Yumaklı burada yaptığı konuşmada, hayvancılığın stratejik bir sektör olduğunu söyledi.

Bugünün 19 Eylül Gaziler Günü olduğunu hatırlatan Yumaklı, başta Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere vatan için canını feda eden tüm şehitleri minnetle andı, hayatını kaybeden gazilere Allah'tan rahmet, hayatta olan gazilere sağlıklı ve uzun ömür diledi.

Hayvancılığın bir ailenin geçimi, gençlerin kendi memleketlerinde gelecek kurması ve kadınların emeğinin berekete dönüşmesi anlamına geldiğini ifade eden Yumaklı, "Hepsinden önemlisi de bu ülkenin insanlarının sofrasına gelen lokmanın garantisidir." diye konuştu.

Yumaklı, Türkiye'nin hayvancılığı stratejik bir sektör olarak gördüğünü belirterek, son 24 yılda hayvancılıkla ilgili desteklerin 654 milyar liraya ulaştığını bildirdi.

Bu desteklerin yalnızca hayvan sayısının ve üretimin artırılması için verilmediğini vurgulayan Yumaklı, "Bizim asıl meselemiz daha verimli, daha kaliteli, daha sürdürülebilir bir hayvancılık yapılmasını sağlamak. En önemlisi de daha uygun maliyetle ve daha güçlü bir işletme yöntemiyle emeğinin karşılığını almak." ifadelerini kullandı.

Yumaklı, 2024 yılının şubat ayında Hayvancılık Yol Haritası'nı açıkladıklarını anımsatarak, yol haritasındaki uygulamaların geri dönüşlerini almaya başladıklarını söyledi.

İlk kez 3 yıllık üretim planlaması ve destekleme modelini hayata geçirdiklerini aktaran Yumaklı, "Amacımız şu, yarın ne olacak endişesi olmasın. Üreticilerimiz önlerini görsünler ve karar verecekleri zamanda buna riayet etsinler. Gençlerimiz daha fazla destek alsın. Girişimci kadın kardeşlerim daha fazla destek alsın." dedi.

Aile işletmelerinin ayakta kalmasının ve büyümesinin önemine dikkati çeken Yumaklı, üretim planlamasıyla işletmelerin gelecek nesillere devredilerek devam ettirilmesini hedeflediklerini bunun için de bu üretim planlamasını hayata geçirdiklerini dile getirdi.

Hayvancılığın başarısının yalnızca hayvan sayısıyla ölçülemeyeceğini işaret eden Yumaklı, sağlıklı hayvan olmadan hayvancılığın yapılamayacağını vurguladı.

Bu kapsamda ilk olarak Erzurum'da olmak üzere 5 veteriner yol kontrol noktası oluşturduklarını, bu sayıyı 8'e çıkaracaklarını bildiren Yumaklı, geçen yıl yaşanan şap hastalığıyla mücadelenin 4 ay içinde tamamlandığını söyledi.

Yumaklı, şunları kaydetti:

"Bu yıl hayvan ve sürü sağlığı desteği altında yeni bir destekleme kalemi oluşturduk. Bu destek kapsamında yetiştiricilerimizden artık aşı ve kimliklendirme ücreti almıyoruz. Üreticilerimize hayırlı olsun. Buradan bütün üreticilerimiz bunun için diğer desteklerden herhangi bir kesinti yapılmayacak. Ayrıca veteriner hekimler de herhangi bir şekilde ilave bir ücret talep etmeyecekler. Bütün bu rakam bunların hepsini topladığımızda yaklaşık 6 milyar liralık bir tutarı sadece bu iş için ayırmış olduk. Böylece üreticilerimizin üzerindeki bu iki kalemdeki yükü hafifletmeyi amaçlıyoruz."

Erzurum'a hayvancılıkta pozitif ayrımcılık

Erzurum'un büyükbaş hayvan varlığında Türkiye'de üçüncü sırada bulunduğunu belirten Yumaklı, şehrin yem bitkileri üretiminde de önemli bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.

Erzurum'un geniş meralara sahip olması ve su probleminin bulunmamasının önemli avantajlar olduğunu ifade eden Yumaklı, ama şu anda olması gereken yerde bulunmadığını bildirdi.

Yumaklı, hayvancılıkla ilgili üretim planlamasına dahil 16 il bulunduğunu belirterek, bu illerdeki yetiştiricilere pozitif ayrımcılık yaptıklarını ve yapmaya devam edeceklerini bildirdi.

Erzurum'da besi ve süt sığırcılığı yapan yetiştiricilere dört başlıkta ilave destek sağladıklarını aktaran Yumaklı, "Birincisi buzağıya yüzde 50 daha fazla destek veriyoruz. İkincisi Ziraat Bankası'nın vermiş olduğu tarımsal kredilere ek yüzde 20 daha fazla faiz indirimi sağlıyoruz. Üçüncüsü çiğ süte yüzde 40 daha fazla destek veriyoruz. Dördüncüsü de yem bitkilerine yüzde 50 daha fazla destek veriyoruz." diye konuştu.

"Kaliteli damızlık materyal yaygınlaşacak"

Açılışı yapılan tesisin sürüsünü büyütmek isteyen üreticiler için önemli bir merkez olacağını ifade eden Yumaklı, burada kaliteli damızlık materyalin yaygınlaştırılacağını kaydetti.

Tesiste çoğunluğu Angus, diğer bölümü Hereford olmak üzere yaklaşık 1500 hayvan bulunduğunu belirten Yumaklı, bu hayvanların "Kırsalda Bereket, Hayvancılığa Destek Projesi" kapsamında hak sahibi olacak yetiştiricilere dağıtılmasının planlandığını bildirdi.

Hayvancılıkta kaliteli ve uygun maliyetli yemin de büyük önem taşıdığını vurgulayan Yumaklı, Erzurum'un bölgenin kaba yem ihtiyacını karşılayabilecek potansiyele sahip olduğunu kaydetti.

Erzurum'daki sulama yatırımlarının da sürdüğünü belirten Yumaklı, Kuzgun-Daphane-Elmalı Tüneli'nin ihalesinin kasım ayında, Kuzgun-Daphane-Orta Bahçe Sulaması'nın aralık ayında, Narman Şehitler Barajı Sulaması ile Çipak Regülatör Sulaması'nın ihalelerinin ise mart ayında yapılacağını açıkladı.

