Yazılı açıklama yapan Palandöken, bankaların komisyon oranlarını satılan emtiayla eşleştirmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti: "Kredi kartı ile yapılan ödemelerin maliyeti esnafın sırtına yüklenmemelidir. Bankalardaki kredi kartı faizleri mutlaka düşürülmeli ve makul bir seviyeye çekilmeli. Yoksa bunun altından esnaf kalkamaz. Kredi kartı komisyon oranları yeniden düzenlenmelidir." 

Vatandaşın da konudan rahatsızlık duyduğunu aktaran Palandöken, "Biz sattığımız zaman komisyon kesemiyoruz. Kimseyi mağdur etmeyecek adil çözüm lazım. Esnafın kazancının üstüne çıkınca gerçekten zor oluyor." ifadelerini kullandı. 

Bu kapsamda, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı toplam 21 yarışma ile ilave 2 bin 400 megavatlık kapasite yatırımcıların ilgisine sunulacak. Başvurular 13 Ekim'de alınacak.

Bakan Alparslan Bayraktar, konu hakkında yaptığı değerlendirmede, elektriğin merkezinde yer aldığı yeni enerji mimarisinde güneş ve rüzgarın stratejik rol üstlendiğini belirtti.

Bayraktar şunları kaydetti:

"Halihazırda 125 bin megavatı aşan elektrik kurulu gücümüzün 78 bin megavatını yenilenebilir kaynaklar oluşturuyor. Bugüne kadar 7 bin 800 megavatlık YEKA yarışmaları yapıldı, bunun 3 bin 800 megavatı 2025'te gerçekleştirildi. Her yıl en az 2 bin megavatlık güneş ve rüzgar ihalesi yapmaya devam edeceğiz. Önemli bir potansiyele sahip olduğumuz güneş ve rüzgarda 2035 yılı için ortaya koyduğumuz 120 bin megavat hedefimize daha kısa sürede ulaşacağız. 2026 YEKA yarışmaları ile de yenilenebilir enerjide yeni bir yatırım dönemine kapı aralıyoruz. 900 megavat kapasiteli 14 güneş, 1500 megavat kapasiteli 7 rüzgar enerjisi yarışmasıyla sektörümüze yeni bir ivme kazandıracağız."

21 yarışma düzenlenecek

Yarışmalara, Türk Ticaret Kanunu'na göre anonim veya limited şirket olarak kurulmuş tüzel kişiler, ortak girişimler ve sermaye şirketi statüsündeki yabancı şirketler başvurabilecek.

Toplam 21 yarışma için başlangıç tavan fiyatı kilovatsaat başına 5,50 avro/sent olacak. Taban fiyat ise güneş enerjisi santralleri (GES) için kilovatsaat başına 3,25 avro/sent, rüzgar enerjisi santralleri (RES) için ise kilovatsaat başına 3,50 avro/sent olarak belirlendi.

Tüm yarışmalarda taban fiyata ulaşılması halinde, megavat başına katkı payı artırımı 10 bin avro başlangıç bedeliyle başlayacak.

GES'lerde üretilen elektrik, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 60 ay, RES'lerde ise 72 ay boyunca serbest piyasada satılabilecek. Bu sürenin ardından hem GES'lerde hem de RES'lerde 20 yıllık elektrik enerjisi alım dönemi başlayacak.

2026 YEKA yarışmalarına ilişkin ihale şartnamesi ve sözleşme detayları Bakanlığın internet sitesinde yayımlandı.

Resmi Gazete'de yer alan yarışma ilanına göre YEKA GES 2026 kapsamında bağlantı kapasiteleri, Ankara-1'de 40 megavat, Ankara-2'de 30 megavat, Batman'da 25 megavat, Denizli'de 30 megavat, Konya'da 110 megavat, Malatya-1'de 55 megavat, Malatya-2'de 40 megavat, Mardin-1'de 30 megavat, Mardin-2'de 120 megavat, Diyarbakır'da 200 megavat, Elazığ'da 20 megavat, Kahramanmaraş-1'de 45 megavat, Kahramanmaraş-2'de 85 megavat ve Kahramanmaraş-3'te 50 megavat olarak belirlendi.

YEKA RES 2026 kapsamında ise bağlantı kapasiteleri Sivas'ta 320 megavat, Balıkesir-1'de 140 megavat, Balıkesir-2'de 235 megavat, Balıkesir-3'te 170 megavat, Balıkesir-4'te 140 megavat, Manisa'da 235 megavat ve Kütahya'da 260 megavat olacak.

Borsa İstanbul'da aynı dönemde teknoloji endeksi yüzde 4,74 azalışla 48.085,74 puana, mali endeks yüzde 1,41 değer kaybıyla 20.533,77 puana gerilerken, sanayi endeksi yüzde 0,32 yükselişle 18.344,42 puana ve hizmetler endeksi ise yüzde 0,38 artışla 12.645,21 puana çıktı.

Borsa İstanbul'da bu hafta en çok yükselen hisseler arasında yüzde 13,84 ile Aksa Enerji Üretim ilk sırada yer aldı.

Aksa Enerji Üretimi, yüzde 11,22 ile Fenerbahçe Futbol AŞ, yüzde 9,70 ile Odine Teknoloji izledi.

Söz konusu hisseler arasında en çok değer kaybedenler ise yüzde 26,59 ile Balsu Gıda, yüzde 22,26 ile İzdemir Enerji, yüzde 15,15 ile Oba Makarnacılık oldu.

Borsa İstanbul'da hisseleri işlem gören en değerli şirketler, 1 trilyon 687 milyar 200 milyon lirayla ASELSAN, 541 milyar 800 milyon lirayla Enka İnşaat ve Sanayi AŞ, 541 milyar 800 milyon lirayla Garanti BBVA olarak sıralandı.

Dolar ve euro değer kazandı

24 ayar külçe altının gram fiyatı, geçen hafta sonuna göre yüzde 0,99 azalışla 6 bin 205 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,90 düşüşle 40 bin 590 liraya indi.

Çeyrek altının satış fiyatı da önceki haftaki kapanışının yüzde 3,02 altında 10 bin 180 liraya geriledi.

Doların satış fiyatı, yüzde 0,39 artarak 46,9860 liraya, euronun satış fiyatı da yüzde 0,23 yükselişle 53,6940 liraya çıktı.

Geçen hafta 62,5170 lira olan İngiliz sterlininin satış fiyatı, bu hafta yüzde 0,81 artışla 63,0260 liraya yükseldi.

İsviçre frangı ise yüzde 0,15 değer kaybederek 58,1880 liradan alıcı buldu.

(AA)

Yazılı açıklamada, söz konusu hedefler kapsamında, ülkenin girdi tedarik stratejisi ile sanayinin ara mamul temin imkanları da gözetilerek, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler yakından takip edilmek suretiyle ithalat politikalarında güncellemeler yapıldığı belirtildi.

Açıklamada, İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın, Türkiye'nin taraf olduğu Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kuruluş Anlaşması, Avrupa Birliği (AB) ile ihdas edilen Gümrük Birliği Kararı ve bu karara bağlı olarak muhtelif ülkelerle yapılan serbest ticaret anlaşmaları ve tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde, tarım ve sanayi sektörlerinin ihtiyaçları ve taleplerinin dikkate alınarak hazırlandığı vurgulandı.

Açıklamada, İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar'ın ülkede üretim yaparak ekonomiye katkı sağlayan yerli üreticilerin desteklenmesi, cari açığın azaltılması ve istihdamın artırılması amacıyla uluslararası mevzuat kapsamında çok taraflı ve ikili anlaşmalardan doğan yükümlülükler göz önünde bulundurularak hazırlandığı ifade edildi.

İthalatta gözetim uygulamalarını düzenleyen tebliğlerde güncelleme

Gümrük tarife istatistik pozisyonlarında ve eşya tanımlarında yapılan değişiklikleri içeren "İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli" metni doğrultusunda, İthalat Rejimi Kararı eki listeler ile İlave Gümrük Vergisi Kararı eki listelerde değişiklik ve düzenlemeler yapıldığının altı çizilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yerli üretime konu ürünlerde ithalatın seyrinin izlenmesi amacıyla, ithalatta gözetim uygulanması hakkında mevzuat kapsamında gözetim uygulaması yürürlüğe konulabilmekte olup, bu çerçevede 184 gözetim tebliği yürürlüktedir. Resmi Gazete'de yayımlanan gözetim tebliğleriyle 18 ürün grubuna ilişkin düzenleme yapılmış olup gözetim uygulaması bulunan 10 ürün grubunda gözetim birim fiyatları-eşya kapsamı güncellenirken, 8 ürün grubunda ise gözetim kıymeti belirlendi. Böylece, Ticaret Bakanlığımızca uygulanan gözetim tebliği sayısı 192'ye yükselmiştir."

"PET resin" ithalatına koruma önlemi

Yerli üreticiler tarafından iletilen, farklı ürün gruplarında ithalat artışından kaynaklı zarar görüldüğüne ilişkin taleplerin ulusal ve uluslararası korunma önlemleri mevzuatı kapsamında değerlendirildiği, yürütülen soruşturmalar sonucunda korunma önleminin alınabildiği anımsatılan açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Bu kapsamda, 'polietilen tereftalat (PET) resin' tanımlı ürünün yerli üreticisi tarafından yapılan korunma önlemi başvurusu üzerine yürütülen inceleme sonucunda, söz konusu eşyanın ithalatında ton başına 120 dolar seviyesinde korunma önlemi alınmasına yönelik karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Karar, 19 Temmuz'dan itibaren yürürlüğe girecektir."

Açıklamada, diğer taraftan, korunma önlemlerinin üç yıl yürürlükte kaldığına, incelemeler sonucunda önlemin devam etmesine ihtiyaç olduğunun belirlenmesi halinde uygulama süresinin uzatılmasının mümkün olabildiğine dikkat çekilerek, şunlar kaydedildi:

"Bu kapsamda, filmaşin ve polietilen tereftalat cips ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için yerli üreticiler tarafından yapılan başvuru sonucunda mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına yönelik soruşturma açılmasına dair tebliğler Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Ticaret Bakanlığımız, yerli üretim ile istihdamın desteklenmesi ve sanayimizin ihtiyaç duyduğu girdilerin etkin ve öngörülebilir şekilde temininin sağlanması amacıyla ithalat politikalarını bütüncül bir anlayışla düzenlemeye kararlılıkla devam edecektir."

Öte yandan Ticaret Bakanlığının "CE" işareti taşıması gereken bazı ürünlerin ithalat denetimine ilişkin tebliği de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, müzakerelerin, Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu ile Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcısı Akram Aliyev'in eş başkanlığında yürütüldüğü belirtildi.

Paylaşımda, "İki ülke arasındaki işbirliğinin daha da güçlendirilmesine katkı sağlayacak müzakerelerin karşılıklı fayda temelinde ilerletilmesi, ticari ve ekonomik ilişkilerimizin geliştirilmesine yönelik ortak perspektife önemli katkılar sunacaktır." denildi.

Buna göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Mustafa Duran görevinden alındı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında açık bulunan Sanayi Genel Müdür Yardımcılığına Murat Yazgan atandı.

Bakanlığın Adana İl Müdürü Remzi Özdoğan görevinden alınırken, yerine Denizli İl Müdürü Metin Bitim getirildi.

Denizli İl Müdürlüğüne Yozgat İl Müdürü Yusuf Möhür, Yozgat İl Müdürlüğüne Mersin İl Müdürü Hasan Gül, Mersin İl Müdürlüğüne Malatya İl Müdürü Akif Gülaçtı atandı.

Antalya İl Müdürlüğüne Kilis İl Müdürü Ercan Dadlı, Kilis İl Müdürlüğüne Kırıkkale İl Müdürü Refik Tezcan ve Kırıkkale İl Müdürlüğüne Yakup Akkuş'un ataması yapıldı.

Ardahan İl Müdürlüğüne Sertaç Özeroğlu, Manisa İl Müdürlüğüne Mehmet Üçbaş, Sinop İl Müdürlüğüne Recep Serkan Kadayıfcı ve Van İl Müdürlüğüne Ahmet Öztepe getirildi.

OGM atamaları

Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Eskişehir Orman Bölge Müdürü İsmail Çetin görevinden alınırken yerine Mersin Orman Bölge Müdürü Rifat Ataş, Mersin Orman Bölge Müdürlüğüne ise Zafer Kızıl atandı.

Zonguldak Orman Bölge Müdürü Hasan Keskin'in yerine Halil Oflu, Trabzon Orman Bölge Müdürü Emin Yılmaz'ın yerine Ahmet Demirci'nin ataması yapıldı.

Kütahya Orman Bölge Müdürü Erdal Dingil görevinden alınırken yerine Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürü Yusuf Karartı, Karartı'nın yerineyse Fazıl Cabaroğlu getirildi.

Liman ve demir yolu kurumlarındaki atamalar

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı İstanbul Bölge Liman Başkanı Mustafa Kıran görevden alınırken yerine Kocaeli Bölge Liman Başkanı Erol Ekmekci, Kocaeli Bölge Liman Başkanlığına Zonguldak Bölge Liman Başkanı Ahmet Mert ve Zonguldak Bölge Liman Başkanlığına Mustafa Köker atandı.

Samsun Bölge Liman Başkanı Muhammet Özçelik'in yerine Ahmet Turgay Okur, Tekirdağ Bölge Liman Başkanı İrfan Kızıltaş'ın yerine ise Mustafa Asım Sulu'nun ataması yapıldı.

Trabzon Bölge Liman Başkanlığına Cengiz Akköse ve Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdür Yardımcılığına Kerim Cicioğlu getirildi.

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürü Ali Karabey görevden alınırken yerine 2. Bölge Müdürü Eyyüp Bülent Cengiz, 2. Bölge Müdürlüğüne ise Ahmet Sabancı atandı.

7. Bölge Müdürü Adem Sivri'nin yerine 1. Bölge Müdürü Necmettin Acar, 1. Bölge Müdürlüğüne ise Uğur Açıkgöz’ün ataması yapıldı.

4. Bölge Müdürlüğüne 6. Bölge Müdürü Aliseydi Felek getirilirken, 6. Bölge Müdürlüğüne 4. Bölge Müdürü Hasan Arı atandı. YHT Bölge Müdürlüğüne Nuri Bekmezci getirildi.

Hasan Bilici ve Mustafa Modaoğlu görevden alındı

Resmi Gazete'de yayımlanan kararlara göre, Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdür Yardımcısı Sadık Erbay ve Tedarik Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Ali Külüş görevden alınırken, Personel Genel Müdür Yardımcılığına Muhammet Samet Bulat, Tedarik Hizmetleri Genel Müdür Yardımcılığına ise İlyas Aktiken'in ataması yapıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Adıyaman İl Müdürü Hasan Bilici ve Giresun İl Müdürü Mustafa Modaoğlu görevden alındı.

Ayrıca Bakanlığın Amasya İl Müdürlüğüne Adem Yücel, Giresun İl Müdürlüğüne Ender Yanık, Mardin İl Müdürlüğüne Murat Karaarslan, Şanlıurfa İl Müdürlüğüne Fatih Yılmaz ve Yozgat İl Müdürlüğüne Alper Alp'in ataması yapıldı.

Kararla, Kültür ve Turizm Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürü Türkay Dalan görevden alınırken yerine Ferit Meftun Harmankaya getirildi.

Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı Bolu İl Milli Eğitim Müdürü Fatih Öncü görevinden alınırken yerine Cemal Turan'ın ataması yapıldı.

Danimarka Büyükelçiliğine Özügergin atandı

Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan atamalar hakkında karar, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, Türkiye'nin Danimarka Büyükelçiliğine Dışişleri Bakanlığı İkili İlişkiler Genel Müdürü Burak Özügergin atandı.

Buna göre, yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi kapsamında güvenli liman olarak ilan edilecek yerlerin ve nitelikli gelirin dahil edilmesi çerçevesinde "küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulandığı" ve "nitelikli yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulandığı" yerler belirlendi.

Almanya, Avustralya, Avusturya, Bahamalar, Bahreyn, Barbados, Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık, Brezilya, Bulgaristan, Cebelitarık, Çekya, Danimarka, Endonezya, Finlandiya, Fransa, Guernsey, Güney Afrika, Hırvatistan, Hollanda, Hong Kong (Çin), İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Japonya, Kanada, Katar, Kenya, Kuveyt, Kuzey Makedonya, Lihtenştayn, Lüksemburg, Macaristan, Malezya, Man Adası, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Singapur, Slovakya, Slovenya, Tayland, Türkiye, Umman, Vietnam ve Yunanistan nitelikli yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi güvenli limanı ve nitelikli yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulandığı yerler ilan edildi.

Ayrıca, Almanya, Avustralya, Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Bulgaristan, Cebelitarık, Çekya, Danimarka, Endonezya, Finlandiya, Fransa, Guernsey, Güney Afrika, Hırvatistan, Hollanda, Hong Kong (Çin), İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Japonya, Jersey, Kanada, Katar, Kore Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya, Lihtenştayn, Lüksemburg, Macaristan, Malezya, Man Adası, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Singapur, Slovenya, Tayland, Türkiye, Vietnam, Yeni Zelanda ve Yunanistan "nitelikli gelirin dahil edilmesi esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulandığı" yerler olarak açıklandı.

Karar, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemleri kazançlarına uygulanacak.

Buna göre, Nükleer Düzenleme Kurulu Başkanlığı'na ikinci başkan İsmail Hakkı Arıkan, Nükleer Düzenleme Kurulu ikinci Başkanlığı'na Memduh Fatih Çınar ve Nükleer Düzenleme Kurulu üyeliğine kalan süreyi tamamlamak üzere Ramazan Güçlü atandı.

Buna göre, 1500 megavat gücündeki bağlantı kapasitesinin tahsisi amacıyla 7 rüzgar enerjisine dayalı YEKA RES-2026 yarışması ve 900 megavat gücündeki bağlantı kapasitesinin tahsisi amacıyla 14 güneş enerjisine dayalı YEKA GES-2026 için başvurular 13 Ekim saat 10.00-12.00 saatlerinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğüne yapılacak.

Söz konusu yarışmalara ilişkin tarih ve saat bilgileri bakanlığın internet sitesinden duyurulacak.

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2026’nın ilk yarısına ilişkin sektörde pazar ve üretim verilerini paylaştı. Bu kapsamda ihracat 6 aylık dönemde %4 artarken, üretimde %6’lık daralma gerçekleşti. OSD Başkanı Cengiz Eroldu, bayram tatilleri ve idari izinlerin geçen yılın 6 aylık dönemine nazaran bu yıl daha fazla olduğunu ve bu durumun otomotiv üretimini de olumsuz yönde etkilediğini söyledi. Bu durumun geçici olduğunu ve yılın geri kalanında üretimin pozitife döneceğini kaydeden Eroldu, “Üretim tarafında bakışımız olumlu. İlave olarak iç pazarda yerli oranımız artış gösteriyor. Geçen yıl %29 olan iç pazar payı bu yıl 5 puan artarak %34’e yükseldi. Yeni yatırımlarla bu oranın artacağını öngörüyoruz” ifadelerini kullandı. Yerli payının artmasına bağlı olarak dış ticaret dengesinde de belirgin bir iyileşme gerçekleştiğine işaret eden Eroldu, 149 milyon dolar olan dış ticaret açığının pozitife dönerek yaklaşık 2 milyar dolar fazlaya döndüğünü kaydetti.

Otomobil %16, traktör üretimi %36 geriledi 

Ticari araç, midibüs ve kamyon üretiminde 2026’da pozitif bir görünüm var. Traktör ve otomobil üretiminde ise sırasıyla %36 ve %16’lık düşüş olduğuna dikkat çeken Eroldu, “Sektördeki toplam kapasite kullanım oranı ise %62 seviyelerinde. Bu iyi bir oran değil, kur ve enflasyon makası konusunda üzerimizde ciddi bir baskı var. Yatırımlarımızı devreye aldıkça kapasite kullanım oranlarımızın daha iyi olacağını düşünüyoruz” dedi. Sektör olarak ilk yarıyılda toplam ihracatın %17,5’lik kısmını gerçekleştirdiklerine vurgu yapan Eroldu, “İhracatta geçen yıla nazaran %4’lük artış yakaladık. İlk altı aylık dönemde ise 20,8 milyar dolarlık ihracat yaptık. Böylece 20 milyar dolar barajını aşmış olduk” şeklinde konuştu.

Taslakta Gümrük Birliği çelişkisi 

Avrupa Birliği Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı’nın Türk otomotiv sektörüne olası etkilerine değinen Eroldu, “Tasarımın kapsamında tam elektrikli, şarj edilebilir elektrikli ve yakıt hücreli elektrikli araçlar var. Taslağa bakıldığında Gümrük Birliği ülkeleri de bunun içerisinde yer alıyor. Ancak detaylara bakıldığında içerikle maddeler arasında bir uyumsuzluk var. Sonraki maddeler bakıldığında ilgili araçlar AB sınırları içerisinde üretilmiş olma koşulu isteniyor. Bir yandan Gümrük Birliği ülkeleri kapsam içine alınırken, üretimi AB içerisinde yapmayan ülkeler kapsam dışında bırakılıyor, bu sektör için ciddi bir sorun. Bu konuyla ilgili en azından Gümrük Birliği ibaresinin geçtiği ülkelere ilişkin tutarlı bir düzenleme yapılmalı. Bu haliyle karşımızda Türk otomotiv sanayisini olumsuz yönde etkileyecek bir taslak var” dedi. Eroldu, mevcut taslağın düzeltilmesi için kamu ve STK’larla birlikte çalışmaların sürdüğünü söyledi.

YÜZDE 70’LİK KOMPONENT ŞARTI YAN SANAYİ İÇİN BÜYÜK TEHDİT

Cengiz Eroldu, üretimin AB sınırlı içerisinde yapılmış olsa bile bu ürünlerin %70’inin AB sınırları içerisinde tedarik edilme şartının sektördeki yerli tedarik zinciri için bir tehlike oluşturduğunun altını çizerken şunları söyledi: “Bu durumu rekabet açısından otomotiv yan sanayii için büyük bir tehdit olarak görüyoruz. Orta ve uzun vadede ana sanayi de bu durumundan olumsuz yönde etkilenecektir” değerlendirmesinde bulundu. Türkiye ile Avrupa arasında ciddi bir entegrasyon olduğunu kaydeden Eroldu, “Biz AB otomotiv pazarının tamamlayıcısı bir ülkesiyiz. Rekabetten çok ortada da bir tamamlayıcılık var.”

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 1 Ocak'tan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.

Buna göre, benekli balon balığında (lagocephalus sceleratus) 100 bine kadar her bir adet için 35 lira destekleme ödemesi yapılacak.

Diğer balon balığı türlerinde ise 200 bin adet olan üst limit 1 milyona çıkarıldı. Söz konusu türler için destekleme tutarı her bir adet için 10 lira olarak uygulanacak.

Kararla, balon balığı destek tutarları değişmezken, sadece benekli balon balıkları dışındakilerin üst limiti artırılmış oldu.  

Buna göre, Karapürçek-Roketsan ve SAGE bağlantı yolu projeleri kapsamında Ankara'da bazı taşınmazların ve üzerlerindeki müştemilatın Karayolları Genel Müdürlüğünce acele kamulaştırılmasına karar verildi.

Buna göre Sivas'ın Kangal ilçesinde bağlı Alacahan, Etyemez, Karagücük, Karasüver, Kırkpınar, Kızıliniş, Sarıpınar, Seçenyurdu, Sipahi, Şekerpınar, Yeşildere ve Yeşilvadi köylerinde, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünce, arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri yürütülecek.

Buna göre, Siirt'te 154 kV İncir HES TM-(Akşar Nazar TM-Siirt 2 TM) Girdi-Çıktı Enerji İletim Hattı Projesi, Diyarbakır'da 154 kV Bismil-l-Bismil-2 Enerji İletim Hattı Projesi ve Muş'ta 154 kV Yurtçim TM-Kıyık TM Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü tarafından direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle acele kamulaştırılmasına karar verildi.

Ayrıca, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına Ait AR/TPO/K/M43-a pafta numaralı petrol arama ruhsatında açılan Zincirliçay-1 kuyusunun lokasyon sahası ve yolunun yapımı amacıyla Şanlıurfa'nın Siverek ilçesinde bulunan bazı taşınmazlar da Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılacak.

Birleşik Krallık Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Chris Bryant, Türkiye ile İngiltere arasındaki serbest ticaret anlaşması (STA) müzakerelerinin kararlılıkla sürdürüldüğünü belirterek, “Birleşik Krallık, demir yolu, lojistik, enerji ve sağlık sektörlerini öncelikli alanlar olarak belirledi. Yeni finansal araçlarla Türk ortaklarla daha fazla iş yapmak istiyoruz, birlikte yeni köprüler kurmaya devam edeceğiz” dedi.

Türk müteahhitlerinin zorlu pazarlardaki yetkinliğinin Birleşik Krallık’ın danışmanlık ve finans gücüyle mükemmel bir uyum sağladığına işaret eden Bryant, Birleşik Krallık İhracat Finansmanı (UKEF) kuruluşu aracılığıyla Türkiye’deki altyapı projelerine sundukları desteklere ilişkin bilgi verdi.

"Yeterince ticaret yapılmayan pek çok sektör var" 

Bryant, Türkiye ile Birleşik Krallık arasında yıllık ticaret hacminin 28 milyar sterlin olduğunu, gelecek yıllarda bunu iki katına çıkarmak istediklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Her iki ülkede güçlü savunma sektörleri bulunuyor ve bu alanlarda daha yakın işbirliği yapmaya çalışıyoruz. Geçtiğimiz ocak ayında Ukrayna’daydım. Ruslar Kiev’e ilerlemeye çalışırken yıkılan köprülerden birini gördüm. Bu köprü şimdi yeniden inşa edilmiş durumda. İskoçya’da üretilen İngiliz çeliği ve İngiliz mühendisliği kullanılmış ancak inşaatı Türk müteahhitler tarafından gerçekleştirilmiş. Bu gerçekten çok iyi bir ortaklık örneği. Özellikle dünyanın zorlu bölgelerinde, Birleşik Krallık ile Türk şirketlerinin inşaat alanında ne kadar yakın çalışabildiğini sıkça görüyoruz. Gelecekte de görmek istediğimiz tam olarak budur.”

"Eğitim, tasarım ve reklamcılıkta iş yapabiliriz" 

Bryant, Türkiye ile Birleşik Krallık arasında hâlâ yeterince ticaret yapılmayan pek çok sektörün bulunduğuna işaret etti. Bryant, “Yıl sonuna kadar çok daha kapsamlı ve gelişmiş bir serbest ticaret anlaşmasına ulaşacağımızdan oldukça eminim.» mesajını verdi.

Bryant, geçmişte serbest ticaret anlaşmalarının daha çok gıda, tarım ürünleri ve mobilya gibi malların ticaretine odaklandığını belirterek, bugün ise eğitim, teknoloji, dijital ekonomi, hizmetler, eğitim, reklamcılık, tasarım ve inşaat gibi alanların da en az bu sektörler kadar önemli hale geldiğini vurguladı.

"Modern ekonomilerin ihtiyaçlarına uygun bir STA hedefliyoruz" 

Türk muhataplarıyla bu konular üzerinde kapsamlı görüşmeler yürüttüklerini dile getiren Bryant, “Modern ekonomilerin ihtiyaçlarına uygun bir serbest ticaret anlaşması (STA) oluşturmayı hedefliyoruz.” diye konuştu. Bryant, “2050, 2070 ve 2080 yıllarında dünyanın nasıl şekilleneceğini düşünmemiz gerekiyor. Bu serbest ticaret anlaşmasını başarıyla hayata geçirebilirsek önümüzde çok parlak fırsatlar olduğuna inanıyorum" dedi.

İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) temmuz ayı olağan meclis toplantısı önceki akşam gerçekleşti. Toplantının açılış konuşmasını gerçekleştiren İTO Başkanı Şekib Avdagiç, ekonomik görünüme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. İhracatçıların uzun süredir gündeminde olan kur-enflasyon arasındaki korelasyona ilişkin tespitlerde bulunan Avdagiç, yılın ilk 6 ayında sepet kurun ortalama artışının yüzde 7,03 iken, TÜFE-ÜFE ortalamasının yüzde 16,9 olduğunu kaydetti. İlk 6 ayda kur ile enflasyon arasındaki farkın 9,9 puan olarak gerçekleştiğini bildiren Avdagiç, “İhracatçılar, dövizle iş yapanlar, turizm sektörü, hizmetlerdeki birçok sektör ve bunlara çalışanlar ilk 6 ayda oluşan bu 10 puanlık farktan olumsuz etkilendiler. Dolayısıyla bu konunun da mutlaka dikkate alınması ve bununla ilgili bir çözüm oluşturulması gerekiyor. Reel sektör olarak kur ile enflasyon arasındaki korelasyonun ne zaman sağlanacağını bilemiyoruz. Bu nedenle Türkiye’deki ihracatçıların maliyet yapma ve fiyat oluşturma konusunda önünü göremediği bir dönemle karşı karşıyayız” ifadelerini kullandı.

Avdagiç, son 3 yıldır uygulanan Enflasyonla Mücadele Programı'nın önemli kırılganlıkları ortadan kaldırırken anlamlı bir dengeleme etkisi de ürettiğini vurguladı. Avdagiç, para politikasındaki sıkı duruşun iç talep kaynaklı enflasyonist baskıların hızını yavaşlattığını, fiyatlama davranışlarında kademeli bir normalleşme eğilimi oluşturduğunu kaydetti.

Avdagiç, finansal istikrar tarafında risk primindeki gerileme ve portföy akımlarındaki dengelenmenin programın dış kırılganlıkları azaltıcı etkisini güçlendirdiğini belirterek, bu kazanımların kalıcı hale gelmesinin para politikasının yanı sıra mali disiplin ve yapısal reformlarla desteklenmesine bağlı olduğunu ifade etti.

ENFLASYONDAKİ DÜŞÜŞ SEYRİ FAİZ İNDİRİMİ İÇİN MB'YE ALAN AÇIYOR

Şekib Avdagiç, Merkez Bankası'nın sıkı duruşunu korumaya devam ettiğini belirterek “Dünyada enflasyon risklerinin yeniden yukarı yönlü hareket etmesi, küresel finansal koşulların uzun süre sıkı kalma ihtimali ve kur üzerindeki baskı, para politikasında erken gevşeme alanını sınırlıyor. Enflasyondaki düşüş seyri ise TCMB'ye faiz indirimi konusunda alan açıyor" diye konuştu.

"AB sürecine yeni perspektif gerekiyor"

Avdagiç, konuşmasında Avrupa Birliği ile ilişkilere dikkati çekti. Avdagiç, Türkiye ve AB arasında atılması gereken adımlara ilişkin, "Başlangıç olarak Gümrük Birliği'nin güncellenmesinde, ekonomik ve ticari entegrasyonun derinleştirilmesinde, vize serbestliği sürecinde kalan kriterlerin tamamlanmasında ivedi adımlar atılmasını, mevcut adımların da hızlandırılmasını bekliyoruz" ifadelerini kullandı. Türkiye’nin AB’ye katılım sürecine yeni bir perspektif kazandırılması gerektiğini belirten Avdagiç, "Türkiye’nin AB’ye tam üye olarak katılım müzakerelerinin ‘uzatım’ müzakerelerine dönüşmemesi gerekiyor. Üyelik müzakereleri yeniden canlandırılmalı ve Türkiye'nin katılım sürecine somut ve yeni bir perspektif kazandırılmalı. Bu perspektif AB yapısında öğütülen ülke anlayışından AB kimliğine kendi varlığıyla değer katan ülke anlayışına’ geçilmesi olmalıdır" dedi.

Küresel ekonomide kalıcı belirsizlik 

Dünya ve Türkiye ekonomisindeki gelişmeleri de değerlendiren Avdagiç, “Küresel ekonomi yılın ikinci yarısına girerken artık tekil krizlerin açıklayamadığı, daha kalıcı ve katmanlı bir belirsizlik rejiminin içine yerleşmiş görünüm sergiliyor. Artık mesele krizlerin olup olmaması değil, krizlerin ekonomik sistemin doğal bir bileşeni haline gelmiş olmasıdır” dedi. Enerji piyasalarının bu dönüşümün merkezinde yer aldığını belirten Avdagiç, Hürmüz Boğazı çevresindeki jeopolitik risklerin petrol ve doğalgaz fiyatlarını arz-talep dengesinin ötesinde doğrudan risk primi üzerinden belirlenen bir yapıya taşıdığını, bunun enerji fiyatlarında yeni bir taban oluşmasına yol açtığını kaydetti.

Kütahya Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tarafından hayata geçirilen Sanayi 1973 Restaurant Lounge, düzenlenen gala programıyla hizmete açıldı.

İl protokolü, Kütahya OSB yatırımcıları, sanayiciler, kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ile ulusal ve yerel basın mensuplarının katıldığı açılış programında tesisin Kütahya'nın sosyal yaşamına katkı sağlaması hedefi öne çıktı.

Programda konuşan Kütahya OSB Yönetim Kurulu Başkanı Tolga Eskioğlu, tesisin yalnızca restoran olarak değil, kentin sosyal yaşamına katkı sunacak bir yaşam alanı olarak planlandığını belirtti.

Eskioğlu, Kütahya Organize Sanayi Bölgesi'nin sanayi altyapısının yanı sıra sosyal projelere de yatırım yaptığını ifade ederek, "Bugün burada yalnızca bir restoranın açılışını gerçekleştirmiyoruz. Şehrimiz ve bölgemiz adına önemli bir ihtiyacı karşılayacak yeni bir yaşam alanını hizmete sunuyoruz. Sanayi 1973'ün kaliteli hizmet anlayışıyla Kütahya'da örnek gösterilen bir marka olacağına inanıyoruz. Bu tesisin başarısı ise sahiplenilmesiyle mümkün olacaktır"dedi.

Konuşmaların ardından davetliler tesisi gezerek mimarisi, konsepti ve hizmet alanları hakkında bilgi aldı. 

Kütahya Organize Sanayi Bölgesi tarafından hayata geçirilen Sanayi 1973 Restaurant Lounge'un, 13 Temmuz Pazartesi günü ziyaretçilere kapılarını açacağı bildirildi.

Tesisin, restoran hizmetinin yanı sıra geniş bahçesi ve sosyal kullanım alanlarıyla Kütahya'nın gastronomi ve sosyal yaşamına katkı sunması hedefleniyor.

Törende konuşan Yılmaz, Anavatan Türkiye olarak KKTC'nin enerji alanındaki ihtiyaçlarının karşılanmasını, Kıbrıs Türkünün refahına ve ülkenin kalkınmasına katkı sağlayacak stratejik bir başlık olarak gördüklerini söyledi.

Türkiye ile KKTC arasındaki ilişkilerin, ortak tarihten ve müşterek gelecekten güç alan sarsılmaz bir kardeşlik hukukuna dayandığını belirten Yılmaz, bu güçlü bağın, son yıllarda ulaştırmadan sağlığa, eğitimden tarıma, dijital dönüşümden enerjiye kadar her alanda hayata geçirdikleri projelerle daha da tahkim edildiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, KKTC'nin kalkınmasına katkı sağlayan her alanda önemli projeleri hayata geçirdiklerini dile getiren Yılmaz, "Asrın Projesi'yle bugüne kadar adaya 330 milyon metreküp su ulaştırdık. Güzelyurt Ovası'nda 1873 hektarlık alanı suyla buluşturduk. Zaten içme suyu da her tarafa gitti. Ufak tefek bir şey kaldıysa bilemem ama içme suyu sorunu çözüldü. Şimdi sulama suyu olarak da Türkiye'den, Anadolu'dan gelen su, Kıbrıs'a bereket olmaya başladı." diye konuştu.

Yılmaz, yaklaşık 28 milyar liralık finansmanla bugüne kadar 850 kilometreyi aşan yol ağını hizmete sunduklarını, yeni Cumhurbaşkanlığı ve Cumhuriyet Meclisi yerleşkesini hizmete açtıklarını ve sağlık altyapısını yeni hastanelerle güçlendirdiklerini bildirdi.

E-devlet, dijital dönüşüm konusunda önemli çalışmalar yürüttüklerini dile getiren Yılmaz, şunları kaydetti:

"Telekom'da henüz maalesef bürokratik süreç tamamlanmadı diyelim. Usulü tamamlanmadı. Keşke zamanında bitse bugün belki halkın birçoğu daha ucuza, daha kaliteli haberleşme hizmeti alacaktı. Yani maalesef o süreç bitmediği için henüz bunu sağlayamıyoruz. Biter bitmez buradaki süreçler, çok hızlı bir şekilde Telekom fiber altyapıyı yenileyecek. 1 yıl gibi bir süreçte tüm adayı yenileyecek. Ama önceliği tabii nüfusun daha fazla olduğu bölgelere vererek, bunu gerçekleştirecek. Dolayısıyla çok hızlı bir şekilde hem işletmeler hem de hane halkları daha kaliteli, daha ucuz iletişim imkanına kavuşmuş olacaklar."

"Ekonomik kalkınmaya ve rekabet gücüne önemli katkılar sağlanacaktır"

Enerji alanında KKTC'nin ihtiyaçlarının karşılanması için çok önemli yatırımlar gerçekleştirdiklerini, elektrik arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla Teknecik Santrali'nde toplam 175 megavat kurulu güce sahip 7 mobil elektrik santralini devreye aldıklarını bildiren Yılmaz, KIB-TEK'in akaryakıt temininden bakım ve onarımına, navlun giderlerinden elektrik bağlantı altyapısına kadar ihtiyaç duyduğu her alanda destek sağladıklarını ifade etti.

Son 5 yılda enerji sektörüne sağladıkları desteğin 8 milyar lirayı aştığını, 2026 yılı için de enerji projelerine 560 milyon lirayı aşkın yeni kaynak tahsis ettiklerini aktaran Yılmaz, şöyle devam etti:

"Bugün imzaladığımız 'KKTC'ye Doğal Gaz Tedarikine Dair Mutabakat Zaptı' da bu ortak iradenin, stratejinin bir tezahürüdür. Bu Mutabakat Zaptı ile ülkelerimizi deniz altından birbirine bağlayacak doğal gaz boru hattının hayata geçirilmesine yönelik çalışmaları başlatıyoruz. Proje kapsamında doğal gaz iletimini sağlayacak boru hatları, alım terminalleri ve yardımcı tesisler inşa edilerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin doğal gaza erişimini sağlayacak altyapı oluşturulacaktır. Doğal gazın devreye alınmasıyla birlikte başta elektrik üretimi olmak üzere farklı kullanım alanlarında da yeni bir döneme geçilecek, enerji arz güvenliği daha da güçlenirken ekonomik kalkınmaya ve rekabet gücüne önemli katkılar sağlanacaktır."

