzerine inşa etmeyi önemli bir gereklilik olarak görüyoruz"

Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Murat Savcı, 2017 yılından bu yana yayımlanan Yapı Sektörü Raporu'nun, Türkiye ve dünya ekonomisindeki gelişmelerin yanı sıra inşaat sektörü ile inşaat malzemesi sanayisindeki değişimi değerlendiren önemli bir başvuru kaynağı haline geldiğini ifade etti.

Geçen yıl inşaat malzemesi sanayisine daha güçlü biçimde odaklanan yeni bir yaklaşımla yeniden kurgulayarak raporu "Türkiye İMSAD İnşaat Malzemesi Sektörü Raporu" adıyla yayımlamaya başladıklarını belirten Savcı, şunları kaydetti:

"Bu yıl da aynı anlayışla hazırladığımız Türkiye İMSAD İnşaat Malzemesi Sektörü Raporu 2025 ile sektörümüzün güncel görünümünü güvenilir veriler ışığında ortaya koymayı, geleceğe yönelik değerlendirme ve strateji geliştirme süreçlerine katkı sunmayı amaçlıyoruz. Sağlıklı karar alma süreçlerinin ve sürdürülebilir rekabet gücünün temelinde doğru, düzenli ve tarafsız verilerin bulunduğuna inanıyoruz. Bu doğrultuda sektörümüzün geleceğini güvenilir ve karşılaştırılabilir veri setleri üzerine inşa etmeyi önemli bir gereklilik olarak görüyoruz."

Buna göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2024'te 105 milyar 977 milyon lira olurken, geçen yıl yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler, 86 milyar 105 milyon lirayla en fazla gelir vergisi stopaj desteğinden faydalandı. Bunu 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi, 141 milyon lirayla katma değer vergisi (KDV) desteği izledi.

Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9'u gelir vergisi stopaj desteğinden, 49,1'i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden geldi.

En fazla beyannameyi bilgi ve iletişim sektöründeki girişimler verdi

AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı, 2025 yılında 11 bin 835 oldu. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlere göre incelendiğinde ilk 3 sırayı 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim, 2 bin 421 ile imalat sanayi ve 1627 ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler aldı.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 71,2'sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5'inin imalat ve yüzde 5,9'unun mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı da 39 milyar 561 milyon lira oldu. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 72,9'undan imalat, yüzde 14,7'sinden bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1'inden finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlerin faydalandığı belirlendi.

Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan AR-GE desteğinden geçen yıl yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321'i 4691 sayılı Kanun kapsamında, 1766'sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destekten yararlandı.

Buna göre, yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1'i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9'u da 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE desteğinden faydalandı.

Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımları incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1'inin 5746 sayılı Kanun'dan, yüzde 17,9'unun ise 4691 sayılı Kanun'dan yararlandığı görüldü.

Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1'i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin de yüzde 81,1'i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlandı.

Aynı sektörlerde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin oranları sırasıyla yüzde 15,9 ve yüzde 18,9 oldu.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu

2025 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanırken, 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre ele alındığında, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5'i KOBİ olarak kayıtlara geçti. Girişim sayısı bakımından AR-GE teşviklerinden yararlanan büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olurken, bu girişimler dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8'inden yararlandı.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu. Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ'lere sağlanan 64 milyar 596 milyon lira olan dolaylı AR-GE teşvik miktarının yüzde 61,1'inin orta ölçekli, yüzde 32,1'inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8'inin mikro ölçekli girişimlere sağlandığı tespit edildi.

Halkbank Genel Müdürü Recep Süleyman Özdil ev sahipliğinde ve Türkiye Varlık Fonunun (TVF) katılımıyla Halkbank Kuleleri'nde gerçekleştirilen toplantıya yerli ve yabancı yatırımcılar katıldı.

Toplantıda, sermaye yapısını daha güçlendirmek amacıyla üçüncü halka arz sürecine hazırlanan bankanın yeni 5 yıllık stratejik planı kapsamında büyüme, finansman ve dijital dönüşüm hedefleri, yurt içi ve uluslararası finans dünyasının temsilcileri ve paydaşlarına aktarıldı.

Bilgilendirme toplantısının ardından süreci yürüten lider aracı kurumlar Halk Yatırım, Citi ve JP Morgan ile Halkbank üst yönetimi tarafından gerçekleştirilecek yatırımcı tanıtım turları kapsamında küresel önemli finans merkezlerinde yerli ve yabancı yatırımcılara yönelik tanıtım ve talep toplama çalışmaları da yürütülecek.

"1,1 milyar dolar düzeyinde kaynak topladık"

Halkbank Genel Müdürü Recep Süleyman Özdil, Halkbank'ın uluslararası piyasalardaki faaliyetleri açısından yeni bir dönemin başladığını belirtti.

Özdil, ABD'de 9 yıl süren ceza davasının sona ermesinin yurt dışı kaynak temin imkanlarının artması için önemli bir zemin oluşturduğunu aktararak, şunları kaydetti:

"Davanın bitmesinin ardından yurt dışı piyasalardan kısa süre içinde 1,1 milyar dolar düzeyinde kaynak toplamayı başardık. Ayrıca yurt dışı tahvil ihraçlarımız için yeni bir program oluşturduk. Gerçekleştirdiğimiz yurt dışı yatırımcı turu, yakın dönemde planladığımız ihraçlara yönelik ilginin güçlü olduğuna işaret ediyor. Muhabir banka sayısında gözlenen hızlı artış da bankamız adına memnuniyet verici."

Yeni oluşturulan 5 yıllık stratejik plan doğrultusunda sürdürülebilir ve karlı büyümeye odaklanacaklarını vurgulayan Özdil,"Dijital bankacılık ve yapay zeka entegrasyonumuzla bankamızın mali bünyesini daha etkin hale getireceğiz. Uluslararası finansman kaynaklarına yeniden erişim ve üçüncü halka arzla güçlenecek sermaye ve öz kaynak yapımız, sürdürülebilir kredi büyümesini destekleyecek, daha dengeli ve verimli bir kaynak yapısına geçmemize olanak tanıyacak." değerlendirmesini yaptı.

Özdil, gelecek dönemde KOBİ, esnaf ve sanatkarların Halkbank'ın önceliği olmaya devam edeceğine değinerek, kadın ve genç girişimcilere yönelik desteklerini sürdüreceklerini aktardı.