Yumaklı, "Ne zaman söylediysek ihalesini yapacağız, ne zaman bitireceğiz dediysek de bitireceğiz. İnşallah bugüne kadar söz verip yaptığımız gibi." dedi.

TMO arpa satışına başladı

Toprak Mahsulleri Ofisi stoklarındaki arpanın satışına 17 Eylül itibarıyla başladıklarını bildiren Yumaklı, satışların ilk etapta büyükbaş ve küçükbaş besicileri, yetiştiriciler ve yem fabrikalarına yönelik olacağını söyledi.

Yumaklı, 2028 yılına kadar Türkiye'de 2 milyon dekar mera alanını ıslah ederek üreticilerin hizmetine sunacaklarını da anlattı.

Erzurum'un hayvancılık altyapısını geliştirmek amacıyla Aziziye ilçesinde 25 bin büyükbaş kapasiteli besi organize tarım bölgesi kurmak istediklerini belirten Yumaklı, projenin Erzurum'u hayvancılık ve kırmızı et üretiminde bölgesel merkez haline getirmesini hedeflediklerini ifade etti.

Yumaklı, Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği tesisinin faaliyete geçmesiyle 9 bin ton kırmızı et üretimi ve 1500 kişilik istihdam sağlanacağını, ülke ekonomisine 3 milyar liralık katkı sunulacağını bildirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a desteklerinden dolayı teşekkür eden Yumaklı, tesisin hayvancılık sektörüne hayırlı olmasını diledi.

Konuşmanın ardından Bakan Yumaklı, çiftçilere "Kırsalda Bereket, Hayvancılığa Destek Projesi" kapsamında hak sahibi olacak yetiştiricilere damızlı gebe düve teslim etti.

Yumaklı, daha sonra mezat salonundan bir tane dana satın aldı, çiftçilerle görüştü.

(AA)

Şirket açıklamasına göre, "Mobilitenin Geleceğinde Bir Adım Önde" olma vizyonuyla toplu ulaşımın dönüşümünde rol üstlenen Karsan, Türkiye pazarındaki konumunu İstanbul'da hayata geçireceği projeyle ileri taşıyor.

İlk teslimatlarının Ocak 2027 sonunda başlaması planlanan 150 araçlık projenin, şirketin farklı şehir ve operasyon koşullarında edindiği toplu ulaşım deneyimini Türkiye'nin büyük toplu ulaşım pazarına taşıyan stratejik bir adım olarak öne çıktığı belirtildi.

Açıklamada, "Uzunluğu 8 metre olan Karsan ATAK, 56 kişiye varan yolcu kapasitesiyle şehir içi toplu taşımada kapasite ile operasyonel çeviklik arasında denge sunuyor. Yolcu yoğunluğunun ve hat ihtiyaçlarının değişkenlik gösterdiği şehir içi operasyonlarda aracın kompakt boyutları, işletmelere ihtiyaca uygun kapasite ve operasyonel verimlilik avantajı sağlıyor. Düşük dönüş yarıçapı ve yüksek manevra kabiliyeti sayesinde dar yollar ve yoğun trafik koşullarında hareket edebilen araç, yüksek tırmanma kabiliyetiyle de İstanbul'un eğimli ve zorlu güzergahlarına uyum sağlıyor. Aracın 137 kilovat güç üreten Euro 6 turbo dizel motoru, performans ile yakıt ekonomisini bir arada sunarken, SCR, DPF ve EGR teknolojileri de düşük emisyon değerlerini destekliyor." denildi. 

"Sözleşme önemli bir kilometre taşı"

Karsan Yurt içi Satış ve Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Muzaffer Arpacıoğlu, İETT ile imzalanan sözleşmenin Karsan açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu belirtti.

Arpacıoğlu, toplu ulaşım alanındaki 60 yıllık üretim tecrübeleri, mühendislik yetkinlikleri ve dünyanın farklı şehirlerinde kazandıkları operasyon deneyimiyle şehirlerin değişen ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirdiklerini aktararak, şu ifadeleri kullandı:

"İstanbul nüfusu, trafik yoğunluğu, yol yapısı, eğimli güzergahları ve farklı hat ihtiyaçlarıyla toplu ulaşım açısından çok yüksek operasyonel gereksinimlere sahip, dünyanın en önemli metropollerinden biri. Bu nedenle İETT ile 150 adet ATAK için imzaladığımız sözleşmeyi yalnızca önemli bir araç teslimatı olarak değil, Karsan'ın şehir içi toplu ulaşımdaki deneyiminin ve ürün yetkinliğinin güçlü bir göstergesi olarak görüyoruz. Türkiye'de 8 metre sınıfının yaratıcısı olan Karsan, bugün bu segmentin en çok tercih edilen markası konumunda. ATAK'ın yıllar içinde pazarda elde ettiği güçlü konum, doğru ürünle doğru ihtiyaca cevap verdiğimizin de en somut göstergelerinden biri."

Karsan'ın global pazarlarda elde ettiği başarıların yanı sıra Türkiye'de de güçlü biçimde büyümeye devam edeceğini aktaran Arpacıoğlu, şunları kaydetti:

"Türkiye bizim ana pazarımız ve burada sahip olduğumuz güçlü konumu daha da ileri taşımayı hedefliyoruz. Tek seferde 150 araçlık böylesine önemli bir ihaleyi kazanmış olmamız, 8 metre segmentindeki liderliğimizi pekiştirirken, Türkiye pazarındaki güçlü konumumuzu da daha ileri bir seviyeye taşıyor. ATAK, kompakt boyutları, yüksek manevra ve tırmanma kabiliyeti, yolcu kapasitesi ve işletme verimliliğiyle İstanbul'un farklı hatlarının ihtiyaçlarına cevap verebilecek çok güçlü bir ürün. 150 araçlık bu önemli projeyle İstanbul'un toplu ulaşım sistemine katkı sağlamaktan ve Karsan markasını her gün milyonlarca İstanbullunun yolculuğunun bir parçası haline getirmekten büyük mutluluk duyuyoruz."

Borsa İstanbul'da aynı dönemde mali endeks yüzde 11,31 azalışla 17.574,88 puana, teknoloji endeksi yüzde 10,08 düşüşle 41.413,86 puana, hizmetler endeksi yüzde 9,71 kayıpla 11.551,32 puana, sanayi endeksi ise yüzde 9,63 gerileyerek 18.133,86 puana indi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksine dahil hisse senetleri arasında bu hafta en çok yükselen yüzde 12,66 ile Tekfen Holding oldu. Onu yüzde 5,50 ile Enerya Enerji ve yüzde 2,26 ile Anadolu Sigorta izledi.