Yılmaz, enerji arz güvenliğinin ülkelerin ekonomik istikrarını, rekabet gücünü ve kalkınmasını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biri olduğuna işaret ederek, "Bu sebeple Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin enerji alanındaki ihtiyaçlarının karşılanmasını, temel bir öncelik olarak görüyoruz. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ortaya koyduğumuz vizyon doğrultusunda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin güçlü altyapıya sahip, rekabet gücü yüksek ve sürdürülebilir bir ekonomik yapıya kavuşması için her alanda olduğu gibi enerji alanında da desteğimizi sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Türkiye olarak, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da Kıbrıs Türkünün refahını artıracak, kalkınmasını hızlandıracak projelere destek olmaya devam edeceklerini vurgulayan Yılmaz, "Enerji alanında attığımız bu adımın da ülkelerimiz arasındaki güçlü işbirliğini daha da ileri taşıyacak tarihi bir dönüm noktası olacağına yürekten inanıyorum." dedi.

Üstel: Enerjide güçlü bir altyapı oluşturacağız

KKTC Başbakan Ünal Üstel de, törende yaptığı konuşmada, mutabakat zaptının, KKTC'nin enerji geleceğini şekillendirecek, kalkınma yolculuğuna yeni bir yön verecek stratejik bir adım olduğunu belirterek, "Biz, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin geleceğini tesadüflere bırakmıyoruz. Enerjide güçlü bir altyapı oluşturacağız. Üretimi destekleyeceğiz. Yatırımı artıracağız. İstihdamı büyüteceğiz. Gençlerimize kendi ülkesinde umutla yaşayabileceği güçlü bir gelecek hazırlayacağız." diye konuştu.

Anadolu'nun suyunun deniz altından boru hattı ile Ada'ya ulaşmasının KKTC'ye suyun yanında güven getirdiğini anlatan Üstel, doğal gazın ardından Türkiye'den deniz altından kablo ile gelecek elektrik projesine yoğunlaşacaklarını kaydetti.

Üstel, her alanda Türkiye'nin desteğini gördüklerini söyleyerek, "Ana vatanımız Türkiye ile birlikte güçlü bir gelecek inşa ediyoruz." dedi.

Bugün imzalanan zaptın, Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasındaki kader ortaklığının yeni bir nişanesi olduğuna dikkati çeken Üstel, iki ülkenin aynı zamanda Doğu Akdeniz'de güçlü bir mesaj verdiğini belirtti.

Üstel, "Kıbrıs Türk halkı bu bölgede vardır. Köklüdür. Egemen iradesiyle geleceğini inşa etmektedir. Ve ana vatan Türkiye'nin güçlü desteğiyle yoluna kararlılıkla devam etmektedir. Biz biliyoruz ki Türkiye varsa güven vardır. Türkiye varsa güç vardır." ifadesini kullandı.

Türkiye'den deniz altından kablo ile gelecek elektrik konusunda fizibilite çalışmalarını tamamladıkları halde Rumların baskısı ile Avrupa Birliği'nin ve onun enerji kuruluşu ENTSO-E'nin (Avrupa'daki elektrik iletim sistemi operatörlerinin bağlı olduğu Avrupa Elektrik İletim Sistemi İşletmecileri Ağı) onayını beklediklerini hatırlatan Üstel, "Yeni bir boru hattı ile ana vatanımız Türkiye Cumhuriyeti'nden doğal gazı ülkemize getiriyoruz. Burada bize ne Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ne de Avrupa engeli vardır." dedi.

Konuşmaların ardından, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz ve KKTC Başbakanı Ünal Üstel, "Türkiye ile KKTC arasında KKTC'ye Doğal Gaz Tedarikine Dair Mutabakat Zaptı"nı imzaladı.

Programda, KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da yer aldı.

Işıkhan burada yaptığı konuşmada, Malatya'nın üretim ve bereketin merkezlerinden biri olduğunu söyledi.

Malatya kayısısının dünyada ün yaptığını aktaran Bakan Işıkhan, şöyle konuştu:

"Asrın felaketini yaşamış olmasına rağmen Malatya, yatırımcı ve girişimci hemşehrilerimizin desteğiyle yeniden ayağa kalkıyor. Devletimizin güçlü desteğiyle şehirlerimizi yeniden inşa ederken, özel sektörümüz de üretime ve yatırıma devam ediyor. İşte bugün açılışını yaptığımız bu tesis de bunun en güzel örneklerinden biridir. Açılışını yaptığımız bu tesis Çin'den Avrupa'ya, Rusya'dan Orta Doğu'ya kadar geniş bir coğrafyaya Malatya'nın bereketini ulaştırmaktadır. Yaklaşık 120 milyon liralık yatırımla hayata geçirilen bu yeni tesis, ambalajlama, paketleme ve yıkama üniteleriyle üretim kapasitesini daha da güçlendirecektir. Bu yatırım, yeni iş kapılarıdır, yeni umutlardır. Bu yatırım, yeni ihracat demektir. Kalkınmamıza yeni katkı demektir. Bugün Türkiye artık eski Türkiye değildir."

Işıkhan, Türkiye'nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde dünyada birçok alanda söz sahibi olduğunu belirtti.

Türkiye'nin dünyada çözüm masaları kurucu bir ülke olduğunu ifade eden Işıkhan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dünyanın güven duyduğu, sözüne itibar ettiği, bölgesinde istikrarın ve barışın teminatı olan güçlü bir Türkiye var. Böyle güçlü bir ülkenin en önemli dayanağı ise güçlü üretim altyapısıdır. Çünkü ekonomik bağımsızlığın yolu, üretmekten, yatırım yapmaktan, ihracat yapmaktan ve istihdam oluşturmaktan geçmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak üretimin ve yatırımın yanında olmaya devam ediyoruz. Türkiye genelinde İŞKUR aracılığıyla yalnızca geçtiğimiz yıl yaklaşık 1 milyon 478 bin vatandaşımızı işe yerleştirdik. 2002 yılından bugüne 17 milyondan fazla vatandaşımızın işe kavuşmasına aracılık ettik. Yaklaşık 5 milyon vatandaşımızı aktif iş gücü programlarından yararlandırarak meslek sahibi yaptık. Sosyal güvenlik sistemimizi güçlendirdik. İşverenlerimize verdiğimiz teşviklerle bugüne kadar Türkiye genelinde 1 trilyon 223 milyar lirayı aşan destek sağladık."

Açılışa, Malatya Valisi Seddar Yavuz, Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, AK Parti Malatya milletvekilleri, AK Parti İl Başkanı Ali Bakan ve vatandaşlar katıldı.

Karsan CEO'su ve Karsan Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi Okan Baş, profesyonel yaşamında yeni bir döneme odaklanma kararı doğrultusunda görevlerinden ayrıldı.

Şirket açıklamasına göre Baş, son 10 yılda şirketin küresel mobilite markasına dönüşüm sürecine liderlik ederek, şirketin elektrikli ve otonom toplu ulaşım çözümleriyle uluslararası pazarlarda daha görünür ve güçlü bir konuma ulaşmasında rol üstlendi.

Görev süresi boyunca Baş'ın, şirketin küresel mobilite vizyonunun güçlenmesine, dönüşüm stratejisinin hayata geçirilmesine ve sürdürülebilir büyüme yolculuğuna katkı sunduğu belirtildi.

Baş'ın görevlerinden ayrılmasının ardından, Kıraça Holding Grup CEO'su ve Karsan Yönetim Kurulu Üyesi Utku Can Ayyarkın, Karsan Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi ve Karsan CEO'su olarak atandı.

Atama hakkında yapılan açıklamada, "Lojistik sektöründe 22 yıllık deneyime sahip Ayyarkın, sahadan başlayarak üst yönetime uzanan liderlik birikimi, operasyonel yetkinliği ve stratejik yönetim deneyimiyle, şirketin yeni döneminde büyüme stratejisine, dönüşüm vizyonuna ve sürdürülebilir yolculuğuna liderlik edecek. Şirket, Ayyarkın liderliğinde, 60 yıllık mirasından aldığı güçle elektrikli ve otonom mobilite alanında küresel marka olma yolculuğunu büyütmeye, uluslararası pazarlardaki varlığını güçlendirmeye ve sürdürülebilir büyüme hedefleri doğrultusunda ilerlemeye devam edecek." denildi. 

Bakan Bayraktar, Türkiye ve KKTC arasında KKTC'ye Doğal Gaz Tedarikine Dair Mutabakat Zaptı imza töreni kapsamında yaptığı konuşmada, iki ülke arasında ortak tarih ve stratejik iş birliğine dayalı çok yönlü ilişkinin dayanışma ve ortak kalkınma anlayışıyla sürdürüldüğünü söyledi.

Geçmişten bugüne, KKTC'nin enerji arz güvenliğinin sağlanması ve ekonomisinin gelişmesi doğrultusunda birçok önemli adım atıldığını ifade eden Bayraktar, "Bugüne kadar toplam yedi mobil elektrik santralini adaya sevk ederek, başarıyla kurulumlarını gerçekleştirdik. Sorunsuz ve kesintisiz çalışmalarına yönelik bakım faaliyetlerine de destek olmaya devam ediyoruz. Kıbrıs'ın enerji arz güvenliği noktasında ihtiyaç duyduğu sıvı yakıtı (fuel oil) da kamu şirketlerimiz aracılığıyla 2021'den bu yana tedarik ediyoruz. Bundan sonraki süreçte de Kuzey Kıbrıs'ın enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik her türlü desteği ve ortaklığı kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz." diye konuştu.

Bayraktar, KKTC'nin artan enerji talebinin güvenli, kesintisiz, sürdürülebilir ve daha ucuz bir şekilde karşılanmasına yönelik ortak çalışmalarla yeni ve çok önemli bir aşamaya gelindiğini anlattı.

Türkiye ile KKTC arasında deniz altından geçecek doğal gaz boru hattı sisteminin inşa edilmesine yönelik çalışmaların imzalardan sonra başlatılacağını ifade eden Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu proje kapsamında yaklaşık 101 kilometre uzunluğunda, 97 kilometresi denizde, 4 kilometresi karada olmak üzere bir doğal gaz iletim hattı inşa edeceğiz. Anamur'dan başlayıp Teknecik'e gelecek bu hatta 2 adet 22 inçlik boru hattı inşası planlanmaktadır. Bu hattı biz aynı zamanda çift yönlü yani kuzeyden güneye ve güneyden kuzeye gazı geçirecek şekilde yani Türkiye'den adaya, adadan da ileride belki olabilecek bir gaz kaynağını ülkemize ve oradan Avrupa'ya ulaştırmak üzere bu şekilde dizayn edeceğiz. Adaya ulaştırılacak doğal gazı başta elektrik üretiminde kullanmak üzere çalışmalarımıza hız vermiş olacağız. Kuzey Kıbrıs'ın enerji dönüşümünün ve enerji arz güvenliğinin önemli bir parçası olacak bu proje kesintisiz elektrik arzını tesis edecek ve ülkelerimiz arasındaki stratejik işbirliğini daha da güçlendirecektir."

"Türkiye'nin enerji vizyonu sadece doğal gaz altyapısı ile sınırlı değil"

Bakan Bayraktar Türkiye'nin enerji alanındaki vizyonunun yalnızca doğal gaz altyapısıyla sınırlı olmadığına işaret etti.

Türkiye'nin dört bir yanında hayata geçirilen elektrifikasyon projeleriyle ulaşım başta olmak üzere birçok sektörde elektrik kullanımının yaygınlaştırıldığının altını çizen Bayraktar, "Enerji verimliliğini artırıyor ve dışa bağımlılığımızı azaltıyoruz. Bu dönüşümün KKTC için de çok önemli fırsatlar taşıdığına yürekten inanıyoruz. Özellikle ulaşımda araçların elektrikliye dönüşümüyle birlikte elektrik talebinin artacağı da aşikardır. Bugün attığımız adım, gelecekte büyüyecek elektrik ihtiyacının güvenli ve sürdürülebilir şekilde karşılanmasına katkı sağlayacak, aynı zamanda petrol ve petrol ürünleri ithalatını azaltarak KKTC ekonomisine ve enerji arz güvenliğine önemli katkılar sunacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

COP31 toplantısının Antalya'da düzenleneceğini ve Türkiye'nin hedeflerinden birinin ekonomilerde elektrikleşme payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmak olduğunu anımsatan Bayraktar, KKTC'nin de benzer bir hedefi olduğunu ifade etti.

Hedefe ulaşmak için ekonominin tüm sektörlerinde dönüşüm hamlesi gerekliliğini dile getiren Bayraktar, şunları kaydetti:

"Kuzey Kıbrıs'ta böyle bir elektrikleşme vizyonuyla hareket etmek amacıyla ekonominin tüm alanlarında özellikle turizmde, tarımda ama özellikle ulaştırmada bir elektrikleşme master planı çerçevesinde çalışıyorlar. Getireceğimiz doğal gazla artık inşallah inanıyoruz ki KKTC bir elektrik bolluğuna kavuşacak. Dolayısıyla bu projenin tarihi bir proje olma özelliğini biraz da bu yönüyle sizlere takdim etmek istedim. Kuzey Kıbrıs'ımız için hakikaten asrın projesi olabilecek doğal gaz boru hattının şimdiden hayırlı uğurlu olmasını temenni ediyorum. Projeye vizyonuyla yön veren Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a huzurlarınızda şükranlarımı arz ediyorum. Yaklaşan 20 Temmuz Barış ve Özgürlük Bayramınızı tekrar kutluyorum. Kıbrıs Barış Harekatı'nda şehit düşen Mehmetçiklerimize, mücahitlerimize, Allah'tan rahmet gazilerimize hayırlı ömürler diliyorum."

(AA)

Yıllık enflasyonun haziranda yüzde 32,1'e gerilediğini ifade eden Karahan, arz şoklarının manşet enflasyonu yukarı çektiğini bildirdi.

Karahan, "Kira ve eğitimdeki katılığın azalması hizmet sektöründeki dezenflasyonu destekliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Son zamanlarda temel mal enflasyonunun güçlü seyrettiğini dile getiren Karahan, fiyat baskılarının azalmasının beklendiğini vurguladı.

Karahan, son dönemde enflasyondaki hızlanmanın kısa vadeli enflasyon için yukarı yönlü riskler oluşturduğunu belirtti.

Enflasyon beklentilerindeki bozulmanın sınırlı kaldığını ifade eden Karahan, hanehalkı ve reel sektör enflasyon beklentilerindeki dağılımın iyileşme gösterdiğini kaydetti.

Karahan, kapasite kullanımının tarihi ortalamaların altında kaldığını dile getirerek, talep göstergelerinin ekonomik aktivitede yavaşlamaya işaret ettiğini aktardı.

Kredi büyümesinin yavaşladığını belirten Karahan, ticaret açığının yılın ikinci çeyreğinde daraldığını vurguladı.

Karahan, turizm üzerindeki etkilerin sınırlı kaldığını belirtti.

"Ödemeler dengesi tarihsel ortalamalara göre ılımlı seyrediyor"

Ödemeler dengesinin tarihsel ortalamasına kıyasla ılımlı seviyede seyrettiğini dile getiren Karahan, "Hane halkı döviz talebi sınırlı kaldı. Hane halkının Türk lirasına olan talebi güçlü kalmaya devam ediyor." ifadesini kullandı.

Karahan, rezervlerin güçlü seviyede olduğunu kaydetti.

Orta Doğu'daki çatışmaların dezenflasyon sürecinin gecikmesine yol açtığını ifade eden Karahan, ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın sıkı finansal koşullarla devam ettiğini aktardı.

Karahan, şu ifadeleri kullandı:

"Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek olan sıkı para politikası duruşu, talep, döviz kuru ve beklenti kanalları aracılığıyla dezenflasyon sürecini güçlendirecek. Para Politikası Kurulu, politika faizine ilişkin atılacak adımları enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir."

Para politikası kararlarının enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alındığını belirten Karahan, enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağını vurguladı.

(AA)

Buna göre, söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla değişmedi.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, mayısta madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 0,3, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 1 artış gösterdi.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde de yıllık bazda yüzde 16,4 azalış hesaplandı.

Aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, söz konusu ayda bir önceki aya kıyasla yüzde 2,9 azaldı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, mayıs ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 1,5 artarken, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 3,3, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 0,9 geriledi.

TÜİK, bazı ayların verilerinde revizyona gitti.

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

Buna göre ihracat birim değer endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 14,2 yükseldi.

Endeks, Mayıs 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 8,8, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3, yakıtlarda yüzde 52,5, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 12 arttı.

İthalat birim değer endeksi de mayısta yıllık bazda yüzde 14,2 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 2,4 azalırken yakıtlarda yüzde 49, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 4,3, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 6,4 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 20,8 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 16, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 19,9, yakıtlarda yüzde 20,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 21,4 düşüş kaydetti.

İthalat miktar endeksi mayısta yıllık bazda yüzde 21,8 geriledi. Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,2, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 6,9, yakıtlarda yüzde 3,8 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 23,1 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, nisanda 146 iken mayısta yüzde 1,2 artarak 147,7 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Mayıs 2025'te 163,2 iken Mayıs 2026'da yüzde 5,5 azalışla 154,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, nisanda 123,4 iken mayısta yüzde 6 azalışla 116 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl mayısta 133,8 iken bu yılın aynı ayında yüzde 10 azalışla 120,3 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Mayıs 2025'te 89,5 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 0,1 puan artışla Mayıs 2026'da 89,6 olarak kaydedildi.

İsvea'nın gong töreni, Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Ece Holding ve İsvea Seramik Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Çenesiz, Ece Holding ve ISVEA Seramik Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Genel Müdürü Nuri Bülent Onur, ECE Holding Mali ve İdari İşler Direktörü (CFO) ve İsvea Seramik Yönetim Kurulu Üyesi İpek Okutan, Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdürü Şafak Akdaş, ve Ahlatcı Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdürü Kadir Gökhan Özalp'in katılımıyla gerçekleştirildi.

Törende konuşan Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, İsvea'nın marka değerini ve rekabet gücünü her geçen gün daha da ileriye taşıyan çok değerli bir şirket olduğunu söyledi.

İsvea'nın dünyanın dört bir yanına gerçekleştirdiği ihracatla Türkiye'yi başarılı bir şekilde temsil etiğini vurgulayan Ergun, "İsvea bugün borsamızda işlem görmeye başlayarak halka arzdan elde ettiği gelirle yeni yatırımlarını gerçekleştirecek, işletme sermayesini güçlendirecek ve böylece büyümesini daha sağlıklı bir şekilde sürdürecektir." diye konuştu.

"Halka arz geliri yeni yatırımlara aktarılacak"

Ece Holding ve İsvea Seramik Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Çenesiz de halka arzlarına bireysel yatırımcıdan yaklaşık 2,4 kat, kurumsal yatırımcıdan ise yaklaşık 5,9 kat talep geldiğine dikkati çekerek, bu talebin İsvea markasına, üretim gücüne ve gelecek vizyonuna duyulan güvenin önemli bir göstergesi olduğunu söyledi.

Çenesiz, bu güvenin İsvea için sadece bir başarı değil, aynı zamanda büyük bir sorumluluk olduğunu vurgulayarak, bugünden itibaren İsvea ailesine katılan yeni ortaklarıyla daha güçlü, daha kararlı ve daha büyük hedeflere yürümek için çalışacaklarını dile getirdi.

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​İtalya'da doğan markalarının, Çorum'da kurulu 5 fabrikasıyla üretmeye, ihracat yapmaya ve Türkiye'ye değer katmaya devam ettiğini anlatan Çenesiz, fabrikalarının Anadolu'da olmasının sağladığı rekabet üstünlüğünün, her geçen gün daha net ortaya çıktığını ve şirketlerini uluslararası pazarlarda daha güçlü bir konuma taşıdığını anlattı.

Çenesiz, İsvea'nın yalnızca Türkiye'de değil, global pazarlarda da kabul gören ve büyüme potansiyeli yüksek bir marka olduğunun altını çizerek, şirketin gelirlerinin yaklaşık yarısının ihracattan gelmesinin ise bunun en büyük göstergesi olduğunu aktardı.

Özellikle patentli ürünleriyle geliştirdikleri yeni teknolojilerin gelecek dönemde büyümelerinin en güçlü etkenlerinden olacağına dikkati çeken Çenesiz, "Az su tüketen, montaj kolaylığı sağlayan, hijyen ve kullanım konforunu ön planda tutan ürünlerimizle yalnızca bugünün değil, geleceğin ihtiyaçlarına da cevap vermeyi hedefliyoruz. Çünkü biliyoruz ki, artık rekabet sadece fiyatla değil, teknolojiyle, tasarımla, sürdürülebilirlikle ve marka gücüyle kazanılıyor." dedi.

Çenesiz, halka arzdan elde ettikleri kaynaklarla planladıkları yatırımları en kısa sürede hayata geçireceklerinin altını çizerek, makine ve ekipman yatırımlarını, sürdürülebilirlik odaklı projelerini ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızla tamamlayacaklarını dile getirdi.

ECE Holding CFO'su ve İsvea Seramik Yönetim Kurulu Üyesi İpek Okutan ise 930 bini aşkın başvuruyla yüz binlerce yatırımcının İsvea'nın geleceğine ortak olduğunu belirterek, şirketlerine duyulan bu güvenin, taşıdıkları en büyük sorumluluk ve motivasyon olduğunu anlattı.

Okutan, toprağı, tasarımla, teknolojiyle ve emekle buluşturarak üretmeye devam ettiklerini belirterek, bugünden sonra da aynı kararlılıkla değer üretmeye, Türkiye'ye, yatırımcılarına ve sermaye piyasalarına katkı sağlamaya devam edeceklerini söyledi.

(AA)

Yazılı açıklamada bu dönemde yolcu ve çevre dostu havalimanlarında iniş-kalkış yapan uçak sayısının, iç hatlarda 91 bin 987, dış hatlarda ise 84 bin 961 olduğunu kaydeden Uraloğlu, böylece toplam uçak trafiğinin üst geçişlerle 221 bin 826'ya ulaştığı bilgisini paylaştı.

Uraloğlu, haziran ayında hizmet verilen uçak trafiğinin 2025'in aynı ayıyla kıyaslandığında, iç hat uçak trafiğinde yüzde 2,1 artış meydana geldiğini de ifade etti.

İç hat yolcu trafiğinin geçen ay 9 milyon 374 bin 831, dış hat yolcu trafiğinin de 13 milyon 541 bin 166 olarak gerçekleştiğini belirten Uraloğlu, haziranda havalimanlarında direkt transit yolcularla toplam 22 milyon 924 bin 169 yolcuya hizmet verildiğini bildirdi.

Uraloğlu, yük trafiğinin geçen ay iç hatlarda 85 bin 636 ton, dış hatlarda 399 bin 307 ton olmak üzere toplam 484 bin 943 tona ulaştığını da kaydetti.

"Toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu"

Havalimanlarına iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin, ocak-haziran döneminde iç hatlarda 471 bin 870, dış hatlarda 404 bin 197 olduğunu, böylece üst geçişlerle trafiğin toplam 1 milyon 113 bin 986'ya ulaştığını ifade eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Türkiye geneli havalimanları iç hat yolcu trafiğinin 50 milyon 2 bin 867, dış hat yolcu trafiğinin 61 milyon 903 bin 797 olduğu 6 aylık dönemde direkt transit yolcularla toplam 111 milyon 960 bin 564 yolcuya hizmet verildi. Haziran sonunda hizmet verilen yolcu trafiği 2025'in aynı dönemi ile kıyaslandığında direkt transit dahil olmak üzere toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu. Söz konusu dönemde havalimanları yük trafiği ise iç hatlarda 440 bin 880 ton, dış hatlarda 2 milyon 58 bin 823 ton olmak üzere toplamda 2 milyon 499 bin 704 tona ulaştı."

Uraloğlu, Türkiye'nin mega projelerinden İstanbul Havalimanı'nda ise haziranda uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığını kaydetti.

İstanbul Havalimanı'nda iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838 yolcuya hizmet verildiğini bildiren Uraloğlu, "Ocak-haziran döneminde ise söz konusu havalimanında iç hatlarda 58 bin 271, dış hatlarda 204 bin olmak üzere toplam 262 bin 271 uçak trafiği gerçekleşti. İç hatlarda 8 milyon 235 bin 298, dış hatlarda 31 milyon 686 bin 815 olmak üzere toplam 39 milyon 922 bin 113 yolcu trafiği oluştu." ifadesini kullandı.

"Sabiha Gökçen'de 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildi"

Uraloğlu, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'na haziranda iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığı ve yolcu trafiğinin iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838'i bulduğu bilgisini de paylaştı.

Sabiha Gökçen Havalimanı'nda 6 aylık süreçte iç hatlarda 60 bin 363, dış hatlarda 75 bin 172 olmak üzere toplam 135 bin 535 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, iç hatlarda 10 milyon 850 bin 625, dış hatlarda 12 milyon 674 bin 869 olmak üzere toplam 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildiğini de kaydetti.

Uraloğlu, "İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Havalimanı yılın ilk yarısında 63 milyon 447 bin 607 yolcuya hizmet verdi. İstanbul'daki iki havalimanımız, yılın ilk yarısında 78 ilin nüfusundan fazla yolcuyu ağırladı. Ayrıca İstanbul Atatürk Havalimanı'nda da uçak trafiği haziranda 2 bin 377, 6 aylık dönemde ise 12 bin 865 olarak gerçekleşti." değerlendirmesinde bulundu.

"Turizm merkezleri 6 ayda 23 milyon 358 bin 57 yolcu ağırladı"

Turizm merkezlerindeki havalimanlarında iç hatlarda 71 bin 568, dış hatlarda 91 bin 168 olmak üzere toplam 162 bin 736 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, şu bilgileri paylaştı:

"Bu havalimanlarında hizmet sunulan yolcu sayısı 6 ayda iç hatlarda 9 milyon 294 bin 255, dış hatlarda 14 milyon 63 bin 802 olmak üzere toplam 23 milyon 358 bin 57'ye ulaştı. 6 aylık dönemde, İzmir Adnan Menderes Havalimanı'nda 5 milyon 994 bin 584, Antalya Havalimanı'nda 13 milyon 654 bin 494, Muğla Dalaman Havalimanı'nda ise 1 milyon 848 bin 682 yolcuya hizmet verildi. Muğla Milas-Bodrum Havalimanı'nda toplam 1 milyon 519 bin 84 yolcuya hizmet verilirken, Gazipaşa Alanya Havalimanı'nda toplam 341 bin 213 yolcu trafiği gerçekleşti."

Kuruluşun sosyal medya hesapları üzerinden yayınladığı "2. Çeyrek Sonu İtibarıyla Sermaye Piyasaları 2026 Panoraması" adlı videoya göre, 31 Mart'ta 31,67 trilyon lira olan toplam menkul kıymet değeri, 30 Haziran'da 36,04 trilyon liraya yükseldi. Aynı dönemde, toplam kayıtlı yatırımcı sayısı 38,36 milyondan 38,71 milyona çıktı. Toplam yatırımcı sayısı içerisindeki bakiyeli yatırımcı sayısı ise 10,91 milyon oldu.

Yılın ikinci çeyreği itibarıyla MKK sicil numarası alan yeni yatırımcı sayısı 768 bin 430 olurken, en çok yeni yatırımcı 218 bin 326 ile 21-40 yaş grubu bireysel erkeklerden oluştu. Aynı yaş grubunda yeni kadın yatırımcı sayısı da 163 bin 706 olarak gerçekleşti.

İkinci çeyrekte toplam hesap sayısı 91,64 milyondan 93,03 milyona çıkarken, bakiyeli hesap sayısı 15,33 milyondan 15,84 milyona yükseldi. Bu dönemde, 16 şirket halka arz edilirken, bu arzlardan 26,11 milyar lira toplandı. Halka arzlara toplam katılım sayısı ise 13 milyon 278 bin 453 oldu.

Yatırım fonlarının portföy değeri 9,97 trilyon liraya yükseldi

İkinci çeyrek sonunda pay senetlerindeki portföy değeri 22,51 trilyon liraya yükselirken, yatırımcı sayısı 6,76 milyon olarak kaydedildi.

Bu dönemde, yatırım fonlarının portföy değeri 9,97 trilyon liraya, buradaki yatırımcı sayısı da 5,89 milyona yükseldi.

Bireysel ve kurumsal toplam 27 bin 609 yatırımcının Devlet İç Borçlanma Araçları portföy değeri 2,53 trilyon lira olarak gerçekleşti.

Kitle fonlaması sistemindeki yatırımcı sayısı 46 bin 703'e çıkarken, aynı dönemde toplam 181 şirketin ihraç ettiği borçlanma araçlarının nominal değeri 878 milyar 100 milyon 180 bin 143 lirayı buldu.

İklimlendirme sektöründeki 40 yılı aşkın deneyimini yenilenebilir enerji alanına taşıyan İklimsa'nın, GES yatırımlarında sunduğu uçtan uca çözümlerle işletmelerin enerji dönüşümüne katkı sağlamayı sürdürdüğü bildirildi.

Bu kapsamda, İklimsa, kullanıma açılan 3 bin 500 megavatlık kapasitenin yatırımcılar için önemli fırsatlar sunduğunu belirtirken, proje geliştirme, mühendislik, tedarik, kurulum, işletme-bakım ve finansman desteğini içeren uçtan uca hizmet modeliyle yatırımcıların yanında olmaya hazır olduğunu açıkladı.

Bugüne kadar hayata geçirdiği çok sayıda GES projesiyle önemli deneyim kazanan İklimsa'nın, sanayi tesislerinden ticari yapılara, konut ve kamu projelerinden arazi tipi GES uygulamalarına kadar geniş yelpazede hizmet sunduğu belirtildi.

Türkiye'nin yenilenebilir enerji dönüşümünde yeni bir döneme girdiğini söyleyen İklimsa İş Birimi Genel Müdür Yardımcısı Tansu Öztorun, "Açıklanan yeni kapasite, güneş enerjisi yatırımlarının daha da hız kazanması açısından önemli bir fırsat sunuyor. İklimsa olarak bu sürece teknik altyapımız, yaygın bayi ve servis ağımız, güçlü tedarik yapımız ve finansman çözümlerimizle hazırız. Proje geliştirmeden mühendislik ve kurulum süreçlerine, işletme-bakım hizmetlerinden finansman desteğine kadar yatırımcılarımızın ihtiyaç duyduğu tüm aşamalarda uçtan uca çözümler sunuyoruz. Amacımız, kapasite tahsisi alan ya da güneş enerjisi yatırımı planlayan işletmelerin projelerini en hızlı, verimli ve güvenilir şekilde hayata geçirmelerine katkı sağlamak. Türkiye'nin enerji dönüşümüne değer katacak her yatırımda, güvenilir çözüm ortağı olarak yatırımcılarımızın yanında olmayı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı. 

KAP'a yapılan açıklamada, ASELSAN ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) arasında, hava savunma sistemlerinin devam eden seri üretim projelerine ilave olarak toplam tutarı 1 milyar 470 milyon 500 bin 12 euro olan sözleşme imzalandığı bildirildi.

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (EDMİB), 2026 yılının ilk yarısında 73,8 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirirken, yüksek katma değerli üretim ve alım gücü yüksek ülkelere yönelik yeni pazar stratejisini öncelikli hedef olarak belirledi.

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Halil Gündoğdu, Ege Bölgesi'nin deri ve deri mamulleri ihracatının yüzde 65'ini Avrupa Birliği ülkelerine gerçekleştirdiğini, kilogram başına ihracat değerinde ise Türkiye ortalamasının üzerinde performans sergilediklerini söyledi.

Ayakkabı grubunda kilogram başına ihracat değerinin 24,77 dolara ulaşarak Türkiye ortalamasının yaklaşık iki katına çıktığını belirten Gündoğdu, deri ve kürk konfeksiyonunda ise çok daha yüksek katma değer üretildiğini ifade etti.

Yeni dönemde alım heyetleri, sektörel ticaret heyetleri ve uluslararası fuarlarla yüksek gelirli pazarlara odaklanacakları bilgisini veren Gündoğdu, “ABD, Kanada, İskandinav ülkeleri, Polonya, Romanya, Güney Afrika ve Avustralya öncelikli hedef pazarlarımız arasında yer alacak” diye konuştu.

"Döviz dönüşüm desteği yüzde 10’a çıkarılmalı"

Gündoğdu, Türk deri sektörünün rekabet gücünü koruyabilmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması, döviz dönüşüm desteğinin en az yüzde 10’a çıkarılması çağrısında bulundu. Gündoğdu, “Biz mevcut şartlarda maliyetine üretim ve ihracat yapıyoruz. Döviz dönüşüm desteği yüzde 10’a çıkarsa nefes alabiliriz” dedi.

"Yerli üretimi olmayan ham maddelerde gümrük yükü kaldırılsın"

Türkiye'nin coğrafi yakınlığı, esnek üretim yapısı ve yüksek katma değerli üretim kabiliyeti sayesinde dünya markalarının en güçlü tedarik merkezlerinden biri olabilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Gündoğdu, “Küresel tedarik zincirlerinde yaşanan dönüşüm, Türkiye deri ve deri mamulleri sektörüne yeni fırsatlar sunuyor, artan maliyetler ve ithal girdiler üzerindeki vergi yükü sektörün rekabet gücünü baskılıyor. Bu fırsatın değerlendirilebilmesi için üretim maliyetlerini artıran yapısal engellerin kaldırılması gerekiyor. Türkiye'de üretimi bulunmayan ham madde ile yan sanayi girdilerindeki gümrük yüklerinin azaltılması anlamda acil çözüm bekleyen bir konu. Avrupalı rakiplerimiz stratejik girdilere dünya fiyatlarıyla ulaşırken, ihracatçımız ilave maliyetlerle üretim yapmak zorunda kalıyor. Özellikle taban, ökçe, toka ve özel kimyasallar gibi ayakkabı yan sanayisinde kullanılan girdiler üzerindeki vergi yükünün gözden geçirilmesi, küresel rekabet gücümüz açısından kritik önem taşıyor” dedi.

Buna göre İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı'nın yolcu sayısı, önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,1 artarak 23 milyon 682 bin 281'e çıktı. 

Aynı dönemde gerçekleşen toplam uçuş sayısı ise geçen yılın ilk yarısındaki 128 bin 735 seviyesinden yüzde 6,3 artışla 136 bin 831'e yükseldi.

Aylık bazda gerçekleşen operasyonel performans incelendiğinde ise haziran ayında 24 bin 216 uçuş ile 4 milyon 267 bin 864 yolcuya hizmet verildi.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden (TOBB) yapılan açıklamaya göre "Türkiye 100" programı, Birlik öncülüğünde, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (TOBB ETÜ) iş birliğinde gerçekleştiriliyor.

En hızlı büyüyen firmaların belirleneceği programın 10'uncu dönemi için başvurular, 14 Ağustos'a kadar "http://turkiye100.tobb.org.tr" adresinden yapılabilecek. Programda ilk 100'e giren şirketlere yeni ortaklıkların kapısı açılırken birçok platformda tanıtım imkanı sağlanacak.

Kuruluşu 31 Aralık 2022 ve öncesi olan, 2023 yılında en az 2 milyon lira ve 2025'te en az 5 milyon lira satış gelirine sahip, 2023-2025 döneminde satış gelirlerinde her yıl büyüme kaydeden ve anılan dönem için en az yüzde 10 artış kaydeden, 2025 itibarıyla en az 10 çalışana sahip şirketler başvuru gerçekleştirebilecek. Başvuracak şirketlerin merkezlerinin Türkiye'de olması gerekiyor.

Kamu ortaklığı ve/veya halka açık şirketlerin, yurt dışı merkezli bir firmanın Türkiye şubesinin, hisselerinin yüzde 51'inden fazlası halka açık başka bir kuruluşa ya da bir kamu şirketine ait şirketlerin, kar amacı gütmeyen şirketlerin, franchise işletmelerinin, otomobil galerileri, kuyumcular, döviz şirketleri, bankalar, enerji dağıtım şirketleri, elektrik, gaz, akaryakıt ve su sağlayıcıların başvuruları geçerli sayılmayacak.

Holdinglerin başvuruları geçerli sayılmazken bir holdingin çatısı altındaki şirketler başvurabilecek. Ortakları arasında Türkiye dışındaki ülkelerin vatandaşları (gerçek ve tüzel kişiler) olan şirketler de başvuruda bulunabilecek.

"Zenginleşmenin yolu girişimcilikten geçiyor"

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, şirketleri, programa başvuru yapmaya davet ederek, Türkiye 100 programı ile girişimci şirketleri kamuoyunda tanınır hale getirerek, başarılı girişimcilerin hem Türkiye'de hem de dünyada önünü açtıklarını bildirdi.

Türkiye'nin en hızlı büyüyen 100 şirketinin, ulusal ve uluslararası bağlantılarını kuvvetlendirme imkanı bulacağını vurgulayan Hisarcıklıoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Zenginleşmenin yolu girişimcilikten geçiyor. Türkiye 100 programlarıyla her yıl Türkiye'nin en hızlı büyüyen 100 şirketini dünyaya tanıtmayı hedefliyoruz. Başarılı şirketlerimizin görünürlüklerini artırarak yeni yatırımcılara, müşterilere ve tedarikçilere erişimini kolaylaştırmak ve bu sayede büyüme süreçlerine katkı sunmak istiyoruz. Türkiye 100 girişimcilerinin başarı öykülerinin, iş hayatına yeni gireceklere örnek olmasını umut ediyoruz."

Avdagiç, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü’nün 10. yıl dönümüne ilişkin olarak, halkın 15 Temmuz gecesi, işgalci küresel güçlere karşı asırlık Milli Mücadele ruhunun yeni bir destanını yazdığını kaydetti.

Avdagiç, “FETÖ darbe girişiminin üzerinden tam 10 yıl geçti. Ve biz her yıl bu olayı aynı öfke, aynı bilinç ve aynı karşı koyuş ruhuyla anıyoruz. Anıyoruz ki, bundan sonra hiçbir güruh, hiçbir hain oluşum böyle bir ihanete cesaret edemesin istiyoruz.” ifadelerini kullandı. Avdagiç, “O gece halkımız, aynı zamanda Türkiye’nin bir müstemleke ekonomisine çevrilmesine izin vermedi.” dedi.

Avdagiç, vatan, millet ve manevi değerler uğruna canlarını veren bütün şehitlere Allah’tan rahmet, gazilere şifa diledi.