Bireysel bankacılıkta özellikle kredi kartlarındaki pazar paylarını artırmayı, kurumsal ve ticari bankacılıkta ise altyapı ve enerji başta olmak üzere büyük ölçekli projeleri desteklemeyi hedeflediklerini kaydeden Özdil, şu ifadeleri kullandı:

"Bu yeni hikayemizin başarısı, çalışanlarımızın, müşterilerimizin, arkamızda desteğini her zaman hissettiğimiz devletimizin, Türkiye Varlık Fonunun ve özellikle bize güvenen hisse yatırımcılarımızın el ele vermesiyle yazılacak. Başarıyla tamamlayacağımıza yürekten inandığım üçüncü halka arz sürecimizin bankamıza, yatırımcılarımıza ve ülkemize hayırlı olmasını diliyorum."

Türk Reasürans'ın açıklamasına göre, 2019 yılını 156,7 milyon TL aktif büyüklük ve 153,1 milyon TL toplam özsermaye ile tamamlayan şirket, 2026’nın ilk yarısında 38,1 milyar TL aktif büyüklüğe ve 12,9 milyar TL özsermayeye ulaştı.

Aynı dönemde 16,1 milyar TL brüt prim üretimi gerçekleştiren Türk Reasürans, 2,9 milyar TL net dönem kârı elde etti. Net yazılan primler dikkate alındığında yaklaşık yüzde 64 konsolide pazar payına ulaşan şirketin, sektörün lider reasürans şirketi konumunda olduğu vurgulandı.

Kuruluşundan bu yana yerli reasürans kapasitesinin artırılmasında önemli rol üstlenen Türk Reasürans'ın, 7 yılda 70,7 milyar TL primin yurt içinde tutulmasını sağladığı, böylece reasürans yoluyla yurt dışına aktarılabilecek kaynakların Türkiye ekonomisi içinde kalmasına katkıda bulunduğu belirtildi.

Açıklamada, "Türkiye’de edindiği deneyimi uluslararası pazarlara da taşıyan Türk Reasürans, bugüne kadar 25 ülkede yerleşik 51 sigorta ve reasürans şirketiyle çalışarak 85 ülkedeki risklere teminat sağladı." denildi.

Özellikle Asya ve Orta Doğu pazarlarında etkinliğini artıran şirket, gelecek dönemde faaliyet gösterdiği coğrafyaları çeşitlendirmeyi ve uluslararası reasürans piyasalarındaki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Türk Reasürans'ın, 7 yıllık süreçte ana faaliyet alanı olan reasüransın yanı sıra iştirakleri ve üstlendiği teknik işleticiliklerle sigortacılığın farklı alanlarını aynı çatı altında buluşturan yapıya ulaştı da vurgulandı.

DASK işleticiliği 5 yıl daha sürdürecek

2020 yılından bu yana Doğal Afet Sigortaları Kurumunun (DASK) teknik işleticiliğini üstlenen Türk Reasürans, bu sorumluluğu 5 yıl daha sürdürecek. Ayrıca Mayıs 2021’de kurulan Özel Riskler Yönetim Merkezinin (ÖRYM) teknik işleticisi olan şirket, bu alandaki görev ve sorumluluklarını yeni dönemde de yerine getirmeye devam edecek.

Verilen bilgiye göre, DASK’ın teknik işleticiliğiyle vatandaşların deprem riskine karşı finansal güvenceye erişimini destekleyen Türk Reasürans, ÖRYM çatısı altında ekonominin farklı kesimlerine yönelik sigorta sistemlerinin yönetimini üstleniyor.

Açıkmalada, "Devlet Destekli Alacak Sigortası ile KOBİ’lerin ticari alacaklarına teminat sağlarken Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası ve Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası havuzlarıyla madencilik ve sağlık alanlarına güvence sağlanmasına katkı sunuyor. Şirket, ayrıca bedeni tazminat ve ileri yaşta artan sağlık risklerinin merkezi havuzda karşılanmasına yönelik yeni model üzerinde çalışıyor." denildi. 

Türk Reasürans’ın katılım esaslı reasürans alanındaki iştiraki Türk Katılım Reasürans, Haziran 2026 itibarıyla 4,35 milyar TL aktif büyüklüğe ve 1,19 milyar TL özsermayeye ulaştı. Türk Katılım Reasürans, 1 Temmuz 2026 itibarıyla yurt dışı katılım reasüransı faaliyetlerine başladı.

Açıklamanın devamında şu bilgilere yer verildi: "Ekosistemin teknoloji ayağında ise T-Rupt Teknoloji, sigortacılık ve risk yönetimini ileri modelleme teknolojileriyle buluşturuyor. Katastrofik risk modelleme alanında geliştirdiği CatMod ile Türkiye’de 54 müşteriye hizmet veren T-Rupt, Azerbaycan’daki ülke ölçekli deprem modelleme projesi AXA ile kurduğu stratejik iş birliği ve Romanya ile Fransa’daki faaliyetleriyle geliştirdiği modelleme yetkinliğini farklı ülke ve pazarlara taşıyor."

"Türkiye’nin reasürans alanındaki imkanlarını da genişlettik"

Türk Reasürans Genel Müdür Vekili Özgür Bülent Koç, Türk Reasürans'ın bugün reasürans faaliyetlerinin ötesinde teknik işleticilik sorumlulukları, katılım reasüransı ve risk modelleme alanındaki iştirakleriyle sigortacılığın farklı alanlarında sorumluluk üstlenen yapıya sahip olduğunu ifade etti.

Geride kalan 7 yılda yalnızca şirketin ölçeğini büyütmediklerine dikkati çeken Koç, "Türkiye’nin reasürans alanındaki imkanlarını da genişlettik. TARSİM, Türk Eximbank, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu ve Türk P&I gibi ülkemiz açısından stratejik öneme sahip kurumlara sunduğumuz reasürans desteğini de bu sorumluluğun önemli bir parçası olarak görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Koç, bu yıl Türk Katılım Reasürans’ın 5. yılını kutlamaktan büyük memnuniyet duyduklarını belirterek, "Türkiye’nin ilk ve tek katılım reasürans şirketi olan Türk Katılım Reasürans’ın 5. yılında yurt dışı faaliyetlerine başlaması, bizim için ayrıca kıymetli. Türkiye’de oluşturduğumuz birikimin artık uluslararası pazarlarda da karşılık bulacağı yeni bir döneme giriyoruz." ifadelerini kullandı.

Türk Reasürans’ın gelecek dönem hedeflerine değinen Koç, “85 ülkenin risklerine teminat sağlayan bir şirket olarak bundan sonraki hedefimiz, faaliyet gösterdiğimiz coğrafyaları çeşitlendirmek ve Türk Reasürans’ı bölgesinde referans alınan bir reasürans şirketi konumuna taşımak." bilgisini paylaştı.