Söz konusu hisseler arasında en çok değer kaybedenler ise yüzde 40,86 ile Katılımevim Tasarruf Finansman, yüzde 40,85 ile Odine Teknoloji ve yüzde 40,82 ile Pasifik Eurasia Lojistik olarak sıralandı.

Borsa İstanbul'da hisseleri işlem gören en değerli şirketler, 1 trilyon 699 milyar 740 milyon lirayla ASELSAN, 803 milyar 955 milyon 463 bin 265 lirayla Tüpraş ve 545 milyar 580 milyon lirayla Garanti BBVA oldu.

Altın düştü

24 ayar külçe altının gram fiyatı, geçen hafta sonuna göre yüzde 0,06 azalışla 6 bin 826 liraya, Cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 0,09 düşüşle 44 bin 450 liraya geriledi.

Çeyrek altının satış fiyatı da önceki haftaki kapanışının yüzde 0,14 altında 11 bin 174 liraya geriledi.

Doların satış fiyatı, yüzde 0,36 artarak 48,7810 liraya çıkarken, avronun satış fiyatı yüzde 0,91 azalışla 55,9580 liraya geriledi.

Geçen hafta 65,8100 lira olan İngiliz sterlininin satış fiyatı, bu hafta yüzde 1 azalışla 65,1550 liraya geriledi.

İsviçre frangı ise yüzde 0,85 değer kaybederek 59,1840 liradan alıcı buldu.

(AA)

Açıklamaya göre geçen ay 3 milyon 527 bin 70 şarj işlemi gerçekleştirilirken, şarj başına ortalama elektrik tüketimi 27,63 kilovatsaat oldu. Ağustosta toplam şarj süresi ise 3 milyon 650 bin 668 saate ulaştı.

Geçen aya ilişkin saatlik veriler incelendiğinde, elektrikli araçların şarj edilmesinde en yüksek tüketim 16.00-17.00 saatlerinde yaşandı. O saatlerde tüketim 6 bin 496 megavatsaat oldu. Saatlik bazda en yüksek tüketimde 17.00-18.00 saatleri 6 bin 487 megavatsaatle ikinci sırada yer alırken, onu 18.00-19.00 saatlerinde 6 bin 435 megavatsaat tüketim izledi.

Böylece 16.00-19.00 saatlerinde toplam 19 bin 419 megavatsaat elektrik tüketildi. Günün en düşük saatlik tüketimi ise 04.00-05.00 arasında 922 megavatsaat olarak gerçekleşti.

Günlük tüketim verilerinde ise hafta sonu öne çıktı. Ağustosta cumartesi günü 17 bin 535 megavatsaat, pazar günü ise 17 bin 280 megavatsaat elektrik tüketildi. Hafta içindeki en yüksek günlük tüketim 14 bin 995 megavatsaatle pazartesi günü, en düşük günlük tüketim ise 11 bin 64 megavatsaatle salı günü gerçekleşti.

Şarj noktalarının sayısı 48 bin 649'a ulaştı

Elektrikli araç şarj altyapısındaki büyüme de devam ediyor. Türkiye genelinde şarj noktası 48 bin 649'a ulaştı. Bu noktaların 21 bin 116'sı DC (hızlı), 27 bin 533'ü ise AC (yavaş) niteliğinde. Özellikle DC şarj noktalarındaki artış, elektrikli araç kullanıcılarının daha kısa sürede şarj hizmetinden yararlanmasını sağlıyor.

Ağustosta gerçekleşen toplam elektrik tüketiminin 60 bin 621 megavatsaatlik kısmı, yüzde 62,20'sine karşılık gelecek şekilde YEK-G belgeli yeşil şarj istasyonlarında gerçekleşti. Söz konusu istasyonlarda tüketilen elektrik enerjisinin tamamı yenilenebilir enerji kaynaklarından üretildi.

Elektrikli araç şarj hizmeti piyasasında tüketim verilerinin saatlik, günlük ve aylık bazda izlenmesiyle şarj altyapısının kullanımına ilişkin daha kapsamlı bir veri seti oluşturulduğu belirtilen açıklamada, EPDK tarafından şarj hizmeti piyasasına ilişkin düzenleme ve denetim faaliyetleri kapsamında, elektrikli araç kullanıcılarının ihtiyaçlarına cevap verecek yeterli ve sürdürülebilir şarj altyapısının oluşturulmasına yönelik çalışmaların devam ettiği aktarıldı.

Türkiye genelindeki şarj istasyonlarının coğrafi konumları, soket sayıları, şarj tipleri ve güçleri, anlık müsaitlik durumları, ödeme yöntemleri ve fiyat bilgileri EPDK tarafından geliştirilen Şarj@TR mobil uygulaması üzerinden anlık olarak takip edilebiliyor.

Kararda, "Kurulun 18 Eylül 2026 tarihli toplantısında, Bank Mellat Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesinin faaliyet izninin, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde kaldırılmasına karar verilmiştir." ifadeleri kullanıldı.

İran merkezli bankanın İstanbul dışında Ankara ve İzmir'de birer şubesi bulunuyor.  

Mustafa Yavuz’un ev sahipliğinde valilikte gerçekleşen sohbete Adana Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Kıvanç, Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Şahin Bilgiç, Adana Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Niyazi Göger, MÜSİAD Adana Şube Başkanı Ömer Tekdemir, Çukurova Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Ahmet Rifat Duran’ın katıldı.

Vali Yavuz, Adana’yı şöyle tanımladı:

-          Adana sanayi ve tarım şehridir. Adana, su ürünlerinde de öne çıkıyor. Toroslar’da kar varken, Yumurtalık’ta denize giriliyor. Adana, gastronomide de iddialı olduğu için 10 yıldır “Lezzet Festivali” yapıyoruz. Tarihi ve kültürel varlıklarıyla turist de çekiyor.

Kentin tarımdaki gücünü, potansiyelini anlatırken Osmaniye ve Hatay’ın kuzeyini de içine alan Çukurova’ya işaret etti:

-          Çukurova, büyüklük olarak dünyadaki ovalar arasında ilk 10’da yer alıyor. Çok bereketli topraklar. Yılda 2-3 ürün hasadı yapılabiliyor. Sezonda 4’üncü ürün de rahatlıkla alınabilir.