Avdagiç, konuşmasında Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilere dikkat çekti. Avdagiç, Türkiye ve AB arasında atılması gereken adımlara ilişkin, "Başlangıç olarak Gümrük Birliği'nin güncellenmesinde, ekonomik ve ticari entegrasyonun derinleştirilmesinde, vize serbestliği sürecinde kalan kriterlerin tamamlanmasında ivedi adımlar atılmasını, mevcut adımların da hızlandırılmasını bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin AB’ye katılım sürecine yeni bir perspektif kazandırılması gerektiğini belirten Avdagiç, "Türkiye’nin AB’ye tam üye olarak katılım müzakerelerinin ‘uzatım’ müzakerelerine dönüşmemesi gerekiyor. Üyelik müzakereleri yeniden canlandırılmalı ve Türkiye'nin katılım sürecine somut ve yeni bir perspektif kazandırılmalı. Bu perspektif AB yapısında öğütülen ülke anlayışından AB kimliğine kendi varlığıyla değer katan ülke anlayışına’ geçilmesi olmalıdır" değerlendirmesinde bulundu.

"3 temel dönüşüm alanı öne çıkıyor"

Türkiye'nin önündeki stratejik vizyonun inşasında 3 temel dönüşüm alanının öne çıktığını belirten Avdagiç, bunları "jeostratejik konumun jeoekonomik güce dönüşmesi, üretim ekonomisinin teknoloji ekonomisine evrilmesi ve transit ülke kimliğinin karar verici merkez ülke konumuna taşınması" olarak sıraladı.

Sanayi politikasının bu dönüşümün en kritik ayağını oluşturduğunu vurgulayan Avdagiç, “AB ile daha güçlü ekonomik entegrasyon için Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknoloji üretimine odaklanan daha seçici ve stratejik bir sanayi yapısına evrilmesi gerekiyor. Bunu başarmamız halinde sanayi yalnızca büyümenin motoru değil, aynı zamanda jeopolitik etkinliğin üretildiği bir alan haline gelecektir." dedi.

Küresel ekonomide değer oluşturmanın giderek teknoloji, veri ve kritik üretim kabiliyetleri etrafında şekillendiğine dikkat çeken Avdagiç, Türkiye'nin de bu alanlarda yukarı yönlü bir sıçrama gerçekleştirmesinin yapısal bir zorunluluk olduğunu kaydetti.

"Küresel ekonomi kalıcı bir belirsizlik rejimine yerleşti"

Konuşmasında dünya ve Türkiye ekonomisindeki gelişmeleri de değerlendiren Avdagiç, “Küresel ekonomi yılın ikinci yarısına girerken artık tekil krizlerin açıklayamadığı, daha kalıcı ve katmanlı bir belirsizlik rejiminin içine yerleşmiş görünüm sergiliyor. Artık mesele krizlerin olup olmaması değil, krizlerin ekonomik sistemin doğal bir bileşeni haline gelmiş olmasıdır.” dedi.

Enerji piyasalarının bu dönüşümün merkezinde yer aldığını belirten Avdagiç, Hürmüz Boğazı çevresindeki jeopolitik risklerin petrol ve doğal gaz fiyatlarını arz-talep dengesinin ötesinde doğrudan risk primi üzerinden belirlenen bir yapıya taşıdığını, bunun enerji fiyatlarında yeni bir taban oluşmasına yol açtığını kaydetti.

Son 3 yıldır uygulanan Enflasyonla Mücadele Programı'nın önemli kırılganlıkları ortadan kaldırırken anlamlı bir dengeleme etkisi de ürettiğini vurgulayan Avdagiç, para politikasındaki sıkı duruşun iç talep kaynaklı enflasyonist baskıların hızını yavaşlattığını, fiyatlama davranışlarında kademeli bir normalleşme eğilimi oluşturduğunu kaydetti.

"Küresel finansal koşulları para politikasında erken gevşeme alanını sınırlıyor”

Avdagiç, finansal istikrar tarafında risk primindeki gerileme ve portföy akımlarındaki dengelenmenin programın dış kırılganlıkları azaltıcı etkisini güçlendirdiğini belirterek, bu kazanımların kalıcı hale gelmesinin para politikasının yanı sıra mali disiplin ve yapısal reformlarla desteklenmesine bağlı olduğunu ifade etti.

Merkez Bankası'nın sıkı duruşunu korumaya devam ettiğini belirten Şekib Avdagiç, “Dünyada enflasyon risklerinin yeniden yukarı yönlü hareket etmesi, küresel finansal koşullarının uzun süre sıkı kalma ihtimali ve kur üzerindeki baskı, para politikasında erken gevşeme alanını sınırlıyor. Enflasyondaki düşüş seyri ise TCMB'ye faiz indirimi konusunda alan açıyor" ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin artık yalnızca Doğu ile Batı arasında bir geçiş hattı olmadığını vurgulayan Avdagiç, "Türkiye aynı zamanda bu akışların hızını, maliyetini ve yönünü etkileyen bir ekonomik merkezdir. Bu vizyon, coğrafyayı pasif bir avantaj olmaktan çıkarıp ekonomik ve siyasi kararları şekillendiren aktif bir güce dönüştürecektir" değerlendirmesinde bulundu.

Muhammen bedelinin 546 milyon 500 bin lira olarak belirlendiği ihalede, kapalı zarf ve açık artırma usulleri birlikte uygulanacak.

İhaleye katılabilmek için 54 milyon 650 bin lira teminat ücreti yatırılması ve 28 Temmuz saat 16.00'ya kadar kapalı ve üzeri imzalı zarf içinde teklif verilmesi gerekiyor. Söz konusu ihaleye ilişkin açık artırma ise 29 Temmuz saat 11.00'de TMSF'nin İstanbul Esentepe'deki binasında gerçekleştirilecek.

Bölge ekonomisinin en önemli lokomotiflerinden olan kuru meyve sektörü, geçen yıl iklim krizinin getirdiği zorluklarla mücadele etmesine rağmen küresel pazardaki gücünü koruyor.

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB) verilerine göre, bölgedeki kuru meyve ve mamulleri ihracatçıları 2026 yılının ilk 6 ayında dünya genelinde 85 ülke ve serbest bölgeye toplam 12 bin 769 ton ürün göndererek Türkiye’ye 121 milyon 418 bin dolar döviz girdisi sağladı.

İhracatın lokomotifi yine Antep Fıstığı oldu

Bölge ihracatının ürün bazında dağılımına bakıldığında, "yeşil altın" olarak nitelendirilen Antep fıstığı her zamanki gibi liderliğini korudu. Sektör, en fazla geliri 48 milyon 648 bin dolarla Antep fıstığından elde etti. Antep fıstığını, 34 milyon 516 bin dolarlık dış satımla kuru kayısı ve 13 milyon 992 bin dolarla kuru incir takip etti. İlk yarının en dikkat çekici performanslarından biri ise cevizde yaşandı. Ceviz ihracatı yüzde 54,2’lik rekor bir artış göstererek 4 milyon 135 bin dolarla en fazla ihraç edilen ürünler listesinde 5. sıraya yerleşti.

 Avrupa Birliği lider, Almanya zirvede

Güneydoğu’nun lezzetlerine en büyük talep yine Avrupa pazarından geldi. Ülke grupları bazında bakıldığında, Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yapılan dış satım 67 milyon 67 bin dolarla ilk sırada yer aldı. AB’yi, 15 milyon 304 bin dolarla Amerika ülkeleri ve 10 milyon 196 bin dolarla Türk Cumhuriyetleri izledi. Ülke bazındaki sıralamada ise geleneksel pazar olan Almanya, 23 milyon 77 bin dolarlık ithalatıyla zirvedeki yerini korudu. Almanya’yı 19 milyon 44 bin dolarla İtalya ve 8 milyon 606 bin dolarla ABD takip etti.

"Hedeflerimize ulaşmak için çalışıyoruz"

Rakamları ve sektörün geleceğini değerlendiren Güneydoğu Anadolu Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Murat Bakır, 2025 yılında yaşanan meteorolojik olumsuzlukların altını çizdi. Üretimde yaşanan kuraklık ve don etkisinin ton bazında yüzde 46 seviyelerinde bir gerilemeye yol açtığını belirten Bakır, yeni sezondan oldukça umutlu olduklarını vurguladı. Başkan Murat Bakır, yaptığı açıklamada şunları kaydetti: "Bölge ihracatının temel direkleri olan Antep fıstığı ve kuru kayısı geçen yıl olumsuz hava koşulları nedeniyle çok fazla etkilendi. Bunun etkisiyle birlikte ton bazında yüzde 46 seviyelerinde bir gerileme yaşadık. Önümüz hasat dönemi, özellikle Antep fıstığında 2027 sezonunda 1 milyon tona yakın verim bekleniyor. Herhangi bir olumsuzluk yaşanmazsa Antep fıstığında önemli bir rekolte beklentimiz var. İnşallah verimli bir sezon geçmesi durumunda hem yıl sonu hem de 2027 döneminde bu rakamları tekrar toparlayacağımıza inanıyorum."

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) iş örgütleri, ekonominin sadece turizm ve buna bağlı endüstrilere yoğunlaşmasının ötesine geçmeye çalışıyor.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz düzenlemelerin yanı sıra KKTC’deki üretim imkanlarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Kıbrıs Türk Sanayi Odası yöneticileri, OSB’ler geliştirilirken ülke sanayicilerinin rekabet gücünün korunması gerekliliğine dikkat çektiler. Her iki oda temsilcisi de ülkede yılda iki kez belirlenen asgari ücretin, sendikaların da baskısıyla yüksek seviyelere ulaştığını, Temmuz 2026 itibariyle yeniden belirleme çalışmaları devam eden asgari ücretin net 52 bin 738 TL, brüt 60 bin 618 TL seviyesinde olduğu için üretim kanadında rekabet güçlerinin sınırlı kaldığını ileri sürdüler. 

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, ülkenin ekonomik ve yatırım ortamını iyileştirme yönünde adımlar atılması için sürekli çalıştıklarını, şirket kuruluşlarının dahi uzun zaman almasının yarattığı engelleri gündemde tuttuklarını vurguladı. Son zamanlarda gelen bahis ve benzeri alanlardaki bazı yatırımlardan rahatsızlığını da gizlemeyen Turgay Deniz, emlakta da dış finansmanla yapılan yatırımlarda KKTC’li iş insanlarının sermaye yetersizliği ve finansman imkanı kısıtlılığı nedeniyle kuvvetli pay alamadığını belirtti. Deniz, “Burası Avrupa toprağıdır, Avrupa Yatırım Bankası’nı, Avrupa Kalkınma Bankası’nın EBRD’nin, fonlarını buraya getirelim diyoruz, 10 yıllık, 15 yıllık, 20 yıllık düşük faizli uzun vadeli. Başka türlü yatırım nasıl yapılsın burada?” diye konuştu. 

İş dünyasına negatif bakış

Deniz, KKTC’de aile ağırlıklı şirketler olduğunu, üretim yapanların da aynı zamanda ticaretle uğraştığını vurgulayarak, kurumsallaşma ve ekonomiyi çeşitlendirme yönünde adımlar atılmasını arzuladıklarını belirtti. Ülkede, iş insanlarına yönelik negatif algıdan da rahatsızlığını belirten Turgay Deniz, “74'ten sonra da biz bütün gücümüzü, Kıbrıs Türk Ticaret Odası, (olarak) ekonomik varoluş mücadelesini ön saflarında mücadele ediyoruz ama gelinen noktaya baktığımızda maalesef gelmiş geçmiş tüm hükümetler, halen hazırdaki meclis, iktidarıyla muhalefetiyle, hep söylüyorum, ekonomik akıldan yoksun. Hiçbir zaman bunun içinde -maalesef küçük bir toplumuz ama- hep iş dünyası burada hedef gösterilmiş, hep düşman gösterilmiş. Neden?” diye konuştu. 

Sanayi Odası: Yatırım yeri, finansmana erişim, sanayi altyapısı sorunları

Kıbrıs Türk Sanayi Odası Genel Sekteri Erçin Tekakpınar ve Yönetim Kurulu Üyesi Hüseyin Ruso da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, ülkede sanayi için yapılan organize bölgelerin amacı dışında kullanılması, rant oluşunca satılması gibi sorunlara değindi ve özellikle finansman kısıtlarını gündeme getirdiler. Kredi programlarının çok kısıtlı olması, yavaş işlemesinin yanı sıra leasing’e izin verilmemesi gibi bir uygulamayı da öne çıkaran sanayiciler, makine teçhizat yatırımı yapamamalarının ötesinde mevcut makinelerin bile tamirinin yapılamadığını, sanayi ekosisteminin tamamının zayıf kaldığını belirttiler. 

Sanayiciler aynı zamanda önceden özel sektör ile birlikte başlayan GES yatırımı ile serbest bölge yatırımlarının hızlı ilerlememesinden, hatta elektrik üretimi için kurulan çok ortaklı şirketin atıl kalmasından duydukları rahatsızlığı da dile getirdiler. 

Ticaret Odası ve Sanayi Odası ayrımı

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, adadaki sanayicilerin hemen hemen tamamının ithalat nedeniyle ticaret odasına da kayıtlı olduğunu hatırlattı. 1958 yılında, Kıbrıs Cumhuriyeti döneminde kurulan Ticaret Odasının yasal olarak uluslararası camiada KKTC’deki iş insanlarını temsil ettiğini ve ofis açabildiğini vurgulayan Turgay Deniz, uluslararası alanda bu gücün kullanımının ve etkinliğinin artırılmasının fayda sağlayacağını savundu. 

KKTC’de yatırım için öne çıkan sektörler

KKTC’de turizm ve eğitime dayalı ekonomi nedeniyle bu alandaki hizmet ve mal sektörleri öne çıkarken, özellikle bilişim alanında, ağırlıklı olarak da yazılım çalışanlarının KKTC merkezli olarak faaliyet göstermesi için plan oluşturuluyor. Bunun dışında gelişme alanı olabilecek sektörler şöyle sıralandı: 

- İşlenmiş gıda ve tarıma dayalı imalat,
- Yenilenebilir enerji,
- Bilişim ve dijital teknolojiler,
- Sağlık ve yaşlı bakım hizmetleri,
- Lojistik ve depolama,
- Turizmde ürün çeşitliliğini artıracak yatırımlar,
- Yüksek katma değerli imalat

Buna göre, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve Petrogas Petrol Gaz ve Petrokimya Ürünleri İnş. San. ve Tic. AŞ'nin Kırklareli sınırları içinde bulunan "ARİ/PPG-TPO/K/E19-d4-1" pafta numaralı petrol işletme ruhsatının süresi, sahanın mevcut rezerv durumu, yıllık üretim miktarları ile yatırım ve üretim programı dikkate alınarak 1 Ağustos 2032'ye kadar uzatıldı.

Kararda, ruhsatın kalan kanuni süresinin ise sahada yürütülecek üretim ve geliştirme faaliyetlerinin sonucuna göre talep edilmesi halinde kullandırılabileceği belirtildi.

Türkiye’nin en hızlı büyüyen otel zincirlerinden Elite World Hotels & Resorts, şu anda 35 olan otel sayısını 2030 yılında 70’e çıkaracak. Bu yıl kuruluşunun 50’inci yılını kutlayan marka yakın gelecekte Hollanda, Almanya ve Kazakistan’da da otel işletmeye başlayacak. Elite World Hotels & Resorts Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Emel Elik Bezaroğlu, “Büyümemiz yurt içinde ve dünyada sürecek” dedi.

Ülkemizin en büyük otelcilik gruplarından Elite World Hotels & Resorts, kuruluşunun 50’nci yılını kutluyor. Van’da, 1976’da açılan ‘Tahran Otel’ ile otelciliğe ilk adımını atan ‘Elik Ailesi’nin ikinci kuşak temsilcileri, yakın gelecekte dünya markası olma yolunda hızlı adımlar atacak. Van’da düzenlenen toplantıda markanın yeni hedeflerini anlatan Elite World Hotels & Resorts Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Emel Elik Bezaroğlu, “Hikâyemiz Van'da başladı. Ailemizin birinci kuşağı 1970’te Van’da Hazar Turizmi kurmuş. 1976’da yine Van’da Tahran Otel’i açmışlar. O otel, 13 kişilik çalışanıyla 70 yataklı bir oteldi, şu anda ‘yenileme projesi’ devam ediyor ve yakında yine hizmet verecek inşallah. Van’da bir anlaşma daha yaptık ve doğduğumuz ilde otel sayımızı 3’e çıkarıyoruz. Şu anda yurt genelinde 19 şehirde 35 otelimiz ve 5 bini aşkın yatak kapasitemiz, marka çatısı altında 3 binden fazla çalışanımız var. Önümüzdeki dönem için yeni mottomuz, ‘Bir Dünya Var’ oldu çünkü her şehir kendi kültürü, yaşam tarzı ve hikâyesiyle farklı bir dünya sunuyor. Biz de misafirlerimize yalnızca konaklama değil, bulundukları yerin ruhunu hissettiren, deneyimlerle zenginleşen bir yaşam alanı sunmayı hedefliyoruz" dedi. Van özelinde de “Van, bizim için yalnızca bir şehir değil. Hikâyemizin başladığı, değerlerimizin şekillendiği ve markamızın temellerinin atıldığı yer. Van’ı da dünyaya tanıtmak, Van’ın kalkınmasına katkı sağlamak da özel ve önemli misyonumuz. Biz daima geçmişimizle geleceğimiz arasında güçlü bir bağ kurmaya özen gösteriyoruz” diye konuştu.

"Van Kahvaltısını Dünyaya Tanıtacağız"

Emel Elik Bezaroğlu, Elite World’un, doğduğu şehir Van'ın tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra şehrin önemli kültürel mirasını da geleceğe taşıyacak projeler yürüttüğünü belirterek, “‘UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Van Kahvaltısını, Elite World Otelleri’nde müşterilerimizle buluşturuyoruz. Yurt dışı otellerimizde de bu kampanya yer alacak. Van Kahvaltısı: Dünden Bugüne İz Bırakan Lezzetler projesini geliştirdik. Projedeki ürünleri Van ve çevre illerden düzenli olarak temin ediyoruz. Böylece hem Van’ı tanıtıyoruz hem de yerel ekonomiyi destekleyen bir iş modeli uyguluyoruz” dedi.

Amsterdam ve Çimkent yakında açılıyor 

Elite World Hotels & Resorts Operasyondan Sorumlu Başkan Yardımcısı Bünyamin Öztürk de "Bu yıl Van’daki 3’üncü otelimizin yanı sıra Anadolu’nun farklı şehirlerinde hayata geçireceğimiz yeni otellerimiz ve yurt dışında Amsterdam (Hollanda) ve Çimkent (Kazakistan) otellerimizin açılışıyla büyümemizi sürdüreceğiz. 2030 yılında 70 otele ulaşma hedefimize yatırımcılarımızın da desteğiyle emin adımlarla ilerliyoruz. Avrupa, Asya ve Afrika’nın önemli kentlerinde farklı sözleşmelerle yeni oteller açabiliriz, görüşmelerimiz sürüyor. Birçoğu ile anlaşmalarımızı imzaladık, açılış tarihlerini de belirledik” dedi.

Van’da oteller yüzde 70 dolu 

Elite World Van Otel Genel Müdürü Oktay Aksoy, il genelinde otellerin doluluk oranının yüzde 70’in üzerinde olduğunu söyledi. Aksoy, “İlimize özellikle İranlı turistlerin yoğun ilgisi devam ediyor. ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş sırasında da otellerimde doluluk oranları çok düşmedi çünkü birçok ülkenin yabancı misyon temsilcileri Van’a geldi ve burada konakladı. Şu anda İranlı turist sayısı yine yükselişte ve bizim otelimizdeki doluluk oranı da yüzde 90’ın üzerinde” dedi. Aynı zamanda Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) Yönetim Kurulu’nda Doğu Anadolu Bölgesi Temsilcisi olarak görev yapan Oktay Aksoy, son yıllarda Van’ın ve bölgedeki diğer illerin tanıtımı için yürütülen çok yönlü çalışmalar sayesinde, bölgeye yerli ve yabancı turist ilgisinin arttığını, bu ivmenin önümüzdeki dönemde de devam edeceğini vurguladı. Elite World Hotels'ten faaliyetlerinden satır başları şöyle oluştu.

Yılda ortalama 750 bin misafir ağırlıyor 

▶Yılda ortalama 750 bin misafir ağırlıyor, bunların yarısı yabancı. 50 yılda ise 255 milletten yaklaşık 11 milyon misafir ev sahipliği yaptı. 
▶ Çalışan sayısı 3 binin üzerinde. Bunların yarısı grubun kendi otellerinde çalışıyor. 2030’da marka şemsiyesi altında çalışan sayısı 8 bin kişi olacak. 
▶ 2022’de franchise modelinin temellerini atarak hızlı büyümeye başladı. 2023’te Samsun Atakum, 2024’te Elite World Kuşadası işletmeye alındı. Franchise modeliyle yurt dışında ilk otel anlaşması Fildişi Sahili başkenti Yamoussoukro’da imzalandı. Elite World Grand Yamoussoukro Haziran 2027’de açılacak. 
▶ 2024’te 3 otel açıldı, 7 franchise anlaşması imzalandı, 2025’te 4 otel açıldı, 14 franchise anlaşması yapıldı. 
▶ 2025’te Elite World GO İnegöl, Elite World Nest Sivas, Elite World Resort Silifk e, Elite World Comfy Diyarbakır ve Elite World Homes Bosphorus açıldı. 
▶ 2025 başında Amsterdam’da açılacak otel için anlaşma imzalandı. 
▶ 2026’da Elite World Comfy Midyat, Elite World Comfy İstanbul Avcılar ve Elite World Inn Mahmutbey açıldı.

Yeni sezon öncesinde fındıkta rekolte tespit çalışmaları sürerken, sahadan gelen ilk gözlemler üreticiyi endişelendiriyor. Ordu Tarım ve Orman İl Müdürlükleri koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda ilk etapta sahil kesimindeki bahçeler incelenirken, Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça dallardaki yoğun çotanak görüntüsünün yanıltıcı olabileceğini söyledi.

1 Temmuz'da başlayan rekolte tespit çalışmalarında 250 rakıma kadar olan sahil kuşağındaki bahçelerde incelemeler yapıldığını belirten Akça, ilk gözlemlerin fındıkta önemli verim kayıplarına işaret ettiğini belirterek, "Dalda çotanak fazla görünüyor ancak döllenme problemleri nedeniyle yaklaşık yüzde 20-22 oranında kayıp oluşmuş durumda. Ayrıca mayıs ayında etkili olan yağışlar nedeniyle filiz kurdu mücadelesi zamanında yapılamadı. Bunun da bahçelerde önemli zarara yol açtığını görüyoruz" dedi.

Resmi rekolte açıklaması 

23 Temmuz'da yapılacak Kahverengi kokarca zararının önceki yıllara göre daha düşük seviyede olduğunu söyleyen Akça, buna rağmen döllenme problemi ve filiz kurdu zararının toplam kaybı artırdığına dikkat çekti. İlk incelemelere göre bahçelerde yüzde 20 ila 22 arasında ürün kaybı bulunduğunu belirten Akça, "Şu anki göstergeler yaklaşık 600 bin ton seviyesinde bir rekolteye işaret ediyor. Ancak orta ve yüksek rakımlı bölgelerde çalışmalar tamamlandıktan sonra daha sağlıklı değerlendirme yapılabilecek" diye konuştu. Rekolte tespit çalışmalarının 20 Temmuz'da tamamlanacağını ifade eden Akça, hazırlanan raporun ardından Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilecek isim aracılığıyla 23 Temmuz'da resmi rekolte açıklamasının yapılacağını bildirdi.

İlaçlamadan kaçmanın bedeli ağır 

Üreticilere bahçe bakımını ihmal etmemeleri çağrısında bulunan Akça, bir dönüm fındık bahçesinde ilaçlama maliyetinin işçilik dahil ortalama 1.000 liraya ulaştığını, ilaçlama yapılmaması halinde özellikle zararlı kaynaklı kayıpların çok daha büyük maliyet oluşturduğunu vurguladı. Akça, "Yaklaşık bin liralık ilaçlama maliyetinden kaçınan üretici, dönüm başına 10 bin liraya varan ürün kaybıyla karşılaşabilir" ifadelerini kullandı.

"Üretici fiyat açıklamasını beklemeli" 

Serbest piyasada fındık fiyatlarının üreticiyi memnun etmediğini belirten Akça, yeni sezon alım fiyatı açıklanmadan ürün satışının doğru olmayacağını söyledi. Akça, "Şu an fiyatlar üreticinin maliyetini bile karşılamıyor. Rekolte çalışmalarının tamamlanmasının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı ile Toprak Mahsulleri Ofisi'nin açıklayacağı fiyatın beklenmesi üreticiler açısından daha doğru olacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

Orta Doğu’da yaşanan savaşın ardından küresel piyasalarda oluşan enerji ve hammadde şoku, bu kez dünyanın üretim merkezi Çin’de hissedilmeye başladı. Uzun süre deflasyon baskısıyla mücadele eden Çin ekonomisinde üretici fiyat endeksi (ÜFE), haziran ayında yıllık yüzde 4,1 artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Böylece mart ayında sona eren uzun deflasyon döneminin ardından üretici fiyatlarındaki yükseliş dördüncü aya taşındı.

Küresel sanayi için yeni maliyet baskısı 

Çin'deki üretici fiyatlarındaki yükseliş yalnızca ülke ekonomisini ilgilendirmiyor. Elektronikten beyaz eşyaya, otomotivden makine sanayisine kadar dünyanın en büyük üretim üssü olan Çin’de maliyetlerin artması uzmanlara göre küresel tedarik zincirine yeni bir enflasyon baskısı taşıyor.

Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre en sert fiyat artışları demir dışı metaller, enerji ürünleri, kimyasal hammaddeler, elektrikli makineler ve elektronik ekipmanlarda görüldü. Goldman Sachs, üretici fiyatlarındaki yükselişin yaklaşık yarısının bilgisayar ve iletişim ekipmanları üretiminden kaynaklandığını belirtirken, yapay zekâ ve ileri teknoloji ürünlerinin maliyet baskısından en fazla etkilenen alanlar arasında yer aldığına dikkat çekti.

Tedarik zinciri danışmanları ise savaşın etkisinin hâlâ tam olarak sona ermediğini vurguluyor. Karbon fiber fiyatları savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 30 yükselirken, PVC fiyatları yüzde 50’ye, polyester fiyatları ise yüzde 30-50 aralığına kadar arttı. Yapay zekâ çipleriyle birlikte silikon, vanadyum ve germanyum gibi kritik hammaddelerde de ciddi maliyet artışları yaşanıyor.

İhracat güçlü, iç talep zayıf

Çin ekonomisi bugün iki farklı görünümü aynı anda yaşıyor. Yapay zekâ, elektronik ve ileri imalat sektörleri ihracat sayesinde büyümeyi sürdürürken, emlak sektöründeki durgunluk ve zayıf tüketici harcamaları iç pazarı baskılıyor. Bu nedenle birçok üretici artan maliyetleri iç piyasaya yansıtamıyor.

Capital Economics, enerji arzı normale döndüğünde enflasyonun yeniden gerilemesini beklese de, çatışmaların yeniden tırmanması halinde enerji maliyetlerinin üretici fiyatlarını tekrar yukarı çekebileceği uyarısında bulunuyor.

Fiyat dalgası raflara uzanabilir 

Uzmanlara göre savaşın en kritik etkilerinden biri zamanlaması oldu. Kriz, yıl sonu satışları için üretimin yoğunlaştığı döneme denk geldi. Bu nedenle bugün yaşanan hammadde sıkıntılarının, Noel sezonunda dünya genelinde satılacak elektronik ürünlerden oyuncaklara kadar birçok ürünün fiyatına yansıması bekleniyor.

Çin'de fabrika çıkış fiyatlarında başlayan enflasyonu, yalnızca ülke sınırları içinde kalan bir maliyet artışı değil. Küresel üretimin merkezindeki fiyat hareketleri, önümüzdeki aylarda dünya genelinde sanayi ürünleri ve tüketici fiyatları üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturabilir.

Çin'de üretici fiyatlarını yukarı taşıyan başlıca kalemler

Çin’de son aylarda yaşanan fiyat değişimleri: 

■ Demir dışı metaller: %21,6 (yıllık artış) 
■ Yakıt ve enerji: %11,8 (yıllık artış) 
■ Kimyasal hammaddeler: %11,5 (yıllık artış) 
■ Karbon fiber: Yaklaşık %30 fi yat artışı(2 aylık artış)
■ PVC: Yaklaşık %50 fi yat artışı (2 aylık artış) 
■ Polyester: %30-50 fiyat artışı (2 aylık artış) 
■ Yapay zekâ çipleri ve kritik mineraller: Silikon, vanadyum ve germanyumda belirgin maliyet yükselişi.

Küresel enflasyon beklentisi %4,7’ye çıktı

Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, 2026 yılı için küresel ekonomik büyüme tahminini bir kez daha yüzde 3'e düşürürken, küresel enflasyonun 2025'teki yüzde 4,1'den 2026'da yüzde 4,7'ye yükseleceğini belirtti. Oranın Nisan ayındaki tahmininden 0,3 puan daha yüksek olduğu öngörülüyor. Enflasyonun daha sonra 2027’de %3,9’a gerileyeceği tahmin ediliyor.

Türkiye’deki sanayi üretimini 2024’ü baz olarak kabul edip inceleyen Finera Veri Araştırma, sanayide üretim kaybının sürdüğünü bildirdi. Bunun ihracat rakamlarına yansımadığına dikkat çeken raporda, olumsuzluğun temel kaynağının iç talep olduğu kaydedildi. Dr. Mustafa Adıgüzel tarafından hazırlanan 37 sayfalık rapor, ana sektörel görünüm yanı sıra, aralarında gıda, elektrik-elektronik, tekstil, ana metal sanayi, makine metal sanayi, mobilya, inşaatın da yer aldığı toplam 16 sektöre ilişkin detaylı bilgiler yer alıyor.

Araştırmada öne çıkan bulgular 

Gıda sanayinin üretiminde yüzde 3.1 azalma olsa da fiyatlama gücünün korunduğuna vurgu yapılan araştırmada, sektörün öncü göstergelerinin 2025’ın ikinci yarısından itibaren iyileşme sinyalleri verdiği belirtildi. Elektrik-elektronik sektöründe 2025 Temmuz itibarıyla kapasite kullanım oranlarında yükseliş trendi başlarken, bunun ağırlıklı olarak savunma sanayine yönelik üretim yapan alt sektörlerin yoğun iç siparişleri kaynaklı olduğu kaydediliyor.

Tekstil toparlanıyor, giyim ve deri sanayiinde tablo ağır 

Tekstil sanayinde yüzde 6 üretim kaybı gözlenirken, birim başına reel ciro 2025’in son çeyreğinde baz dönemin üzerine çıkarak, bu alanda bir toparlanmaya işaret etti. Ayrıca fason ağırlıklı üretim gerilerken, nitelikli ve marka üretimi bu süreçten ayrıştı. Giyim ve deri sanayinde tablo daha ağır oluştu ve iki yıllık üretim kaybı yüzde 18’i buldu. Kimya ve plastik sanayinde üretim baz yılının altında kalırken, ağaç ve kağıt sektöründe deprem bölgesinin yeniden inşası kapsamında bir talep sıçraması yaşandı. Bu durum üretimi dikkat çekici şekilde yukarı taşırken, artışın sadece deprem kaynaklı olması ve görünümün kırılgan olduğunu gösteriyor.

Metal sanayisinde ithalatın fiyat baskısı sürüyor 

Ana metal sanayinde üretim 2024 yılındaki kayıpları telafi ederken, fiyatlama gücü dönem boyunca stabil kaldı. Sektördeki üretim artışına karşılık, ithalatta da önemli miktarda artış yaşandı. Bu durum ise Çin ve Hindistan başta olmak üzere ithal ürünlerin iç piyasadaki fiyat baskısını gösterdi.

Makine ve metal sektörü ise içsel olarak derin bir ayrışma sergiledi. Fabrikasyon metal üretim, verimlilik ve ihracat artışı kaydederken, makine sektörü kronik üretim kaybı ve iç pazar erozyonuyla mücadele etti. İnşaat sektöründe depremle birlikte üretim 2025 yılında yüzde 17 gibi yüksek oranda artarken, reel ciro da dönem boyunca güçlü biçimde seyretti. Buna karşılık konut piyasasına ilişkin göstergeler temkinli bir tablo çizerken, reel konut fiyat endeksi gerilemesini sürdürdü.

NATO molasından sonra, CHP yeniden hareketleniyor. Mahkeme kararı ile Genel Başkanlık koltuğuna yeniden oturan Kemal Kılıçdaroğlu bugün MYK’sını topluyor. Yeni ihraç kararlarının alınacağı toplantıda, CHP’nin yeni bir yüzüyle kameraların karşısına çıkacağı belirtiliyor.

Edinilen bilgilere göre Kılıçdaroğlu her gün bir konuyla kameraların karşısına geçecek. İlk konunun ise en düşük emekli maaşları olacağı söyleniyor. Kılıçdaroğlu’nun, Özgür Özel ve ekibinin CHP’den ayrılması için yeni hamlelere başvuracağı öne sürülürken, dışa dönük mücadeleye başlayacağı ifade ediliyor.

Halk buluşmaları organize edilecek 

Kılıçdaroğlu’nun, CHP’ye yeni bir yüz getirmeye hazırlandığı, eski izleri ise tamamen silmeye çalıştığı söyleniyor. CHP kaynakları “Cuma günü CHP’nin genel merkezi yeni bir yüzle kamuoyunun karşısına çıkacak. Dışa dönük mücadelenin ilk adımlarından birini atacak. Hükümete yönelik eleştiriler, uyarılar yapılacak. Genel Başkan sahaya inecek. Halk buluşmaları gerçekleştirecek. İçe dönük mücadeleden dışa dönük mücadele başlayacak” bilgisini paylaştı. CHP’de fon renklerinin değişeceği, daha önce kırmızı ve mavi fonların partinin kurumsal yapısını anlatmadığı, bu fonların yerine, kırmızı renkte “Türkiye’nin kurucu partisi” yazılacak, Atatürk’ün silueti de değiştirilecek. Kılıçdaroğlu, “Hükümetin adamı” suçlamalarından kurtulmak için, AK Parti iktidarının icraatlarını eleştirmeye başlayacağı, her gün bir konu ile kameraların karşısına geçeceği belirtiliyor.

Özel’in ve ekibinin gitmesini bekliyor 

Kılıçdaroğlu, Özel ve ekibinin partiden ayrılması halinde CHP’nin yeni vizyonunu kamuoyuna tanıtacağı, ekimde yeni TBMM Grup yönetimini belirleyeceği kaydediliyor. Kılıçdaroğlu’nun daha önce kendisine yakın olan ve ortada duran milletvekilleri ile de bir toplantı yapacağı, onlara Ekim ayında Meclis’te yeni görevler vermeyi teklif edeceği kaydediliyor.

Ankara’nın sadece yalnızca Türkiye’nin idari merkezi değil, kamusal kararların mekânda en yoğun biçimde görünür hâle geldiği kentlerden biri olduğuna dikkat çekilen değerlendirme notunda, “Başkent kimliği; ulaşım akslarından kamu yapılarının konumlanışına, tören alanlarından kurumsal bölgelere kadar çok katmanlı bir mekânsal düzen üretmiştir. Bu nedenle Ankara’da yapılan büyük ölçekli her diplomatik hazırlık, teknik veya idari bir düzenleme olmanın ötesinde kentlilerin gündelik yaşamı, kamusal mekâna erişimi ve kentin hafızasıyla ilişkisi bakımından da değerlendirilmelidir” ifadelerine yer verildi. Son dönemde NATO toplantıları etrafında yürütülen hazırlıkların bu tartışmayı yeniden görünür kıldığına değinilen çalışmada altı çizilen hususlar şöyle:

“Ulaşım düzenlemeleri, bazı güzergâhların geçici olarak yeniden organize edilmesi, kamusal alan kullanımına ilişkin sınırlamalar ve etkinlik takvimlerinde yapılan değişiklikler, başkentte büyük ölçekli organizasyonların gündelik kentsel yaşam üzerinde nasıl etkiler yaratabildiğini göstermektedir. Bu tür hazırlıklar güvenlik, protokol ve organizasyon gerekleriyle açıklanabilir. Ankara’nın geleceği yalnızca yeni yapılar üretme kapasitesiyle değil, mevcut yapılı çevresini, kamusal hafızasını ve kentsel kaynaklarını nasıl yönettiğiyle de şekillenecektir.”

Türkiye önemli uluslararası toplantılara ev sahipliği yapıyor

Türkiye bu yıl, bölgedeki ve dünyadaki durum için önemli sonuçlar doğuracak bir dizi uluslararası konferansa ev sahipliği yapıyor. NATO zirvesinin ardından, Türkiye yeni bir uluslararası zirveye ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Türkiye NATO Zirvesi'nin ardından, Kasım ayındaki COP31 ve Ekim ayındaki Uluslararası Astronotik Kongresi (IAC) zirvesine hazırlanıyor. Türkiye, kasım ayında 9-20 tarihleri arasında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) ev sahipliği yapacak.

Uluslararası Uzay Kongresi (IAC)

77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC), 5-9 Ekim tarihleri arasında Antalya'da düzenlenecek. Türkiye bu etkinliğe ilk kez ev sahipliği yapacak. Kongre, uzay endüstrisinin tüm sektörlerini ve konularını kapsamakta olup, katılımcılara hem akademik hem de endüstriyel alandaki en son bilgileri ve gelişmeleri sunmaları bekleniyor. Söz konusu uluslararası zirveler, Türkiye'nin küresel diplomasiye yön veren ülkeler arasındaki konumunu güçlendirmesi açısından büyük önem taşıyacak.

PAB 152. Genel Kurulu İstanbul’da yapıldı 

Nisan ayında da İstanbul'da Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu yapıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen etkinliğe, 77'si parlamento başkanı olmak üzere 157 ülkeden yaklaşık 2 bin 420 delege katıldı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un ev sahipliğinde geçtiğimiz günlerde de İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi gerçekleşti.

Güneşlenme süresi Türkiye’den çok daha az olan Almanya, doğru politikalarla balkon tipi sistemlerde 1 GW kapasiteye ulaştı. Bu rakam, Türkiye’nin ve Avrupa’nın en büyük güneş santrali olan Konya Karapınar GES’in (1,35 GW) kapasitesine yaklaşan devasa bir gücün, milyonlarca evin balkonuna yayılmış hali demek.

Almanya’da halkın balkon GES sistemine yönelmesinin üç temel nedeni var:

1- Tak-Çalıştır (Plug-and-Play): İnternetten sipariş edilen kit, elektrikçi çağırmaya gerek kalmadan kurulup fişe takılabiliyor.

2- 800 Watt Sınırı: Güvenlik ve tesisatın korunması için şebekeye verilen güç 800 W ile sınırlandırılmış durumda.

3- Kayıt Kolaylığı: Karmaşık izin süreçleri yerine, bir ay içinde doldurulan basit bir internet formu yeterli oluyor.