Buna göre, hizmet ihracatı 2024'te 117,3 milyar dolar iken 2025'te yüzde 6,5 artışla 124,9 milyar dolar oldu. 2024'te 56,4 milyar dolar olan hizmet ithalatı ise geçen yıl yüzde 9,6 artışla 61,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Genişletilmiş ödemeler dengesi hizmetler sınıflamasına göre, seyahatin toplam ihracat içindeki payı 2024'te yüzde 48 iken 2025'te yüzde 48,1'e yükseldi. İkinci sırada yer alan taşımacılık hizmetlerinin 2024'te yüzde 35,1 olan payı, 2025'te yüzde 34,1'e geriledi.

Hizmet ihracatında 2025'te üçüncü sırada yüzde 6,3 payla "diğer iş hizmetleri" sektörü yer aldı.

Seyahat hizmetinden sonraki en büyük paya sahip taşımacılık hizmetlerinde 2024'te yapılan ihracat 41 milyar 125 milyon dolar olurken, 2025'te yüzde 3,5 artışla 42 milyar 571 milyon dolara çıktı. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatı, 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 25,3 artarak 6 milyar 724 milyon dolara yükseldi.

Taşımacılığın toplam hizmet ithalatı içindeki payı 2024'te yüzde 38,1 iken 2025'te yüzde 32 oldu. İkinci sırada yer alan "diğer iş hizmetleri"nin payı ise 2024'te yüzde 16,1 iken 2025'te yüzde 16,9 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet ithalatındaki payı 2025'te yüzde 14,5 olan seyahat hizmetleri sektörü üçüncü sırada yer aldı.

En fazla hizmet ihracatı AB ülkelerine

Seyahat hizmetleri dışındaki hizmetlerde Avrupa Birliği (AB) ülkelerine 2025'te yapılan hizmet ihracatı 25 milyar 330 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerine yapılan ihracat ise 9 milyar 259 milyon dolar oldu.

İthalatta 2025'te AB ülkelerinden yapılan ithalatın 24 milyar 733 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerinden yapılan ithalatın da 6 milyar 452 milyon dolar olduğu görüldü.

AB ülkeleri geçen yıl Türkiye'nin seyahat hariç hizmet ihracat ve ithalatında başı çeken ülke grubu oldu. Söz konusu ülkeler yüzde 37,9 ile toplam hizmet ihracatı içinde en büyük paya sahip ülke grubu olurken, toplam hizmet ithalatının ise yüzde 45,3'ü AB ülkelerinden yapıldı.

Seyahat hizmeti dışındaki diğer hizmetlerin toplam ihracatının 2025'te yüzde 31'i ABD, Almanya ve Birleşik Krallık ile gerçekleşti. Hizmet ihracatında yüzde 12,9'luk payla ve 8 milyar 338 milyon dolarlık ihracatla ilk sırayı ABD alırken, ikinci sırada yüzde 11,5'lik payla Almanya, üçüncü sırada ise yüzde 6,6'lık payla Birleşik Krallık yer aldı.

İthalatta ise 2025'te yüzde 12,6'lık payla ve 6 milyar 667 milyon dolarla ilk sırada İrlanda bulunurken, ikinci sıra 4 milyar 797 milyon dolar ve yüzde 9,1'lik payla Birleşik Krallık'ın, üçüncü sıra ise yüzde 8,3'lük pay ve 4 milyar 378 milyon dolarla ABD'nin oldu.

Kocaeli Sanayi Odası (KSO) Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, ağustos ayı dış ticaret ve enflasyon verilerini değerlendirdi.

Zeytinoğlu, “İhracatımız geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artarak 23,5 milyar dolara ulaştı. Ağustos ayında ithalat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,5 artışla 28,7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Geçen ay 33 milyar dolar bandına ulaşan aylık ithalatın, 28,7 milyar dolar bandına gerilemesi memnuniyet verici” ifadelerini kullandı.

Aylık dış ticaret açığının 5,2 milyar dolara gerileyerek son bir yılın en düşük seviyesinde gerçekleşmesini olumlu bulduklarını söyleyen Zeytinoğlu, “Bu gelişmenin yıllık cari açığın artış hızının yavaşlamasına katkı sağlayacağını düşünüyoruz. İhracatta aylık 30 milyar dolar seviyesini ulaşılabilir bir hedef haline getirmemiz gerektiğine inanıyoruz. Bu doğrultuda son dönemde açıklanan imalat sanayisine yönelik finansman desteklerinin sürdürülmesini bekliyoruz” şeklinde konuştu.

TÜİK tarafından açıklanan ağustos ayı enflasyon verilerini de değerlendiren Zeytinoğlu, “Ağustos ayında TÜFE yüzde 1,84 artarken yıllık enflasyon yüzde 31,51 olarak gerçekleşti. Yİ-ÜFE ise aylık bazda yüzde 2,57, yıllık bazda yüzde 27,95 arttı. TÜFE’deki sınırlı düşüşe karşılık üretici enflasyonunun iki aylık gerilemenin ardından yeniden yükselişe geçmesi, maliyet tarafındaki gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde enerji maliyetlerindeki düşüşün etkisiyle enflasyondaki gerilemenin kalıcı hale gelmesini ve finansman koşullarında sağlanacak iyileşmenin üretim, yatırım ve ihracata katkı sağlamasını temenni ediyoruz” şeklinde konuştu.

Akanlar Çikolata'nın, FOODIST İstanbul Fuarı’nda geniş ürün portföyü ve küresel pazarlara yönelik büyüme stratejisiyle öne çıktığı bildirildi. Açıklamaya göre çikolata, krem çikolata, bar ve draje gruplarının yanı sıra sıcak içecek kategorisindeki ürünleriyle de dikkat çeken şirket, fuar boyunca dünyanın farklı bölgelerinden gelen satın almacı, distribütör ve sektör temsilcileriyle önemli ticari temaslarda bulundu. Gıda sektörünün uluslararası buluşma noktalarından biri olan FOODIST İstanbul'un, Türk üreticilerin küresel pazarlardaki rekabet gücünü ortaya koyarken, Akanlar Çikolata için de mevcut ihracat pazarlarını geliştirme ve yeni pazarlara ulaşma açısından önemli bir platform olduğu vurgulandı.