Çukurova’nın sulama açısından da altyapısının iyi olduğunu kaydetti:

-          Ayrıca bunaltıcı sıcak ve nem de Çukurova’da bereketin ta kendisidir. Adana’da bir laf vardır, “Adam diksen adam olur” derler. 

Çukurova Kalkınma Ajansı’nın hazırladığı sunumdan Adana’nın sanayideki gücünü özetledi:

• Adana, gelişen lojistik imkanlarıyla birlikte Marmara Bölgesi’ne alternatif bir üretim ve cazibe merkezi olma yolunda ilerliyor.
• Adana’da 6 Organize Sanayi Bölgesi (OSB), 6 endüstri bölgesi, 1 serbest bölge ve 7 küçük sanayi sitesi bulunuyor.
• Türkiye’deki tüm petrol boru hatlarının kesişim noktası olan Ceyhan-Yumurtalık hattında petrokimya ve kimya sanayinde önemli gelişmeler beklenirken, gıda, sera ve su ürünleri sektörlerine yönelik sanayi altyapısı da hız kazanıyor.
• Doğu Akdeniz Konteyner Limanı, Çukurova Uluslararası Havalimanı ve hızlı tren hatlarıyla entegre bir lojistik ağ oluşuyor.

Sunumdan öne çıkan yatırım bölgelerinin altını çizdi:

• Adana Hacı Sabancı OSB: 22 bin 700 dekar ile Türkiye’nin alan büyüklüğü bakımından 4’üncü büyük OSB’si. 500’ü aşkın sanayi kuruluşu, 42 binin üzerinde istihdam yaratıyor. Genişleme çalışmaları sürüyor.
• Karataş Sera OSB: 3 bin 200 dekarlık alanda altyapı tamamlandı. Tarıma elverişli olmayan atıl arazide topraksız tarım tekniğiyle yılda 100 bin ton domates üretimi planlanıyor. 5 bin kişilik istihdam yaratması bekleniyor.
• Karataş Su Ürünleri OSB: 6 bin 448 dekarlık verimsiz ve bataklık mera alanında Türkiye’nin ilk su ürünleri OSB’si kuruluyor. Altyapı ihalesi tamamlandı, yıllık 60 bin ton (deniz, tatlı su balıkları ve karides) üretimi bekleniyor.
• Yumurtalık-Ceyhan Yatırım Aksı: Bu hatta şu anda Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 8’ini karşılayan toplam 2 bin 680 MW kapasiteli EMBA ve İSKEN termik santralleri var.

Toplam 132 milyon ton/yıl kapasiteli BTC, Irak-Türkiye, Ceyhan-Kırıkkale ve Batman-Dörtyol petrol boru hatlarına sahip BOTAŞ ve BIL bulunuyor.

Şimdilik 250 bin TEU kapasiteli SANKO Limanı faaliyette.

5 bin 350 dekarlık Ceyhan OSB ve Türkiye’nin ilk ve tek ağır sanayiye yönelik serbest bölgesi (4 bin 600 dekar) faaliyet gösteriyor.

• Ceyhan Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi: Türkiye’nin stratejik petrokimya merkezi. İlk etapta 13 bin 400 dekar olan alan, 11 bin dekarlık Erzin yeşil hidrojen alanı ve 3 bin 100 dekarlık deniz alanı ilavesiyle genişletildi.

Bölgedeki en büyük yatırım olan “Ceyhan Polipropilen Üretim Tesisi”, 2 milyar dolarlık yatırım tutarı ve yıllık 472 bin ton kapasiteyle 2027 sonunda üretime başlayacak. Ayrıca Faz1’de 1 milyon, Faz2’de 2.6 milyon TEU kapasiteli liman inşaatı sürüyor.

• Adana Ceyhan Kimya Endüstri Bölgesi: 9 Ocak 2026 tarihli Cumhurbaşkanı kararı ile Ceyhan ve Yumurtalık ilçelerini kapsayan 29 bin 275 dekarlık alan ilan edildi, tam kapasiteye ulaşıldığında 80 bin kişilik istihdam sağlaması bekleniyor.
• SASA Özel Endüstri Bölgesi: Yumurtalık’ta 11 bin dekar üzerinde 13 milyon ton kapasiteli bir rafineri başta olmak üzere entegre petrokimya kompleksi ve 3 milyon TEU kapasiteli liman yapımı planlanıyor. İlk faz inşaatı 2028-2030 arasında planlanıyor.
• Doğu Akdeniz Ana Konteyner Limanı: Yumurtalık Gölova’da Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ilk aşamada 1 milyon TEU, 2045 yılında ise yıllık 9 milyon TEU konteyner kapasitesine ulaşması planlanıyor.

Vali Mustafa Yavuz, sunumdaki bu bilgilerin ardından şu mesajı verdi:

-          Adana, Ceyhan-Yumurtalık’ta hayata geçmesi planlanan projelerle birlikte küresel ölçekte bir yatırım bölgesi olması bekleniyor.

Adana Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Kıvanç, araya girdi:

-          Özellikle petrokimya yatırımlarının devreye girmesi sonrası Adana ülkemiz sanayisinde ilk sıraya yükselebilir.

Adana, Çukurova Kalkınma Ajansı’nın derlediği bilgilere göre “Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi”nde 22’inci sırada bulunuyor. 2024 verilerine göre Adana 875 milyar lira “Gayri Safi Yurt İçi Hasıla” liginde 9’uncu sırada yer alıyor.

Vali Yavuz’un 311 proje içeren “Adana Kalkınma Programı” ve Ceyhan-Yumurtalık hattındaki petrokimya yatırımlarının kenti daha yukarılara doğru taşıyabileceği anlaşılıyor…

800 bin kişi geliyor 3.7 milyar liralık ekonomi yaratıyor

ADANA Valisi Mustafa Yavuz, bölgedeki tarımsal gücü Çukurova Kalkınma Ajansı’nın hazırladığı sunumdan ortaya koydu:

• Toplam tarım arazisi: 4.9 milyon dekar
• Sulanan tarım alanı: Yüzde 62.5’i
• Örtü altı tarım alanı:125 bin 572 dekar
• Kayıtlı çiftçi sayısı:34 bin 238
• Restoran ve benzeri işletme:2 bin 962
• Tarım ürünü ihracatı: 328 milyon dolar
• Gıda ürünleri ihracatı: 994 milyon dolar

Vali Yavuz, Adana’nın coğrafi işaretli ürün sayısının 24 olduğunu, 2027 sonuna kadar 50’ye çıkmasını hedeflediklerini belirtti:

-          Adana aynı zamanda bir festivaller kentidir. Lezzet Festivali’ni bu yıl 10’uncu kez düzenliyoruz. Portakal Çiçeği Karnavalı’nda 14’üncü yıla ulaştık. Altın Koza Film Festivali 33 yıldır yapılıyor.