Almanya’da elektrik fiyatlarının yüksekliği (0,35 €/kWh), bu sistemlerin 2,5–5 yıl arasında kendini amorti etmesini sağlıyor. Türkiye’de elektrik fiyatları ve güneş potansiyeli göz önüne alındığında, benzer bir amortisman süresi ve hatta daha yüksek verimlilik mümkün.

800 W’lık bir balkon GES sistemi Türkiye’deki tipik bir hanede; buzdolabının 24 saatlik tüketimini, evin tüm LED aydınlatmasını, internet modemi ve televizyonun günlük kullanımını, ayrıca haftada birkaç kez çamaşır veya bulaşık makinesi çalıştırılmasını karşılayabilir.

Sistemin en verimli kullanımı “öz tüketim” ile mümkün. Üretilen elektriğin fazlası şebekeye verilmediği için tüketimi güneşin olduğu saatlere kaydırmak kritik önemde. Çamaşır ve bulaşık makinelerini gündüz çalıştırmak, küçük batarya desteğiyle fazla enerjiyi gece kullanmak öz tüketim oranını %80’lere çıkarabilir. Akıllı telefonlara kurulacak bir uygulama ile üretim ve tüketim anlık olarak izlenebiliyor.

ABD’de Maine ve Utah gibi eyaletlerin, Avrupa’da ise Hollanda, İtalya ve Fransa’nın hızla benimsediği bu model, enerji üretimini merkezi santrallerden bireylerin ellerine taşıyor. Almanya’nın hedefi 2030’a kadar balkonlardan 4 GW güç elde etmek; bu da iki nükleer santralin üretimine eşdeğer.

Türkiye’nin “Güneş Ülkesi” kimliği, balkon tipi GES’ler için biçilmiş kaftan. Yasal bir “tak-çalıştır” düzenlemesiyle balkonlar, sadece nefes alınan alanlar değil, hane ekonomisine nefes aldıran enerji üretim noktalarına dönüşebilir.

Türkiye İçin Yasal ve Sosyal Zorluklar

Almanya’da nüfusun %50’den fazlasını oluşturan kiracılar bu sistemin ana motoru konumunda. Türkiye’de de yüksek kiracı oranı ve apartman yaşamı, balkon GES’ler için hazır bir pazar sunuyor. Ancak aşılması gereken bazı basamaklar var:

1- Mevzuat Düzenlemesi: Türkiye’de bu sistemlerin kullanım standardının belirlenmesi ve bürokratik izin süreçlerinden muaf tutulması gerekiyor. Lisanssız elektrik üretimi yönetmeliği, çatı tipi sistemler için bile oldukça detaylı. Almanya’daki gibi “800 W altı bildirimle serbesttir” gibi net bir çizgi çekilmediği sürece, teknik bilgisi olan kişiler bile risk almaktan çekiniyor.

2- Güvenlik: Panel montajı ve elektrik tesisatının güvenliği için yerel standartlar hazırlanmalı. Türkiye’de özellikle eski binalarda prizden içeriye 800 W sürekli yük vermek sorun yaratabilir. Ancak bu, doğru bir “Standart Kit” sertifikasyonu ile çözülebilir.

3- Bilinçli Tüketici: Tüketimin gündüze kaydırılması veya batarya kullanımı konusunda farkındalık oluşturulmalı. Ayrıca apartman yaşamında balkonlar Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre genellikle “dış cephe” sayılıyor. Komşuların “görüntüyü bozuyor” veya “yansıma yapıyor” gibi şikâyetleri sorun oluşturabilir. Almanya ve ABD’de yasalar, apartman yönetimlerinin bu panelleri yasaklamasını engelleyecek şekilde güncelleniyor; Türkiye’de ise henüz böyle bir hukuki zırh yok.

Sonuç

Kanaatimce bu yolun önündeki en büyük engel psikolojik ve hukuki belirsizlik. Eğer yarın sabah bir yönetmelik çıksa ve denilse ki: “Şu kadar Watt altındaki balkon panelleri beyaz eşya statüsündedir; kurulumu için izin gerekmez, elektrik dağıtım şirketleri ve apartman yönetimleri engelleyemez.” İşte o gün Türkiye’deki yapı marketlerde bu panellerin kapış kapış satıldığını görürüz. Çünkü Türk insanı tasarrufu sever; hele ki bu kadar güneşli bir ülkede bedava elektrik imkânını mevzuat netleştiği an kimse kaçırmaz.

İlk kez orada buluşmuştuk. O gün bunun tek bir söyleşiyle sınırlı kalmayacağını, yıllar sürecek bir dostluğun ilk sayfasını açtığımızı elbette bilmiyordum.

Gazetecilik hayatım boyunca yüzlerce, belki binlerce söyleşi yaptım. Kimi zaman siyasetçilerle, kimi zaman iş insanlarıyla, kimi zaman da sanatçılarla... Her söyleşinin kendine özgü bir ritmi vardır. Kimileri sorularınızı bekler, kimileri cevaplarını önceden hazırlamıştır, kimileri de konuşurken bile rol yapar. Zihni Göktay ise daha ilk dakikadan itibaren bütün bu kalıpları bozmuştu.

Sanki bir röportaja değil, eski bir dost sohbetine gelmişti.

Masaya oturur oturmaz etrafına baktı. Garsona selam verdi. Yan masadaki bir tanıdığını gülümseyerek selamladı. Sonra bana döndü ve konuşmaya başladı. Daha teybin düğmesine basmadan sohbet başlamıştı bile.

Onu yıllar boyunca milyonlarca insan benim gibi sahnede izledi. Ben ise onlardan çok daha şanslı olarak masada da tanıdım.

İyi ki de öyle olmuş.

Çünkü sahnede alkışlanan Zihni Göktay ile günlük hayatın içindeki Zihni Göktay arasında hiçbir fark yoktu. Aynı doğallık, aynı sıcaklık, aynı içtenlik…

Konu kısa sürede tiyatroya geldi

Ne konuşsak, söylediği bir kelime onu yeniden sahneye, perde arkasına, eski İstanbul'un tozlu dehlizlerine götürüyordu. Konu kısa sürede tiyatroya vardı, çünkü Zihni Göktay için tiyatro bir durak değil, memleketti.

Bir ara durdu. Bugün bile kulaklarımda çınlayan o cümleyi kurdu.

"Taklitle ilgili bir ders yok konservatuvarlarda. Bırakın taklitleri... Geleneksel Türk tiyatrosuyla ilgili bir fes nasıl takılır, bir serpuş nasıl takılır, üç etek nasıl giyilir bilen var mı?"

Ardından Vasfi Rıza'yı anlattı.

Fesin püskülünden meslek okunacağını... Şam hırkasının kim tarafından giyileceğini... Sahnenin yalnızca metinden ibaret olmadığını...

O gün şunu anladım. Zihni Göktay yalnızca rol ezberlememişti. Bir kültürü ezberlemişti. O, "geleneksel Türk tiyatrosu" dediğimiz dünyanın son canlı tanıklarından biriydi.

İyi ki teyp vardı

Söyleşi ilerledikçe not defterim doluyor, ama ben bazen yazmayı unutuyordum.  Çünkü dinliyordum. Gerçekten dinliyordum. Bazen not almayı bile unutuyordum. İyi ki teyp vardı.

Anlattıkları yalnızca bir oyuncunun anıları değildi. Muhsin Ertuğrul'un gölgesi geçiyordu cümlelerinin arasından. Vasfi Rıza'nın sesi duyuluyordu. Naşit'i, Dümbüllü'yü, ortaoyununu, tulûatı, kantoyu, eski İstanbul'u birlikte dolaşıyorduk.

Ben soru soruyordum.

O ise bana bir tiyatro tarihi anlatıyordu.

“Halkın sanatçısı”

Yıllar sonra onun için "Halkın sanatçısı" başlığını kullanırken aslında yeni bir tanım yapmıyordum. Onu tarif ediyordum.

Bir gün bana şöyle demişti:

"Ben ambalajımı çok parlak tutan birisi değilim. Halkın sanatçısıyım."

Bunu söylerken bir rol oynamıyordu. Zihni Göktay'ın hayatı da sözleri gibiydi. Gösterişsiz, sade ve dürüst. Bugün dönüp baktığımda bu cümleden daha doğru bir özeti olmadığını düşünüyorum. Gerçekten de halkın sanatçısıydı. Şöhret onu değiştirmemişti. Televizyon ekranlarının gelip geçici cazibesi yerine sahnenin ağır ama onurlu yolunu seçmişti.

Evinden tiyatroya, tiyatrodan evine giden sade hayatını hiçbir zaman gizleme ihtiyacı hissetmedi. Bunu anlatırken de büyük bir gururla değil, büyük bir tevazuyla konuşurdu. "Alnımın teriyle çalıştım" derdi. Bunu söylerken sesinde gösteriş değil, huzur vardı.

Tiyatrodan söz açıldığında ciddileşirdi

"Tiyatro emek istiyor" demişti.

"Karşındaki, seni seyretmek için bilet almış seyirciye gramajdan eksiltmemek lâzım."

Bugün bu cümleyi hatırlayınca, neden yarım yüzyıldan fazla aynı sevgiyle alkışlandığını daha iyi anlıyorum.

O hiçbir zaman seyircisini hafife almadı. Rolünü hafife almadı. Kendisini de...

En çok güldüğüm anılardan biri

Lüküs Hayat oynanıyor. Sahnede bir sarman kedi dolaşıyor. Seyirci kediye gülüyor.

Başka biri paniğe kapılırdı. O ise diz çökmüş. Kediye dönmüş.

"Bak arkadaş..." demiş. "Bu akşam burası bana ait. Sen yanlış tiyatrodasın. Sen Broadway'de Cats'te oynuyorsun."

Salon kahkahadan yıkılmış. Kedi çıkmış gitmiş.

İşte tulûat buydu. Ezber bozulduğunda oyunu yeniden kurabilmek. Bugün böyle oyuncular neden yetişmiyor diye soruyoruz. Belki de cevabı yıllar önce kendisi vermişti. Çünkü yalnızca rol değil, gelenek de öğretilmeyi bırakıldı.

2008 yılı benim için de unutulmazdır.

Yıllar aktı, sahneler değişti ama onunla kurduğum bağ değişmedi.

2008’de bu kez röportaj yapan gazeteci değil, teşekkür etmek isteyen bir dost olarak karşısındaydım. 13 yıl boyunca aralıksız düzenleyeceğim Ustalara Saygı gecelerinden birini onun için hazırlıyordum.

Aylar süren hazırlık... Telefonlar... Anılar... Fotoğraflar... Aynı sahneyi paylaşmış sanatçılar... Hepsi tek bir amaç içindi:

Türkiye'nin büyük bir tiyatro ustasına "iyi ki varsın" diyebilmek.

Telefon açtığım her sanatçının sesinde aynı heyecan vardı. Kimse "bakalım” demedi. Herkes "Zihni Abi için ne zaman oradayız?" dedi. İşte gerçek saygınlık buydu. Kazanılan ödüller değil, insanların gönlünde bırakılan yerdi.

Bugün o geceyi düşündükçe iyi ki beklememişiz diyorum. İyi ki sevgimizi yaşarken söylemişiz. Çünkü bazı insanlar, öldükten sonra değil, yaşarken alkışlanmalıdır.

Şimdi düşünüyorum da...

Baylan Pastanesi'ndeki o ilk buluşmanın üzerinden yıllar geçti. İstanbul değişti. Sahneler değişti. Oyuncular değişti.

Ama Zihni Göktay değişmedi.

Belki de bu yüzden herkes onu kendi ailesinden biri gibi sevdi.

Bugün perde kapandı; ama biliyorum ki bir yerlerde hâlâ bir sahne var. Perde açılıyor, ışıklar yanıyor ve Zihni Göktay, kulisten sahneye doğru yürürken yine aynı cümleyi mırıldanıyor:

“Gramajdan eksiltmemek lâzım...”

İşte onun bütün hayatı, belki de bu tek cümlenin içindeydi.

Ve biliyorum... Baylan Pastanesi'ndeki o ilk masada başlayan sohbet, benim için hiç bitmeyecek. Çünkü bazı insanlar öldükten sonra anılmaz; yaşamaya devam eder. Zihni Göktay da onlardan biri.

Ancak, turizm sektörü aynı zamanda dışsal şoklara en açık alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Jeopolitik gerilimler, komşu ülkelerdeki güvenlik riskleri, küresel talep dalgalanmaları, maliyet artışları ve sezonluk çalışma yapısı, özellikle konaklama tesislerinin istihdamı sürdürülebilir biçimde korumasını zorlaştırmaktadır.

Turizm sektörünün görünümü

Kültür ve Turizm Bakanlığının yayımladığı sınır istatistiklerine göre 2025 yılında Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı 52,7 milyon seviyesinde gerçekleşmiş, yabancı ziyaretçi ve yurt dışında yaşayan vatandaş ziyaretçilerin birlikte hesaplandığı toplam ziyaretçi sayısı ise 63,9 milyonu aşmıştır. Buna karşın yabancı ziyaretçi sayısındaki yıllık artışın yalnızca yaklaşık yüzde 0,28 düzeyinde kalması, sektörün 2025 yılında nominal olarak yüksek hacmini korumakla birlikte güçlü bir büyüme ivmesi yakalayamadığını ortaya koymaktadır.

Yine, Bakanlığın Mayıs 2026 sınır istatistiklerine göre, Mayıs ayında Türkiye’yi ziyaret eden yabancı sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,58 azalarak 4.856.862 kişi olmuştur. Ocak-Mayıs 2026 döneminde ise yabancı ziyaretçi sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,56 azalışla 15.226.624 kişi olarak gerçekleşmiştir. Bu tablo, turizm sezonunun başlangıç döneminde talep tarafında aşağı yönlü baskının bulunduğunu ve istihdamı koruyucu önlemlerin zamanlama bakımından önem taşıdığını göstermektedir.

Turizm konaklama tesislerine öngörülen istihdam teşviki

3 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 2/3764 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile turizm işletmesi belgesine sahip konaklama tesislerine yönelik sigorta primi desteği sağlanması öngörülmektedir.

Teklifin TBMM’de görüşmeleri sırasında bazı değişiklikler olabilecek ise de, yazımızda teklifte yer alan düzenlemeler çerçevesinde turizm konaklama tesislerine sağlanacak istihdam teşviki konusunda bilgi verilecektir.

Teşvikten yararlanma şartları

Söz konusu teşvikten yararlanılabilmesi için işyerinin:

- Özel sektöre ait konaklama tesisi olması

- 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunun kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı turizm işletmesi belgesine sahip olması

- Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin yasal sürede verilmesi

- Tahakkuk eden cari ay sigorta primlerinin yasal süresinde ödenmesi

- SGK’ya ödeme vadesi geçmiş prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması veya varsa tecil ve taksitlendirilmiş ya da yapılandırılmış olması

Gerekmektedir.   

Teşvik tutarı

Yukarıda belirtilen şartları sağlayan turizm konaklama tesisi işyerine ilgili ayda/dönemde SGK’ya verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı 5510/4-a (SSK) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm) tabi sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 TL ile çarpılması (prim gün sayısı x 116,67 TL) suretiyle bulunacak tutarda teşvik sağlanacaktır.

Dolayısıyla, bir kişi için 30 gün üzerinden sağlanacak teşvik tutarı (30 gün x 116,57 TL) 3500,10 TL olacaktır.

Konaklama tesislerine sağlanacak olan bu teşvik İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır.

Düzenlemenin İşsizlik Sigortası Fonuna maliyetinin yaklaşık 5,36 milyar TL olacağı tahmin edilmektedir. Bu yönüyle teklif, turizm sektöründe işveren maliyetlerinin azaltılması ve istihdamın korunması amacıyla geçici fakat hedefli bir destek mekanizması olduğunu söyleyebiliriz.

Teşvik süresi

Konaklama tesisi işyerleri 2026/Mayıs-Aralık dönemine ilişkin olmak üzere, tesisin faaliyette bulunduğu aylar/dönemler ile sınırlı olmak üzere en fazla 8 ay süreyle teşvikten yararlanabileceklerdir.

Teşvikten yararlanamayacak olan işyerleri

Aşağıda belirtilen durumların tespiti halinde söz konusu konaklama tesisi işyerleri teşvikten yararlanamayacak, yararlanılmış olması halinde de gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınacaktır.

- Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da yeni bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi muvazaalı yöntemlere başvurularak söz konusu destekten yararlandığı tespit edilen işyerleri,

- 2026/Mayıs-Aralık döneminde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği (kayıt dışı çalıştırma) veya bildirilen sigortalıları fiilen çalıştırmadığı (sahte sigortalılık) tespit edilen işyerleri

- 2026/Mayıs-Aralık döneminde sigortalıların prime esas kazançlarını SGK’ya bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyeri

Ancak, ilgili ayda 2026/ Mayıs- Aralık dönemine ait aylık brüt asgari ücretin onda birini (3303 TL) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda, SGK tarafından yapılacak ihtar üzerine 15 günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri söz konusu destekten yararlanmaya devam edebileceklerdir.

Teşvikten yararlanamayacak olan sigortalılar

Söz konusu destek aşağıda belirtilen sigortalılar hakkında uygulanmayacaktır.

- Sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar (emekli çalışanlar)

- Yabancı uyruklu sigortalılar

- Yurtdışında çalışan sigortalılar

Teşvik tutarının SGK prim borçlarına mahsubu

Söz konusu destek, klasik anlamda doğrudan nakit hibe niteliğinden ziyade sosyal güvenlik primi yükünün azaltılmasına yönelik bir istihdam teşviki olarak kurgulanmıştır.

Buna göre, yararlanılacak olan teşvik tutarı söz konusu işyerlerinin SGK’ya ödeyecekleri sigorta primlerinden otomatik olarak mahsup edilecektir.

Ancak, söz konusu teşvikten yararlanan işyerlerinin aynı ayda/dönemde diğer sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması halinde; söz konusu teşvik tutarı, diğer teşvik, destek ve indirimler uygulandıktan sonra destekten yararlanılan aya/döneme ait SGK’ya ödenmesi gereken sigorta prim tutarını aşamayacaktır.

Bunun dışında, İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak olan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı verileri, 2025 yılında yabancı ziyaretçi sayısındaki artışın oldukça sınırlı kaldığını, 2026 yılının ilk beş ayında ise yabancı ziyaretçi sayısında düşüş yaşandığını göstermektedir.

Dolayısıyla, TBMM’ye sunulan kanun teklifinde öngörülen düzenleme, turizm işletmesi belgesine sahip konaklama tesislerine sigorta primi desteği sağlayarak işveren maliyetlerini azaltmayı, kayıtlı istihdamı korumayı ve sektörün dışsal şoklara karşı dayanıklılığını kısmen de olsa artırmayı hedeflemektedir.

Bu düzenleme, tek başına turizm sektörünün tüm yapısal sorunlarını çözmeye yeterli olmasa da iş gücü kaybının önlenmesi, hizmet kalitesinin korunması bakımından önemli bir kamusal destek olduğu değerlendirilmektedir.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) tarafından düzenlenen İhracatın Şampiyonları Ödül Töreninde 2025 yılının en başarılı kuruluşları ödüllendirildi.

Geçen yılın ihracat şampiyonu Ford Otomotiv olurken, gecede son 20 yılda 19 kez Türkiye ihracatının lider sektörü olan otomotivde en fazla ihracat gerçekleştiren ilk 133 firma Platin, Altın, Gümüş ve Bronz kategorilerde ödüllere layık görüldü.

OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı’nın ev sahipliğinde Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Dış Ticaret Kompleksi’nde düzenlenen geceye Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, TİM Başkan Vekili Baran Çelik, OİB Yönetim Kurulu ile birlikte otomotiv endüstrisinin lider firmalarının üst düzey yöneticileri katıldı. Ford Otomotiv’e birincilik ödülü OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, TİM Başkan Vekili Baran Çelik tarafından Ford Otomotiv Malzeme, Planlama ve Lojistik Lideri ve OİB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Fikri Onur Sarıkaya’ya takdim edildi.

“200 ülkeye ihracat”

Ödül töreni, Birleşmiş Milletler kayıtlarına göre dünyada yer alan yaklaşık 200 ülkenin tamamına ihracat yapan otomotiv sektörünün kısa tanıtım filmi ile başladı. Törenin açılış konuşmasını yapan OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, ülkemize değer katan tüm ihracatçıların Türkiye’nin büyüme hikayesinin öncüleri, dönüşüm yolculuğunun liderleri ve geleceğe olan inancın temsilcileri olduğuna dikkat çekerek “Sizler sadece ürün satmıyorsunuz, Türkiye'nin adını dünyaya taşıyor, yeni yatırımlara öncülük ediyor, istihdam oluşturuyor, ülkemizin yarınlarını inşa ediyorsunuz. Ülkemize değer katan tüm ihracatçılarımıza, sanayicilerimize, çalışanlarımıza, mühendislerimize ve sektörümüzün tüm paydaşlarına teşekkür ediyorum. Başarılarıyla bizleri gururlandıran tüm firmalarımızı, tekrar, yürekten kutluyorum” dedi. 

“550 binden fazla kişiye istihdam”

Tasarım, mühendislik ve test kabiliyetlerine sahip güçlü alt yapısı, kaliteli ve rekabetçi üretimi ile Avrupa'nın en önemli üretim üslerinden birisi haline gelen sektörün, 250 bini direkt olmak üzere 550 binden fazla kişiye istihdam sağladığını söyleyen Yazıcı,14 ana sanayi kuruluşu, binlerce tedarikçi firma ve 3 bini aşkın aktif ihracatçı ile ülke ekonomisine katkı sağlayan bir endüstri olduğunu kaydetti. Otomotiv sektörünün 2025 yılında 41,5 milyar dolar ihracat ile Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 15,2 sini gerçekleştirerek ihracat şampiyonu unvanını koruduğunu belirten Yazıcı, bu yılın ilk yarısında ihracatı yüzde 4,3 artışla 20,8 milyar dolar seviyesine çıkarmayı başardıklarını, ihracatın yüzde 85’ini de Avrupa Ülkelerine yaptıklarını hatırlattı. 

“OİB Venture Mobilite İnovasyon Fonuna destek bekliyoruz”

Dünyada otomotiv sektörünün tarihinin belki de en büyük dönüşümünü yaşadığını da vurgulayan Yazıcı, şunları söyledi: “Otomotiv; yazılım, elektronik, enerji yönetimi, veri yönetimi gibi alanları da içine alıyor, yani rekabetin tanımı da değişiyor.  Bugün rekabetçi ve kaliteli üreten, teknoloji geliştirebilen şirketler öne çıkıyor. Yarın ise inovasyon ekosistemi kurabilenler kazanacak. Tam da bu nedenle, yıllardır OİB olarak yıllardır Otomotivin Geleceği Tasarım Yarışması ile oluşturduğumuz ekosistemi bir adım daha ileri taşıyarak sektör açısından tarihi öneme sahip OİB Venture Mobilite İnovasyon Fonu'nu hayata geçirdik. OİB tarafından kaynak taahhüdü olarak belirlenen 75 milyon TL’nin fon hesabına aktarılması ile fon işler hale geldi. Girişim fonumuzu önümüzdeki yıllarda da büyütmek ve sektörümüzün en önemli girişim sermayesi platformlarından biri haline getirmek için çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Fonumuzu beş yıl içinde 25 milyon dolarlık büyüklüğe ulaştırmayı hedefliyoruz ve bu doğrultuda çalışmaları başlatmış bulunuyoruz. OİB Venture – Mobilite İnovasyon Fonuna aktif katılım ve desteklerinizi bekliyoruz.”

“Otomotiv, Türkiye sanayisinin dünya arenasındaki yüz akı”

Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat konuşmasında “Son 20 yılın 19’unda şampiyon olan otomotiv sektörü, Türkiye sanayisinin dünya arenasında yüz akıdır. Kalitesi, zamanında teslimatı, güvenilirliği, sürdürülebilirlik vizyonu ve nitelikli insan kaynağı ile bu başarı geldi. Sektörümüz Avrupa’da beşinci, dünyada da 13. büyük üretim üssüdür. Otomotivin başarısı; elektronik, çelik, makine ve yazılım sektörlerinin de desteklediği bir başarıdır. Yenilikçiliğe açık vizyon, azim ve kararlılık bu başarıyı kazandırmıştır. Türkiye ve AB arasındaki 63 yıllık ortaklık anlaşmasının en başarılı sektörlerinden biri de otomotiv oldu. AB ile ticaretimizdeki payın dörtte biri otomotivden geliyor. Türkiye’nin otomotiv ihracatının yüzde 71’i AB’ye yapılıyor. Made in EU konusunun Türkiye olarak arzu ettiğimiz bir yapıya doğru dönmekte olduğunu gözlemliyoruz. Ancak henüz bu yönde bir karar alınmadı. NATO Zirvesi için Ankara’ya gelen AB liderlerine de bu konuda çok net olarak görüşümüz ve duruşumuz ifade edilmiştir” dedi.  

“133 firmaya ödül”

TİM Başkan Vekili Baran Çelik ise, “Marifet iltifata tabidir diyerek başlattığımız ödüllerimizde bu akşam 133 firmamız ödül alacak. Platinden bronza tüm kategorilerde ödül alacak otomotiv firmalarımızın hepsi güçlü ve başarılı. TİM çatısı altında da daha güçlü temsil edilen bir yapıya kavuştuk. Sektör olarak hedef ve çözümlerimiz belli. Ülke ihracatımızı daha da güçlendirmek, inovatif ve teknolojik liderliğimizi sürdürmek için daha çok çalışacağız” şeklinde konuştu. 

Otomotiv İhracat Şampiyonu Ödülü – 2025 Yılı

Ford Otomotiv San. A.Ş.

Platin İhracatçı Ödülleri – 2025 Yılı

Toyota Otomotiv San. Türkiye A.Ş.
TGS Dış Tic. Aş
Kibar Dış Ticaret A.Ş.
Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları Anonim Şirketi
Mercedes-Benz Türk Aş
Bosch San. Ve Tic. Aş
Man Truck&Bus
Tofaş Türk Otomobil

Kahramanmaraş’ın sanayi ve ticaret hayatında derin izler bırakan isimlerden Mehmet Balduk, vefatının yıl dönümü yaklaşırken anlamlı bir eserle yeniden gündeme taşındı.

Yapılan açıklamaya göre eser, Balduk’un iş dünyasındaki başarılarının yanı sıra insani yönünü, ilkelerini ve ardında bıraktığı güçlü mirası da gözler önüne seriyor. Onun öncülüğünde binlerce kişiye istihdam sağlanan Kahramanmaraş’ta, bugün hâlâ saygıyla anılan Balduk’un hayatı, yazar Rıdvan Akar’ın kalemiyle okurlarla buluştu.

“En büyük miras, yetiştirdiğin insanlardır”

Kitabın yayımlanması dolayısıyla açıklamalarda bulunan Nazlı Ceylan Balduk Kurtul, babasının yalnızca başarılı bir sanayici değil, aynı zamanda insan yetiştirmeyi hayatının merkezine koymuş örnek bir lider olduğunu vurguladı.

Balduk Kurtul, duygularını şu sözlerle dile getirdi: “Bazı insanlar yaşarken iz bırakır, kimileri ise aramızdan ayrıldıktan sonra da yol göstermeye devam eder. Bu kitap, babamın hayatından çok daha fazlasını anlatıyor; dürüstlüğün, çalışkanlığın, vefanın ve memleket sevdasının satırlara dökülmüş hâli. O hep ‘İnsanın arkasında bırakacağı en büyük miras mal değil, adı ve yetiştirdiği insanlardır’ derdi. Sesini artık duymasak da öğrettikleri, kurduğu değerler ve bize emanet ettiği sorumluluk dimdik ayakta. Bu kitabı okuyan herkes, sadece bir sanayiciyi değil; bir şehrin kalkınması için ömrünü adayan bir insanı tanıyacak.”

17 Temmuz’daki vefat yıl dönümü öncesinde yayımlanan eserin, Balduk’u hiç tanımayanlar için de önemli bir kaynak olacağını belirten Kurtul, kitabın hazırlanmasında emeği geçen başta yazar Rıdvan Akar olmak üzere katkı sunan herkese teşekkür etti.

Kahramanmaraş’ın hafızasına kazınan bir isim

Mehmet Balduk’un hayatını konu alan eserin, yalnızca bir iş insanının başarı hikâyesini anlatmakla kalmadığı; aynı zamanda emek, üretim, vefa ve memleket sevgisi gibi evrensel değerleri de geleceğe taşıdığı belirtildi.

Kentin sanayi tarihinde silinmez izler bırakan Balduk'un, kitap sayesinde yeni nesiller tarafından daha yakından tanınacağı, çalışma disiplini ve insan odaklı yaklaşımıyla ilham kaynağı olmayı sürdüren Balduk’un yaşam öyküsünün, onu tanıyanlar için anlamlı bir hatıra, yeni kuşaklar için ise örnek bir rehber niteliği taşıyacağı vurgulandı.

Mehmet Balduk kimdir?

Mehmet Balduk, 1987-1992 yılları arasında Kahramanmaraş Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüttü. 1995 – 2011 yılları arasında Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptı. 2000-2002 yılları arasında TOBB Yönetim Kurulu Üyeliği 2002-2005 yılları arasında ise TOBB Başkan Vekilliği görevlerinde bulundu. Başkan Vekilliği yaptığı 2003 yılında TOBB Üniversitesi’nin, 2004 yılında ise TEPAV Vakfı’nın kurulmasına öncülük etti.

Ege Otomotiv Derneği (EGOD) Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Erkan, otomotiv sektöründe ortak aklı güçlendirmeyi, üyelerle teması artırmayı, mesleki eğitime katkı sunmayı ve sektörün dönüşüm başlıklarını yakından izlemeyi hedeflediklerini söylerken, en önemli başlıklarından birisinin sektördeki kadın ağırlığını arttırmak olduğunu vurguladı.

Yeni dönemde daha aktif, sahaya temas eden ve sektörün ihtiyaçlarına göre proje üreten bir yönetim anlayışıyla çalıştıklarını ifade eden EGOD Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Erkan, dernek olarak otomotiv ekosisteminin servis, yedek parça, elektrikli araç dönüşümü, mesleki eğitim ve sanayi siteleri gibi farklı alanlarına dokunmayı amaçladıklarını belirtti.

Erkan, yeni kurdukları kadın girişimcilik komitesi ile otomotiv sektöründe kadınların daha görünür olması için çalıştıklarını söyledi. Erkan, meslek liselerindeki kız öğrencilerle sanayide başarı hikayesi yazan kadınları bir araya getirmek istediklerini vurgulayarak, “Gençlere sektörün gerçek koşullarını, fırsatlarını ve zorluklarını açık biçimde aktarmayı hedefliyoruz” dedi. Sektörün erkek egemen olduğunu ancak son dönemde teknolojik gelişmelerle kadın girişimcilerinin sayısının arttığını söyleyen Erkan, “Bu oranı yukarıya çekmenin yolu özellikle meslek liselerindeki kız öğrencilere sektörü tanıtmaktan geçiyor. Yeni neslin bir işi tanıması için o işe temas etmesi gerektiğini görüyoruz. Biz gençlere sadece işin kolay tarafını değil, artılarını ve eksilerini de anlatmak istiyoruz” dedi.

Erkan, EGOD’un gelecek vizyonunu ortak akıl ve sahaya dayalı çözüm üretme anlayışı üzerine kurduklarını belirterek, “Bu dönem bizim için oldukça aktif başladı. Sanayi sitelerinden mesleki eğitime, kadın girişimciliğinden elektrikli araç dönüşümüne kadar farklı başlıklarda çalışan bir yapı kuruyoruz. EGOD olarak sektörümüzün ihtiyaçlarını dinleyen, raporlayan, çözüm üreten ve İzmir otomotiv ekosistemine değer katan bir dernek olmayı sürdüreceğiz” dedi.

Ege Üniversitesi ve Meslek Liseleri ile sektör deneyimi odaklı iş birliği

EGOD’un üniversite ve meslek liseleri ile iş birliklerine de önem verdiğini anlatan Erkan, Ege Üniversitesi Otomotiv Bölümü ve MESEM ile görüşmeler yürüttüklerini söyledi. Hedeflerinin, üniversite ayağı için mezuniyet aşamasına gelen öğrencileri sektör temsilcileriyle buluşturmak olduğunu ifade eden Erkan, öğrencilerin servis, yedek parça ve otomotivin farklı uzmanlık alanlarında sektör deneyimi kazanmasının önemine dikkat çekti.

Üniversite ile yapılacak olası iş birliğinin öğrencilerin mezuniyet sonrası iş yaşamına daha hazır başlamasına katkı sunacağını belirten Erkan, “Servis alanında uzmanlaşmak isteyen öğrenciye servis tarafını, yedek parça alanında ilerlemek isteyen öğrenciye o alanın dinamiklerini aktaracağız. Görüşmeler olumlu sonuçlanırsa bu çalışmayı protokole bağlamayı planlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Mesleki eğitimin otomotiv sektörü için stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayan Erkan, üniversite mezunları ile yürütmeyi planladıkları çalışmaya benzer bir çalışmayı da meslek liseleri ile yapmak istediklerini söyledi.

Kahramanmaraş, bu yıl 12 – 20 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek Kültür Yolu Festivali ile kültür, sanat ve edebiyatın merkezi olmaya hazırlanırken, festival öncesi hazırlık sürecine ilişkin koordinasyon toplantısı gerçekleştirildi.

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Vali Mükerrem Ünlüer başkanlığında düzenlenen toplantıya katılarak festival hazırlıklarıyla ilgili yürütülen çalışmaları değerlendirdi. Valilik Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen toplantıda; KSÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Taner Okumuş, KİÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Burcu Erşahan Kesici, Onikişubat Kaymakamı Salih Çiğdem, Dulkadiroğlu Kaymakamı Hicabi Aytemür, Dulkadiroğlu Belediye Başkanı Mehmet Akpınar ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri de yer aldı.

Organizasyon süreçleri değerlendirildi

Toplantıda, festival kapsamında gerçekleştirilecek etkinliklerin planlaması, organizasyon süreçleri, güvenlik tedbirleri, ulaşım düzenlemeleri, trafik yönetimi, çevre düzenlemeleri, tanıtım faaliyetleri ve kurumlar arası koordinasyon başlıkları ele alındı. Festival süresince şehir genelinde yaşanabilecek yoğunluğun en iyi şekilde yönetilmesi ve ziyaretçilere sorunsuz bir festival deneyimi sunulması amacıyla ilgili kurumların sorumluluk alanlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

Hazırlıklar devam ediyor

Toplantıda, kurumlar arası iş birliği ve koordinasyonun önemine vurgu yapılırken, tüm hazırlıkların festival takvimine uygun şekilde titizlikle sürdürüldüğü ifade edildi. Kahramanmaraş’ın kültürel kimliğini ve sanatsal potansiyelini ön plana çıkaracak festivalin, şehrin marka değerine önemli katkılar sağlaması hedefleniyor.

“Vatandaşlarımızı şehrimizi, kültürümüzü ve edebiyatımızı daha yakından tanımaya davet ediyoruz”

Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, “Kahramanmaraş olarak bu yıl 12 - 20 Eylül tarihleri arasında şehrimizde düzenlenecek Kültür Yolu Festivali’ne ev sahipliği yapacak olmanın büyük heyecanını yaşıyoruz. Cumhurbaşkanlığımızın himayelerinde ve Kültür ve Turizm Bakanlığımızın koordinesinde gerçekleştirilen bu önemli organizasyonun şehrimizin kültürel, sanatsal ve turistik değerlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz. UNESCO Edebiyat Şehri Kahramanmaraş’ımız, köklü tarihi, zengin kültürel mirası ve yetiştirdiği edebiyat, fikir ve sanat insanlarıyla böyle anlamlı bir festivale ev sahipliği yapmak için güçlü bir birikime sahip. Kültür Yolu Festivali’nin de bu birikimi daha görünür kılacağına ve şehrimizin marka değerini daha da artıracağına inanıyoruz. Büyükşehir Belediyesi olarak festival sürecinin başarılı şekilde gerçekleştirilmesi için tüm kurumlarımızla iş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu süreçte şehir ekonomisine de önemli katkı sağlanmış olacak. Tüm hemşehrilerimizi ve ülkemizin dört bir yanındaki vatandaşlarımızı, kültürün, sanatın ve edebiyatın başkenti Kahramanmaraş’ta düzenlenecek Kültür Yolu Festivali’nin coşkusunu birlikte yaşamaya davet ediyorum" dedi.

Tarım sektörü, iklim değişikliğinin yanı sıra artan enerji maliyetleri, jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirindeki kırılmaların yarattığı çok yönlü baskıyla karşı karşıya. Gübre fiyatlarından üretim maliyetlerine kadar birçok kalem küresel gelişmelerden etkilenirken, sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından insan kaynağı da kritik bir başlık haline geliyor.

SKD Türkiye ve Alarko Holding öncülüğünde hazırlanan “Tarımda Kadın ve Genç İstihdamının Güçlenmesi” Raporu, bu tabloyu sahadan verilerle ortaya koydu. Ege, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde 400’e yakın sektör paydaşının katılımıyla yapılan araştırmaya göre, Türkiye’de yaklaşık 5 milyon kişi tarımda çalışıyor. Ancak tarımın toplam istihdam içindeki payı son 10 yılda yüzde 20’lerden yüzde 15’in altına geriledi. Tarımda çalışan kadın sayısı 2,3 milyonla sektör istihdamının neredeyse yarısına denk gelirken, kadınların büyük bölümü kayıt dışı, güvencesiz ve ücretsiz aile işçisi konumunda.

Tarımdaki eşitlik verimliliği yüzde 30 artırabilir 

Alarko Şirketler Topluluğu CEO’su Ümit N. Yıldız’a göre tarımda kadın istihdamı üretim ve verimlilik açısından da belirleyici bir konu. Birleşmiş Milletler’in 2026 yılını “Kadın Çiftçiler Yılı” ilan etmesiyle tarımda kadın emeğinin daha görünür hale geldiğini belirten Yıldız, Dünya Gıda ve Tarım Örgütü verilerine dikkat çekerek, “Bugün dünyada toplumsal cinsiyet eşitliği yakalanabilse, 45 milyon kişi gıda güvensizliğinden kurtulabilir. Daha önemlisi tarımsal verimliliğimiz yüzde 30 oranında artabilir” dedi. Türkiye’de istihdam edilen her 10 kadından 1,8’inin tarım sektöründe çalıştığını hatırlatan Yıldız, erkeklerde bu oranın 1,2 olduğunu belirtti. “Tarım ve kadın denilince aklımıza hep güvencesiz ve ücretsiz aile işçisi geliyor. Bu resim artık değişmek zorunda” diyen Yıldız, Alarko Tarım Grubu’nda modern seracılık, gıda sanayi, mikro granül gübre ve tohum ıslahı alanlarında kadın çalışan oranının yüzde 75’e ulaştığını söyledi.