Akanlar Çikolata Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ramazan Akan, fuarda gördükleri ilgiden memnun olduklarını belirterek, şirketin büyüme stratejisinin temelinde kalite, ürün çeşitliliği ve ihracatın bulunduğunu söyledi. Akanlar Çikolata’nın yalnızca iç pazara yönelik bir üretici olmadığını, Türk gıda sektörünün uluslararası alandaki rekabet gücünü artırmayı hedefleyen bir marka olduğunu ifade eden Akan, “Akanlar Çikolata olarak yıllardır kaliteden ödün vermeyen üretim anlayışımızla hem ulusal hem de uluslararası pazarlarda emin adımlarla büyüyoruz. FOODIST İstanbul Fuarı, küresel ölçekteki gücümüzü ve yenilikçi ürünlerimizi sergilemek adına son derece verimli bir platform oldu. Standımıza gösterilen yoğun ilgi, markamıza duyulan küresel güvenin en somut göstergelerinden biri” dedi.

"Türkiye’yi küresel pazarlarda gururla temsil ediyoruz"

Şirketin uluslararası pazarlardaki avantajlarından birinin ürün çeşitliliği olduğuna dikkat çeken Ramazan Akan, Akanlar Çikolata’nın çikolata ve şekerleme kategorilerinin yanı sıra sıcak içecek segmentinde de önemli bir büyüme ivmesi yakaladığını ifade etti. Kahve çeşitlerinden sıcak çikolataya kadar uzanan ürün gamıyla farklı pazarlardaki tüketici beklentilerine cevap verdiklerini belirten Akan, “Pazarda bizi yalnızca çikolata ürünlerimizle değil, aynı zamanda iddialı olduğumuz sıcak içecek grubumuzla da tanıyorlar. Kahve çeşitlerimizden sıcak çikolataya kadar uzanan zengin sıcak içecek portföyümüzle Türkiye’yi küresel pazarlarda gururla temsil ediyoruz. Ammar, Akella, Hot Drops ve Fresh Quick gibi güçlü markalarımızla dünyanın dört bir yanına Türk kalitesini ulaştırıyoruz” diye konuştu.

"Yeni ticari kanallar oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor"

Şirket açıklamasında, "FOODIST İstanbul’da Akanlar Çikolata standının önemli ziyaretçi trafiği alması, şirketin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirecek temaslara da zemin hazırladı. Fuar süresince farklı coğrafyalardan gelen zincir market satın almacıları, distribütörler ve ticari heyetlerle gerçekleştirilen görüşmelerde yeni pazar fırsatları ve olası iş birlikleri değerlendirildi. Söz konusu temasların, şirketin mevcut ihracat ağının genişletilmesine ve yeni ticari kanallar oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor." denildi. 

Ar-Ge ve ihracat yatırımları sürecek

Akanlar Çikolata’nın gelecek dönem stratejisinde Ar-Ge, ürün geliştirme ve ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi gibi önemli başlıkların yer aldığı belirtildi.

Küresel rekabette sürdürülebilir büyümenin yalnızca üretim kapasitesiyle değil, katma değerli ürün geliştirme ve güçlü markalar oluşturmayla mümkün olduğuna dikkat çeken Ramazan Akan, Ar-Ge çalışmalarına ve ihracat yatırımlarına devam edeceklerini vurguladı. Akan, “Ar-Ge yatırımlarımız ve ihracat ağımızla ülke ekonomisine ve istihdama katma değer sağlamaya kararlılıkla devam edeceğiz” dedi.

FOODIST İstanbul’da gerçekleştirilen görüşmeler ve ortaya çıkan yeni iş birliği fırsatlarının, Akanlar Çikolata’nın küresel büyüme rotasında önemli bir adım olurken, Gaziantep merkezli gıda üreticilerinin dünya pazarlarında Türk markalarının gücünü artırma potansiyelini de ortaya koyduğu ifade edildi.

Resmi Gazete'de yayımlanan ilana göre, Kazım Karabekir Tarım İşletmesi Müdürlüğüne ait 3 bin 80 reforme Morkaraman ırkı küçükbaş, açık artırma usulüyle 15 parti halinde satılacak.

İhale, 14 Eylül saat 14.00'te müdürlüğün Alım-satım ve İhale Komisyonu huzurunda açık artırma ile yapılacak.

İhale şartnamesi, "www.tigem.gov.tr" adresinde "pazarlama ihaleleri" bölümünde görülebilecek.

İnterdonato limon satacak

TİGEM'e bağlı Boztepe Tarım İşletmesi, interdonato (erkenci, ince kabuklu ve uzun silindirik şekilli limon çeşidi) türü limon satışı yapacak.

TİGEM'in Resmi Gazete'de yayımlanan ilanına göre, bu yıl üretilen 1010 ton interdonato limon, iki parti olarak tofur (dalında) halinde ve açık artırma yoluyla satılacak.

İlk partide satılacak 900 ton limonun geçici teminat tutarı 540 bin lira, ikinci partide satılacak 110 ton limonun geçici teminat tutarı da 66 bin lira olarak belirlendi.

Toplam 4 bin 80 ağaçtan elde edilecek tahmini 1010 ton limonun satışı için yapılacak ihalede muhammen bedel 12 milyon 120 bin lira .

İhale, 14 Eylül Pazartesi günü saat 14.00'te yapılacak.

Türkiye, son yıllarda güneş ve rüzgâr başta olmak üzere yenilenebilir enerji kapasitesini hızla artırırken, bu büyüme enerji sektörünün karbon yoğunluğunu aynı ölçüde düşürmeye yetmiyor. Dünya Bankası Grubu Bağımsız Değerlendirme Grubu (IEG) tarafından hazırlanan Türkiye Ülke Programı Değerlendirmesi yaklaşım belgesi, yenilenebilir enerjideki ilerlemeye rağmen toplam sera gazı emisyonlarının artmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.

10 Ağustos 2026 tarihli belge, Dünya Bankası Grubu’nun Türkiye’ye 2015-2026 döneminde verdiği desteği özel sektör kaynaklı istihdam, finansal sektör ve yenilenebilir enerji olmak üzere üç başlıkta ele alıyor. Henüz nihai sonuçları içermeyen çalışmada Türkiye’nin enerji dönüşümündeki mevcut durum ve 2053 net sıfır hedefinin önündeki sorunlar ortaya konuyor.