Lezzet Festivali’nin Adana’nın tanıtımına ve ekonomisine katkı yaptığını kaydetti:

-          2024 yılında Lezzet Festivali’ne 800 bin kişi geldi. Lezzet Festivali günlerinde yapılan harcama, ilimiz ekonomisine 3.7 milyar liralık katkı sağladı. Festival süresince 500 bin şiş et, 400 bin şişe şalgam tüketildi.

UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kazandırılan asırlık "Antep işi nakış" Büyükşehir Belediyesi'nin vizyoner adımlarıyla Londra Moda Haftası’nda sergilendi.

Yapılan açıklamaya göre, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in öncülük ettiği ve dünyaca ünlü modacı Bora Aksu ile yürütülen özel iş birliği, St Cyprian's Kilisesi’nde düzenlenen defileyle meyvesini verdi. Antep işi nakışın büyüleyici detaylarıyla işlenen İlkbahar-Yaz 2027 kreasyonunun moda otoritelerinden tam not aldığı belirtildi.

"Annemin el emeğiyle okudum"

Londra Büyükelçisi Osman Koray Ertaş’ın eşi Sevcan Ertaş ile birlikte defileyi izleyen Başkan Fatma Şahin, etkinliğin ardından yaptığı açıklamada mirasa sahip çıkmanın önemine vurgu yaptı. Nakışın kendisi için duygusal bir anlam taşıdığını belirten Şahin, şunları söyledi: "Bunlar bize emanet. Rahmetli annem bu nakışları işleyerek beni okuttu. Antep işi nakış hem aile ekonomisine can veriyor hem de kadınlarımızın göz nurunu temsil ediyor. Kutnu kumaşının Dior koleksiyonlarına girmesinin ardından şimdi de Antep işi nakışımızı dünya podyumlarına taşıdık. Hedefimiz bu değeri evrenselleştirmek."

Dünyaca ünlü modacıdan övgü

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin davetiyle kente gelerek nakışları yerinde inceleyen modacı Bora Aksu ise geleneksel ustalığa hayran kaldığını belirtti. Aylar süren "ip çekme" tekniğiyle üretilen nakışları kıyafetlere dönüştürmekten gurur duyduğunu ifade eden Aksu, bu köklü geleneğin podyumlarda hak ettiği değeri bulduğunu vurguladı.

Açıklamada, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin bu küresel atılımının yerel el sanatlarının uluslararası moda devleriyle yarışabileceğini bir kez daha kanıtladığı ifade edildi.

Görgün, temasların ardından yaptığı açıklamada, ziyaretin Savunma Sanayii Başkanlığının sanayileşme ve savunma sanayinin Anadolu'ya yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında gerçekleştirildiğini söyledi.

Türkiye'de savunma sanayinin gelişimi, ihtiyaç duyulan alanlar ve Denizli'deki üretim kapasitesinin sektöre sağlayabileceği katkıların ele alındığını belirten Görgün, toplantıların ardından firmalar arası görüşmeler gerçekleştirildiğini ifade etti.

Görgün, "ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN, TUSAŞ gibi büyük firmalarımızın tedarik zincirlerini yöneten arkadaşlarımızla birlikte geldik. Gerçekleştirdiğimiz toplantıların sonrasında B2B görüşmeleriyle günümüzü tamamlıyoruz. Savunma sanayisi ekosistemini güçlendirmek adına bu faaliyetleri gerçekleştiriyoruz." diye konuştu.

Savunma sanayisi ürünlerinin giderek daha karmaşık yapılara dönüştüğüne işaret eden Görgün, şöyle devam etti:

"Savunma sanayisindeki ürünler artık çok komplike, sistemler sistemi. Sadece bir platformun ismini ya da o platformu üreten firmayı biliyoruz belki ama o platformun ve onu üreten firmanın dışında, tedarik zinciri yapılanmasına hizmet eden, destek olan onlarca, yüzlerce firma olabiliyor. Örneğin bir SİPER projesinde yaklaşık bin firma ROKETSAN'la, ASELSAN'la birlikte çalışıyor. KAAN platformumuzda 750 civarında firmamız TUSAŞ'a destek oluyor. Her birinin kendi sorumlulukları var." ifadelerini kullandı.

Gerçekleştirilen çalışmalarla yeni tedarikçilerin savunma sanayisi ekosistemine dahil edilmesini hedeflediklerini vurgulayan Görgün, "Bu faaliyetlerle sistemler sistemi olan tüm ürünlerimizi ve platformlarımızı yaygınlaştırmak, millileştirmek, teknoloji kazanımlarıyla yeni tedarikçiler oluşturmak bizim için önemli. Bu hem hız açısından hem de rekabet oluşturabilmek açısından önemli." dedi.

Denizli'de ana yüklenicilere alt yüklenici olarak katkı sağlayabilecek çok sayıda firma bulunduğunu değerlendirdiklerini anlatan Görgün, "Burada da özellikle ana yüklenicilerimize ilk başta alt yüklenici olabilecek birçok firmanın olduğunu değerlendiriyoruz. Gün boyu arkadaşlarımız bunlara çalıştı. Sonuçları hep beraber göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Uber, İngiltere'nin başkenti Londra'da otonom taksi hizmetini devreye aldı. Robotaksi pazarının 2035 yılında yaklaşık 415 milyar dolar büyüklüğe ulaşması ve dünya genelinde yaklaşık 6 milyon robotaksi aracının hizmet vermesi öngörülüyor. Londra Ulaşım Otoritesi (TfL), teknoloji ortağı Wayve'in donanımını taşıyan 15 adet elektrikli Ford Mustang Mach- E'ye özel kiralık araç (PHV) lisansı verdi. UberX, Uber Electric ve Uber Comfort segmentlerinden rezervasyon yapan yolculara ek ücretsiz otonom araç yönlendirilebiliyor; hizmet havalimanları hariç tüm Londra'yı kapsıyor. Uber'e göre 140 binden fazla Londralı, uygulamadaki tercih ayarından hizmete önceden kayıt yaptırdı. Araç içi ekranlar 64 dilde rota bilgisi gösteriyor.