Bu alandaki çalışmalardan biri de Habitat Derneği ile yürütülen Girişim Öncüleri Programı. Eğitim, mentorluk, finansman, markalaşma ve iş birliği imkanlarını bir araya getiren program kapsamında bugüne kadar 4 binden fazla kadına ulaşıldı, 40 girişime doğrudan destek sağlandı. Geçen yıl Alarko Tarım Grubu’nun da programa dâhil edilmesiyle “Tarımda Kadın Gücü” başlığı altında modern tarım teknolojileri, sürdürülebilir üretim ve katma değerli iş modelleri geliştiren girişimlerin desteklenmesine başlandı.

Gençler tarıma ilgisiz değil, destek mekanizması eksik 

Tarımda nitelikli iş gücü sorununun bir diğer boyutu ise gençlerin sektöre kazandırılması. Raporda yer alan bulgular, özellikle eğitim, teknoloji ve girişimcilik alanlarında güçlü bir destek ihtiyacına işaret ediyor. Gençlerin yüzde 64’ünün girişimcilik eğitimine ilgi göstermesi, tarımda yeni iş modelleri geliştirebilecek bir kuşağın da destek beklediğini gösteriyor. Buna karşın mesleki gelişim imkânlarını yeterli bulanların oranı yalnızca yüzde 25’te kalırken, tohum ıslahı konusunda katılımcıların yüzde 52’sinin “fikrim yok” yanıtını vermesi de bilgiye erişim ve uygulamalı eğitim ihtiyacını ortaya koyuyor.

Ümit N. Yıldız, Türkiye’nin tarım potansiyelini geleceğe taşıyabilmesi için üretim modellerinin yeniden tanımlanması gerektiğini belirterek, “Türkiye önemli bir tarım bölgesi ancak bu özelliğimizi geleceğe taşıyabilmek için kadim bilgileri modern teknolojilerle buluşturarak üretim modellerimizi yeniden tanımlamamız gerekiyor” dedi. Bu dönüşümün bilgi ve yetkinlik açığının kapatılması, tarım sektöründe ekonomik ve sosyal zeminin güçlendirilmesi ve girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi olmak üzere üç eksende ele alınması gerektiğini ifade eden Yıldız, Alarko Tarım Akademisi ile bu ihtiyaca yanıt vermeyi hedeflediklerini söyledi.

Yüzde 70 daha az su, yüzde 65 daha az enerji 

Enerji maliyetlerindeki artış, tarımda yalnızca üretim giderlerini değil, gübre fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini de doğrudan etkiliyor. Gübre üretiminin enerji yoğun bir süreç olduğuna dikkat çeken Yıldız, enerjideki her dalgalanmanın tarımsal üretim maliyetlerine ve gıda fiyatlarına yansıdığını belirterek, “Biz bu tabloyu enerji-tarım ilişkisini yeniden tanımlamayı gerektiren yapısal bir eşik olarak okuyoruz” dedi. Alarko Tarım Grubu’nun bu alandaki en önemli yatırımlarından biri Palmira Agro Tesisi. Avrupa’nın en büyük mikro granül gübre fabrikası olma özelliğini taşıyan tesiste hibrit üretim modeli kullanılıyor. Yıldız’ın verdiği bilgiye göre bu teknoloji, geleneksel yöntemlere kıyasla yüzde 65 daha az enerji, yüzde 70 daha az su tüketiyor ve yüzde 65 daha düşük karbondioksit emisyonu yaratıyor. Tesisin mevcut üretiminin büyük bölümü de güneş enerjisiyle gerçekleştiriliyor.

Hedef dünyanın en büyük sera işletmecileri arasına girmek

Alarko Tarım Grubu’nun sürdürülebilirlik öncelikleri arasında suyun ve gübrenin akıllı yönetimi, temiz enerji kullanımı, kalıntısız ve güvenli gıda üretimi ile iklim dirençli bir ekosistemin kurulması var. Türkiye’de bin 200 dönüm modern sera alanındaki üretimin yanı sıra, Kazakistan’da ise ilk etapta 400 dönümlük sera yatırımını devreye aldıklarını belirten Yıldız, 2028 yılı sonuna kadar dünyanın en büyük modern sera işletmecileri arasında yer almayı hedeflediklerini söyledi. Alsera seralarında ileri teknoloji üretim modelleriyle yüzde 72’ye varan kaynak verimliliği sağlandığını aktaran Yıldız, su geri kazanımına yönelik çalışmalarla bu oranın yüzde 90’lara kadar çıkarılabildiğini ifade etti. Seralarda biyolojik ve dijital çözümler birlikte kullanılırken, kalıntısız ürünler başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere 30’dan fazla ülkeye ihraç ediliyor.

Su ve atık yeniden üretime kazandırılıyor

Alarko’nun üretim modelinde döngüsel ekonomi de ayrı bir başlık olarak ele alınıyor. Seralarda drenaj suyu ileri filtrasyon teknolojileriyle geri kazanılarak yeniden üretime dahil edilirken, yağmur suyu da sisteme kazandırılıyor. Üretim sırasında ortaya çıkan bitki atıkları kompost ve farklı tarımsal uygulamalarda değerlendiriliyor. Tarımda dönüşümün yalnızca teknoloji yatırımlarıyla sınırlı olmadığını belirten Yıldız’a göre, kadınların kayıtlı istihdama eriştiği, gençlerin teknoloji ve eğitimle sektöre dahil olduğu bir yapı, tarımın geleceği açısından belirleyici olacak.

Rakamlarla tarımda kadın, genç ve sürdürülebilirlik

- Türkiye’de yaklaşık 5 milyon kişi tarımda çalışıyor. 
- Tarımın toplam istihdamdaki payı son 10 yılda yüzde 20’lerden yüzde 15’in altına geriledi. 
- Tarımda çalışan kadın sayısı 2,3 milyon. 
- Gençlerin yüzde 64’ü girişimcilik eğitimine ilgi gösteriyor. 
- Teknoloji kullanımında kendisini yeterli görenlerin oranı yüzde 14,5. 
- Mesleki gelişim imkânlarını yeterli bulanların oranı yüzde 25. 
- Tohum ıslahı konusunda katılımcıların yüzde 52’si “fikrim yok” diyor.

Reuters’ta yer alan habere göre Avrupa Komisyonu, 17 Temmuz’da açıklaması beklenen Emisyon Ticaret Sistemi reformunda sanayinin üzerindeki karbon maliyeti baskısını hafifletecek bazı adımlar üzerinde çalışıyor. Bunların başında, şirketlerin 2040’lı yıllarda da emisyon yayabilmesine imkân tanınması, sanayiye daha fazla ücretsiz karbon izni verilmesi ve karbon gelirlerinin daha büyük bölümünün dönüşüm yatırımlarına yönlendirilmesi geliyor.

Bu, ilk bakışta Avrupa Yeşil Mutabakatı’nda bir yavaşlama gibi okunabilir. Çünkü mevcut ETS yapısı, emisyonların 2039 itibarıyla fiilen sıfırlanmasına doğru ilerliyordu. Yeni taslak ise bu takvimi daha esnek hale getirmeyi, şirketlere daha uzun bir dönüşüm alanı açmayı hedefliyor. AB için burada söz konusu olan iklim hedefinden vazgeçmesi değil, bu hedefe giderken sanayi tabanını, üretim kapasitesini ve küresel rekabet gücünü korumaya çalışması.

“Sanayiyi Avrupa’da tutabilme” meselesi

Son birkaç yılda Avrupa iklim politikasının dili değişti. 2019 sonrası dönemde Yeşil Mutabakat daha çok iklim krizi, karbon nötrlük ve regülasyon ekseninde konuşuluyordu. Bugün ise aynı başlıkların yanına enerji güvenliği, Çin rekabeti, ABD’nin sanayi teşvikleri, jeopolitik kırılganlıklar ve yüksek enerji maliyetleri eklendi. Artık Avrupa için yeşil dönüşüm yalnızca “emisyon azaltımı” değil, aynı zamanda “sanayiyi Avrupa’da tutabilme” meselesi.

ETS bu dönüşümün merkezinde yer alıyor. Sistem, elektrik üreticileri, sanayi tesisleri, havayolları, denizcilik şirketleri gibi aktörleri saldıkları her ton CO2 için bedel ödemeye zorluyor. Teori basit: Kirleten öder, az kirleten avantaj kazanır. Fakat pratikte tablo daha karmaşık. Özellikle çelik, çimento, alüminyum, gübre, kimya gibi enerji yoğun sektörlerde karbon maliyeti, şirketlerin yatırım kararlarını ve üretim lokasyonlarını doğrudan etkiliyor.

Habere göre Komisyon, şirketlerin Avrupa’da karbonsuzlaşma yatırımı yapmaları karşılığında ETS maliyetlerini azaltacak ek ücretsiz izinler üzerinde çalışıyor. Hatta ısı üretimi ve yakıt kullanımına dayalı kurallarda yapılacak hızlı değişikliklerle şirketlere yaklaşık 6 milyar euro değerinde ek ücretsiz izin sağlanabileceği belirtiliyor. Bu noktada şu soru gündeme geliyor: Ücretsiz izinler dönüşümü hızlandırır mı, yoksa ertelemek için yeni bir alan mı açar?

Eğer ücretsiz izinler gerçekten yatırım koşuluna, teknoloji dönüşümüne, elektrifikasyona, enerji verimliliğine ve düşük karbonlu üretim kapasitesine bağlanırsa, Avrupa sanayisi için bir geçiş köprüsü olabilir. Ancak bu izinler yalnızca maliyet baskısını azaltan bir koruma mekanizmasına dönüşürse, karbon fiyatının verdiği asıl sinyal zayıflar.

SKDM nasıl etkilenecek?

Bir diğer önemli başlık ise Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM). AB daha önce, SKDM tam olarak devreye girdiğinde ETS kapsamındaki ücretsiz izinlerin kademeli olarak sona ereceğini söylüyordu. Mantık şuydu: Avrupa’daki üretici karbon maliyeti ödüyorsa, Avrupa’ya ihracat yapan üretici de benzer bir karbon maliyetiyle karşılaşmalı. Böylece hem karbon kaçağı önlenecek hem de Avrupa sanayisinin rekabet dezavantajı azaltılacaktı. Şimdi ise Brüksel, SKDM kapsamındaki sektörlere daha uzun süre ücretsiz izin verebilmenin yollarını arıyor.

Türkiye için iki anlama geliyor

Bu Türkiye için iki anlama geliyor. Birincisi, kısa vadede bazı sektörler üzerindeki karbon maliyeti baskısı beklenenden daha yavaş artabilir. Bu, özellikle çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre gibi SKDM kapsamındaki sektörlerde nefes alma alanı yaratabilir. İkincisi ve daha önemlisi, bu alan yanlış okunursa büyük bir stratejik hata doğurabilir. Çünkü Avrupa’nın verdiği mesaj “karbonsuzlaşma ertelendi” değil; “karbonsuzlaşma sanayi politikasıyla birlikte yönetilecek.”

Dolayısıyla Türkiye sanayisi için asıl mesele değişmiyor: Üretimin karbon yoğunluğu düşmek zorunda. Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji tedariki, elektrifikasyon, proses dönüşümü, düşük karbonlu hammadde, ürün bazlı karbon muhasebesi ve güvenilir veri altyapısı artık ihracat stratejisinin parçası olmak zorunda.

Avrupa’nın ETS reformu, Türkiye’ye zaman kazandırabilir. Ama bu zaman, beklemek için değil hazırlanmak için kullanılmalı. Çünkü AB’nin yavaşlattığı şey hedef değil, geçişin temposu. Yön değişmiş değil. Sadece yolun maliyeti, siyasi gerçekliği ve sanayi üzerindeki etkisi yeniden hesaplanıyor.

Merak edip “Dünya bilimsel rekolte tahminini nasıl yapıyor?” sorusunu Türkiye’nin önde gelen zeytin araştırmacılarından Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Mücahit Taha Özkaya’ya yönelttim. Yanıtını özetleyerek aktarıyorum.

Prof. Özkaya’ya göre zeytinde güvenilir rekolte tahmini, yalnızca bahçelere bakıp rakam açıklamakla yapılmıyor. Bilimsel çalışmalarda örnek bahçelerde meyve sayımı yapılıyor; ağaçların yük durumu, yağış ve sıcaklık verileri, hastalık ve zararlı riski ile yağ randımanı birlikte değerlendiriliyor. Çünkü ağustos sonuna kadar meyvenin gelişimi devam ediyor. Bu nedenle yaz başında açıklanan rakamların önemli bölümü, bilimsel tahminden çok kişisel öngörü niteliği taşıyor.

Dünyada ise teknoloji hızla işin içine giriyor. ABD başta olmak üzere birçok ülkede üretim alanları uydu görüntüleri ve uzaktan algılama teknolojileriyle düzenli olarak izleniyor. Avrupa'nın önemli üretici ülkelerinde de saha sayımları, meteorolojik veriler ve dijital görüntüler birlikte değerlendirilerek hata payı mümkün olduğunca azaltılıyor.

Prof. Özkaya, gelecekte hiperspektral kameralar ve yapay zekâ destekli görüntü analizlerinin rekolte tahminlerinde belirleyici olacağını söylüyor. Hiperspektral kameralar, insan gözünün göremediği yüzlerce farklı ışık bandını analiz ederek ağaçların meyve yükünü, su stresini, besin eksikliğini ve hastalık belirtilerini ortaya çıkarabiliyor. Uçak, drone veya uyduya yerleştirilen bu sistemlerden elde edilen veriler yapay zekâ ile işlendiğinde, hasattan aylar önce çok daha isabetli rekolte tahminleri yapılabiliyor. Aslında mesele yalnızca bu yılki üretim rakamı değil. Asıl mesele, bu rakama nasıl ulaşıldığı. Bilimsel temele dayanmayan tahminler üreticiyi, ihracatçıyı, sanayiciyi ve piyasayı yanlış yönlendirebilir. Zeytin ve zeytinyağında iddialı olmaya devam edeceksek, tahminleri de dünyanın kullandığı bilimsel yöntemlerle yapmak zorundayız. Doğa zeytin ağacına ne kadar ürün vereceğine karar verir. Miktarı doğru tahmin ise fal değil, veri ve bilim işidir.

Yatırımcılar genellikle şirketlerin bilançosundaki en alt satırın yeşil görüntüsüne odaklanıp, şirketin kasasının dolup taştığı düşüncesine kapılabilmekte. Oysa sadece vitrine bakıp dükkanın arka deposunun ağzına kadar dolu olduğunu düşünmek büyük bir yanılgı olabilir. Bazen sadece bir taşınmaz değer artışıyla ya da muhasebesel kalemlerden kaynaklı o parlak rakamlar oluşabilmekte. En yüksek kârı yapan Ford Otosan’ın kârında %35 daralma yaşaması, piyasadaki zorlukları işaret etmesi açısından önemli. Yüzde 3.500 seviyelerine varan artışlar ilgi çekse de rakamları bu seviyelere taşıyan faktörlere de bakmak gerektiği unutulmamalı.

Kârdaki sıçramaların nedeni

Gentaş, yılın ilk çeyreğinde kârını 7,8 milyon TL’den 283,9 milyon TL’ye taşıyarak %3.542 oranında oldukça güçlü bir yükseliş kaydetti. Bu sürede satışları sadece %2 artarken esasa faaliyet kârı %55 geriledi. Gentaş’ın dönem sonunda kârını büyüten ise 479 milyon TL tutarındaki yatırım faaliyetlerinden oluşan geliri oldu.

Tüpraş, üç aylık dönemde 3,7 milyar TL kâr açıklarken artış oranı %2.820’yi buldu. Satış geliri %24 artan firmanın esas faaliyet kârı %124 büyüdü. Dönem sonunda artış oranının yüksek gelmesinde baz etkisinin önemli bir payı bulunuyor. Tüpraş’ın geçen yılın ilk çeyreğinde dönem sonu kârı %78 oranında ciddi bir düşüş yaşamıştı.

Sektördeki sıkışmayı hissediyor

Otomotiv sektörünün güçlü firması Ford Otosan, 5,5 milyar TL dönem sonu kârıyla BIST Sanayi Endeksi’ndeki en yüksek rakama ulaştı. Ancak bu tutar şirketin kârının %35 erimesine engel olamadı. Satışlarını %9 azaltan şirket, esas faaliyet kârını da %51 geriletti. Fiyatı şubattan bu yana düşen hissede pozisyon alan fon sayısı 92’den 97’ye yükseldi.

ZEYNEP’E SOR

DOLAR AL SAT MI, DOLAR AL TUT MI?

Dolar al sat; kazanç, esnek manevra, aktif sermaye, krizden korunma, nakit akışı. Makas maliyeti, zaman tüketimi, stres, trend kaçırma, hatalı zamanlama.

Dolar al tut; enflasyon kalkanı, potansiyel, konfor, maliyet avantajı, trend ortaklığı. Bağlanan sermaye, müdahale riski, faiz feragati, atıl kaynak.

İştirak satışından gelen 428 milyon doları nerede değerlendireceğini açıklamadı

Sabancı Holding, Akçansa’nın satışından elde ettiği parayı nerede kullanacak? ● Ufuk İpek

Ufuk; Sabancı Holding, Akçansa’daki %39,72 oranındaki payını 427,8 milyon dolara iştirakin diğer ortağı Heidelberg Materials AG’ye sattı ve bedelinin tamamını peşin olarak tahsil etti. İşlem sonucunda 8,56 milyar TL vergi öncesi brüt kâr elde etti. Ancak, firma kasaya giren bu yüklü miktardaki nakdin nerede kullanılacağı hakkında ek bir açıklamada bulunmadı. Holding tarafından yapılan tek bilgilendirme, yapı malzemeleri sektöründeki faaliyetlerine artık Çimsa üzerinden devam edeceği yönünde. Sabancı, ilk çeyrekte 317,6 milyon TL kâr elde etti.

GES Yatırımı haziranda devreye girdi. Oran belirtmese de giderlerini azaltacaktır

Selva Gıda’nın güneş santrali, elektrik giderini ne oranda düşürecek? ● Ekrem Köker

Ekrem; Selva Gıda, Siirt’te 8.772,5 kWp gücündeki güneş enerjisi santralinin onay süreçlerini tamamlayarak haziranda elektrik üretimine başladı. Şirketin açıklamalarından elektrik maliyetlerinin ne kadar düşeceğine dair net bir tutar veya oran bulunmuyor. Sadece enerji giderlerinin azalacağı ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sunacağını ifade etmekte. Selva Gıda, son paylaştığı üç aylık mali tablolarında gelirini %17 geriletirken esas faaliyetleriyle dönem sonunda zarar yazdı. Zararda 153,2 milyon TL tutarlı diğer giderler etkili oldu.

YATIRIM FONLARI

RBL robotik ve blockchain fonu son bir yılda %47 getiriyle endeksin üzerinde

QNB Portföy’ün yönettiği Robotik ve Blockchain Teknolojileri Serbest Fon (RBL), uzun süre yatayda dalgalı bir seyir izledi. Nisanda en düşük 1,32 TL’yi test etti ve sonra yönünü yukarı çevirdi. Haziranda 1,91 TL’ye kadar çıktı. Şimdilerde yine yatay seyir söz konusu. Büyüklüğü sınırlı artarken temmuzun ikinci haftasında 359,5 milyon TL seviyesinde bir hacim söz konusu. Marttan bu yana haziran hariç diğer aylarda fondan sürekli nakit çıkışı gözlendi. Temmuzda çıkan tutar 2,3 milyon TL olurken yatırımcı sayısı 891 kişiye indi; doluluk oranı ise %10,05 seviyesinde. Temel stratejisi, fon varlıklarını blockchain ve robotik teknolojilerini kullanan şirketlerde değerlendirmek üzerine kurulu. Portföyün %54,40’ı yabancı hisselerden ve %23,73’ü yabancı BYF’lerden oluşuyor. Son bir yılda %47,04 getiri sağladı.

TAHVİL

Deniz Finansal Kiralama TLREF + %1 faizle 1,26 milyar TL borçlandı

Deniz Finansal Kiralama, nitelikli yatırımcılara yönelik 08.07.2026 vade başlangıç tarihli bono ihracı gerçekleştirdi. Toplam tutarı 1.260.000.000 TL olan bononun yıllık faiz oranı TLREF+%1 olarak belirlendi. 364 gün vadeli bono, 3 ayda bir kupon ödemeli olacak ve toplamda 4 kupon ödemesi yapılacak. Bononun vade tarihi 07.07.2027 olarak açıklandı. 8 Temmuz itibarıyla TLREF %39,99 seviyesinde bulunuyor. Deniz Finansal Kiralama’nın verdiği %1 ek getiri, yatırımcıya değişken faizli kazanç sağlıyor. İhraç, şirketin kısa vadeli finansmanını karşılamasını sağlarken, piyasada TRFDNFK72711 ISIN kodu ile işlem görecek.

ŞİRKET PANOSU

Şirket haberlerinde bugün önemli ne var?

AKSA ENERJİ

Mersin projesi için 12 yıl vadeli olmak üzere 124 milyon dolarlık dış kredi sağladı

Aksa Enerji, Mersin’de hayata geçireceği 100 megavat kurulu güce sahip depolamalı rüzgar enerjisi santrali yatırımı için BBVA Hong Kong şubesi ile 124 milyon dolarlık kredi sözleşmesi imzaladı. Çin İhracat ve Kredi Sigortası Kurumu Sinosure garantisiyle sağlanan finansmanın, ilk iki yılı geri ödemesiz olmak üzere toplam 12 yıl vadeli olacak. Şirket, Asya piyasalarından uzun vadeli kaynak temin ederek finansman coğrafyasını çeşitlendirme yoluna gidiyor. Aksa Enerji, uluslararası finansman modeliyle operasyonel büyümesini istikrarlı bir temelde sürdürmeyi amaçlıyor.

TARKİM BİTKİ KORUMA

Hem ihracat ayağını hem de rekabet gücünü artırmak amacıyla yeni bir şirket kurdu

Tarkim, yurt içi ve yurt dışı satış kanallarını daha verimli yönetebilmek, ihracatını geliştirebilmek ve rekabet gücünü sürdürülebilir kılmak amacıyla yeni bir marka hamlesini hayata geçirdi. Bu kapsamda, Manisa’da bitki koruma ürünleri alanında faaliyet göstermek üzere %100 bağlı ortaklığı Cropsafe Bitki Koruma firmasını kurdu. Söz konusu girişimle, yeni pazarlara erişimde operasyonel esneklik kazanırken, kurumsal yapısını genişletmiş oldu. Şirket kurduğu iştiraki üzerinden giderek pazara yönelmeyi hedeflerken daha güçlü bir nüfuz alanı sağlamayı hedefliyor.

EKİNCİLER DEMİR ÇELİK

Orta Amerika’dan yeni inşaat çeliği siparişi aldı. Dış pazar ayağını tahkim ediyor

Ekinciler Demir Çelik, ihracat politikaları kapsamında Orta Amerika Bölgesi’ne yönelik inşaat çeliği sevkiyatlarına satışlarını artırarak devam ettiğini bildirdi. Şirket, bölgeden yaklaşık 4,97 milyon dolar tutarında yeni sipariş aldığını belirtti. Son bağlantıyla birlikte, yıl içinde Orta Amerika pazarından elde ettiği toplam sipariş hacmi 26,75 milyon dolar seviyesine ulaştı. Demir çelik sanayisinde iç pazar dalgalanmalarının risklerini dengelemek amacıyla yurt dışı pazarlarda alan açmak çeşitliliği sağlamak açısından olumlu bir yaklaşım olup değerlendirilmeli.

HİSSEDEKİ FON PAYLARI

İzdemir Enerji son bir aydır yatayda hareket ederken PHE’nin alımları öne çıktı

İzdemir Enerji’de fonlar alım ağırlıklı işlem yapıyor. Portföylerindeki miktar %261,11 ile toplamda 18,34 milyon lot artarak 25,36 milyona çıktı. Hisseyi bulunduran fon sayısı ise 14’ten 4’e geriledi. PHE fonu 25 milyon lot ile en fazla alımı yaparken, KHA 1,78 milyon lot ile en çok satışı gerçekleştirdi. İzdemir için bugüne kadar sadece 1 aracı kurum öneride bulunurken model portföyüne alan olmadı. Öneride bulunan Oyak Yatırım, hisse için 16,60 TL hedef fiyat verdi. İşaret ettiği fiyat %84 artışa denk geliyor.

Bugün biraz yakın geleceğe bakalım mı? Yapay zekânın ekonomik etkileri hakkında çok sayıda varsayım duyuyoruz/okuyoruz ama bunların pek azı üzerinde düşünmeye değer sistematik bir mantığa dayanıyor maalesef. Bugün bir varsayım üzerinden yapay zekânın etkisine bakmaya çalışalım.

“Yapay zekâ yaygın bir işsizliğe yol açmayacak. Bazı mesleklerin sonunu getirirken, bazı yeni mesleklerin doğmasına neden olacak. Tarihte de hep böyle oldu. Örnek sanayi devrimi.”

İlk paragrafta özetlediğim argüman çok yaygın hale geldi. Herhalde Pandora’nın kutusunun dibinde kalan son duygu umut olduğu için, insanlar yapay zekânın ekonomik etkileri konusunda umutlu olmaya çalışıyor. Aslında yapay zekânın ekonomide nasıl bir etki yapacağını tam olarak bilmiyoruz ama ne yapmayacağını biliyoruz. Örneğin sona erdirdiği meslek kadar yeni meslek yaratmayacak çünkü ekonomide sektörler arası katma değer akışı yapay zekânın sağlayacağı yeni iş imkanlarını sınırlandırıyor. Ayrıca sanayi devrimiyle kıyaslanması doğru değil. Sanayi devrimi ve yapay zekâ ekonominin çok farklı alanlarında etkili.

Bu iki noktayı açıklayalım: Öncelikle ekonomide var olan bütün faaliyetlerin “tarım, sanayi ve hizmetler” diye basit bir şekilde üçe ayrıldığını hatırlatarak başlayalım. Bu ayrım sıradan bir tanımlama değil, son derece güçlü bir kavramsallaştırma. Bu yüzden de yapay zekânın etkileri konusunda aydınlatıcı olacak.

Tarım ve sanayi sektörleri fiziksel üretim yapan, hizmetler sektörü ise fiziksel üretim yapmayan bir sektördür. Bu nedenle de hizmetler sektörü tarım ve sanayiye bağımlıdır ama tarım ve sanayinin hizmetler sektörüne bağımlılığı oldukça düşüktür. İşte yapay zekânın olası etkisini anlamak açısından çok kritik olan bu bağımlılığı basit bir örnekle somutlaştıralım.

9.000 yıl önce Fırat Nehri Vadisi’ndeyiz. Sadece kendisine yetecek kadar buğday üreten çiftçiler var. Burada hiç kimsenin hizmetler sektöründe çalışma şansı yok, çünkü hizmetler sektöründe çalışacakların yiyebileceği fazladan buğday yok. Buna karşın tarımda verimlilik artıp, buğday üretimi iki katına çıkarsa, o zaman toplumun yarısı hizmetler sektörüne geçebilir. Yani kral, asker, din adamı, öğretmen, doktor olarak çiftçilere hizmet verebilir. Tarımın ekonomideki payı yüzde 100’den yüzde 50’ye düşer. Böyle bir ekonomide hizmetleri çok hızlı yerine getiren bir yapay zekâ keşfederseniz, tarım pek etkilenmez ama hizmet sektöründe çalışanların bir kısmını kovabilirsiniz. Kimsenin yemediği buğdayı CEO maaşı olarak kendinize isteyebilirsiniz. Ekonomi pek büyümez. İşsizlik ve oligopolleşme eğilimleri artar.   

Ekonomi öğrencilerine “bir ekonomi geliştikçe tarım ve sanayinin payı düşer, hizmetler sektörününse payı artar” diye öğretmemizin nedeni de budur. Ekonomide tarım ve sanayinin payının düşmesi, bunların verimliliğinin artması ve hizmetler sektörüne akması nedeniyle olur. Hizmetler sektörünün büyüyebilmesi, daha çok insanın burada faaliyet göstermesi için mutlaka önce tarım ve sanayide verimliliğin ciddi ölçüde artması gerekir.

Şimdi günümüze, yapay zekâya gelelim. Yapay zekâ tarım ve sanayiye de katkı sağlayacak şüphesiz ama bu katkı devrimsel nitelikte değil, makul ölçülerle sınırlı olacaktır. Dolayısıyla buradan hizmetler sektörüne gelebilecek katkı da sınırlı kalacak.

Özetle yapay zekânın sağlayacağı verimlilik aynı işgücüyle daha çok üretim sağlamak şeklinde değil, aynı üretimi sağlamak için daha az işgücü kullanmak şeklinde gerçekleşecek. Bu da yapay zekânın etkisini anlamak açısından kritik nokta. Bu nedenle yapay zekânın hizmetler sektöründeki pek çok mesleği bitireceğine kesin gözüyle bakabiliriz ama yeni meslekler doğurması veya hizmetlerde büyük bir katma değer artışına yol açması ancak tarım ve sanayi üzerinde büyük etki sağlamasıyla mümkün.

Yapay zekâ hizmetler sektöründe pastayı büyütmekten çok, onun yeniden dağıtılmasını sağlayacak. Bu da mevcut pastanın çok daha az sayıda ele dağıtılması demek. Yani işsizlik ve oligopolleşme demek.

Yapay zekâ dört yıldır yaygın olarak hayatımızda. Bu dört yılda anlamlı bir ekonomik büyüme yaşamadığımızın ama şirketlerin insan istihdamında giderek daha gönülsüz hale geldiğinin, ücret ve yan haklarda, çalışan sayısında kısıtlamaya gitme eğilimlerinin güçlendiğinin, herkesin daha çok çalıştığının, daha az maaş aldığının, pek çok sektörde dev zincirlerin etkisini artırdığının, bazı mesleklerin şimdiden zombileştiğinin ve yerine pek bir meslek doğmadığının farkında mısınız?

güvendim. Gelin, tartışalım.

Çin, klimayı da bir meta haline getirmeyi başardı

Aslında bundan yirmi yıl önce öyle her yerde klima olmazdı. En azından Ankara’da durum böyleydi. Evlerde klima kullanılmazdı. Ofislerde de klima ofisin tamamında değil, statü göstergesi olarak makam odalarında  ve misafire hürmeten toplantı odalarında olurdu. 2010’larda bu durum değişti. Önce ofislere, sonra evlere patır patır klimalar takılmaya başladı. Evet, havalar son yirmi yılda biraz ısındı ama klimaların artık neredeyse her yerde olmasının asıl sebebi başka.

Klima fiyatları, 2017’den önceki 20 senede küresel ölçekte reel olarak yüzde 50 oranında düşmüş. Peki nasıl? Çin’deki klima üretimi sayesinde. Bugün dünyada yeni takılan her 100 klimanın 84’ü Çin’de üretiliyor. Çin, birçok üründe olduğu gibi klimayı da bir meta haline getirmeyi başardı. Peki, klima üretimi bu kadar kolaylaşmış ve ucuzlamışken Avrupalılar neden hâlâ hayatlarını sıcaktan kaybediyor?

Avrupa kural değiştirdi, usta arzında sorun oluştu

Küreselleşme sayesinde klima üretimi ucuzladı. Ama klimayla ilgili hizmetler göreli olarak pahalandı. Çünkü klima ünitelerinin arzı artıyor ama bunları takacak beceriye sahip usta sayısı aynı hızda artmıyor.  Darboğaz üretimde değil, hizmette oluşuyor. Paris’te yaşlılar sıcaktan ölürken, usta olmadığı için takılamayan binlerce klima depolarda bekliyordu. 2010’ların ortasında Türkiye’de benzer bir kısıt oluşmuştu. O zaman yeni taşınan bir arkadaşım klimayı Suriyeli bir ustanın taktığını söylemişti. Tabii, Suriye sıcak bir memleket olduğu için bu alanda deneyim daha fazla. Demek ki, Türkiye 2010’ların ortasından itibaren işgücü piyasasındaki kısıtların önüne geçebilecek bir esneklik sergilemiş.

Avrupa ne yapmış? 2024’te Avrupa Birliği klima kurallarını iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında revize etmiş. Klimaların zararlı gazlarını önlemek için yeni ustalık kriterleri getirip yalnızca buna sahip olanların klima monte etmesine izin vermiş. Ustaların yüzde 80’i aniden klima takamaz olmuş. Avrupa’da 2030’a kadar 300 bin yeni klima teknisyeni gerekiyor. Avrupa’da çalışmaya niyetiniz varsa, klima montajı ve tamiri çok cazip bir alan. Saatlik ücret 100 avronun üzerinde. Tabii, çalıştıracak usta bulabilirseniz.

Ancak Avrupa’daki mesele işgücü piyasasının katılığıyla sınırlı değil. Öncelikle kıtada binalar eski. Avrupalılar da vatandaşlarından çok tarihi binalarını korumayı tercih ettikleri için bu binalara klima takmak çok zor. Eğer bina bir şekilde koruma altındaysa, klima takmadan önce belediyeden, anıtlar kurulundan izin alınıyor. Koruma altında olmayan binalarda ise binanın dış görünümü değişeceği için kat maliklerinin çoğunluğundan izin alınması gerekiyor. Yani hem işgücü piyasası hem de klima takma işi lüzumsuz yere çok fazla kurala tabi kılınmış durumda.

2005’te Ankara’da Rekabet Kurumu’nda işe başladığımda her mayıs ayında aynı tartışma hasıl olurdu. O zamanlar kurumun şirketlerden alınan harçlardan oluşan geniş bir bütçesi vardı. Kurul her yıl -özellikle yargı kökenli üyelerinin tercihiyle- bütün çalışanların odalarına klima takılmasını reddedip kalan parayı sene sonunda merkezi bütçeye aktarırdı. Nitekim, o dönemki Cumhurbaşkanı Sayın Ahmet Necdet Sezer de Anayasa Mahkemesi Başkanı olduğu dönemde üyelerin odalarına klima taktırmayıp bütçeyi sene sonunda iade etmişti. Geçen sene bu durumu, Singapur’un kurucusu Lee Kuan Yew’in “Singapur’u bir bataklıktan dünyanın en zengin ülkesi haline nasıl getirdiniz?” sorusuna “İlk iş devlet dairelerine klima taktırdım.” cevabıyla mukayese eden sosyal medya paylaşımım linçlenmişti.

Medeniyet nedir? Bize kurallara ve kurumlara bağlı olmak diye öğretmişlerdi. Avrupa’nın klima ile imtihanını izleyince düşünüyorum da galiba medeniyet aslında “adapte olabilme gücü”ymüş. Dünya hızla değişiyor. Eğer güçlü kurallarınız ve kurumlarınız olmasına rağmen bunlar değişime adapte olamazsa, bir müddet sonra geri kalırsınız. Klimanın politik ekonomisini inceleyince, --daha birçok konu gibi-- sanayimizin hizmetlerle imtihanını da bu çerçevede değerlendirebileceğimizi görüyorum. Eski paradigmalara takılıp yeni dünyada rekabetçi olamayız. O nedenle gelin, klimalarımızı açıp adaptasyon üzerine düşünelim!

Altın piyasası bu hafta adeta duygu fırtınası yaşadı. Ons altın fiyatı birkaç gün içinde 4.200 dolar ile 4.000 dolar arasında sert dalgalanarak yatırımcısına oldukça geniş bir alım-satım marjı sundu. Piyasada yaşanan bu yüksek oynaklık, altın yatırımcılarının yön bulmakta ne kadar zorlandığını bir kez daha ortaya koydu.

Hafta başında yatırımcılar, ABD ile İran arasındaki gerilimin yumuşayacağı, Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin azalacağı, petrol fiyatlarının normalleşeceği ve bunun sonucunda ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni bir faiz artırımına ihtiyaç duymayacağı beklentisini fiyatladı. Bu iyimser hava, petrol fiyatlarını aşağı çekerken altın üzerindeki faiz baskısını da azaltarak fiyatların yeniden toparlanmasını destekledi.

Altını destekleyen bir diğer önemli unsur ise merkez bankalarının güçlü talebi olmaya devam ediyor. Dünya Altın Konseyinin yayımladığı 2026 Merkez Bankası Altın Rezervi Anketi’ne göre, merkez bankalarının yüzde 89’u önümüzdeki on iki ay içinde altın rezervlerini artırmayı planlıyor. Son yıllarda jeopolitik risklere karşı rezerv çeşitlendirmesini hızlandıran merkez bankalarının bu eğilimini sürdürmesi, altın fiyatları açısından önemli bir yapısal destek oluşturuyor.

Ancak hafta içerisinde yaşanan iki önemli gelişme, piyasalardaki iyimser havayı kısa sürede tersine çevirdi ve ons altının yeniden 4.000 dolar seviyesine doğru çekilmesine neden oldu.

ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırıları

ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ardından piyasalarda ilk tepki yine enerji fiyatlarında görüldü. Brent petrol yüzde 1 yükselerek varil başına 78,80 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1,01 artışla 74,26 dolara çıktı.

Asıl endişe ise petrol fiyatlarının bugünkü seviyesinden çok, arz güvenliğinin yeniden risk altına girmesi oldu. Goldman Sachs, İran’da yeni bir gerilimin petrol arzındaki toparlanmayı sekteye uğratabileceği uyarısında bulunurken, müzakerelerin devam etmesi hâlinde sevkiyatların temmuz sonuna kadar toparlanmasının beklendiğini ifade ediyor. Ancak görüşmelerin başarısız olması ve tanker saldırılarının yeniden tırmanması durumunda petrol akışının tekrar azalabileceğine dikkat çekiyor.

Dolayısıyla piyasaların yakından izlediği konu artık yalnızca petrol fiyatı değil; Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve küresel enerji arzının sürdürülebilirliği.

NATO Zirvesi ile güvenlik riskleri yeniden fiyatlandı

Haftanın ikinci önemli gelişmesi ise NATO Zirvesi’nde alınan kararlar oldu. Zirvede yalnızca mevcut güvenlik riskleri değerlendirilmedi. Aynı zamanda savunma harcamalarının artırılması, yeni silah anlaşmalarının hayata geçirilmesi ve askeri iş birliklerinin güçlendirilmesi yönünde önemli kararlar alındı.

Bu gelişmeler, küresel ekonomiye önemli bir mesaj veriyor: Dünya ekonomisi artık geçici jeopolitik krizleri değil, uzun süre devam edebilecek bir güvenlik ve silahlanma dönemini fiyatlamaya başlıyor.

Artan savunma harcamaları ve askeri yatırımlar, enerji ve stratejik emtia talebini canlı tutarken petrol başta olmak üzere emtia fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Bunun doğal sonucu ise küresel enflasyon beklentilerinin yeniden yükselmesi oluyor.