Türkiye yenilenebilir enerjide Avrupa’da beşinci

Türkiye’de yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 2011-2021 döneminde yaklaşık üç katına çıktı. Yenilenebilir enerji santralleri ise 2024 sonu itibarıyla toplam kurulu gücün yaklaşık yüzde 57’sini oluşturuyor. Toplam kurulu güç içinde hidroelektriğin payı yüzde 28, güneşin payı yaklaşık yüzde 17, rüzgârın payı ise yüzde 11’e yakın seviyeye ulaştı. Rüzgâr, güneş, jeotermal ve biyoenerjiyi kapsayan hidroelektrik dışındaki yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 2017’den bu yana iki katına çıktı ve ilk kez hidroelektrik üretimini geçti. Belgede aktarılan verilere göre Türkiye, yenilenebilir enerji üretiminde Avrupa’da beşinci, dünyada ise 11’inci sırada bulunuyor. Ancak yenilenebilir kapasitedeki artış, enerji dönüşümünün tamamlandığı anlamına gelmiyor. Türkiye’de ekonomik büyüme ile emisyonlar arasında göreli ayrışma sağlansa da henüz mutlak ayrışma gerçekleşmiş değil. Başka bir ifadeyle, ekonomik büyümeye kıyasla emisyon yoğunluğunda iyileşme görülse de toplam sera gazı emisyonları artmayı sürdürüyor.

Artan enerji ihtiyacı emisyonları yükseltiyor

Türkiye’nin enerji ihtiyacı, yenilenebilir enerji üretiminden daha hızlı artıyor. Bu nedenle güneş ve rüzgâr yatırımları artsa da kömürün elektrik üretimindeki payı gerilemiyor. Yenilenebilir kaynakların karşılayamadığı talebin önemli bir bölümü kömürle karşılandığı için toplam sera gazı emisyonları da yükselmeye devam ediyor. Enerji sektörü, Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 75’ini oluşturuyor. Türkiye aynı zamanda petrol ve doğal gaz ihtiyacının neredeyse tamamını ithalatla karşılıyor. Fosil yakıtlara bağımlılığın sürmesi, ülkeyi enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı daha kırılgan hâle getiriyor. AB başta olmak üzere Türkiye’nin ihracat pazarlarında karbonsuzlaşmanın hızlanması da yüksek emisyonla üretim yapan şirketlerin rekabet gücü üzerinde baskı oluşturuyor. Çalışmada aktarılan projeksiyonlara göre Türkiye’nin emisyonlarının artmayı sürdürüp 2038’de zirveye ulaşması bekleniyor. Emisyon artışının bu tarihe kadar devam etmesi, 2053 net sıfır hedefi için yalnızca 15 yıllık bir süre bırakıyor.

Elektriğin üçte biri hâlâ kömürden

Kömür, Türkiye’nin enerji dönüşümünün önündeki başlıca sorunlardan biri olmayı sürdürüyor. Elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 33’ü kömürden sağlanıyor. Belgeye göre güneş ve rüzgârın payındaki artışa rağmen elektrik üretimi son 30 yılda daha düşük karbonlu hâle gelmedi. Hidroelektrik üretimindeki gerileme de bu tabloda etkili oldu. Elektrik talebi yenilenebilir enerji üretiminden daha hızlı artarken, aradaki açık çoğunlukla ithal kömürle kapatılıyor. Böylece yenilenebilir enerji yatırımları artsa da kömürün elektrik üretimindeki ağırlığı devam ediyor. Enerjinin daha verimli kullanılmasıyla tüketimi azaltma imkânından da yeterince yararlanılmıyor. Enerji politikalarındaki bir başka çelişki ise yenilenebilir enerji teşvik edilirken yerli kömür üretimi ve tüketimine yönelik kamu desteğinin sürmesi. Türkiye’de karbon salımına uygulanan mali yük OECD ortalamasının oldukça altında kalıyor. Enerji ürünlerinden alınan vergiler karbon emisyonlarına dolaylı bir maliyet getirse de yakıtların saldığı karbon miktarına göre belirlenmiyor. Bu nedenle yüksek emisyonlu enerji kaynakları yeterince caydırılmıyor.

SKDM ihracat üzerindeki baskıyı artırıyor

Enerji dönüşümünün hızı Türkiye’nin 2053 hedefinin yanı sıra dış ticaret bakımından da önem taşıyor. Avrupa Birliği, Türkiye’nin toplam mal ihracatının yüzde 40’tan fazlasının yöneldiği en büyük pazar konumunda. AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın mevcut kapsamı demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre sektörleri üzerinden Türkiye’nin mal ihracatının yaklaşık yüzde 4’ünü etkiliyor. Belgede, SKDM kapsamının ilerleyen dönemde genişlemesi ve Türkiye’nin AB’ye eşdeğer bir yurt içi karbon fiyatlandırması ortaya koyamaması hâlinde daha fazla ihracatın risk altına girebileceğine dikkat çekiliyor. Bu nedenle Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) etkin biçimde uygulanması, iklim politikasının yanı sıra ihracatçıların rekabet gücü açısından da önem taşıyor. Belgede aktarılan öngörüye göre, 2028’de tam olarak devreye girmesi beklenen ETS’nin ulusal sera gazı emisyonlarının yaklaşık yarısını kapsaması planlanıyor.

Dünya Bankası Grubu’nun portföyü 41,9 milyar dolar

Belgede enerji dönüşümünün finansmanı ve özel yatırımların harekete geçirilmesi de değerlendirme başlıkları arasında yer alıyor. Dünya Bankası, IFC ve MIGA’nın Türkiye’deki kredi, yatırım ve garanti portföyü 2015-2025 döneminde 243 proje ve 41,9 milyar dolarlık taahhüde ulaştı. Dünya Bankası’nın aynı dönemde onayladığı 74 kredi operasyonunun büyüklüğü 21 milyar doları aşarken, enerji alanındaki çalışmaların ağırlığı arttı. Dünya Bankası Grubu’nun 2024-2028 dönemi Türkiye programında enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım ve yeşil ihracatçıların desteklenmesi öne çıkıyor. IFC, ihracatçılar, KOBİ’ler ve yerel sermaye piyasaları için yaklaşık 1 milyar dolarlık finansmanı harekete geçirmeyi; MIGA ise 300 milyon dolara kadar garanti desteği sağlamayı hedefliyor. 2027 mali yılında sunulması planlanan nihai değerlendirmede, Dünya Bankası Grubu’nun Türkiye’nin yenilenebilir enerjiye geçişine ve 2053 net sıfır hedefine ne ölçüde katkı sağladığı incelenecek. Yenilenebilir enerjinin şebekeye entegrasyonu, özel yatırımların önündeki engeller ve Dünya Bankası, IFC ile MIGA’nın kullandığı finansman araçlarının etkinliği de değerlendirilecek. Sonuçların, Dünya Bankası Grubu’nun 2028 mali yılında hazırlaması beklenen yeni Türkiye programına yön vermesi amaçlanıyor.