Londra'da rekabet kızışıyor 

Wayve'in "AI Driver" sistemi, önceden hazırlanmış harita, LiDAR dizisi veya coğrafi sınırlama kullanmadan, tek bir yapay sinir ağıyla sürüş verisinden öğreniyor. Bu, rakibi Waymo'nun haritalı yaklaşımından temel farkı oluşturuyor. İlk aşamada araçlarda güvenlik amaçlı TfL lisanslı bir sürücü bulunuyor. Sürücünün tamamen kaldırılması için Sürücü ve Araç Standartları Ajansı'ndan (DVSA) ulusal onay ile TfL'nin ayrı rızası gerekiyor. Alphabet'e bağlı Waymo halihazırda yaklaşık 100 araçla test sürüşü yaparken, Çinli Baidu'nun Apollo Go robotaksileri de test aşamasında. Baidu, 2027'de halka açık lansman planlıyor.

Uber, 2024'te Wayve'e stratejik yatırım yapmıştı. Ortaklık kapsamında Wayve'in yapay zekası Nvidia Drive Hyperion donanımıyla Nissan Leaf araçlara entegre edilerek bu yıl içinde Tokyo'da da devreye girecek. Taraflar teknolojiyi toplam 12 küresel pazarda yaygınlaştırmayı hedefliyor.

Türkiye de robotaksi yarışına girdi

Londra'daki gelişme, Türkiye'de de benzer bir sürecin başladığı bir döneme denk geliyor. Ankara merkezli mobilite şirketi Tripy Mobility, İngiliz mobilite yayını Zag Daily'ye yaptığı açıklamaya göre, Çinli otonom sürüş teknolojisi şirketi Calmcar ve otomotiv devi SAIC ile iş birliği içinde geliştirdiği L4 seviyesi otonom robotaksi filosunu Türkiye yollarında test etmeye hazırlanıyor. Tripy Mobility de Londra'da robotaksi işletmeciliğine ilişkin ön hazırlık ve başvuru süreçlerinin devam ettiğini açıkladı.

Tripy CEO'su Dr. Ali Onuralp Ünal, sürecin ilgili otoritelerden gerekli test izinlerinin tamamlanmasına bağlı olduğunu ve hedefin 2026 sonu ile 2027 arasına yayıldığını belirtti. Şirket, onay alınması halinde robotaksileri güvenlik sürücüsü ve sistemi izleyen bir test mühendisiyle birlikte bir yıllık test sürecine sokacağını, ticari işletmeye geçiş için kesin bir tarih vermediğini açıkladı.

Fındıkta Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ile serbest piyasa arasındaki 70-80 liralık fiyat farkı, Ticaret Bakanlığı ve Rekabet Kurumu’nun saha incelemesiyle mercek altına alındı.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, ülkenin önemli tarımsal ürünleri arasında yer alan ve dünya fındık ihracatında önemli bir paya sahip olan fındığın fiyatı ve piyasa uygulamalarının, özellikle hasat dönemlerinde kamuoyunun gündemine geldiği belirtildi.

Ticaret Bakanlığının fındık piyasasında üreticilerin haklarının korunması, üretim maliyetlerinin karşılanması, üretimin sürdürülebilirliğinin desteklenmesi ve tüketicilerin ürüne uygun fiyatlarla erişiminin sağlanması amacıyla piyasa denetimlerini sürdürdüğü ifade edilen açıklamada, "Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı fındık üretimi ve ticaretinin yoğun olarak gerçekleştirildiği Ordu ve Giresun illerinde faaliyet gösteren Ordu, Giresun, Ünye ve Fatsa ticaret borsalarındaki işlemlerin incelenmesi amacıyla müfettiş görevlendirdi." ifadeleri kullanıldı.

Bakanlık müfettişleri tarafından söz konusu ticaret borsalarındaki işlemlere yönelik denetim ve inceleme sürecinin başlatıldığı ve çalışmaların devam ettiği vurgulanan açıklamada şunlar kaydedildi:

"Gerçekleştirilecek inceleme sonucunda piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu veya tüketicilerin ürünlere ulaşmasını engelleyici faaliyetlerin tespit edilmesi halinde, ilgili mevzuat kapsamında gerekli idari yaptırımlar uygulanacak. Ticaret Bakanlığı, üreticilerin ve tüketicilerin haklarının korunması, piyasaların etkin ve sağlıklı şekilde işlemesi ve serbest rekabet ortamının sürdürülmesi amacıyla faaliyetlerini kararlılıkla sürdürecek."

"Soruşturma ihracat fiyatlarından geriye doğru yürütülmeli"

Müfettişler Ordu’da tüccarların ticari kayıtları ve stoklarını incelerken, Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, fiyatlarda oluşan makasın nedenlerinin ortaya çıkarılması için soruşturmanın üreticiden ihracatçıya değil, ihracat fiyatlarından geriye doğru yürütülmesi gerektiğini söyledi. Üretici temsilcilerinin ve bölge siyasilerinin çağrılarının ardından başlatılan inceleme kapsamında Ziraat Odası’ndan da rapor istendiğini belirten Akça, hazırladıkları raporu çözüm önerileriyle birlikte müfettişlere ilettiklerini bildirdi.

Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, fındığın yurt dışına hangi fiyatla satıldığının, hangi firma tarafından ihraç edildiğinin ve ürünün kimden alındığının araştırılması gerektiğini vurguladı. İncelemenin yalnızca ticari defterlerle sınırlandırılmaması gerektiğini ifade eden Akça, tüccar, sanayici ve diğer işletmelerin farklı lokasyonlardaki depolarında bulunan fiziki stokların da kontrol edilmesini istedi. Kağıt üzerindeki kayıtların tek başına yeterli olmayacağını belirten Akça, depolardaki fındık miktarıyla kayıtların karşılaştırılması gerektiğini söyledi. İhracat fiyatlarının ihracatçı birlikleri, borsalar ve kamu kayıtları üzerinden takip edilebileceğine dikkat çeken Akça, incelemenin öncelikle yüksek miktarda ihracat yapan firmalardan başlatılmasını önerdi. Ferrero ile Türkiye’nin önde gelen ihracatçıları dahil ilk 100 ve 500’de yer alan firmaların incelenmesinin sorunun kaynağına daha hızlı ulaşılmasını sağlayacağını belirten Akça, 10-12 büyük firmanın detaylı denetiminin önemli sonuçlar ortaya koyabileceğini savundu. TMO’nun Levant kalite fındık için açıkladığı 250 liralık fiyatın taban fiyat niteliğinde olduğunu söyledi. 

Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, kentin üretim, teknoloji ve ihracat kapasitesini artırmayı hedefleyen üç vizyon projesini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede ASO Teknoloji Üssü, ASO Serbest Bölgesi ve Türkiye’nin ilk Sığır Atık Organize Sanayi (OSB) projelerini aktaran Ardıç, sağlık sektöründe yıllık yaklaşık 4,3 milyar dolara ulaşan dış ticaret açığının azaltılması ve ürün tedarik güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Sağlık Endüstrileri Başkanlığı kurulmasını önerdi. ATO Başkanı Gürsel Baran ve ATB Başkanı Faik Yavuz’un da katıldığı görüşmeyi değerlendiren Seyit Ardıç, ASO olarak sundukları projelerin Ankara’yı yüksek teknolojili üretimin, nitelikli istihdamın ve katma değerli ihracatın merkezi haline getireceğini söyledi.

Ankara Vali Yakup Canpolat ve Ankara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Duhan Kalkan’ın da katıldığı ziyareti değerlendiren Seyit Ardıç, Türkiye’nin üretim, istihdam, teknoloji kapasitesi ve ihracatına en yüksek katkıyı sağlamak amacıyla yoğun bir tempoyla çalıştıklarını söyledi.

Ardıç, Temelli Sanayi Havzası’nda kurulacak ASO Teknoloji Üssü’nde 800’ü aşkın firmanın faaliyet göstereceğini, 18 bin kişilik nitelikli istihdam ve yıllık 1,5 milyar dolarlık ihracat kapasitesi oluşacağını belirtti. Toplam 40 bin kişilik istihdam sağlaması öngörülen ASO Serbest Bölgesi’nin ise 200’ün üzerinde yerli ve yabancı firmaya ev sahipliği yapacağını aktaran Ardıç, yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık ihracat kapasitesine ulaşmasını öngördüklerini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde hayata geçirilen Sıfır Atık Hareketi’ni sanayinin merkezine taşımayı amaçladıklarını ifade ede Ardıç, Türkiye’nin ilk Sıfır Atık OSB’sini kurmak için harekete geçtiklerini vurguladı. Ardıç, proje kapsamında bir fabrikanın firesi, atık ısısı ve suyunun bir başka fabrikanın üretim girdisine dönüşeceğini kaydetti.

Sağlıkta dış açığı 4,3 milyar dolar azaltacak proje

Türkiye’nin sağlık sektöründe yıllık yaklaşık 4,3 milyar dolar dış ticaret açığı verdiğine dikkat çeken Seyit Ardıç, bu alanın ülkenin bağımsızlığı ve güvenliği açısından en az savunma sanayii kadar stratejik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Ardıç, savunma sanayiinde edinilen deneyimin sağlık teknolojilerine aktarılmasını önerirken, “Üretim ve tedarik güvenliğimizi güçlendirmek amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir Sağlık Endüstrileri Başkanlığı kurulması gerektiği düşüncemizi Sayın Cumhurbaşkanımıza ilettik” diye konuştu. 2025 yılında Ankara’da ihracatçı firma sayısının azalması, zarar eden firma sayısının arttığını dile getiren Ardıç, bu gelişmelerin kalıcı bir kapasite kaybına dönüşmemesi için sanayicilerin uygun maliyetli ve uzun vadeli finansmana erişimini kolaylaştıracak tedbirlerin güçlendirilmesine yönelik öneriler de sundukları bilgisini verdi.

Bankaların portföy saklama kuruluşu olmaktan kaynaklanan görev ve sorumlulukları ise korunacak.

Açıklanan yol hartasına göre, usul ve esasların yürürlüğe girmesini izleyen iki iş günü içinde Merkezi Kayıt Kuruluşu ile bankalar arasında fonların tedavüldeki toplam katılma payı sayısı, yatırımcıların bireysel saklama hesapları, rehin, haciz ve tedbir gibi takyidatlar ile gerçekleşmemiş emirler için mutabakat yapılacak. Fon portföyündeki saklamaya konu finansal varlıklar, bankaların Takasbank nezdindeki hesaplarında tutulacak. Repo, ters repo, borsa para piyasası, mevduat, kredi ve diğer finansal işlemlerden doğan borç ve alacakların mutabakatı da önceki saklama kuruluşu, banka ve Takasbank arasında gerçekleştirilecek. Fon giderleri için yapılacak mutabakatlarla birlikte bu işlemlerin Kurul kararını izleyen 10 iş günü içinde tamamlanması planlanıyor.

Fon varlıkları yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşulları gözetilerek satılacak. Bankalar, varlıkların türüne göre doğrudan veya yatırım kuruluşları aracılığıyla satış talimatı verebilecek. Vadesi bulunan para piyasası araçları ve işlemlerinden vade sonunda elde edilen nakit ile diğer varlıkların satış gelirleri, ödeme planı doğrultusunda yeniden para piyasası araçlarında değerlendirilebilecek. Oluşan nakit, bankaların belirleyeceği dönemlerde yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına sahiplik oranlarına göre aktarılacak. 

Tasfiye kapsamındaki fonlarda 17 Eylül 2026 saat 13.30’dan sonra iletilen ihbarlı fon iade talimatları ile para piyasası fonlarında izahnamede belirtilen gün sonu valör atlama saatinden sonra verilen talimatlar da kapsama alındı. TEFAS üzerinden verilip gerçekleşmeyen satış emirlerinden doğan tutarlar fon hesabına borç kaydedilecek ve öncelikli olarak tasfiye kapsamında elde edilen nakitle ödenecek.

Tasfiye süresi 3 ay 

SPK, tasfiye usul ve esaslarının MKK tarafından fonların Kamuyu Aydınlatma Platformu sayfalarında yayımlanmasını, ilgili mevzuat kapsamında duyuru yapılması hükmünde kabul etti. Fon malvarlıklarının tasfiyesi, duyuru tarihinden itibaren en fazla üç aylık sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde sona erecek. Kurulun uygun görmesi halinde süre uzatılabilecek. Tasfiyenin tamamlanmasının ardından fon izahnamesinin yayımlandığı hususu ticaret sicilinden terkin ettirilecek.