Üstelik bunun bir de maliye politikası boyutu bulunuyor. Pandemi sonrasında zaten yüksek bütçe açıklarıyla karşı karşıya kalan gelişmiş ekonomiler, şimdi milyarlarca dolarlık ilave savunma harcamalarını finanse etmek zorunda kalacak. Daha yüksek bütçe açıkları daha fazla kamu borçlanmasını, artan kamu borçlanması ise uzun vadeli tahvil faizleri üzerinde yukarı yönlü baskıyı beraberinde getiriyor.

Merkez bankalarının enflasyonla mücadeleyi sürdürmek zorunda kalmaları da politika faizlerinin beklenenden daha uzun süre yüksek seviyelerde kalmasına neden olabilir.

Altının karşı karşıya olduğu paradoks

Tam da bu noktada altın piyasasının en önemli paradoksu ortaya çıkıyor. Jeopolitik riskler ve savaşlar normal şartlarda yatırımcıları güvenli liman olarak altına yönlendirir. Ancak aynı savaşların petrol fiyatlarını yükseltmesi, küresel enflasyonu beslemesi ve merkez bankalarını yüksek faiz politikasını sürdürmeye zorlaması altın açısından tam tersi bir etki yaratabiliyor. Çünkü altın faiz veya temettü geliri sağlayan bir yatırım aracı değildir. Faiz oranlarının yükselmesi veya uzun süre yüksek kalması, altın elde tutmanın fırsat maliyetini artırır. Bu nedenle tahvil faizlerindeki yükseliş, özellikle büyük kurumsal yatırımcıların yeniden faiz getirisi sunan finansal varlıklara yönelmesine neden olabilir.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde altının yönünü yalnızca Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler belirlemeyecek. ABD’nin İran politikası, NATO’nun güvenlik stratejisi, petrol fiyatlarının seyri, küresel enflasyon beklentileri ve Fed başta olmak üzere merkez bankalarının faiz kararları birlikte değerlendirilecek.

Kısacası yatırımcıların yalnızca savaş haberlerini değil, bu savaşların petrol fiyatlarını, petrol fiyatlarının enflasyonu ve enflasyonun da faizleri nasıl şekillendireceğini yakından takip etmeleri gerekecek. Altının yönünü belirleyecek esas zincir artık tam da burada başlıyor.

Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) resmi internet sitesinde 2 Temmuz 2026 tarihinde, Guillaume Benoit ve Christophe Jakubyszyn tarafından 24 Haziran 2026’da AMB Başkanı Christine Lagarde ile gerçekleştirilen röportaj yayımlandı.

Aslında geçtiğimiz hafta bu röportaja ilişkin yazmak istemiştim; fakat PMI rakamlarının açıklandığı hafta ile çakışınca, bu röportajın içeriğinde önemli gördüğüm noktaları ekonomik takvimin görece rahat olduğu bu haftaya sarkmasında kendimce bir engel görmedim.

AMB Başkanı Christine Lagarde ile yapılan röportaj, çokça eleştiri konusu olan 11 Haziran 2026’da alınan faiz artırım kararından tutun da dijital Euro uygulamasına, Çin ile olan ilişkilerden, Fransa Cumhurbaşkanlığı’na kadar birçok önemli konuyu kapsaması açısından önemli bir röportaj.

Yakından takip edenler hatırlayacak; AMB 11 Haziran 2026’da faiz artırımına gitti. Bu karardan sadece 10 gün sonra ABD ve İran’ın kalıcı barış öncesinde 60 günlük bir ateşkes anlaşmasına vardığı açıklandı. İşte bunun üzerine AMB, faiz artırımında erken davrandığı için eleştirildi.

Lagarde: elimize ulaşan tüm veriler analizimizi doğruladı

Röportajda bu kararın doğru olup olmadığı Christine Lagarde’a sorulmuş.

Lagarde verdiği cevapta kararın arkasında durarak, “Doğru kararı verdiğimizden eminiz. Daha Nisan ayında, Yönetim Konseyi üyelerinin büyük çoğunluğu karar almaya hazırdı. Ancak o aşamada henüz gerekli tüm bilgilere sahip değildik. O tarihten bu yana elimize ulaşan tüm veriler analizimizi doğruladı. Şu anda ekonominin geri kalanına yayılan ve dolaylı etkilerini şimdiden görebildiğimiz dış kaynaklı bir arz şokuyla karşı karşıyayız.

Henüz gerçekleşmemiş olsalar da, ikincil etkilerin riskini yakından takip ediyoruz. Enerji ve gıda hariç enflasyon hızlanarak yüzde 2,2'den yüzde 2,5'e yükseliyor. Bu durum kısmen, öngörülen yüzde 3'lük orana kıyasla yüzde 3,5 artış gösteren hizmet fiyatlarından kaynaklanmakta. Yükselen enflasyon, artan hizmet fiyatları ve 2026 için yüzde 3, 2027 için yüzde 2,3 ve 2028 için de yüzde 2'lik enflasyon öngörüleri söz konusuyken, para politikası kararı gayet net görünüyor,

Üstelik bu durum, mart ayında sunduğumuz ‘olumsuz’ ve ‘şiddetli’ senaryolara ek olarak değerlendirdiğimiz daha iyimser senaryoda, savaşın sona ermesi, Hürmüz Boğazı'nın hızla yeniden açılması, petrol fiyatlarının düşmesi durumunda dahi geçerliliğini koruyor” diye cevaplamış.

Lagarde, piyasanın ve birçok ekonomistin aksine, ateşkes sürecine girilmiş olsa bile yükselen enflasyonun sonrasında kontrol altına alınmasından endişe duyulduğu için faiz artırım kararının doğru bir karar olduğunu savunuyor. Tabii, geçmişte Pandemi döneminde geç kalındığında ortaya çıkan durumu bugün çok az kişinin hatırladığını düşündüğümüzde, geç kalmanın yarattığı manevi baskının da bu kez faiz artırım kararında etkili olduğunu yine Lagarde’ın önceki konuşmalarından biliyoruz.

Fakat yine bir kez daha belirtmekte fayda var. ABD ve İran arasında varılan mutabakat nihai bir barış anlaşması değil. 60 günlük süre Trump’ın içinde yer aldığı bir gerçeklikte çok fazla şeyin olabilmesi için epey uzun bir süre.

Nihai bir barışın, tehlikeye düştüğü günlerden geçiyoruz

7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan Başkan Trump düzenlenen basın toplantısında, İran ile ateşkesin bittiğini söyledi. İran ise ABD tarafının mutabakatı ihlal ettiğini belirtti.

Kalıcı ateşkesin, yani nihai bir barışın, tehlikeye düştüğü günlerden geçiyoruz.

AMB’nin faiz kararını değerlendirirken, oynak zeminde hareket eden siyasi gelişmeleri de dikkate almak gerektiğini düşünüyorum.

Öte yandan, parasal sıkılaşmanın en olumsuz sonucu elbette ekonominin yavaşlaması.

Röportajda bu kez, gerçekleştirilen sıkılaşmanın ekonomiyi aşırı yavaşlatma riski olup olmadığı da sorulmuş.

Lagarde bu soruya; “Büyüme tahminimizi sadece 0,1 puan aşağı yönlü revize ederek Mart ayındaki yüzde 0,9 seviyesinden Haziran ayında yüzde 0,8'e çektik. İşsizlik oranı tarihsel olarak en düşük seviyelerine yakın seyrediyor ve işgücüne katılım artmaya devam ediyor. Kabul etmek gerekir ki bu artış daha yavaş olsa da yine de sürüyor. Finans sektörü; güçlü sermaye yapısına sahip bankalar ve önemli bir finansal istikrarsızlık riskinin bulunmaması sayesinde sağlam bir görünüm sergiliyor. Büyüme tahminlerimizi biraz daha düşürmeyi değerlendirdiğimizi belirtmeliyim. Ancak Haziran ayı ekonomik projeksiyonlarına katkıda bulunan ulusal merkez bankaları, ekonomik faaliyette yeterli büyüme sinyalleri gözlemlediler.’’ Diyerek ekonomide bir yavaşlama beklenmesinin doğal olduğunu, ancak aşırı bir yavaşlamanın sinyalini almadıklarını söylüyor.

Son gelen Haziran ayı PMI verisi de aslında bunu doğruluyor.

En güncel S&P Global Avrupa Sektör PMI verilerine göre, Haziran ayı sonuçları, takip edilen 19 sektörden 12'sinde faaliyetlerde artışın kaydedilmesiyle Şubat ayından bu yana en fazla sayıda sektörün büyüme bölgesinde yer aldığına işaret etmiş durumda. Bu durum, yalnızca yedi sektörün üretimde artış gösterdiği ve son 12 ayın en düşük seviyesinin kaydedildiği mayıs ayındaki tablodan farklılık gösteriyor.

Haziran ayında, faaliyet artışı sıralamasında ilk sırada “yazılım ve hizmetler sektörü’’ yer almış. Üretim artışı haziranda üç yılın en yüksek seviyesinde gerçekleşmiş. Teknoloji kategorisinin diğer bir kolu olan teknoloji ekipmanları sektöründe de üretim seviyelerinde belirgin bir artış kaydedilmiş. Buna karşılık, haziran ayında daralma hızının belirgin şekilde artmasıyla ulaştırma sektörü sıralamanın en alt basamağına gerilemiş. Üretimdeki bu sert düşüş, Ekim 2022'den bu yana kaydedilen en hızlı gerileme olarak kayıtlara girmiş durumda.

Avrupa’da zayıf talep koşulları, haziran ayında tüketici hizmetleri kategorisinde performansın yine durgun seyretmesine yol açmış. Fakat tüketici malları sektörü, bünyesindeki üç alt sektörün (otomobil ve otomotiv parçaları, içecek ve gıda ile ev ve kişisel kullanım ürünleri) tamamında üretimin yeniden artışa geçmesiyle daha iyi bir performans sergilemiş durumda.

Fiyat cephesinde ise haziran ayında takip edilen 19 sektörün tamamında maliyet yükleri artmaya devam etmiş. Bununla birlikte, 16 sektörde girdi fiyat enflasyonunun daha ılımlı bir hızda seyrettiği görülüyor. İşletme giderlerindeki en sert artışlar makine ve ekipman, teknoloji ekipmanları ve kimyasallar firmalarında yaşanmış. Kasım 2022'den bu yana ilk kez, takip edilen tüm sektörlerde nihai ürün fiyatlarında da artış kaydedilmiş. Satış fiyatlarındaki en hızlı yükseliş ise kimyasallar sektöründe gerçekleşmiş.

Sektörlerin büyük çoğunluğu küçülme eğilimini sürdürüyor

Öte yandan, haziran ayında 13 sektörde istihdamdaki belirgin azalmayla birlikte sektörlerin büyük çoğunluğu küçülme eğilimini sürdürüyor. Yeni siparişlerdeki daha hızlı düşüşe paralel olarak, istihdamda en belirgin gerileme medya sektöründe yaşanmış.

“Gelecek toplantılardan birinde daha fazla sıkılaşma beklemeli miyiz?” sorusuna ise Lagarde, klasik bir şekilde, her para politikası toplantısı sonrası artık geleneksel hale geldiği şekliyle, “Enflasyon görünümü ve buna ilişkin riskler, gelen ekonomik ve finansal veriler, temel enflasyon dinamikleri ve para politikası aktarımının gücüne dair değerlendirmelerimiz ışığında her toplantıda bir karar alıyoruz” şeklinde cevap vermiş.

Gelecek toplantıların neler getireceğini hep beraber takip edeceğiz.

1- SORUN: Dünyada saygın ülkeler arasında olmak, küresel arenada saygın marka sahibi içinde olmayı da zorunlu kılar. Milli geliri 16’ncı sırada iken bilişim, teknoloji, savunmada daha alt sıralara tahammül edemeyiz. Nitekim küresel riskler gösterdi ki gelirden önce savunmada ilk 10’a girilmeli.

2- ETKİSİ: Marka nasıl olunur? Çok basit; itibarını dünya ölçeğine taşıyarak… Peki, bunu nasıl sağlarız? Sadece PR (basın ve halkla ilişkiler) veya reklam yeterli mi? Yetmez. PR, mezar taşına senin yazdıkların ise itibar; meleklerin Allah katında senin hakkında söyledikleridir. Beğenilmelisin…

KURUMUN İTİBARINI KİFAYETSİZ KURUMSALCIYA BIRAKMAYIN

3- ÇÖZÜM: Küresel itibara doğru giden altın değerinde kurum ve şirketlerimiz var Türkiye’de… Ne yazık ki bırakın itibarlarını yönetmeyi, bilinirliklerini dahi gerektiği kadar sağlayamıyoruz. Yığınca sebep arasında; şirketlerin kurumsal iletişimcilerinin kifayetsizlikleridir. Bu; büyük bir eksiklik…

4- YÖNTEM: Bunların yetersizliği, şirketlerimizin marka sürecini yavaşlatıyor, krediye ulaşımın aksatıyor, iyi şartlarda ortaklık kurmasını engelliyor, halka açılma, hisse değeri, beşeri sermaye cazibesi, ihracat alanlarında “potansiyellerine erişmesine” engel oluyor. Yazık oluyor şirketlere…

2 SORU 2 CEVAP / Kurumsalcılara dair…

Kurumsalcı neden çok önemli?

İşini iyi yapanları özenle ayrı tutarak diyorum ki ey patronlar, itibarınızı, markanızı yöneten kurumsal iletişimcilerinize dikkat ediniz. Proje üretmiyor, sizi idare etmekle yetinip yan gelip yatıyor olabilirler.

Kötü kurumsalcı nasıl anlaşılır?

Kurumun bilinirliği ile ahenkli beğenilirliğini artırmak, sosyal medya dâhil dünyanın “değer katan” bir haberi kovaladığı dönemde bunlar, büyük ihtimalle sizin gözünüzü boyayan işlerle uğraşıyorlardır.

NOT

İTİBARINIZI YÖNETMEKTEN DEĞERLİ İŞİNİZ VAR MIDIR?

Yarım asırdır ekonomi haberciliği yaparım. Kötülerin yanı sıra çok kaliteli kurumsal iletişimciler tanıdım. Kurumu, şirketi ile medya arasında gerçek köprü gibi oldular. Öncelikle “yönetilebilir haber” peşinde olmayıp, kurumun iletişim ihtiyacı için yapıcı davrandılar, iletişimi “diri” ve “duru” tuttular.

KURUMSALCI LÛGATI

Kifayetsiz kurumsalcı: Patronun yağcısı, medyanın rüşvet dağıtıcısı, mala davara faydası olmayan

Gerçek kurumsalcı: sizin itibar açlığınızı gidermek için haber çıkartan frapan elemanlar değildir

İtibar yönetimi: Bilinirlik reklamla artsa da beğenirlik ancak insanların nezdinde itibarla yükselebilir

Sosyal sorumluluk: Topluma katkı sunan projeler ile kurumun toplumsal fayda üretme yöntemi

Buna göre bankalar haziran sonu itibarıyla bir aya kadar vadeli mevduata yüzde 46,63, üç aya kadar vadeliye yüzde 49,20, altı aya kadar vadeliye yüzde 48,60, bir yıla kadar vadeliye yüzde 45,90, bir yıl ve daha uzun vadeliye yüzde 42,06 faiz uyguluyor. Bu oranların brüt olduğunu da hatırlatayım.

Bu verilere göre üç aya kadar vadeliye yüzde 49’un üstünde faiz uygulanıyor ama bakarsınız bir sonraki vade yenilemede bu oran epeyce gerilemiş olabilir. Bir yıla kadar vadeli yüzde 46 ama sonraki yenilemede bu faiz de değişebilir.

Beş yıl garantili yüzde 38

Peki size şimdiden beş yıl için yüzde 38’lik garanti faiz teklif edilse kabul eder misiniz?

Bankalar da devlet gibi sağlamdır tabii ki ama hem de bu faizi, yani yüzde 38’i bir de devlet teklif etse?

Ediyor zaten… Hazine beş yıl vadeli ve yaklaşık yüzde 38 faizli borçlanıyor. Üstelik bu faiz zaman içinde değişiklik göstermeyecek bir faiz. Vade sonuna kadar garanti.

Hazine’nin 17 Haziran ve 8 Temmuz ihraç tarihli son iki borçlanmasında yaklaşık beş yıllık dönem için yıllık bileşik faiz yüzde 37,94 ve yüzde 37,97 düzeyinde oluştu.

Hazine’nin daha kısa vadeli borçlanmalarındaki faiz ise daha da yüksek. Örneğin yine 17 Haziran ihraç tarihli 637 gün vadeli kağıt tam yüzde 41,93 faizle ihraç edildi. Zaten bu faiz bu yıl içinde oluşan en yüksek faiz.

Üstelik bu ihaleler TL cinsi sabit faizli senet ihaleleri. Hazine sabit faizli olmayan bir dizi borçlanmaya daha gidiyor. TÜFE’ye endeksli, döviz cinsinden, altına endeksli borçlanmalar gerçekleştiriliyor. Bu borçlanmalardaki faiz zaman içinde başlangıçta öngörülene göre daha yüksek oluşabileceği gibi gelişmelerin olumluya dönmesi durumunda çok daha düşük de olabilir, böyle bir olasılık var.

Ancak sabit faizli ihaleler, adından da belli, faizin şimdiden kesinleştiği ihaleler…

Hazine örneğin 8 Temmuz ihraç tarihli kağıdı 16 Nisan 2031 vadeli sattı. Altı ayda bir kupon ödemesi yapılacak ve bu kağıdın yıllık bileşik faizi biraz önce de belirttiğim gibi yüzde 37,97. Bu faiz artık kesin.

Enflasyon seneye Merkez Bankası’nın resmi hedefi olan yüzde 15’e inse de, sonraki yıllarda tek haneli düzeylere gelinse de faiz yüzde 37,97 üzerinden ödenmeye devam edilecek.

Yok eğer tersi olur ve önümüzdeki beş yıl boyunca yıllık enflasyon bu düzeyin altına inmezse Hazine bu borçlanmadan kârlı çıkacak.

Ama iyi de bir yandan enflasyonun indirilmesi için uğraşıldığı mesajı verilirken diğer yandan böylesine yüksek faize razı olunması… Tabii ki büyük bir çelişki ama Hazine de çaresiz, borç bulabilmek için bu faize razı olmak durumunda.

Eğilim fena bozuldu 

Hazine’nin TL cinsi sabit faizli senet ihraçlarına ilişkin veri seti 2003 yılına kadar geri gidiyor. Dolayısıyla elimizde 23 yıl 6 aylık veri bulunuyor.

Bu dönemde en yüksek faiz yüzde 45,44 ile 2003 yılında oluştu. Ama 2003’ün kendine özgü koşulları vardı. O yıl hâlâ 2001 krizinin etkileriyle uğraşılıyordu.

Dolayısıyla 2003’ü biraz ayrı düşünerek değerlendirme yapmak gerekiyor. İşte zaten 2003 hariç tutulduğunda en yüksek faizin son yıllarda verildiği ve rekor oranın 2025’te ortaya çıktığı gözleniyor. 2025 yılındaki sabit faizli borçlanmaların ortalama faizi yüzde 39,31 oldu.

Faizin nasıl çanak eğrisi çizdiği hem yıllık faizin seyrinden, hem de üç dönemli hareketli ortalamadan kolaylıkla görülebiliyor.

En düşük ve en yüksek oranlar

2003 yılının ocak ayından bu yılın haziran ayına kadar olan dönemde en yüksek faizin 2003’te oluştuğunu belirttim. Her ne kadar o yılın ortalama faizi yüzde 45,44’e inmişse de bazı aylardaki faiz yüzde 57’nin de (nisan yüzde 57,44) üstünde oluştu.

Ama bir kez daha vurgulamak gerekiyor, 2003 yılı bu dönemin istisnai bir yılı.

Faiz daha sonra öyle bir geriledi ki, 2013 yılının ikinci yarısında yüzde 8’in bile altına düştü. On yılda yüzde 57’lerden yüzde 7’lere inildi.

Faiz daha şunun şurasında 2020’nin yaz aylarında da tek hanelerde, yüzde 9’larda seyretti.

Şimdi niye bu duruma gelindiği sorusunun yanıtı belli. 2021’de başlatılan faiz indiriminden sonra zorlama bir şekilde Hazine’nin borçlanma faizi de bir süre düşük kaldı ama 2023 ortasından itibaren tırmanış başladı ve bugünkü düzeylere gelindi.

BASBAŞ’ta bölgenin kurucu ortağı olan Ege Serbest Bölgesi Kurucu ve İşleticisi A.Ş. (ESBAŞ) Yönetim Kurulu Başkan Vekili, Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Faruk Güler, Bergama Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Lütfi Kolat, Meclis Başkanı Onur Kayalıoğulları, BASBAŞ Yabancı Yatırımlar Kıdemli Danışmanı, Emekli Büyükelçi Ümit Yalçın’la buluştuk.

Dr. Faruk Güler, BASBAŞ’ı gezerken anlatmaya başladı:

-          BASBAŞ, ihracatı artırmak, yeni iş alanları yaratmak, yatırımları çoğaltmak için yerli ve yabancı sermayeye yeni yatırım alanları kazandırmak hedefiyle Türkiye’nin 19’uncu serbest bölgesini kurmak ve işletmek amacıyla 2022 yılında bu yana faaliyet gösteriyor.

“Batı Anadolu Serbest Bölgesi”nin büyüklüğüne işaret etti:

-          Burası 2 bin 500 dönüm, yani 2.5 milyon metrekare. Burada 150 dolayında şirketin yatırım yapabileceğini öngörüyoruz.

Kaya Tuncer’in 1989 yılında kurduğu ESBAŞ’taki 35 yıllık tecrübeyi arkalarına alarak kurdukları BASBAŞ’ın web sayfasında yer verdikleri çağrıyı özetledi:

• Küresel ekonominin dalgalı seyrinde, üretim gücünü rekabet üstünlüğüne dönüştürmek artık sadece bir strateji değil, bir zorunluluktur. Bu zorunluluğu rekabet üstünlüğüne çevirmek isteyen cesur yatırımcılara BASBAŞ’ta eşsiz fırsat sunuyoruz.
• Dünyada çok az yer; Avrupa, Asya, Ortadoğu ve Kuzey Afrika gibi 4 büyük ekonomik havzanın kesişme noktasında, 1.8 milyar insanın bulunduğu ve toplamda 35 trilyon dolarlık GSMH’ya bu kadar yakın, entegre ve ulaşılabilir üretim merkezi sunabiliyor.
• İşte bu nedenle Türkiye’nin en gelişmiş kentlerinden biri olan İzmir’in, tarih boyunca uygarlıkların gözbebeği olmuş antik Bergama kentinin kalbinde kurulan BASBAŞ, sadece bir yatırım alanı değil, yarının dünyasını şekillendirecek üretimin yeni adresidir.

BASBAŞ olarak uzun ve detaylı fizibilite çalışmaları yaptıklarını bildirdi:

-          En doğru lokasyonu arayan yatırımcılara, tam isabet bir adres sunmak için yola çıktık. Deniz, kara ve hava yollarının kesişim noktasında Batı Anadolu Serbest Bölgesi’ni kurduk.

Batı Anadolu Serbest Bölgesi’nin her anlamda geleceğe açılan bir kapı olduğunu kaydetti:

-           İzmir gibi eğitimli, üretken ve dinamik 4.5 milyonluk nüfusa sahip, Marmara ile Ege’nin gelişmiş tedarik ve yan sanayi altyapısına entegre bu bölgeden 1915 Çanakkale Köprüsü ile Avrupa’ya en hızlı kara yoluna, Aliağa Nemrut Körfezi limanları ile dünyaya bağlanılabiliyor.

Yatırım parsellerinin büyüklüğünü sorduk, şu yanıtı verdi:

-          10 bin metrekareden 300 bin metrekareye kadar ihtiyaca uygun parseller oluşturabiliyoruz. Ayrıca kullanıma hazır, kiralanabilecek üretim tesisleri de yaptık.

Dr. Faruk Güler’ın BASBAŞ’ın web sayfasındaki sunuş yazısından hedeflerine baktım:

-          Devlet teşvikleri, vergisel avantajlar ve hızlı izin süreçleriyle yatırımcılara kolaylık sağlayan Batı Anadolu Serbest Bölgesi’nde tam kapasiteye ulaşıldığında yıllık 4 milyar doların üzerinde ticaret hacmi, 2 milyar dolar ihracat ve 20 bin kişilik istihdam hedefleniyor.

Dr. Güler, BASBAŞ’ı gezerken ihracatla ilgili hedeflerini yükseltti:

-          ESBAŞ’da 200 firma var. Serbest bölgenin en önemli kurallarından biri üretimin yüzde 85’inin ihraç edilmesi. ESBAŞ’tan bugün yılda 3.5 milyar dolarlık ihracat gerçekleşiyor. 25 yılda bu seviyeye gelindi. BASBAŞ’ta 10 yılda 3-3.5 milyar dolarlık ihracata ulaşılır.

Yatırımcı adaylarını serbest bölge kriterlerine göre incelediklerini vurguladı:

-          BASBAŞ’a gelecek yatırımcıların serbest bölgelerde uygulanan teşviklerden yararlanması söz konusu olacak. Yatırımcıların o teşvikleri hak edecek yapıda olup olmadığına titizlikle bakıyoruz. Bakanlığa ondan sonra başvuruyu yönlendiriyoruz.

BASBAŞ’ta altyapı yatırımlarının yarısından fazlasını tamamladıklarını aktardı:

-          Şu anda 3 şirket burada üretim yapıyor. Kiralık binalara yerleşip kolları sıvadılar. 2 şirket daha Ağustos ayında gelecek. Aslında 6 yatırımcı gelmiş sayılır.

En az 10 yatırımcı ile sıcak görüşmelerin sürdüğüne işaret etti:

-          Bu yılın sonuna kadar 5 firma daha BASBAŞ’ta yatırımına başlamış olur.

Ticaret Bakanı Prof. Ömer Bolat, Ankara Sanayi Odası (ASO), Ankara Ticaret Odası (ATO) ve Ankara Ticaret Borsası ile birlikte düzenlediğimiz “Ekonomi Zirvesi”nde ASO Başkanı Seyit Ardıç’ın, “Ankara’da bir serbest bölge kurmak istiyoruz” talebini dinleyince şu değerlendirmeyi yaptı:

-          Türkiye’de şu anda 19 serbest bölge faaliyette. Başarıda ilk sırada ESBAŞ yer alıyor…

Dr. Faruk Güler liderliğindeki ESBAŞ’ın aynı başarıyı BASBAŞ’ta da yakalayabileceğinin işaretleri görülüyor…

Yatırım ortamı uygunsa yabancı da yerli de geliyor, bunu BASBAŞ’ta görüyoruz

ESBAŞ ve BASBAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili, Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Faruk Güler, BASBAŞ’ta üretime başlamış şirketlerden birinin önünde durdu:

-          Bu yatırımcıyı Hollanda’da bulduk. BASBAŞ’ı anlattık. Türkiye’nin avantajlarını ortaya koyduk. Elbette eksikleri saklamadık. Avantajlar daha ağır bastı ve yatırıma geldi.

Bu noktada şu saptamayı yaptı:

-          Ekonomide uzun süren bir sıkıntılı dönem yaşadık, yaşıyoruz. Bu ortamda genelde, “Kimse yatırıma gelmiyor. Kimse yatırım yapmıyor. Yaprak kıpırdamıyor” sesleri yükseliyor. Oysa yatırım ortamı uygunsa yabancı da geliyor, yerli de geliyor. BASBAŞ’ta bunu görüyoruz.

Yatırım ihtiyacının en zor koşullarda bile görüldüğünü kaydetti:

-          Sürdürülebilir işi olanlar en sıkıntılı ortamda bile yatırım yapmaktan geri durmuyor.

BASBAŞ’ın dış tanıtımına emekli büyükelçi Ümit Yalçın liderlik ediyor

BASBAŞ’ın yönetim merkezine doğru yürürken önceki Londra Büyükelçimiz Ümit Yalçın’la karşılaştık, sordum:

-          Sayın Büyükelçim, hayırdır?

Ümit Yalçın, yanıtladı:

-          Londra’da görevim tamamlandığında emekli oldum. İzmir’e yerleştim. Faruk Bey’le (Güler) yolumuz kesişti, BASBAŞ’a Yabancı Yatırımlar Kıdemli Danışmanı oldum.

ESBAŞ ve BASBAŞ Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Faruk Güler, emekli büyükelçi Ümit Yalçın’la yollarının kesişmesini şöyle anlattı:

-          Ümit Bey İzmir’e yerleşmiş, bir süre sonra da “Bir şeyler yapsam iyi olacak” diye düşünmeye başlamış. Ortak bir arkadaşımız aracılığıyla buluştuk, sohbet ettik. Frekanslarımız tuttu. Kendisine anında teklif ettim, sağ olsun danışmanlığımızı kabul etti.

Ümit Yalçın’ın BASBAŞ’ın yurt dışındaki tanıtımlarında liderlik yaptığını belirtti:

-          Dünyada yatırım ortamı zayıf. Ülkemizde de aynı durum söz konusu. Biz bu ortamda Ümit Bey’in liderliğindeki ekibimizle Türkiye’nin avantajlarını, eksiklerini de gizlemeden anlatıyoruz.

Şu noktanın altını çizdi:

-          BASBAŞ’ı yurt dışında tanıtırken Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin de desteğini görüyoruz. Kendileriyle çok yakın çalışıyoruz. Ayrıca Ticaret Ataşelerimiz de bize yardımcı oluyor.

ESBAŞ, ihracat liginde birçok ili geride bırakıyor

ESBAŞ ve BASBAŞ Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Faruk Güler, ESBAŞ’ın Türkiye’nin ihracatındaki yerine değindi:

-          ESBAŞ, Ege Bölgesi’nin toplam ihracatında yüzde 11, İzmir’in ihracatında da yüzde 26 paya sahip. 3.5 milyar dolarlık ihracat sıralamada bizi yukarıda tutuyor.

Ardından ekledi:

-          ESBAŞ, Türkiye ihracat liginde birçok ilimizi geride bırakıyor. 10-11’inci sırada bulunuyoruz.

Bergama, BASBAŞ etkisini hissediyor

ESBAŞ ve BASBAŞ Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Faruk Güler, Bergama Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Lütfi Kolat ve Meclis Başkanı Onur Kayalıoğulları’na döndü:

-          Bergama, BASBAŞ’ın olumlu etkisini şimdiden hissetmeye başladı değil mi?

Lütfi Kolat yanıtladı:

-          Biz zaten olumlu katkı yapmasını bekliyorduk. Altyapı yatırımları başladığında etkiyi hissetmeye başladık. Şimdi yatırımlar da adım adım devreye giriyor. Olumlu etki daha da büyüyecek.

Türkiye'de son yıllarda hızla yükselen fiyatlar, alışveriş dengelerini de değiştirmeye başladı. Özellikle hazır giyim, ayakkabı, kozmetik ve elektronik gibi turistlerin yoğun harcama yaptığı ürün gruplarında fiyatların döviz bazında da yükselmesi, Türkiye'nin alışveriş destinasyonu olarak rekabet gücünü zayıflatırken, Türk tüketicilerinin ise yurt dışında daha fazla harcama yapmasına yol açıyor. Bankacılık verileri de bu tabloyu doğruluyor. Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) mayıs ayı verilerine göre yerli kredi kartlarıyla yurt dışında yapılan fiziki harcamalar mayıs ayında tarihi zirveye ulaştı. İşlem tutarı bir önceki aya göre yüzde 23 artarak 75,7 milyar TL'den 93 milyar 64 milyon TL'ye yükselirken, işlem adedi de 45,3 milyondan 52,1 milyona çıkarak bugüne kadarki en yüksek seviyesini gördü.

Bir yıllık artış yüzde 67’ye çıktı 

Son bir yıllık dönemde artış çok daha dikkat çekici oldu. 2025 Mayıs ayında 55,7 milyar TL olan yurt dışı harcamaları, bir yıl içinde yaklaşık yüzde 67 artarak 93,1 milyar TL'ye ulaştı. Aynı dönemde işlem sayısı da 40,4 milyondan 52,1 milyona yükseldi. Veriler, yurt dışı seyahatleri ile yabancı ülkelerdeki fiziksel mağazalarda yapılan kartlı harcamaların hız kesmeden arttığını gösterdi.

Yabancıların harcaması sınırlı arttı 

Buna karşılık yabancı kartlarla Türkiye'de yapılan alışverişlerde artış oldukça sınırlı kaldı. 2025 Mayıs ayında 41 milyar TL olan alışveriş tutarı, 2026 Mayıs ayında 48,4 milyar TL'ye yükselerek yalnızca yüzde 18 arttı. İşlem adedi ise aynı dönemde 10,3 milyondan 11,5 milyona çıkarak yüzde 11,6 yükseldi. İki veri birlikte değerlendirildiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Türk tüketicilerinin yurt dışındaki kartlı harcamaları hem işlem adedi hem de tutar bazında rekor seviyelere ulaşırken, yabancı turistlerin Türkiye'deki alışveriş harcamaları aynı hızda büyümüyor. Başka bir ifadeyle, Türklerin yurt dışına taşıdığı alışveriş talebi, turistlerin Türkiye'ye getirdiği alışveriş talebinden çok daha hızlı artıyor.

Yüksek enflasyon-döviz ilişkisi 

Sektör temsilcileri, bu eğilimin en önemli nedenleri arasında Türkiye'de yüksek enflasyon nedeniyle fiyatların döviz bazında da pahalı hale gelmesini gösteriyor. Özellikle alışveriş turizminin lokomotifi olan hazır giyim, ayakkabı, kozmetik ve elektronik ürünlerinde fiyat avantajının zayıflaması, turistlerin harcamalarını sınırlandırırken, Türk tüketicileri de alışveriş için yurt dışına yöneltiyor. Bu durum, Türkiye'nin uzun yıllardır sahip olduğu “uygun fiyatlı alışveriş ülkesi” konumunun yeniden güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

30 Euro'luk muafiyetin kaldırılması da durduramadı!

Benzer durum alınan önlemlere rağmen online dış ticarette de kendini gösterdi ve yurt dışından yapılan online alışverişlerde 30 Euro’luk gümrük muafiyetinin tamamen kaldırılmasına rağmen online harcamalardaki artış hız kesmedi. BKM verilerine göre yerli kartlarla yurt dışındaki internet sitelerinden yapılan harcamalar, 2025 Mayıs ayındaki 29,2 milyar TL seviyesinden 2026 Mayıs ayında 43,6 milyar TL'ye yükselerek bir yılda yaklaşık yüzde 49 arttı. Aynı dönemde yabancı kartlarla Türkiye'deki internet sitelerinden yapılan online alışverişler ise 15,9 milyar TL'den 19,5 milyar TL'ye çıkarak yaklaşık yüzde 23 büyüdü. Böylece Türk tüketicisinin yurt dışı e-ticaret harcamalarındaki artış, yabancı tüketicilerin Türkiye'deki online harcamalarının yaklaşık iki katı hızda gerçekleşti. Veriler, ithal ürünlere yönelik gümrük tedbirlerine rağmen yurt dışı e-ticaret talebinin güçlü seyrini koruduğunu, buna karşılık Türkiye’deki online perakendenin yabancı müşterilerden aynı ölçüde pay alamadığını ortaya koydu.

Yerlilerin online’da yurtdışına alışveriş turu harcaması arttı

BKM'nin mayıs ayı sektörel verilerine göre, onlineda yerli kartlarla yurt dışında en fazla harcama yapılan sektör seyahat harcamalarını da içeren hizmet sektörü oldu. 17,2 milyar TL’ye ulaşan sektörü 9 milyar TL ile seyahat acenteler/taşımacılık, 2,7 milyar TL ile konaklama, 1,6 milyar TL ile havayolu izledi. Perakendeyi kapsayan elektrik elektronik harcaması 1,8 milyar TL, giyim harcaması 1 milyar TL’ye ulaştı. Yabancılar ise onlineda yurtiçinden 9 milyar TL ile havayolu, 2,4 milyar TL ile konaklama 2 milyar TL ile de seyahat acentesi/taşımacılık harcaması yaptı. Perakende harcamaları ise yerlilerin yurtdışından yaptığı harcamaların 3’te 1'i oranında gerçekleşti.

Ancak zirve sonunda yayınlanan sonuç bildirisinin sadece altı maddeden oluşması - bu maddelerden birinin de Türkiye'ye zirve ev sahipliği teşekkürü olması-, NATO içinde ABD ile Avrupalı müttefikler arasındaki sıkıntıların hala devam ettiğinin somut göstergesi gibi. Bildirinin şifreleri şöyle;

Görüş ayrılıkları aşılamadı

Ankara zirvesinde NATO içinde özellikle savunma harcamaları, Ukrayna, ABD'nin Avrupa'daki rolü, Çin ve İran meselesi konusunda yaşanan görüş ayrılıkları aşılamamış görünüyor. Bu nedenle kısa tutulan bildiride  yalnızca üzerinde tam uzlaşı sağlanabilen ifadeler yer aldı. Bir anlamda "durum kurtarma bildirisi" yayınlanmış oldu.

Avrupa savunması NATO içinde güçlenecek

NATO Ankara Zirvesi'nin sonuç bildirisinde, Avrupa'nın ittifak içindeki rolünün güçlendirilmesi ön plana çıktı. Bildiride, "güçlü bir NATO'nun, güçlü bir Avrupa ile mümkün olduğu" vurgulanırken, Avrupalı müttefikler ile Kanada'nın ABD'yle birlikte İttifak'ın savunmasında daha fazla sorumluluk üstleneceği belirtildi. Bildiri, savunma sanayiinde iş birliğinin artırılması ve daha güçlü bir Avrupa'nın NATO çatısı altında ittifakın geleceğinde daha etkin rol üstlenmesini hedefleyen yeni döneme işaret etti. Bildirinin bu paragrafındaki ifadeler Türkiye açısından da kilit önem taşıyor. Avrupa'nın savunmasını güçlendirirken bunu NATO içinde mi yapacağı, yoksa AB'nin özerk bir savunma sistemi mi kuracağı tartışılıyordu. Ankara açısından, Avrupa savunmasının Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO ittifakı içinde güçlenmesi kritik önem taşıyor. Bildirinin bu yönde çıkmasında Türkiye'nin de katkısı büyük.

Çin çıktı, yapay zekâ bildiriye girdi

 Bildirgede dikkat çeken en önemli değişikliklerden biri, son yıllarda NATO metinlerinde öne çıkan Çin'e yönelik ifadelerin tamamen çıkarılması oldu. Bu tercihin altında da yine İttifak içinde Çin'e nasıl yaklaşılması gerektiği konusundaki kafa karışıklığının sürmesi yatıyor.