Geçen yıl kuraklık, zirai don ve sel gibi afetlerle mücadele eden çiftçi, bu yıl da yüksek rekolte ve düşük fiyatlarla karşı karşıya kaldı. Türkiye’nin önemli ihraç ürünleri arasında yer alan fındık, kuru üzüm, yeşil mercimek ve sarımsakta üretici fiyatları geçen yılın altında kaldı. Mazot, gübre, işçilik ve diğer girdi maliyetleri son bir yılda en az yüzde 50 artarken, serbest piyasa ve kamu alım fiyatlarının beklentilerin gerisinde kalması üreticinin gelirini olumsuz etkiledi. Serbest piyasa fiyatlarının Toprak Mahsulleri Ofisi’nin alım fiyatının da altında seyretmesi, tarım sektöründe “bolluk üreticiyi sevindirmedi” yorumlarını beraberinde getirdi. Sektör oyuncuları piyasada istikrar sağlamak için fiyat artınca ithalata başvuran yetkililerin fiyatlar düşüncede tarımsal üretimin sürekliliği ve üreticilerin mağdur olmaması için arz fazlası ürünlerin piyasadan çekilmesi için gereken tedbirleri almasını istediler. Sektör temsilcileri bir diğer önerisi ise alımlarda kota uygulamasının kaldırılması ve ödeme şartlarının iyileştirilmesi.

Fındıkta TMO 250 lira verdi, piyasa 170'ten alıyor 

Geçen yıl zirai don nedeniyle rekoltesi yüzde 50’nin üzerinde gerileyen fındıkta, bu kez yüksek rekolte üreticiyi vurdu. Geçen yıl serbest piyasada bir ara kilosu 370 liraya kadar yükselen fındık, ardından 170-180 TL bandına gerilerken, yeni sezonda da aynı seviyelerde işlem görüyor. Serbest piyasa fiyatı, TMO’nun bu yıl açıkladığı 250 liralık alım fiyatının 70-80 lira altında kalırken, üreticinin 300 TL’lik fiyat beklentisi de karşılık bulmadı. Üretici birliği FİSKOBİRLİK ise fındık alım fiyatını üyeleri için 195 TL, üye olmayan üreticiler için 185 TL olarak açıkladı. TMO zirai don yaşandığı geçen yıl 200 lira alım fiyatı açıklamıştı. Üretici temsilcileri üreticiye fındığını emanete bırakma çağrısı yaparak piyasada fiyatları dengelemeye çalışıyorlar.

Kuru üzümde alım fiyatı geçen yılın 40 lira altında 

Geçen yıl 9 numara kuru üzümü 120 TL’den alan TARİŞ, bu sezon 80 lira alım fiyatı açıkladı. 80 TL'lik avans fiyatı, geçen yılın 40 lira altında kalırken serbest piyasada ise 60-65 liradan işlem görüyor. Üreticinin beklentisi ise en az 150 liraydı. Son bir yılda bağcılıktaki girdi maliyetlerinin yaklaşık yüzde 70 arttığını vurgulayan Manisa Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç, “2023 yılında üretici ürününü 100-120 TL, 2025 yılında ise yaklaşık 120 TL seviyesinde sattı. 2026'ya gelmişiz, açıklanan fiyat 80 lira. Üstelik bu brüt rakam, bundan hangi kesintilerin yapılacağı da belli değil” dedi. Serbest piyasada da fiyatların üreticinin beklentisinin çok altında olduğunu vurgulayan Yalvaç, “Salihli'de tüccar üzümü 65-70 TL seviyesinden alıyor. Devletin sezon başlamadan önce fiyat açıklaması ve alım noktalarını belirlemesi gerek. Üretici üzümünü kestiği anda ilaççısı, mazotçusu, gübrecisi ve işçisi parasını istiyor. Eylül sonu, ekim başı geldiğinde zaten çiftçinin elinde ürün kalmıyor. Ürününü satıp borçlarını ödüyor” dedi. Üreticinin yalnızca üzümde değil, diğer tarımsal ürünlerde de benzer sorunlarla karşı karşıya olduğunu dile getiren Yalvaç, karpuz, kayısı, salatalık, salçalık domates, kiraz ve erikte de üreticinin beklediği geliri elde edemediğini sözlerine ekledi

Devlet kilo başına en az 15-20 lira prim vermeli 

Mısır, İran, Özbekistan, Azerbaycan ve Hindistan gibi ülkelerde üretim maliyetleri bizden daha düşük diyen Yalvaç, “Türkiye'de 1 ton üzümün maliyeti yaklaşık 2.800-2.850 dolar. Rakip ülkelerde ise 1.700-1.750 dolar seviyesinde. Bu şartlarda dünya pazarında nasıl rekabet edeceğiz? Ürünü Kanada'ya, İngiltere'ye, Almanya'ya, Hollanda'ya nasıl satacağız? Üreticinin ayakta kalabilmesi için devlet desteğine ihtiyaç var. Devlet, üreticinin sürdürülebilirliği için sattığı ürünün kilosuna en az 15-20 lira prim vermeli. İster tüccara, ister işletmeye, ister TMO'ya, ister TARİŞ'e versin. Bu prim üreticinin hesabına yatmalı. Aksi halde çiftçi yanar” dedi.

Yeşil mercimekte düşüş yüzde 50 

Türkiye'nin önemli yeşil mercimek üretim merkezlerinden Yozgat'ta alım fiyatları geçen yıla göre yüzde 50 geriledi. Mercimek üreticisinin geçen yıl kilosunu 45 TL'ye sattığı yeşil mercimeğe tüccar tarafından bu yıl niteliğine göre 18 ile 25 lira arasında fiyat veriliyor. Yozgatlı mercimek üreticisinin tepkileri sonuç verdi, TMO devreye girerek kilosunu 32 liradan alacağını açıkladıktan sonra piyasada fiyatlar 30 lira bandına yükseldi. 3 yıl önce kilosunu 60 liradan sattıkları ürünü 30 liraya satmakta zorlandıklarını kaydeden Sorgun Ziraat Odası Başkanı Fatih Özdemir, bu yıl görülen fiyat düşüşünün rekolteden değil, ithalat ve değerli TL kaynaklı olduğunu söyledi. İhracat pazarlarımız yanı sıra iç piyasada da önceliğin Hindistan ve kanada ürünlerine verildiğini kaydeden Özdemir, “Geçen yıl oluşan 45 lira alım fiyatlarına bu yıl ulaşılması hayal. Ekim alanları daralmasına rağmen TMO devreye girmeseydi fiyatlar hala 30 TL’nin altında olacaktı. Aynı durum ekmeklik buğdayda da geçerli TMO 16,5 lira verdi üretici ancak 14,5-15,5 liraya ürün satmakta zorlanıyor” diye konuştu.

Sarımsak da geçen yılki fiyatı arıyor

Türkiye'nin önemli sarımsak üretim merkezlerinden Kastamonu, Gaziantep ve Maraş’ta sarımsak üreticileri bu sezon yüksek verime rağmen düşük fiyatlar nedeniyle umduğunu bulamadı. Geçen yıl Taşköprü sarımsağını 120-150 liradan satan üretici bu sezon 100-120 liraya, Gaziantep Araban’da da 60 liraya satılan sarımsak bu yıl 30-40 liraya alıcı bulmakta zorlanıyor.

Kayısıda fiyatlar 230-270 liraya kadar geriledi

Malatya’da kayısı üreticisi, düşük rekolteye rağmen fiyatların geçen yılın altında kalması nedeniyle zor bir sezon geçiriyor. Malatya Yağızhan Ziraat Odası Başkanı Yunus Kılınç, kayısı piyasasındaki gelişmeleri değerlendirirken, bu yıl rekoltenin normal seviyenin yaklaşık yarısında kaldığını ancak buna rağmen üreticinin ürününü satmakta zorlandığını söyledi. Malatya’da normal bir sezonda 120-130 bin ton civarında kuru kayısı üretildiğini belirten Kılınç, bu yıl ise yaklaşık 67 bin tonluk bir rekolte bulunduğunu ifade etti. Normal şartlarda aylık 8-10 bin ton civarında ihracat yapılabileceğini kaydeden Kılınç, buna rağmen piyasada yeterli alıcı bulunmadığını dile getirdi. Kayısı fiyatlarının şu anda 230-270 lira arasında değiştiğini belirten Kılınç, geçen yıl fiyatların 350-400 lira seviyesinde olduğunu söyledi. Kılınç, “Geçen sene kayısımız yoktu, fiyat yükseldi. Ama bu yıl çiftçi kayısıyı satacağı yer bulamıyor. Birkaç tane ihracatçı var ve şu anda kayısı almıyorlar. Amaçları fiyatı düşürmek mi, yoksa dışarıya mı gönderemiyorlar, anlayamadık. Şu anda fiyat, maliyetine verilen bir fiyat” dedi.

“TMO en az 300 lira taban fiyat açıklamalı” 

Üreticinin yaşadığı sıkıntının aşılması için Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) piyasaya müdahale etmesini istediklerini belirten Kılınç, “TMO taban fiyat olarak 300 lira demeli ki kayısı değerinde satılsın. Şu anda 230-270 lira bandında giren kayısıya 250 lira fiyat açıklarsanız bunun ne anlamı var? Hiçbir anlamı yok” diye konuştu. Kılınç, bazı ihracatçıların piyasaya ürün almayarak fiyatların düşmesine neden olduğunu birlikte hareket ederek üreticinin zor durumda kalmasına yol açtığını iddia etti.

Yüksek üretim maliyetleri nedeniyle son yıllarda ihracatta rekabet gücü kaybı yaşayan Türk ayakkabı sektörünün dünya pazarındaki gerilemesi uluslararası verilere de yansıdı. Portekiz Ayakkabı, Bileşen ve Deri Mamulleri Üreticileri Birliği APICCAPS tarafından hazırlanan ve 2025 verilerini kapsayan World Footwear Yearbook 2026, Türkiye’nin hem üretim hem de ihracatta küresel pay kaybettiğini ortaya koydu. APICCAPS’ın 16’ncı kez yayımladığı yıllık, üretim, tüketim, ihracat ve ithalat açısından 84 pazarı inceliyor. Rapora göre dünya ayakkabı üretimi 2025 yılında yalnızca yüzde 0,1 artarak 24,6 milyar çift seviyesinde kaldı. Küresel üretim yatay seyrederken Türkiye’de ise belirgin bir daralma yaşandı. Türkiye’nin 2024 yılında 455 milyon çift olan ayakkabı üretimi, 2025’te 391 milyon çifte geriledi. Böylece yıllık üretimdeki kayıp yaklaşık 64 milyon çift, düşüş oranı ise yüzde 14,1 oldu. Türkiye üretim miktarı bakımından dünyadaki 8’inci sırasını korurken, dünya üretiminden aldığı pay yüzde 1,9 seviyelerinden yüzde 1,6’ya indi.

İhracatta dört basamak geriledi 

Üretimdeki kaybın çok daha güçlü yansıdığı alan ise ihracat oldu. World Footwear Yearbook 2025 verilerine göre Türkiye 2024 yılında 238 milyon çift ayakkabı ihraç ederek dünya sıralamasında 6’ncı sırada bulunuyordu. Dünya ihracatından miktar bazında aldığı pay da yüzde 1,6 seviyesindeydi Yeni yıllığa göre 2025 yılında Türkiye’nin ihracatı 184 milyon çifte kadar düştü. Böylece sadece bir yılda ihraç edilen ayakkabı miktarı 54 milyon çift, başka bir ifadeyle yüzde 22,7 azaldı. Türkiye’nin küresel ihracattan aldığı miktar payı yüzde 1,6’dan yüzde 1,2’ye geriledi. Böylece Türkiye ayakkabı sektörünün dünya sıralamasındaki yeri 4 sıra birden gerileyerek 6’ncılıktan 10’unculuğa düştü. İtalya’nın 205 milyon çiftle Türkiye’nin önüne geçmesiyle Türkiye ilk 10’un son sırasına indi. 2025 dünya ihracat sıralamasının ilk sırasında 9 milyar çift ve yüzde 61,2 payla Çin bulunurken, Vietnam 1,66 milyar çiftle ikinci, Endonezya 585 milyon çiftle üçüncü oldu. Almanya 365 milyon çiftle dördüncü sırada yer alırken onu Hindistan, Kamboçya, Belçika, Hollanda, İtalya ve Türkiye izledi. İlk 10 ülke dünya ayakkabı ihracatının yüzde 88’ini gerçekleştirdi.