Bildirideki teknoloji başlığında ise NATO'nun "Transatlantik Savaş Bulutu" oluşturma çalışmaları ile güçlü yapay zekâ modellerinin askerî sistemlere entegrasyonu öne çıktı. Derin hassas vuruş kabiliyetleri, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler ile uzay ve siber yeteneklere yapılan vurgu da geleceğin savaş konseptinin artık dijital teknolojiler üzerine inşa edildiğini ortaya koydu.

Türkiye'yi memnun eden başlık: Savunma sanayisinde engeller kalksın

Ortak bildiride en dikkat çekici başlıklardan biri savunma sanayii oldu. Müttefikler 50 milyar doların üzerinde yeni savunma tedariki ve ortak projeler için taahhütte bulunurken, savunma ticaretindeki engellerin kaldırılması ve ortak üretim kapasitesinin artırılması hedefi de açık şekilde ifade edildi. Bu yaklaşım, NATO'nun yalnızca askerî bir ittifak değil, aynı zamanda ortak bir savunma üretim ekosistemi oluşturma arayışında olduğunu gösteriyor. Türkiye açısından ise bu madde, gerek ABD'nin gerekse Avrupalı müttefiklerin uyguladıkları silah ambargolarının kaldırılması yönünde önemli irade bildirimi olarak kayıtlara geçmiş durumda.

Ukrayna artık NATO ekosisteminin parçası

Bildirgede Ukrayna desteği de güçlü şekilde korundu. 2026 yılı için yaklaşık 70 milyar avroluk askerî yardım, eğitim ve ekipman desteği taahhüt edilirken, bu seviyenin en az 2027 yılında da sürdürülmesi hedefi kayda geçirildi. Üstelik ABD Başkanı Trump'ın Ukrayna'ya savunma füzeleri lisansı verilip, bu ülkede üretime geçileceğine ilişkin açıklaması, Ukrayna'nın artık "silah sağlanan" ülke olmaktan çıkarıp, NATO eko-sisteminin parçası olacağının işaretini verdi. Türkiye, Ukrayna'da kurduğu ortak dron    üretim tesisleri ile zaten bu yöndeki ilk adımları atan ülkelerden biriydi.

İran anlaşmazlığı aşılamadı

Ankara NATO zirvesinde İran savaşı konusunda ABD ile Avrupalı müttefikleri arasındaki anlaşmazlık da aşılamadı. Ancak "Trump'ı memnun göndermek" için olsa gerek, Avrupalılar bildiriye İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisine tam saygı gösterilmesi yönünde bir çağrı ifadesi koydular. Ancak Trump'ın Ankara'da zirve boyunca konuştuğu her ortamda Avrupa'ya yönelik "İran meselesinde ABD'yi yalnız bıraktılar" eleştirilerine rağmen Avrupalılar İran savaşına NATO'yu sokacak herhangi bir taahhüdün bildiriye yansımasına izin vermediler.

Avrupalılar bastırdı; yüzde 5 savunma harcaması koşulu bildiriye girmedi

Zirvenin en dikkat çekici eksiklerinden biri ise savunma harcamaları oldu. Lahey'de kabul edilen GSYH'nin yüzde 5'ine ulaşma hedefi bildirgede açık biçimde tekrar edilmedi. Bunun yerine daha muğlak ifadeler tercih edildi. Bu durumu, başta İspanya olmak üzere bazı ülkelerin hedefe mesafeli yaklaşmasının ve birçok Avrupa ülkesinin gerekli finansmanı nasıl sağlayacağı konusunda hâlâ net bir plan ortaya koyamamasının yansıması olarak değerlendirmek mümkün.

2027'de NATO zirvesi olacak mı?

Zirvenin ardından dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise gelecek yıl yapılacak NATO Liderler Zirvesi oldu. Sonuç bildirgesinde bir sonraki NATO liderler zirvesinin yeri ve tarihi konusunda herhangi bir taahhüt bulunmazken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte daha sonra zirvenin Arnavutluk'ta yapılacağını açıkladı. Ancak tarih verilmemesi, gelecek yıl liderler düzeyinde zirve yapılıp yapılmayacağı konusunda soru işaretlerinin devam ettiğini gösteriyor.

Ankara zirvesi İttifak içindeki anlaşmazlıkların kamuoyuna yansıtılmadan bitirilmesi ve sonuçta -kısa da olsa- herkesin imza attığı ortak bir bildiride buluşulması açısından bir başarı olarak nitelendirilebilir. Ancak önümüzdeki yıl Trump'ın hala ABD Başkanı olarak devam edecek olması nedeniyle, bir "yol kazası" olmaması için NATO liderler zirvesinin 2027'de yapılmaması ihtimali büyük.

F-35'te kapı aralandı, karar çıkmadı

Ankara'daki NATO Zirvesi, Türkiye-ABD ilişkilerinde uzun süredir kriz başlığı olan F-35 dosyasını yeniden gündemin en üst sıralarına taşıdı. Ancak zirveden çıkan tablo, sorunun çözüldüğünü değil, çözüm için siyasi iradenin ortaya konulduğunu gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamalar dikkat çekiciydi. Trump, F-35 satışı konusunda "Henüz tam olarak kararımı vermedim" derken, Erdoğan için "Bize birçok farklı şekilde yardımcı oldu. Eğilimim vermek yönünde" ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Reuters'ın "S-400'leri başka bir ülkeye gönderecek misiniz? Trump size F-35 konusunda ne söyledi?" sorusuna tek cümleyle yanıt verdi: "Bizi izlemeye devam edin."

Bu açıklamalar, tarafların kamuoyu önünde kesin taahhüt vermekten kaçındığını ancak kapıları da kapatmadığını gösteriyor.

Asıl soru ise Trump'ın hangi F-35 senaryosundan söz ettiği.

- İlk ihtimal, Türkiye'nin parasını ödediği ve ABD'de hangarlarda bekletilen uçakların teslim edilmesi. Bu seçenek, hem hukuki hem de siyasi açıdan en uygulanabilir senaryo olarak değerlendiriliyor. Nitekim geçmişte bu uçakların bakım masrafları için Türkiye'ye fatura gönderilmiş olması da mülkiyet tartışmasını farklı bir boyuta taşıyor.

- İkinci ve daha kapsamlı seçenek ise Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi. Ancak burada da iki farklı model bulunuyor. Ankara'nın yeniden üretici ortak statüsüne dönmesi en zor ihtimal olarak görülüyor. Daha gerçekçi senaryo ise Türkiye'nin programa yabancı askeri satış (FMS) modeliyle müşteri olarak geri dönmesi.

- Ayrıca F-35 dosyasının kilit başlığı olmaya devam eden S-400 meselesinde de yeni formüller tartışılıyor; Sistemlerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi seçenekler arasında yer alıyor. Azerbaycan'ın bu seçeneğe sıcak bakmadığı belirtilirken, Suriye formülü güvenlik riskleri nedeniyle zayıf görülüyor. Öne çıkan seçenek S-400'lerin Körfez'deki Arap ülkelerinden birine satılması. Türkiye, Katar ve Umman ile Eurofighter uçağı satın alımı konusunda uzlaşmıştı. S-400'lerin bu ülkelerden birine uçaklar karşılığında verilmesi söz konusu olabilir. Ancak S-400'te herhangi bir formülün  hayata geçmesinin yalnızca Türkiye-ABD ilişkilerini değil, Ankara-Moskova hattındaki dengeleri de kökten değiştirmeye, Rusya ile gerginlik yaratmaya aday olduğu da unutulmamalı.

- Öte yandan NATO Zirvesi'nde F110 savaş uçağı motorlarının tedarikinde herhangi bir siyasi engel bulunmadığı mesajı verilmesi de dikkat çekti. Bundan sonraki pazarlığın, motorların TEI tarafından lisans altında üretilmesi ve yüksek adetli üretim garantisi üzerine yoğunlaşması bekleniyor. Bu başlık, Türkiye'nin savunma sanayii açısından F-35 kadar stratejik önem taşıyor.

Trump her ne kadar Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarını kaldıracağını söylese de sürecin yalnızca Beyaz Saray'ın kararıyla ilerlemesi mümkün görünmüyor. ABD Kongresi'nin onayı, özellikle F-35 programına dönüş gibi kritik başlıklarda belirleyici olmaya devam edecek. Bu nedenle Trump'ın siyasi iradesi önemli olsa da tek başına yeterli değil.

Gemi inşada kritik iş birliği

Savaş uçakları konusunda Ankara istediğini alamasa da, savunma sanayisinin kritik başlıklarından biri olan savaş gemisi inşasında Ankara ile Washington arasında mutabakat sağlandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile fırkateyn, korvet ve denizaltı projeleri başta olmak üzere gemi inşa alanında iş birliği yapmak konusunda uzlaştıklarını, ortak adımların kısa sürede atılacağını açıkladı.

Zirvede gölgede kalanlar

ABD- İspanya gerginliği: Trump, NATO'daki savunma harcamaları nedeniyle İspanya'yı sert sözlerle hedef alarak, basın toplantısında kendisini dinleyen ABD Hazine Bakanı'na İspanya ile tüm ticari ilişkilerin kesilmesi talimatını verdi ve "İspanya ile artık hiçbir ticaret yapmak istemiyoruz" dedi.

Trump- Meloni sıkıntısı: İtalya Başbakanı Meloni ile Trump arasındaki gerginlik Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderler onuruna verdiği akşam yemeğine de yansıdı. Meloni, kendisi için "benimle fotoğraf çektirmek için yalvardı" diye açıklama yanan Trump'la karşılaşmamak için yemeğe geç geldi. Liderler zirve aile fotoğrafı çekerken de Trump salona girdiğinde Meloni'nin yüzünü diğer tarafa çevirmesi dikkat çekti.

Çekya'daki siyasi gerginlik aile fotoğrafında: Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi'nin aile fotoğrafı, Çekya'daki siyasi krizi de gözler önüne serdi; Başbakan Andrej Babiš'in heyete katılmasına karşı çıktığı ancak mahkeme kararıyla zirvede yer alan Cumhurbaşkanı Petr Pavel'in fotoğraf karesinin zirve akşam yemeğinde çekilen fotoğraf karesinde  iki ayrı uçta konumlanması, iki lider arasındaki gerilimi objektiflere yansıttı.

Orban gitti, ancak halefi de Ukrayna konusunda tutum değiştirmedi: Macaristan'da son seçimlerde Orban'ın 16 yıllık Başbakanlığı bitti, ancak izlediği Ukrayna'ya askeri yardım konusundaki olumsuz politika devam ediyor. Orban'ın yerine Başbakanlık koltuğuna oturan Magyar da Ankara'daki NATO zirvesinde yaptığı açıklamada Macaristan'ın Ukrayna'ya yalnızca insani yardımları sürdüreceğini belirterek, Macaristan Ukrayna'ya silah veya asker sağlamayacak" dedi. Bulgaristan Başbakanı Radev de AB'nin 13 yardım paketinin ardından ülkesinin silah ve mühimmat stoklarının tükendiğini, Ukrayna'ya gönderebilecekleri ilave askeri malzeme kalmadığını vurguladı. Çekya Başbakanı Andrej Babis ülkesinin Ukrayna'ya askeri teçhizat, yardım ve eğitim desteği kapsamında NATO'nun 70 milyar avroluk taahhüde katkıda bulunmayacağını bildirdi.

Hediye silah Ankara'da kaldı: İngiliz basınına yansıyan haberlerde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın NATO Liderler Zirvesi'ne katılan liderlere isimlerine özel işlenmiş tabanca ve mühimmat hediye ettiği, ancak İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın silahı ülkesine götürmenin yasal olmaması nedeniyle Türkiye'de bırakarak etkisiz hale getirilmesini istediği bildirildi. Diğer liderlerin ise hediye silahları beraberlerinde götürüp götürmedikleri açıklanmadı.

Kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt’te hizmet veren Dicle Elektrik'in, çevre dostu teknolojilere yaptığı yatırımlarla sektöründeki öncü konumunu güçlendirmeye devam ettiği belirtildi.

LED aydınlatma dönüşümünü hızlandıran şirket, TEDAŞ’ın resmi verilerine göre 2025 yıl sonu itibarıyla hizmet bölgesindeki toplam 39 bin 104 LED tesis ve dönüşüm uygulamasıyla Türkiye’deki 21 elektrik dağıtım şirketi arasında ilk sırada yer aldı.               

Yapılan açıklamaya göre, Dicle Elektrik’in hayata geçirdiği LED dönüşümü, enerji verimliliği alanında da önemli kazanımlar sağlıyor. Şirket tarafından gerçekleştirilen güncel analizlere göre, LED aydınlatma yatırımları sayesinde yılda yaklaşık 10 milyon kWh enerji tasarrufu elde ediliyor. 2025 yılı için kilovatsaat başına ortalama 6,80 TL birim maliyet esas alınarak yapılan hesaplamaya göre, sağlanan enerji tasarrufunun yıllık ekonomik karşılığı yaklaşık 68 milyon TL’ye ulaşıyor. Böylece LED dönüşümü yalnızca çevresel sürdürülebilirliği desteklemekle kalmıyor, aynı zamanda ülke ekonomisine de her yıl önemli ölçüde katma değer sağlıyor.

Dicle Elektrik’in modern aydınlatma olarak anılan LED aydınlatmada Türkiye’nin zirvesinde olduğunu belirten Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas şunları söyledi: “Hizmet bölgemizde müşterilerimize dünya standartlarında hizmet sunmak için aralıksız olarak çalışıyoruz. Yaptığımız LED yatırımları sayesinde bugün 6 ilimiz Türkiye’nin en modern aydınlatma şebekesine sahip durumda bulunuyor. Bu durum rakamlara da yansımış durumda. TEDAŞ’ın resmi verilerine göre 2024 yıl sonu itibarıyla 24 bin 890 LED tesis ve dönüşümle sektör lideriydik. 2025 yıl sonu itibarıyla bu sayıyı 39 bin 104’e çıkararak liderliğimizi daha da pekiştirdik. 2026 yılında da bu yatırımlarımıza hız kesmeden devam edeceğiz. Kırsal şebeke dönüşüm çalışmaları kapsamında sadece 2026 yılı içinde 54 bin 750 LED armatür daha tesis ederek, toplam LED armatür sayımızı 107 binin üzerine taşımayı hedefliyoruz. Modern aydınlatma altyapısıyla kentlerimizin hem aydınlatmasına hem de enerji verimliliğine katkı sağlarken, ülkemizin sürdürülebilirlik hedeflerine de destek olmaya devam edeceğiz.” 

Açıklamanın devamında, "Dicle Elektrik’in hizmet bölgesinde yaygınlaştırdığı LED teknolojisi, yalnızca ekonomik tasarruf sağlamakla kalmıyor, çevresel sürdürülebilirlik açısından da önemli avantajlar sunuyor. Klasik aydınlatma sistemlerine kıyasla daha düşük enerji tüketen ve daha uzun ömürlü kullanım imkânı sağlayan LED armatürler, enerjinin büyük kısmını doğrudan ışığa dönüştürerek kayıpları en aza indiriyor." ifadeleri kullanıldı. 

EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ ve Genel Koordinatör Vahap Munyar'ın moderatörlüğündeki panelin konuşmacıları SATSO Yönetim Kurulu Başkanı A. Akgün Altuğ, Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) Genel Sekreteri Doç. Dr. Mustafa Çöpoğlu, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ömer Hulusi Dede ile Otokar Çevre ve Sürdürülebilirlik Lideri Gönül Mumlu oldu.

"Greenshift ile firmalarımıza gerekli desteği vereceğiz"

Panelde yeşil dönüşümün önemine dikkat çeken SATSO Yönetim Kurulu Başkanı Akgün Altuğ, yıllardır yeşil dönüşüm ile ilgili oda olarak çalışmalar yaptıklarını söyledi.

Sakarya’nın hem sınai hem de tarımda üreten bir şehir olduğunu belirten Akgün, şu bilgileri verdi: “Yeşil dönüşüm konusunda firmalarımızı bu süreçten haberdar etmek bu sürece adapte olmalarını sağlamak üzere çok fazla etkinlik yapıyoruz. Uygulama aşamasında projelerimizi hayata geçiriyoruz. Yeni bir projemiz var. Bünyemizde Yeşil Mutabakat Komisyonu kuran ve bu sürece en erken reaksiyon gösteren odalardan biriyiz. Sakarya sanayisini yeşil mutabakat, karbon ayak izi ölçümü ve sürdürülebilir üretim sürecine hazırlamaya çalışıyoruz. Oda olarak bu sürece ciddiyetle kanalize olduk ve üyelerimize fayda sağlayacağımız birçok mekanizmayı devreye aldık. Uygulama aşamasında üyelerimize kılavuzluk etmeye çabalıyoruz. Yeni projemiz Greenshift ile de kuracağımız merkezde firmalarımıza her konuda gerekli desteği vereceğiz.”

"Sürekli iyileştirme çalışmaları gerçekleştiriyoruz"

Otokar Çevre ve Sürdürülebilirlik Lideri Gönül Mumlu ise, Otokar olarak çevresel sürdürülebilirliği ve tüm ulusal mevzuatlara uyum sağlamayı öncelikli hedef aldıklarını söyledi.

Yeşil dönüşüm ve sürdürülebilir üretim modelinin sadece şirketler için değil, tüm yöre halkı ve dünya için de önemli olduğunu ifade etti. Sürdürülebilirlik konusuna çok dikkat ettiklerini, yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlikte sadece firmaların değil, çalışanların da bu dönüşüme ayak uydurması ve eğitiminin önemli olduğunu vurguladı.

Gönül Mumlu, standartların da ötesine geçerek sürekli iyileştirme çalışmaları yaptıklarını belirterek şu bilgileri verdi: “Bunları yaparken tabiki tüm fabrikanın katılımı önemli. Çalışanların bilgilendirilmesi, eğitilmesi çok kıymetli. Bilgilendirmelerin haricinde bu süreci yarışmalarla da kuvvetlendiriyoruz. Bunun dışında tedarikçilerimiz de çok çok önemli. Tedarik zincirimizi de bizimle birlikte bu yolculukta güçlü bir yolculuğa hazırlamaya çalışıyoruz. Biz sürdürülebilirlik yönetim modelimizi oluşturduk. Bu modelimizi web sayfamızda halkın ve herkesin erişimine açık hale getirdik.”

Yeşil dönüşüm bir teknoloji yarışı

SUBÜ İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ömer Hulusi Dede ise panelde yaptığı konuşmada iklim değişikliğinin dünyada geri dönülmez değişimlere yol açtığına dikkat çekti. Dede, yeşil dönüşüm sürecinin sürdürülebilirliğin yanında aynı zamanda bir teknoloji yarışı da olduğunu belirtti.

Dede şu bilgileri verdi: “Yeşil dönüşüm doğa, insan ve çevre sağlığını önceleyecek şekilde gerçekleştirilen faaliyetlere giden yoldur. İklim değişikliğinin etkilerinin görülmeye başlandıktan sonra çevresel boyutu tartışılmaz bir gerçek. Yeşil dönüşüm bir teknoloji yarışı. Çok önemli teknoloji yarışı ve gelecekte faaliyetlerimizi sürdürmemiz için kaçırmamamız gereken bir yarış. Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası bu konuda en erken reaksiyon alan oda diyebiliriz. Bu işin sahasında çalışan bir ekibi var. Aynı zamanda Doğu Marmara Kalkınma Ajansı bölgesindeki tek İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırma Merkezi Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi bünyesinde bulunuyor. Dolayısıyla sahada çok aktif bir şekilde bu konularda çalışıyoruz. Noksanlıkları da yakından görme fırsatımız oluyor. Yeşil dönüşüm geç kalanlar için büyük bir maliyet, erken davranan için de ciddi bir fırsat olacak. Dolayısıyla bizim bu konuyu artık kaçırmamız söz konusu değil.”

"Yeşil dönüşüm aslında bir zorunluluk"

Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) Genel Sekreteri Doç. Dr. Mustafa Çöpoğlu ise Yeşil Dönüşüm konusundaki destek, teşvik ve proje çalışmalarına ilişkin verdiği bilgilerde ajans olarak yeşil dönüşümün önemini bildiklerini ve bu konusundaki projelere de ağırlık verdiklerini söyledi. Ajans olarak istihdam ve üretimin öncelikleri arasında olduğunu belirtti.

Çöpoğlu şunları söyledi: “Hizmet ettiğimiz bölgede sanayicimize kaynaklarımızı etkili ve verimli şekilde kullanmalıyız, üretelim ama havamızı, suyumuzu, toprağımızı kirletmeyelim diyoruz. Hizmet ettiğimiz bölgede sanayicilerimize diyoruz ki üretelim ancak havamızı, suyumuzu, toprağımızı kirletmeyelim. Kaynaklarımızı da etkili ve erimli kullanalım. Bu sağlanabilir. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı sınırları içindeki illerin ihracat rakamı 52 milyar lira. Bu ihracatın yüzde 61’i de AB ülkelerine yapılıyor. Yeşil dönüşüm aslında bir zorunluluk. Tercih nedeni değil. Özellikle demir çelik gübre ve çimento ve diğer enerji yoğun sektörlerde öncelikli olmak üzere yeşil dönüşüm yapmak zorundayız.”

Sanmayın ki, herkes tüm gün sosyal medyada haber izliyor

DNR’nin çok geniş bir kitle üzerinde gerçekleştirdiği kapsamlı araştırma yöntemi online anketlere dayanıyor; bu nedenle veriler “tüm dünya nüfusu” ölçülen pazarlardaki çevrimiçi haber ekosistemi açısından okunmalı. Fakat kırılma açık: geleneksel haberin erişimi de, alışkanlığı da sadakati de eş zamanlı çözülüyor.

Ankara NATO Zirvesi bu anlattığım dilemmayı, gözlerimizin önüne seriyor. NATO Zirvesi haberlerini gönül isterdi ki, çeşitli kaynakların birbirinden farklı bakış açılarıyla derinlemesine okuyalım. Akreditasyon alamayan gazeteciler haber yapamayınca, Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un sabah koşusu, Külliye’de Micheline yıldızlı yemeklerin lezzeti, Başkan Trump Show ya da devlet ve hükümet başkanlarının karşılanma ve uğurlanma serominlerinden enstantaneler üzerinden zirve okuduk. Gerçek gazetecilerden gerçek zamanlı haber yorum ve kritik kulis bilgilerine ulaşamadık.

Alınan kararların anlamını, söylenenler ile söylenmeden ifade edilenlerin satır arasındaki bilgileri; sonuç bildirisinde yer alan maddelerin ne ifade ettiğini veri ve yorum madenciliği yaparak çıkarabileceğiz.

Eski diplomat, NATO uzmanı stratejist Hasan Aygün ve Diplomasi yazarı gazeteci Barçın Yinanç’la Boston Ankara hattı kurdum. Youtube ve LinkedIn platformlarından canlı yayınlanan bu söyleşi haberlerini önümüzdeki günlerde ayrıca text formatında paylaşacağım, sıcağı sıcağına izleyebilirsiniz.

Uzun değerlendirmeden bazı satır başlarını paylaşmak isterim:

• Başkan Trump gerçekten F-35 vereceğini söyledi mi, ifadelerinin anlamı neydi?
• NATO hiç olmadığı kadar güçlü mü, yoksa biz parçalanabilecek bir NATO mu gördük?
• NATO içindeki çatlaklar nedir?
• Avrupa Ordusu neden gündeme gelmedi, zirveyi tüm olarak yorumladığımızda aslında biz bu ordunun hayata geçmiş olduğunu söyleyebilir miyiz?
• Kanada Başbakanı’nın yaşadığı zirve diğer hükümet-devlet başkanlarından neden farklıydı? Carney’in toplantı zinciri ne anlama geliyor?
• Suriye ABD görüşmesi yalnızca uluslararası ve bölgesel siyaset için mi kritik, yoksa Amerikan iç siyaseti için de bu görüşmenin değeri var mı, ne?
• Hürmüz Boğazı’nda Türkiye’nin rolü olur mu, olursa ne olur?
• S400’lere Dubai formülü ne kadar gerçekçi?
• “Kullanışlı ülke” ne demek? Türkiye kullanışlı bir ülke mi, kimler böyle görüyor?
• ABD, Türkiye’yi Avrupa’da görmek istiyor mu?
• Ukrayna bu zirveden ne aldı, yalnızca Patriot füzeleri sözü cevap olarak yeterli olur mu? Dahası ne?

Şu soruyu da sormak isterim;

Haberler kimin için yapılıyor? Belli değil; okumayan çoğunluk için mi, hâlâ okuyan azınlık için mi, kendi aralarında ve paralel evrende karar verenler için mi? Biraz da buradan bakıp düşünmeliyiz.

Reuters Institute’un verilerine göre 18–24 yaş grubunda haber sosyal medyada, video ve yapay zekâ sohbet araçlarında.

Gazete tarafında kopuş çok çok sert: 18–24 yaşta son hafta gazete okumayanların yüzde 56’sı hayatında hiçbir zaman düzenli gazete okuru olmadığını söylüyor.

Geleneksel medya yalnız yeni okur kazanamıyor demek değil; bir dönem kazandığı okuru da elinde tutamıyor.

Televizyon haberleri, 35 yaş üstü kullanıcılarını yüzde 71 oranında tutabilirken 18–34 yaşta bu oran yüzde 51’e düşüyor. Haber siteleri ve uygulamaları için de gençlerde elde tutma oranı 10 puan daha düşük.

Aktivistler neden beyaz saçlı?

Okuyan demografisi değişti. Ankara’daki zirve bu nedenle yalnızca bir NATO zirvesi değil; haberin yeni doğasını gösteren bir sahne. Gözaltına alınan kişilerin dikkat çeken bir bölümü gri saçlıydı.

Ankara’da bir tarafta “5% Club” rozetiyle savunma harcamalarını siyasi kimliğe dönüştüren liderler, NATO logosu önünde konuşan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ankara’ya indiği an zirveden rol çalan ABD Başkanı ve kameralara yakalanan gerilimli beden dili; savunma harcamaları yerine toplumsal bir konuda bu çabayı göstermiş olsa Nobeli hak eden NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Cumhurbaşkanlığı kompleksinde kusursuz koreografiyle verilen aile fotoğrafları...

Diğer tarafta zirve öncesinde ve sırasında protesto yasakları, gazeteci akreditasyonları, gözaltılar, tutuklamalar, engellenen internet içerikleri, susturulan itirazlar… Okumak isteyenin yabancı basından takip ettiği zirve içerikleri…

Haber kimin elinden kaçıyor?

“Haberden kopan kitleler” ilgisiz oldukları için mi kopmuyor? Bir kısmı platformlara kayıyor, bir kısmı hiçbir okuduğuna güvenmiyor, bir kısmı yorgun düşmüş, bezgin, bir kısmı sansür, algoritma, erişim engeli, akreditasyon ve baskı düzeneklerine çarpıyor.

DNR Verilerine bir çırpıda gözatmak isterseniz:

NATO Zirvesi ve görünmeyen maliyet

Zirvenin resmi diline göre “savunma harcamaları artacak, üretim kapasitesi büyüyecek, Ukrayna desteği sürecek, Avrupa ve Kanada daha fazla yük üstlenecek, ABD’nin NATO içindeki ağırlığı yeniden pazarlık konusu olacak. NATO’nun sitesinde Ankara Zirvesi, “yatırım, endüstriyel üretim ve Ukrayna’ya destek” başlıklarıyla çerçevelendi. Mark Rutte, müttefiklerin yüzde 5 hedefi için “açık, somut ve güvenilir planlar” sunmasını beklediğini söyledi. Reuters’a göre liderler Ankara’da on milyarlarca dolarlık silah anlaşmaları ve harcama taahhütleriyle Trump’a “mesaj” vermeye çalıştı.

Resmi bildiride gözükmeyen rakamlar da var; Örneğin İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Uluslararası Af Örgütü, Ankara Zirvesi öncesinde Türkiye’de yüzlerce kişinin gözaltına alınmasını, protesto yasaklarını, tutuklamaları ve sivil toplum üzerindeki baskıyı gündeme taşıdı. Reuters da zirve öncesinde ve sırasında 200’den fazla kişinin gözaltına alındığını ya da tutuklandığını; bazı gazetecilerin akreditasyon alamadığını, Türkiye’nin operasyonları terörle mücadele ilişkilendirdiğini yazdı.

Bir Bakışta; Haber Tüketimi - Savaş Ekonomisi

Uppsala Conflict Data Program’a göre, 2025’te devletlerin taraf olduğu çatışma sayısı 65’e çıkarak rekor düzeye ulaştı; organize şiddet kaynaklı ölümler yaklaşık 244 bin 600 kişiyle 1994 Ruanda soykırımından bu yana en yüksek ikinci seviyeye çıktı.

UNHCR verileri, 2025 sonunda savaş, baskı, şiddet ve insan hakları ihlalleri nedeniyle zorla yerinden edilenlerin 117,8 milyona, ülke içinde yerinden edilenlerin ise 68,7 milyona ulaştığını gösteriyor; Sudan, Kolombiya, Suriye, Yemen ve Afganistan bu yükü en ağır taşıyan ülkeler arasında.

CSIS’e göre Rusya-Ukrayna savaşında 2022’den Temmuz 2026’ya kadar iki tarafın toplam kayıpları 2 milyonu aştı. Gazze’de Mart 2026 itibarıyla OCHA/UNRWA verileri 72 bin 253 ölü, 171 bin 912 yaralıya işaret ediyor.

Fotoğrafların anlattığı Türkiye ve NATO

Yüklediğiniz fotoğraflar birkaç ayrı anlatı kuruyor. Bunlar istatistik değil, görsel vurgu dağılımı olarak okunmalı… Örneğin New York Times’ın zirve öncesi yayınladığı haber fotoğrafı pek ilginçti. “Key to Security” yazılı NATO Ankara billboardunun önünden geçen çarşaflı kadınlar gösteren  fotoğraf neden seçilmiş, ne mesaj veriyordu? Haberin konusu güvenlik, savunma bütçesi ve ittifak geleceği olabilir; fotoğraf ise Batılı okura Türkiye’yi kültürel bir mercekten okutmak istiyor belli ki. Bir fotoğraftan yola çıkıp hüküm vermek değil yapılması gereken, ancak fotoğrafları da okumamız gerektiği gibi… zaten okumayan dünyada; “Neden şimdi bu bilgiye maruz kalıyorum?” diye sormak gerek.

NATO haberlerini kim izledi?

DNR’ye göre genç kitle haber için haber sitesine gitmek yerine sosyal/video akışına gidiyor; 18–24 yaş grubunda haberle karşılaşmanın ana yolu sosyal ağlar, video ve yapay zekâ sohbet araçları. Daha yaşlı ve politika odaklı kitle ise hâlâ TV, haber sitesi ve büyük haber markalarına bağlı. NYT gibi yayınların etkisi de burada devreye giriyor. Reuters’a göre The New York Times 2026’nın ilk çeyreğinde yaklaşık 13,1 milyon aboneye ulaştı; bunun yaklaşık 12,5 milyonu dijital-only abone. NYT artık yalnız Amerikan gazetesi değil; Washington, Brüksel, Londra, akademi, diplomasi, finans ve medya çevrelerine çerçeve taşıyan bir küresel referans noktası. (reutersinstitute.politics.ox.ac.uk)

NATO haberlerini okuyan kesim; politika notlarını, yatırımcı algısını, diplomatik değerlendirmeleri, think-tank raporlarını ve televizyon yorumlarını besleyen kesim. Haber yaygın tüketilmese de etkili çevrimde dolaşıyor.

Reuters’ın, AP’nin, Guardian’ın, BBC ve diğerlerinin objektifinden zirve karelerinde Türkiye bazen kusursuz ev sahibi, bazen kültürel mesafe konması gereken ülke, bazen otoriter risk, bazen vazgeçilmez NATO üyesi, bazen savunma sanayiinin sahnesi olarak temsil edildi.

Ankara NATO Zirvesi’nin en çarpıcı gerçeği de burada: Kitleler haberden uzaklaşırken, devletler hâlâ görüntüyü kontrol etmeye çalışıyor; haber herkesi ikna etmek için değil, etkili azınlığın hangi kareden okuyacağını belirlemek için de yapılıyor.

FIFA hem yargılıyor hem satıyor, ikisi de tek bir bünyede, tek bir başkanın altında. Bir kural ile bir fatura çeliştiğinde, ikisini de aynı el imzalıyor, genelde fatura kazanıyor. Ortada kanunsuzluk yok. Mahkeme de var, kural da. Ama mahkeme de onun, gişe de.

Dünya Kupası'nda ABD-Bosna-Hersek maçında Santa Clara’da, temmuzun ilk günü, Amerikalı forvet Folarin Balogun bir Bosnalının ayak bileğine bastı. Hakem devam işareti yaptı.

Sonra VAR odası hakemi geri çağırdı. Sahadaki hakem Brezilyalı Raphael Claus tekrarı izledi, bileğin ters büküldüğünü gördü, Balogun’u attı. Kırmızı kart, otomatik bir maç cezası demektir. Balogun, bir sonraki maç olan Belçika maçını kaçıracaktı.

Ancak Balogun, Belçika maçında oynadı.

Oynadı, çünkü Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, FIFA Başkanı’nı arayıp kararın yeniden gözden geçirilmesini istemiş. FIFA’da geçirmiş. Hakemin kararını bozmamış. Hani hakem kararları kesinmiş, dokunulmazmış ya. Onun yerine kendi disiplin talimatının 27. Maddesine sarılmış. O madde, FIFA’nın yargıçlarına işine gelmeyen bir cezayı askıya alma yetkisi tanıyor. Cezayı da askıya almışlar.

Kart kayıtta kaldı. Cezası rafa kaldırıldı. Balogun sahaya çıktı, elinden bir şey gelmedi, Amerika 4-1 kaybetti.

FIFA, icat etmediği kıtlığı satıyor

Avrupa ayağa kalktı. Avrupa futbolunun çatı örgütü UEFA’nın herkesin diline doladığı bir cümlesi var. “Kuralların bekçileri onları güvence altına almayı bıraktığında, oyunun kendisi tehlikeye girer.” Güzel laf. Ama çoktan yıkılmış bir duvarı var sayıyor.

FIFA tek bir şey satıyor, hem de icat etmediği bir kıtlığı. Dünyadaki her yayıncının almak zorunda olduğu tek turnuva bu. 1930’dan beri dört yılda bir oynanıyor, kapısında da tek bir “gişe” var. O kapıdan bir devrede on üç milyar dolar geçiyor. Bir kısmı, tanesi otuz bin dolara satılan koltuklardan.

FIFA, Zürih’te kâr amacı gütmeyen bir dernek olarak kayıtlı. Bu sıfat bir kılıf değil. Mekanizmanın ta kendisi. Kâr amacı gütmeyen bir kurumun hissedarı olmaz. Artan paranın üstünde yasal hak iddia edecek kimse de olmaz. O yüzden para, kurumun siyaseti nereyi işaret ediyorsa oraya akar. FIFA’nın siyaseti de üyeleri işaret ediyor.

Sonra FIFA, sıradan bir federasyonun asla ihtiyaç duymayacağı şeyi yapıyor. Kendi üyelerine para gönderiyor. İki yüz on bir ulusal federasyon. Birleşmiş Milletler’in üye devlet sayısından fazla. Her biri, FIFA Forward denen bir program üzerinden, bir devrede 8 milyon dolara kadar alabiliyor.

Şimdi döngüyü kapatalım. Her federasyonun bir oyu var, o oyla başkanı seçiyor, başkan da ödemenin miktarını belirliyor. Başkan Gianni Infantino 2016’da “artıracağım” diyerek kazandı, sözünü tutup artırdı, 2031’e doğru rakipsiz gidiyor. İki yüz on bir oy. Ama parayı veren el, oyu veren elin hep üstünde kalıyor. “Veren el alan elden üstündür” derler ya, işte tam o. Burada üyeler yönetimi seçmiyor. Yönetim üyeleri besleyip elinde tutuyor.

Bu, 2015’in yolsuzluğu değil. Zürih’teki o otel baskını, lobiden götürülen yedi yönetici, yayın hakları için ödenen yüz elli milyon dolarlık rüşvet. O iş yasadışı, yasadışı işlerin de hesabı sorulur. Yerine geçen şey yasal. Zor olan da bu zaten. Döngü bir suç değil. Tasarımın ta kendisi, tıkır tıkır işleyen hâli.

Kafamızda tarafsız ve kalıcı bir futbol yüksek mahkemesi kurduk

100 yıla yakın bir süre biz bu mahkemeyi bağımsız sandık. FIFA’nın “oyunun kuralları”ndan söz ettik, hem de gerçek anlamıyla. Komitelerine mahkeme, kararlarına içtihat dedik. Kafamızda, paranın üstünde bir yerde salınan, tarafsız ve kalıcı bir futbol yüksek mahkemesi kurduk.

Mahkeme gerçek. Yanlışımız orada değil. Yanlışımız “üstünde” kelimesinde.

FIFA hem yargılıyor hem satıyor, ikisi de tek bir bünyede, tek bir başkanın altında. Bir kural ile bir fatura çeliştiğinde, ikisini de aynı el imzalıyor, genelde fatura kazanıyor. Ortada kanunsuzluk yok. Mahkeme de var, kural da. Ama mahkeme de onun, gişe de.

O telefonu açan adam, Yani Başkan Trump, bir zamanlar bir güzellik yarışmasının, Miss Universe’ün sahibiymiş. Yayıncıları çekip gidince yarışmayı da elden çıkarmış. Bu adam, dünyanın en büyük yarışmasını yöneten adamı arıyor. Benzerlik fazla temiz.

Bir güzellik yarışması, hiç değilse, jürisine para verip sahibini koltukta tutmaz. FIFA modeli bir adım öteye taşımış. Bir de FIFA Barış Ödülü icat edip ilkini Trump’a sunan Infantino, bu inceliği çok iyi biliyor. Kartın kanunla ilgisi yok. O bir içerik. İçerik de müşteri ne isterse ona göre eğilir.

FIFA, bedava aldığı saygıyı ‘oyunun ruhu’ diye satıyor

Türkiye’de, Avrupa’dan ya da dünyadan (UEFA veya FIFA kaynaklı ) gelen bir disiplin kararı günlerce manşette kalır, hiç seçmediğimiz, itiraz edemeyeceğimiz bir mahkemenin hükmü gibi tartışılır. Ona ahlaki bir ağırlık yükleriz. Bir organizatörün ürün kararlarını taş üstüne yazılmış gibi okuruz. Sakın. O kararı bir hâkimin değil, işten çok iyi para kazanan bir organizatörün verdiğini unutma.

O saygı, FIFA’nın satın almak zorunda olmadığı tek “hammadde”. Gerisini hep ödüyor. Oyuncuya, statlara, hakemlere, federasyonlara para veriyor. Saygıyı ise bizden bedava alıyor. Sonra o duyguyu bize “oyunun ruhu” diye geri satıyor, her yayın sözleşmesinin ve her otuz bin dolarlık koltuğun içine yedirerek. Bu işte biz seyirci değiliz. Hammaddeyiz.

Saygımız FIFA’yı meşru kılıyor. Meşruiyet sömürünün önünü açıyor. Değişken fiyatlar, ameliyat parasına koltuklar. Amerikalılar için bütün bir ikinci turnuva icat etmişler. Sömürü ödemeleri besliyor. Ödemeler oyları alıyor. Oylar başkanı yerinde tutuyor. Başkan kuralları şekillendiriyor. Kurallar da, düzenli olarak, saygıyı tazeleyen gösteriyi büyütüyor. Yakıt, o bağlılık. Makinenin bedava aldığı tek girdi de o zaten.

Kuralların hepsini FIFA yazmıyor. Oyunun kuralları IFAB’dan, yani Uluslararası Futbol Birliği Kurulu’ndan geliyor. Sekiz oylu bir kurul. Dördü FIFA’da, dördü de İngiliz federasyonlarında. Yani sakatlanan oyuncunun bir dakika saha dışında bekletilmesi, ağzını kapatana anında kırmızı, bunlar yalnızca reklam masasının işi değil. Ama FIFA’nın tek başına, kendi turnuvası için koyduğu kurallar var. Sayaç işleyen kurallar işte onlar.

En saf örnek, su molası. Oyuncu sağlığı diye geliyor, her devrede üç dakika, üstelik bu yıl havaya bakmadan uygulanıyor. Yani gerekçesi olan sıcaktan sessizce kopuyor. Kopmadığı tek şey yayın. Her yarıyı reklam çeyreklerine bölüyor. Termometreye artık ihtiyaç duymayan bir tehlikeden oyuncuyu koruyormuş gibi yapıp reklam saniyesi basan bir kural, sıcakla değil envanterle ilgilidir. Sıcağın kılığına girmiş bir envanter kuralıdır.

Burada bozulan şey yolsuzluk değil. Trump da bir şey bozmamış. O sadece bir organizatörü, tasarımın güçlüleri davet ettiği biçimde kullanmış. Bozulan şey bir kategori hatası, biz de onu tekrar tekrar yapıyoruz. Hem mahkeme hem gişe olan bir kurumdan sadece mahkeme gibi davranmasını bekliyoruz. Sonra da her dört yılda bir, gişe kazandığında, aldatılmış gibi yapıyoruz.

Bu düzenin en güçlü savunması, parasının temiz olması değil. Parasının adil olması. Doğrusu, savunacak yanı da var. FIFA Forward, hiçbir sponsorun haritada bulamayacağı federasyonlara sekiz milyon dolara kadar para koyuyor. Oyunu en yoksul olduğu yerde besliyor. İki yüz on bir üyenin pastayı paylaşması, oyunun tümüyle Avrupa’nın en zengin beş ligine ait olmasından daha demokratik. Dürüst alternatif de bu zaten. Bu kayırmayı kaldırdığınızda daha temiz bir oyun çıkmaz. Parayı zaten elinde tutanın oyunu çıkar.

Doğru. Ama tuzak da burada. Yoksul bir federasyona saha yapan dolarla, o federasyonun oyunu satın alan dolar aynı dolar. İki ayrı şey değil, tek bir ödeme. Biz yolsuzlukla cömertliği birbirinin zıttı sanırız, rüşvetle hediyeyi karşı karşıya koyarız. Oysa bir kurumun içinde ikisi aynı telden geçebilir. Hediye, rüşvetin kılığına girmiş hâli değil. Yapı olarak tıpatıp aynı transfer. Federasyon ise yalnızca hediyeyi hisseder, oyunu da ona göre verir. Böyle bir gövdenin içinden reform çıkmaz. Reformu oylayacak olanlar, paranın çoktan ulaştığı kişiler. Üstelik o para onlara adil yoldan ulaşıyor. İşin en zekice yanı da bu.

Kuralı da, parayı da, oyları da aynı elde tutan bir kurum, oyunu yargılamayı bırakır, satmaya başlar.

Ucuz bir sağlaması var bunun. FIFA bir kuralı her değiştirdiğinde, o değişikliği bir reklam fiyat listesine satır diye yazın, kaçı çeviriden sağ çıkıyor bakın. Bir yetkili “oyunun ruhu” dediğinde, oyunun kime para kazandırdığını sorun. İsviçre’deki bir hayır kurumu dünyanın altı milyar seyirci için duracağını söylediğinde, bunu bir reyting cümlesi olarak duyun. Kendi turnuvasına “bir ayda yüz dört Super Bowl” diyen adamın ağzından çıkmış bir cümle olarak.

İşte asıl ipucu bu. Telefon değil. Telefon, işin en dürüst kısmı.

Bugün sıfırdan kursak, böyle bir şeyi kurar mıydık? Aklı başında hiçbir kurul bunu bile bile tasarlamaz. Bu yapı, kural kural, hibe hibe, kendiliğinden birikmiş. Ayakta kalmasının sebebi de belli. Onu dağıtabilecek olanlar, tam da onun beslediği insanlar.

Utanç yok olmamış. Faturası, hiç istifini bozmayan birine geçmiş.

O yüzden bu fikrimi değiştireceğim gün, paranın da yüzünün kızardığı gün olacak. Bir Körfez havayolunun ya da bir devlet enerji şirketinin, FIFA’nın bir sonraki utancını sözleşmesine risk olarak yazdığı gün.

O güne kadar yarışma sürer, kurdele sahibini bulur, mahkemeyi bağımsız sanan tek kesim de tribündekiler olur. Seviyoruz bu oyunu.

İpler artık görünüyor ama bir şeyi değiştirmiyor

Size ipler artık görünüyor demek isterdim. Görünüyor da. O kadarı doğru. Ama bir şeyi değiştirdiğini söyleyemem. Çünkü görünürlük FIFA’ya daha önce de pahalıya patlamış, sonra ne yapmış, ona bakın. 2015’te, skandal en yüksek perdedeyken, sponsorlar çekip gitmiş. Sony, Emirates, Castrol, Continental, arka arkaya. Üst düzey sponsor koltuklarının çoğu boş kalmış, FIFA yüzyıl başından beri ilk kez zarar yazmış. Sonra ihtiyacı olan tek dersi almış. Yüzü kızaran sermayeyi bırakıp yüzü kızarmayanına geçmiş. Körfez havayolları, devlet enerji şirketleri, bir manşeti asla sözleşmesine yansıtmayacak alıcılar.

Not: Yazının orijinaline https://hguvenal.substack.com/p/hakim-de-o-gise- de?r=nslov&utm_medium=ios&triedRedirect=true web adresinden ulaşabilirsiniz.

Gaziantep'in önemli ticaret merkezlerinden Halıcılar Sarayı'nda çıkan yangın paniğe neden oldu. Kısa sürede büyüyen alevler binanın çatı katını sararken, gökyüzünü kaplayan yoğun siyah dumanlar kentin birçok noktasından görüldü. 

Edinilen ilk bilgilere göre, Halıcılar Sitesi içerisinde faaliyet gösteren bir iş yerinde henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. Kısa sürede büyüyen alevler çatı bölümüne sıçrarken, yükselen yoğun duman çevrede büyük paniğe yol açtı. Vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye Gaziantep Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı'na bağlı çok sayıda ekip sevk edildi. Yangının çevredeki iş yerlerine sıçramaması için ekipler zamanla yarışırken, itfaiye personeli alevleri kontrol altına alabilmek amacıyla yoğun bir müdahale gerçekleştiriyor. Bölgeden yükselen siyah dumanlar Gaziantep'in birçok noktasından görüldü.

Polis ekipleri, yangına güvenli şekilde müdahale edilebilmesi amacıyla Halıcılar Sitesi ve çevresinde geniş güvenlik önlemleri aldı. Bölge araç ve yaya trafiğine kapatılırken, vatandaşlardan olay yerine yaklaşmamaları ve güvenlik şeritlerinin dışına çıkmamaları istendi. Olay yerine sağlık ekipleri de tedbir amaçlı sevk edilirken, ilk belirlemelere göre yangında can kaybı ya da yaralanmaya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ekiplerin yangını tamamen kontrol altına almasının ardından hasar tespit çalışmalarının başlatılması ve yangının çıkış nedeninin yapılacak teknik incelemenin ardından netlik kazanması bekleniyor.

TÜBİTEM, bilim, teknoloji, girişimcilik ve inovasyon alanında bilim ve teknolojiye ilgi duyan her yaştan katılımcının bir araya geldiği programda alanında uzman isimler, bilgi ve deneyimlerini paylaşmak için bir araya geldi. Programın ev sahipliğini yapan Müzeyyen Erkul Gaziantep Bilim Merkezi’ne açılış programında TÜBİTEM tarafından “Milli Ekosisteminin Geliştirilmesine Katkı” ödülü verildi.

“Yeni dünyada bilim insanlarıyla yapay zekayı, big datayı konuşmak için çok çalıştık”

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, programda yaptığı konuşmada yeni dünyada bilim insanlarıyla yapay zekayı, big datayı konuşmak için çok çalıştıklarını belirtti. Yeni dünya da hocaların, öğrencilerin gelişiminde pusula olduğunu belirten Başkan Şahin, “Bu salon herhangi bir salon değil. Artık yeni bir dünya var. Ne kadar beşeri sermayen varsa o kadar zenginsin dediğiniz yeni kodları hep birlikte yazıyoruz. Yüce Allah kendi varlığını fiziksel yöntemlerle gökyüzüyle bilimle ispatlıyor. Oku düşün sizsiniz. Biz uygulamacıyız.” diye konuştu.

“Gaziantep Modeli teoriyle pratik, teknolojiyle hikmeti, akılla merhameti bir araya getiren modelin adıdır”

Hayırseverlerin Gaziantep’in için çok değerli olduğunu ve eğitime verdiği desteklere değinen Başkan Şahin, konuşmalarını şu sözlerle tamamladı: “Hayırseverlerle 500 protokolümüz oldu. Bu şehrin çocukları için kendi çocuğun için ne istiyorsan bu şehrin çocukları için neler istemem. Dedim ki eğitim şehri, kültür sanat şehri, spor şehri ama bilim şehri hedefimiz var. Bu yolculuğu birlikte başarıyoruz. Bilim ve hayatın bir parçası ana damarı yapıyoruz. Bize bilim merkezi lazım. Bu şehri bilim şehri yapma azimle kararlılığındayız. Birlikte başaracağız. Gaziantep modeli teoriyle pratik, teknolojiyle hikmeti, akılla merhameti bir araya getiren modelin adıdır.”

“Türkiye olarak bu konuda önemli yol kat ettiğimizi düşünüyorum”

Gaziantep Valisi Kemal Çeber yaptığı konuşmada Büyükşehir Belediyesi’ne her işinde bilimi önde tuttuğu için programlara çok özel önem verdiği için teşekkür ederek, “Bir şeyler yapacaksak ilimle, teknolojiyle yapmak zorundayız. Biz Türkiye olarak bu konuda önemli yol kat ettiğimizi düşünüyorum. Burada da TÜBİTAK’ın çok ciddi etkisinin olduğu kanaatindeyim. Ama sadece Türkiye yetmiyor işte. Hep beraber olmamız gerektiğini ifade etmeye çalıştım. Bilim deyince, teknoloji deyince ve bilimi odağa alarak gelişme deyince mesela ben böyle sözel bir zeka ile benim aklıma bunlar geliyor. Hangi okulumu ziyaret edersen edeyim. Anaokulu, ilkokulu, ortaokulu bize fark etmiyor. TÜBİTAK, TEKNOFEST’ten bahsediyor. Buda ilerlediğimiz noktayı bize gösteriyor. Daha iyi olmalıyız” açıklamasında bulundu.

“41 bilim merkezimizi yılsonuna kadar 100’e tamamlayacağız”

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın yaptığı konuşmada TÜBİTAK olarak ülkenin ihtiyacı olan kritik araştırmaları, teknolojilere yönelik araştırmaları binlerce araştırmacıyla gerçekleştirdiklerini belirterek, “Bilim toplumda bilimi olan farkındalığı, sevginin artması adına önemli faaliyetler yürütüyoruz. Bilim merkezlerimiz, üniversitelerimiz bünyesinde oluşturduğumuz milli teknoloji atölyelerimiz, ülkemizin 81 iline yayılmış deney yap teknoloji atölyelerimizle çok sayıda kitleye ulaşıyoruz. 41 bilim merkezimizi yıl sonuna kadar 100’e tamamlayacağız” diye konuştu.

“Ülkemizin güzide kentlerinden biriyiz”

Projenin beşincisinin Gaziantep’te düzenlenmesinin önemine vurgu yapan Aydın, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: “Bugün Gaziantep'teyiz. Büyükşehir Belediye Başkanımız Fatma Şahin’in bu kent adına ufkunun projelerini, heyecanını dinledik. Bu zamana kadar yaptıklarına şahit olduk. Bu mekanları yapanlar tabii ki bu mekanlara kendi sanatsal bakış açılarını, estetik bakış açılarını katıyorlar ama gelecekte bu mekanlardan beslenen insanlar. Davranışlarını geleceklerini, kariyerlerini, hayallerini bu mekanlardan aldıkları ilhamla şekillendiriyorlar. Onun için bu güzel eserlerin yaşatılmasında, çoğaltılmasında bizlerle olan bütün paydaşlarımıza sizlerin huzurunda canı gönülden teşekkür ediyoruz. Ülkemizin güzide kentlerinden birindeyiz. Gaziantep tarihi güzellikleriyle ülkemizin önemli sanayi kentlerinden biri. Turizm olarak da son yıllarda çok önemli hamleler yaptığı gastronominin önemli merkezlerinden biri.”

Programın açılış konuşmalarının ardından yılın en başarılı proje uygulayan bilim merkezlerine plaket taktim edilirken, İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı, Beyin Cerrahı, Prof. Dr. Türker KILIÇ, “Beyin, Zihin, Yaşam: Bağlantısallık Bilimi” üzerine konuştu. Beynin düşünmesi, çalışma prensibi, üretimi ve zihin oluşumu gibi konularla katılımcılara deneyimini anlattı.

Antalya merkezli faaliyetlerini sürdüren Antoto Otomotiv, Ege Bölgesi'ndeki büyüme stratejisinin önemli adımlarından birini Manisa'da hayata geçirdi. Şirket açıklamasına göre, 16 bin 500 metrekarelik alanda hizmete açılan Antoto Manisa, Jeep, Citroën, Peugeot ve Opel markalarının yetkili satış ve satış sonrası hizmetlerinin yanı sıra ikinci el araç satışı ve sigortacılık hizmetlerini de tek çatı altında topladı.

Manisa ekonomisine değer katması, istihdamı desteklemesi ve otomotiv sektöründeki hizmet kalitesini güçlendirmesi hedefiyle hayata geçirilen yeni yatırım düzenlenen törenle hizmete açıldı.

Açılışta konuşan Antoto Otomotiv Yönetim Kurulu Üyesi Hikmet Göksoy, Manisa yatırımının yalnızca yeni bir şube açılışı olmadığını belirterek, "Bugün yalnızca yeni bir şubenin açılışını gerçekleştirmiyoruz; yılların emeğini, bilgi birikimini ve geleceğe duyduğumuz güveni Manisa'ya taşıyoruz. Müşteri memnuniyetini esas alan hizmet anlayışımızla Manisa'da uzun yıllar değer üretmeyi hedefliyoruz” dedi.

Anaç: Güçlü iş ortaklarımızla büyümeye devam ediyoruz

Antoto'nun sektördeki deneyimi ve hizmet anlayışına dikkat çeken Tofaş Markalar Direktörü İbrahim Anaç, “Bu yatırım, müşterilerimize daha hızlı, daha kaliteli ve daha entegre hizmet verme anlayışımızın önemli bir göstergesi. Tofaş olarak güçlü markalarımız ve güçlü bayi teşkilatımız ile müşterilerimize her noktada en iyi hizmeti vermeyi hedefliyoruz. 127 yatırımcı, 391 satış ve satış sonrası noktamız ve yaygın hizmet ağımızla yılda 150 bin adet otomobil satan büyük bir gücüz. Nitekim çok markalı bayi yapısı ve önümüzdeki dönemde devreye alınacak olan Spoticar markamız ile Ant Oto, bölgede önemli bir hizmet merkezi olacak” ifadelerini kullandı.

Türkiye, Haziran 2025’te yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesiyle 1973’te imzalanan, son kez 2010 yılında 15 yıllığına uzatılan anlaşmayı 27 Temmuz 2026 itibariyle sonlandırmıştı.

Türkiye, Irak tarafına yeni bir çerçeve ile anlaşmaya hazır olduğunu da duyurmuştu. 

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın sona ermesine günler kala Irak’ta temaslarda bulundu. Bu temasların ardından Bakan Bayraktar’ın bazı gazetecilere yaptığı değerlendirme hakkında bilgi verildi. Bu kapsamda Türkiye’nin hattın kapasitesinin tam olarak kullanılması yanında, kapasite artırımına; hatta Körfez’deki başka üreticilerinin de dahil olacağı şekilde genişletmeye sıcak baktığının altı çizildi. 

Bakan Bayraktar’ın “İlerleyen dönemde, Irak’ta veya Körfez’de üretilen başka doğal gaz kaynaklarını aynı boru hattını kullanarak bu sefer ters akışla Türkiye’ye, Türkiye üzerinden Avrupa’ya götürme gibi projeleri de inşallah birlikte gerçekleştirmek istiyoruz.” yorumu aktarıldı. 

Bayraktar’ın “Bizim Silopi’den Ceyhan’a olan kısımda 1 buçuk milyon varil günlük bir kapasite var. Hedeflediğimiz şey, mevcut kapasiteyi tümüyle kullanabilmek ama bölgenin potansiyeline bakarsak başka üreticileri de bu oyuna dahil etmemiz gerekir. Eğer onların da bu konuda ihtiyacı ve ilgisi varsa onlara da kapıyı açmak mümkün olabilir. Dolaysıyla bunu 2 buçuk milyon varillik bir petrol boru hattına dönüştürmek mümkün olabilir.” değerlendirmesine yer verildi. 

Bakan Bayraktar’ın Irak’ta Petrol Bakanı Basim Muhammed Hüdeyir ile Bağdat’ta biraraya geldiği, görüşmenin çerçevesinin Irak Türkiye Ham Petrol Boru Hattı ve petrol yanında doğal gaz ve elektrik alanlarında iş birliği imkanlarının da görüşüldüğü bildirildi. 

Irak’a elektrik temini için 2 öneri 

Bakan Bayraktar, Türkiye ve Irak arasında doğal gaz anlaşmalarına sıcak baktığını ve bu ülkenin elektrik ihtiyacı için Türkiye’den ihracat yapılabileceğini belirterek iki ayrı öneri sundu. Bayraktar bu önerilerden ilkinin mevcut hatların iyileştirilmesi olduğunu belirtirken ikinci öneriye ilişkin olarak “İkinci çözümü bugün kendilerine önerdik. O da Türkiye üzerinden Irak’a doğal gaz getirmek. Irak’ta gaz bulamadığı için çalışamayan mevcut santraller var. Belki yeni yapılacak doğal gaz santralleriyle de daha kalıcı, daha uzun dönemli bir elektrik arzını buraya sağlayabilmek.” dedi.

Bakan Bayraktar boru hattı inşasıyla Irak tarafının elektrik üretmesi için gaz temin edilebileceğini, sonrasında bu hattın Türkiye üzerinden gaz ihracı için de kullanılabileceğini belirtti. 

Şimşek sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şunları kaydetti:

"Artan öngörülebilirlik ve güçlenen yatırımcı güveni sayesinde ters dolarizasyon sürecinde önemli mesafe katettik. Çoklu şoklara rağmen Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payı yaklaşık yüzde 62 ile son 11 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Türk lirasına duyulan güveni pekiştirmek, makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve sürdürülebilir yüksek büyümenin ön koşulu olan fiyat istikrarını sağlamak için politikalarımıza devam edeceğiz."

Artan öngörülebilirlik ve güçlenen yatırımcı güveni sayesinde ters dolarizasyon sürecinde önemli mesafe katettik.

Çoklu şoklara rağmen Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payı yaklaşık yüzde 62 ile son 11 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.

Türk lirasına duyulan… pic.twitter.com/jUj6PLniE3

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) July 9, 2026

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 3 Temmuz ile biten haftada yüzde 0,82 ve 261 milyar 883 milyon 754 bin lira azalışla 31 trilyon 634 milyar 154 milyon 676 bin liradan, 31 trilyon 372 milyar 270 milyon 922 bin liraya geriledi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 2,4 azalarak 17 trilyon 97 milyar 105 milyon 688 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 0,02 yükselişle 10 trilyon 130 milyar 698 milyon 747 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 256 milyar 867 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu tutarın 217 milyar 688 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 3 Temmuz itibarıyla 3 milyar 251 milyon dolarlık azalış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri azaldı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,4 artışla 6 trilyon 672 milyar 836 milyon 316 bin liraya çıktı.

Söz konusu kredilerin 803 milyar 644 milyon 379 bin lirası konut, 42 milyar 570 milyon 782 bin lirası taşıt, 2 trilyon 536 milyar 192 milyon 573 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 290 milyar 428 milyon 582 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 3 Temmuz ile biten haftada 163 milyar 697 milyon 836 bin lira artarak 25 trilyon 887 milyar 422 milyon 891 bin liradan, 26 trilyon 51 milyar 120 milyon 727 bin liraya yükseldi.

Buna göre, 3 Temmuz itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 7 milyar 701 milyon dolar artarak 61 milyar 952 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Haziran'da 54 milyar 251 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 2 milyar 788 milyon dolar artışla 94 milyar 954 milyon dolardan 97 milyar 742 milyon dolara yükseldi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 3 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 10 milyar 489 milyon dolar artarak 149 milyar 205 milyon dolardan 159 milyar 694 milyon dolara çıktı.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Şirket açıklamasına göre, "Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak" amacıyla sürdürülebilirlik ilkelerini iş stratejilerinin merkezine yerleştiren Türk Telekom, sürdürülebilirlik yolculuğundaki şeffaflık vizyonunu 2020'deki ilk raporuyla başlattı.

Borsa İstanbul'da işlem gören, sürdürülebilirlik performansı en yüksek ilk 25 şirketin bulunduğu BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi'nde yer alan şirketin, 2023'te ilk Entegre Faaliyet Raporu'nu sunarak, başarı grafiğini güncel Entegre Faaliyet Raporu ile taçlandırdığı bildirildi.

Açıklamada, "Türk Telekom ayrıca Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) uyumlu ilk Sürdürülebilirlik Raporu'nu da kamuoyuyla paylaşarak, Morgan Stanley Capital International (MSCI), S&P Global (Standard & Poor's), London Stock Exchange Group (LSEG), Financial Times Stock Exchange Sürdürülebilirlik Endeksi (FTSE4Good) ve Sustainalytics gibi dünyanın prestijli uluslararası endekslerinde Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ÇSY) odaklı küresel değer yaratma modelini ve şeffaf raporlama liderliğini bir kez daha tescilledi." denildi. 

GES yatırımları sürüyor

Verilen bilgiye göre, Türk Telekom, yeni nesil çevreci iletişim teknolojileriyle güneş enerjisi gibi yenilenebilir kaynaklara yönelerek yeşil dönüşüm adına öncü çalışmalar gerçekleştiriyor.

Şirketin, güneş enerjisi santralleri (GES) yatırımlarıyla enerji tüketimini yenilenebilir kaynaklardan sağlamaya odaklanırken Türkiye'nin enerji bağımsızlığı hedeflerine de katkı sunduğu vurgulandı.

Türk Telekom'un 1300 dönümlük arazi üzerine Sivas'ta inşa ettiği GES, yıllık 128 MWp enerji üretim kapasitesiyle Türkiye'nin en büyük yenilenebilir enerji tesislerinden biri olarak enerji üretimine başladı.

GES yatırımlarını Malatya ve Ağrı'da sürdürecek olan Türk Telekom, toplam 6 bin dönüm arazi üzerinde 530 MWp seviyesinde kurulu güce sahip üç GES'i ilerleyen yıllarda devreye alarak tam kapasite üretim yapmayı hedefliyor.

Bu şehirlerde yapacağı yatırımlarla yıllık 800 GWh enerjiyi yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefleyen Türk Telekom'un, yıllık 350 bin ton seviyesinde karbon salımını engelleyeceği ifade edildi.

"Her adımımızı daha yeşil, daha adil ve daha yaşanabilir bir dünya hedefiyle atıyoruz"

 Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin, Türkiye'nin dijitalleşme yolculuğuna öncülük ederken teknolojiyi topluma ve çevreye değer katacak, sürdürülebilir geleceğin anahtarı olarak konumladıklarını belirtti.

Son 4 yıldır sektörlerinin yatırım lideri olduklarına dikkati çeken Şahin, "Dijital geleceğin inşasına yönelik çalışmalarımızı sürdürürken her adımımızı daha yeşil, daha adil ve daha yaşanabilir bir dünya hedefiyle atıyoruz. BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi'nde yer almamız, başarılı finansal performansımızın yanı sıra altyapıdan veri merkezlerine, akıllı şehir çözümlerinden yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik yatırımlarımıza kadar tüm iş süreçlerimize yansıttığımız sürdürülebilirlik odaklı vizyonumuzun en somut tescilidir." ifadelerini kullandı.

Bu süreçte LSEG performanslarını artırırken, Sustainable Fitch notlarını 3'ten 2'ye yükselttiklerini ve global sıralamada en üst yüzdelik dilimde yer aldıklarını aktaran Şahin, şunları kaydetti:

"CDP (Karbon Saydamlık Projesi) İklim Değişikliği Programı'nda A notumuzu koruyarak Global A Listesi'ndeki konumumuzu güçlendirdik, ilk defa raporlama yaptığımız Su Güvenliği Programı'nda ise A- notu aldık. Son 2 yılda gerçekleştirdiğimiz finansman hamleleriyle yeşil finansman portföyümüzü 1,1 milyar dolara yükselttik. Tüm bu başarılar, sürdürülebilir büyüme vizyonumuzun uluslararası ölçekte de karşılık bulduğunu gösteriyor. Çevreye ve topluma duyarlı yönetim yaklaşımımız Türk Telekom'a uluslararası alanda duyulan güveni artırırken operasyonel nakit akışımız ve uluslararası finansman kaynaklarına erişimimiz uzun vadeli stratejik yatırımlarımızı güvence altına alıyor. Güçlü altyapımız ve teknoloji birikimimizle Türkiye'nin her köşesinde ve herkes için eşit bir dijital gelecek inşa ederken gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakma sorumluluğuyla çalışmaya devam edeceğiz."

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler, geçen hafta 11,5 milyon dolarlık hisse senedi, 572 milyon dolarlık Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ve 441,1 milyon dolarlık Genel Yönetim Dışındaki Sektör İhraçları (ÖST) aldı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin hisse senedi stoku, 3 Temmuz haftasında 41 milyar 387,8 milyon dolardan 41 milyar 697,9 milyon dolara çıktı.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 15 milyar 614,7 milyon dolardan 16 milyar 254,3 milyon dolara, ÖST stoku da 2 milyar 114,7 milyon dolardan 2 milyar 547,2 milyon dolara yükseldi.

Buna göre Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından, 1989 yılında dünya nüfusunun 5 milyar insana ulaştığı 11 Temmuz 1987 tarihi "Dünya Nüfus Günü" olarak kabul edildi. Bu özel günde, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) tarafından her yıl nüfusun önemli konularına dikkati çekilerek, nüfus ve kalkınma konularında farkındalık oluşturmaya yönelik çalışmalar yapılıyor. Dünya nüfusunun 1999'da 6 milyara, 2011'de 7 milyara ve 2022'de 8 milyara ulaştığı tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler (BM) nüfus tahminlerine göre 2025 yıl ortası için dünya nüfusunun 8 milyar 231 milyon 613 bin 70 kişi olduğu öngörülüyor.

Bu dönemde en fazla nüfusa sahip ülke, 1 milyar 463 milyon 865 bin 525 kişiyle Hindistan olurken bu ülkeyi 1 milyar 416 milyon 96 bin 94 kişiyle Çin, 347 milyon 275 bin 808 kişiyle ABD izledi. Bu üç ülke, dünya toplam nüfusunun yüzde 39,2'sini meydana getirdi.

Türkiye, 86 milyon 92 bin 168 kişilik nüfusuyla nüfus büyüklüğüne göre 194 ülke arasında 18'inci sırada yer alırken dünya toplam nüfusunun yüzde 1'ini oluşturdu.

Çocuk nüfus oranı en yüksek ülke Orta Afrika Cumhuriyeti

Ülkelerin toplam nüfusları içindeki 0-17 yaş grubu çocukların oranları incelendiğinde, 2025'te en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülke yüzde 56,2 ile Orta Afrika Cumhuriyeti olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeyi, yüzde 53,3 ile Nijer ve yüzde 53 ile Somali takip etti. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülke yüzde 12,9 ile Güney Kore oldu. Bu ülkeyi, yüzde 14 ile Japonya'nın, yüzde 14,4 ile Singapur'un takip ettiği görüldü.

Çocuk nüfus oranı dünya ortalaması, 2025'te yüzde 29,3 olurken Türkiye'deki çocuk nüfus oranı yüzde 24,8 ile ortalamanın altında kaldı.

Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranları incelendiğinde, 2025'te en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülkelerin sırasıyla yüzde 22,3 ile İrlanda, yüzde 20,3 ile İsveç ve yüzde 19,9 ile Fransa olduğu tespit edildi. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla yüzde 14,6 ile İtalya, yüzde 15,5 ile Malta ve yüzde 15,6 ile Portekiz oldu.

Türkiye'nin çocuk nüfus oranının yüzde 24,8 ile AB üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranlarından daha yüksek olduğu hesaplandı.

Türkiye'nin genç nüfus oranı AB üyesi ülkelerden daha yüksek

Ülkelerin toplam nüfusları içindeki 15-24 yaş grubu gençlerin oranları incelendiğinde, geçen yıl en yüksek genç nüfus oranına sahip ülkenin yüzde 23,3 ile Güney Sudan olduğu görüldü. Bu ülkeyi yüzde 23,1 ile Suriye, yüzde 22,5 ile Orta Afrika Cumhuriyeti izledi. Monako, yüzde 8,8 ile genç nüfus oranının en düşük olduğu ülke çıkarken bu ülkeyi yüzde 9,1 ile Malta, yüzde 9,5 ile Almanya takip etti.

Genç nüfus oranında dünya ortalaması 2025'te yüzde 15,6 olarak belirlendi. Türkiye'nin genç nüfus oranı yüzde 14,8 ile ortalamanın altında kaldı.

AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek genç nüfus oranına sahip ülkeler arasında ilk sırada yüzde 13,5 ile İrlanda yer aldı. Bu ülkeyi yüzde 12,5 ile Fransa, yüzde 12 ile Danimarka'nın izlediği görüldü. En düşük genç nüfus oranına sahip ülkelerin ise yüzde 9,1 ile Malta, yüzde 9,5 ile Almanya, yüzde 9,9'ar ile Bulgaristan, Slovakya, Slovenya ve Avusturya olduğu görüldü.

Türkiye'nin genç nüfus oranının yüzde 14,8 ile AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranlarından daha yüksek olduğu dikkati çekti.

Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülke Monako

Dünya nüfus tahminlerine göre ülkelerin toplam nüfusları içindeki 65 ve daha yukarı yaşlıların oranları incelendiğinde, 2025'te en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip olan ülke yüzde 36 ile Monako oldu. Bu ülkeyi yüzde 30 ile Japonya, yüzde 25,1 ile İtalya takip etti. Yaşlı nüfus oranının en düşük olduğu ülkenin yüzde 1,7 ile Katar olduğu belirlendi. Bu ülkeyi yüzde 1,8 ile Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 2 ile Zambiya izledi.

Yaşlı nüfus oranı dünya ortalaması, 2025 yılında yüzde 10,4 olurken Türkiye'nin yaşlı nüfus oranının yüzde 11,1 ile dünya yaşlı nüfus ortalamasının üzerinde çıktığı hesaplandı.

Birleşmiş Milletler dünya nüfus tahminlerine göre AB üyesi 27 ülkenin yaşlı nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip ülkelerin sırasıyla yüzde 25,1 ile İtalya, yüzde 24,9 ile Portekiz ve yüzde 24,4 ile Yunanistan olduğu görüldü. En düşük yaşlı nüfus oranına sahip ülkelerin ise sırasıyla yüzde 14,9 ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, yüzde 15,8 ile Lüksemburg, yüzde 16,2 ile İrlanda olduğu belirlendi.

Türkiye'nin yaşlı nüfus oranının yüzde 11,1 ile AB üyesi 27 ülkenin yaşlı nüfus oranlarından daha düşük olduğu kayıtlara geçti.

Türkiye'nin toplam doğurganlık hızı dünya ortalamasının altında

Ülkelerin toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2025'te en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip ülke 5,94 çocukla Çad oldu. Bu ülkeyi, 5,91 çocuk ile Somali ve 5,9 çocuk ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke, 0,75 çocuk ile Güney Kore olarak belirlendi. Bu ülkeyi, 0,96 çocukla Singapur ve 1,00 çocukla Ukrayna takip etti.

Toplam doğurganlık hızı dünya ortalaması, 2025'te 2,24 çocuk oldu. Türkiye'nin toplam doğurganlık hızının, 1,42 çocuk ile dünya ortalamasının altında kaldığı görüldü.

AB üyesi 27 ülkenin toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2025'te en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip olan ülke, 1,74 çocukla Bulgaristan olarak tespit edildi. Bu ülkeyi, 1,71 çocukla Romanya ve 1,64 çocukla Fransa izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke, 1,11 çocukla Malta oldu. Bu ülkeyi 1,21 çocukla İtalya, 1,22 çocukla Litvanya izledi.

Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresi en yüksek ülke Monako

Birleşmiş Milletler (BM) dünya nüfus tahminlerine göre, 2025 yılı için doğuşta beklenen yaşam süresinin dünya genelinde 73,5 yıl, erkekler için 70,9 yıl ve kadınlar için 76,2 yıl olduğu görüldü.

Ülkelerin 2025 yılı için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 84,7 yıl ile Monako olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeyi, 84,4 yılla San Marino ve 82,4 yılla Avustralya, Andorra ve Birleşik Arap Emirlikleri izledi.

Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 53,5 yılla Çad oldu. Bu ülkeyi 54,5 yılla Nijerya ve 54,9 yılla Güney Sudan takip etti.

Türkiye'nin erkekler için 75,5 yıl olan doğuşta beklenen yaşam süresinin dünya ortalamasından yüksek olduğu görüldü.

AB üyesi 27 ülkenin erkekler için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, erkekler için 2025 yılı doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 81,9 yıl ile İtalya oldu. Bu ülkeyi, 81,8 yıl ile İsveç ve 81,7 yıl ile Malta izledi. Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 71,6 yıl ile Litvanya olarak belirlendi. Bu ülkenin ardından 71,9 yıl ile Letonya, 72,5 yıl ile Bulgaristan geldi.

Türkiye'nin kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresi 80,7 yıl

Ülkelerin 2025'te doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 88,7 yıl ile Monako oldu. Bu ülkeyi, 88 yılla Japonya ve 87,4 yılla Güney Kore takip etti.

Doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 55,1 yılla Nijerya oldu. Bu ülkeyi, 57,4 yılla Çad ve 59,8 yılla Orta Afrika Cumhuriyeti izledi.

Türkiye'nin kadınlar için 80,7 yıl olan doğuşta beklenen yaşam süresinin, dünya ortalamasından yüksek olduğu görüldü.

BM'nin dünya nüfus tahminlerine göre, AB üyesi 27 ülkenin kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süreleri incelendiğinde, kadınlar için 2025'te doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke, 86,6 yılla İspanya oldu. Bu ülkeyi, 86,3 yıl ile Fransa, 86 yılla İtalya izledi.

Doğuşta beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu ülke, 79,5 yıl ile Bulgaristan olarak belirlendi. Bu ülkeyi 79,8 yılla Romanya ve 80,5 yılla Macaristan takip etti.

Yazılı açıklamasında, bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ihracat beklenti endeksinin, bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan artarak 101,5'e yükseldiğini belirten Bolat, "Endeksin 100'ün üzerinde olması ihracata yönelik beklentilerin artış yönünde olduğunu göstermektedir. Önümüzdeki üç aylık dönemde ihracatçı firmaların ilk kez ihracat yapmayı planladıkları ülkeler arasında ABD ilk sırada yer alırken Avustralya ikinci sırada, Mısır ise üçüncü sırada yer almıştır." değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksinin bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleştiğine dikkati çekerek, beklentilerdeki bu görünümün, dış ticaret performansındaki dayanıklı seyrin gelecek dönemde de süreceğine işaret ettiğini bildirdi.

İhracatın haziranda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 21,9 artışla 24 milyar 940 milyon dolar olduğunu vurgulayan Bolat, şunları kaydetti:

"Haziranda tüm zamanların en yüksek üçüncü aylık ihracatı kaydedildi. Böylece ilk 6 aylık mal ihracat rakamı yüzde 3,6 artışla 136,06 milyar dolara yükseldi. Son 12 aylık ihracat ise 277 milyar 940 milyon dolara ulaşarak yeni bir rekora imza atmıştır. Küresel ekonomide ağırlaşan rekabet koşulları, artan jeopolitik gerilimler ve korumacılık, zayıf dış talep ve yakın coğrafyamızdaki gelişmelere rağmen ihracatımızın 278 milyar dolar eşiğine dayanması ihracatçılarımızın dinamizmini ve ülkemizin üretim kapasitesini yansıtmaktadır. Yıl sonu Orta Vadeli Program hedefimiz olan 282 milyar dolara ulaşmak için tüm gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz. Bu gelişmeler sonucunda, 2026 yılında cari işlemler açığının GSYH'ye oranının tarihsel ortalamaların altındaki seyrini sürdüreceği öngörülmektedir."

Buna göre, ihracat beklenti endeksi, bu dönemde bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan arttı. Yılın ikinci çeyreğinde 99,1 olan endeks, üçüncü çeyrekte 101,5 seviyesine yükseldi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeksi, bir önceki çeyreğe göre gelecek 3 aya ilişkin ihracat beklentisi, ihracat sipariş beklentisi ve son 3 aya ilişkin ihracat sipariş düzeyi artış yönünde, şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyine ilişkin değerlendirmeler ise azalış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi de bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleşti. Endeks geçen yılın aynı dönemine göre ise 12,1 puan azaldı.

Endekse, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek 3 aya ilişkin birim fiyatı beklentisi ve şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi azalış, gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler ise artış yönünde etki etti.