Dünyada yatay, Türkiye’de %23 kayıp 

Türkiye açısından tablonun dikkat çekici tarafını küresel pazar ile arasındaki makas oluşturdu. Dünya ayakkabı ihracatı 2025’te miktar bazında yalnızca yüzde 0,1 gerilerken, Türkiye’deki düşüş yüzde 22,7’ye ulaştı. Dünya ayakkabı ihracatının toplam değeri ise miktardaki yatay seyre rağmen yüzde 1,6 artarak 172 milyar dolara yükseldi. Dünya genelinde ortalama ihracat fiyatı da 2024’teki düşüşün ardından 2025’te çift başına 11,65 dolara çıktı. Böylece küresel ayakkabı ticaretinde daha yüksek fiyatlı ürünlere doğru hareket görülürken Türkiye, ihraç ettiği çift sayısındaki sert kayıpla dünya ortalamasından negatif ayrıştı.

2022’ye göre kayıp 191 milyon çift 

Türkiye’nin son birkaç yıldaki değişimi daralmanın boyutunu daha belirgin hale getiriyor. APICCAPS verilerine göre Türkiye’nin ayakkabı üretimi 2022’de 582 milyon çift düzeyindeydi. Üretim 2023’te 502 milyon çifte, 2024’te 455 milyon çifte ve son olarak 2025’te 391 milyon çifte indi. Böylece üç yılda üretim yaklaşık 191 milyon çift, başka bir ifadeyle yüzde 33 azalmış oldu. 2022 yılında sektörün üretimin yaklaşık yüzde 65’ini dış pazarlara gönderdiği ve ihracat miktarının yaklaşık 380 milyon çift olduğu belirtiliyordu.

Yeni yıllık Türkiye iç pazarındaki küçülmeyi de ortaya koydu. APICCAPS’ın 2024 verilerinde Türkiye’de toplam ayakkabı tüketimi 294 milyon çift olarak hesaplanırken, 2025 yılında bu rakam 283 milyon çifte geriledi. Böylece tüketim bir yılda yaklaşık 11 milyon çift, yüzde 3,7 azaldı. Türkiye, 283 milyon çiftlik tüketimle dünyanın en büyük 15’inci ayakkabı pazarı oldu.

Yendeki hareketin arkasında yalnızca para politikasına ilişkin beklentiler bulunmuyor. Yatırımcılar, Japon hükümetinin kur piyasasına yeniden müdahale edip etmeyeceğine ilişkin sinyalleri de yakından takip ediyor. Temmuz ve ağustos aylarında Japon ve ABD makamlarının gerçekleştirdiği nadir ortak müdahale sonrasında yen yaklaşık 155 seviyesine kadar güçlenmiş, ancak daha sonra yeniden 160 seviyesine yaklaşmıştı.

Bu nedenle son hareket, piyasalarda “yen için yeni bir dönemin başlangıcı mı?” sorusunu da gündeme getirdi.

Şahin cephe halen azınlıkta

Japonya Merkez Bankası yönetim kurulundaki şahin üyelerden Hajime Takata’nın faiz politikasına ilişkin son mesajları da beklentileri hareketlendirdi. Takata, eylül ayında 50 baz puanlık bir faiz artışının veya ekim ayında art arda sıkılaştırma adımlarının mümkün olabileceğine işaret ediyor.

Ancak Takata, kurul içerisindeki üç şahin üyeden biri ve hâlâ azınlıkta. Daha hızlı bir sıkılaşmadan yana olan Takata, politika faizinin nötr seviyeye doğru daha çabuk taşınmasını savunuyor.

Eylül ayında faiz artırımı gelmesi, hazirandaki sıkılaştırmanın ardından Japonya Merkez Bankası’nın faiz artışlarının hızını artırması anlamına gelecek. Ancak piyasanın önemli bölümü, olası bir eylül artışının ardından bankanın özellikle zayıf iç tüketimin seyrini görmek için yılın geri kalanında bekleyeceğini düşünüyor.

En önemli engel Fed Yenin güçlenmesi, Japonya’nın uzun süredir mücadele ettiği zayıf para birimi sorununu tersine çevirebilecek bir hareket olarak görülüyor. Ancak ABD Merkez Bankası’nın daha şahin bir çizgiye yönelmesi, yenin önündeki en önemli engellerden biri.

Şahin Fed, ABD ile Japonya arasındaki faiz farkının hızlı kapanmasını önleyerek dolar/yen paritesinin yeniden 160- 162 bandına yönelmesine neden olabilir. Dolayısıyla yen üzerindeki baskının kalıcı biçimde kırılması yalnızca Tokyo’nun faiz politikasına değil, Washington’daki para politikasına da bağlı olacak.

Öte yandan Japonya’nın 30 yıllık devlet tahvillerinin son ihracının başarılı geçmesi de tahvil piyasasında hafta boyunca yaşanan satış baskısının yarattığı endişeleri hafifletti.

Bu gelişme, yenin güçlenmesine eşlik eden finansal istikrar açısından da piyasaya nefes aldırdı.

Euroda enerji ve Fed baskısı

Yatırımcı için Yen’in popüleritesi artarken euro üzerinde ise aşağı yönlü baskı yaşanıyor. Yüksek enerji fi yatları ve daha şahin bir Fed beklentisi, euro/dolar paritesini aşağı çekiyor. 1,1565- 1,1570 seviyesinin altında kalınması halinde paritenin 1,1520 bölgesine gerileyebileceği, ay sonunda ise 1,15 seviyesinin gündeme gelebileceği değerlendiriliyor. Enerji fi yatlarındaki yükseliş, Avrupa Merkez Bankası’nın sıkılaşma beklentilerini de yukarı taşıyor. Piyasalar gelecek yaza kadar yaklaşık 80 baz puanlık ek faiz artışını fi yatlarken, analistler bu beklentinin gerçekleşme ihtimalini düşük buluyor.

Japon parası 3 faktörü izliyor!

Yen açısından yeni denklem üç başlıkta şekilleniyor: Japonya’da faiz artışı beklentisi, olası hükümet müdahalesi ve Fed’in faiz politikası.

Japonya’nın daha hızlı sıkılaşması yene destek verirken, ABD’de faizlerin yüksek kalması bu kazanımları sınırlayabilir. Buna hükümetin yeniden müdahale ihtimali eklendiğinde, 160 seviyesinin psikolojik önemi daha da artıyor.

Yatırımcılar için asıl soru ise yendeki son güçlenmenin geçici bir müdahale beklentisi mi, yoksa Japonya’nın uzun süredir devam eden düşük faiz döneminden çıkışının kalıcı bir sonucu mu olacağı.