Öte yandan 17 Eylül 2026 tarihli Kurul kararı doğrultusunda TEFAS’ta alım ve satıma kapatılan fonlar için TEFAS dışındaki kanallardan da katılma payı iade talimatı gerçekleştirilmeyecek. Tasfiye kararı verilen fonlarda aynı tarihten itibaren TEFAS dışı dağıtım kanallarından alım ve iade talimatı kabul edilmeyecek. 17 Eylül ve öncesinde fon portföyüne ilişkin verilmiş ancak takası tamamlanmamış varlık ve işlem talimatları ise olağan süreçte gerçekleştirilecek. Usul ve esaslarda hüküm bulunmayan konularda yatırım fonlarına ilişkin ilgili düzenlemeler uygulanacak.

Şimşek: Tedbirler yeterli, fazlasına gerek kalmadı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yatırım fonları ve borsada yaşanan likidite krizine yönelik olarak “Riskin piyasanın tamamına yayılmaması için çok güçlü tedbirler devreye alındığını ve sürecin sağlıklı bir şekilde işleyeceğini” söyledi.

Önceki gün için düşündükleri tedbirlerin çoğuna ihtiyaç kalmadığını bildiren Şimşek, “Alınan tedbirler şu aşamada yeterli” diye konuştu. Biri televizyon programına gelişmelerle ilgili değerlendirmelerde bulunan Bakan Şimşek, piyasalarda yaşananların, sınırlı sayıda fonlardaki kredi ve likidite sorunu olduğunu kaydetti. Genele yayılmış bir sistemik riskin söz konusu olmadığını anlatan Şimşek, “Borsada ve fon piyasasında yapısal bir sorun yok. “Sorunlu alanı karantinaya aldık. Tasfiye sürecini açıkladık. Piyasada güven devam ediyor. Piyasanın yüzde 90'ında zaten sorun yoktu” ifadelerini kullandı.

Bakan Gürlek'ten "ponzi" vurgusu

Sermaye piyasalarındaki manipülatif işlemlerle ilgili soruşturmaya ilişkin Adalet Bakanı Akın Gürlek’ten de açıklama geldi. Gürlek, yürütülen soruşturmada fon yönetim kurulu başkan ve üyelerinin de aralarında bulunduğu 4 şüphelinin tutuklandığını, 51 zanlı hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandığını bildirdi. Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Ponzi benzeri yöntemlerle vatandaşlarımızın birikimlerini hedef alan, yanıltıcı yönlendirmelerle haksız kazanç sağlayan kötü niyetli kişi ve yapılara karşı adli işlemler yapılmaktadır. Vatandaşımızın alın terini, emeğini ve geleceğini kendi çıkarı için istismar etmeye çalışan hiç kimseye göz yumulmayacaktır” dedi.

Yumaklı, Valilik Şeref Defteri'ni imzaladıktan sonra Aydoğdu'dan kentte yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi aldı.

Valilik ziyaretinin ardından İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü toplantı salonunda düzenlenen "Sektör Temsilcileri ile Buluşma" toplantısına katılan Yumaklı, sektör temsilcilerinin sorularını yanıtladı.

Programa, Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu, AK Parti Erzincan Milletvekili Süleyman Karaman, Erzincan Belediye Başkanı Bekir Aksun ile protokol üyeleri katıldı.

Akyazı yerleşkesinde bulunan jeotermal serada incelemelerde bulunan Bakan Yumaklı, burada yaptığı konuşmada, "Gıda arz güvenliği meselesi bir milli güvenlik meselesidir. Özellikle bugünün konjonktüründe bütün ülkelerin, gıda arz güvenliğini garanti altına alma yolunda çok ciddi çalışmaları var." ifadelerini kullandı.

Yumaklı, şöyle devam etti:

"Elbette sadece bu başlıkta değil ancak bunu önceleyerek biz de tarımsal üretimimizi, bitkisel üretim, hayvansal üretim, su ürünleri ve diğer bütün başlıklarda geliştirmeye devam ediyoruz. Küresel iklim değişikliğinin getirmiş olduğu dezavantajları yaşadık, yaşıyoruz ve yaşamaya da devam edeceğiz. Dolayısıyla üretim biçimimizi, üretim metodumuzu ve ürün desenimizi buna göre düzenlemek ve değiştirmek durumundayız. Özellikle jeopolitik gelişmelerin, başta ürün transferleri ve navlunlar olmak üzere çok ciddi olumsuz etkilerinin olduğunu da söylemem gerekir. Ülkelerin, gıda milliyetçiliği anlayışıyla kendi gıda arz güvenliklerini garanti altına almak istemeleri, bizler için başka bir zorluk anlamına geliyor. Her ülke kendi kaynaklarına, avantajlarına ve dezavantajlarına göre bütün bunları değerlendiriyor. Bizler de aynı şekilde hareket ediyoruz."

Türkiye'de tarım sektörünün yeniden şekillendiğini belirten Yumaklı, "Teknolojiyi kullanan, bilgi ve tecrübeyi geliştirerek yoluna devam eden, dünyadaki benzerlerinden veya eş değerlerinden hiçbir şekilde farklı olmayan, hatta birçok konuda o çizgiyi aşmış iyi bir üretim ekosistemi oluşmaya başlamış durumda." dedi.

"Erzincan'ın seracılık konusunda çok ciddi bir potansiyeli var"

Erzincan'ın mikroklima iklime sahip olması nedeniyle tarımsal üretime destek veren önemli illerden biri olduğunu belirten Yumaklı, şöyle konuştu:

"Örtü altı üretimde potansiyeli yüksek. Bu belki çok bilinen bir husus değil ancak bunu çok net bir şekilde söyleyebilirim, özellikle seracılık konusunda Erzincan'ın çok ciddi bir potansiyeli var. Bizler de teşvikler, destekler, yatırımların ve üretimin planlanması konularındaki bütün değerlendirmelerimizi tamamen buna odaklamış durumdayız. Buradaki potansiyeli şöyle ifade edebilirim. Erzincan, tek başına Doğu Anadolu Bölgesi'nin sebze ihtiyacını karşılayabilir. Herhangi bir konuda hareket ederken ve planlama yaparken illerin kendi kaynaklarını, değerlerini ve avantajlarını kullanarak hareket ediyoruz."

Bugün jeotermal enerji kullanan serada bulunduklarını aktaran Yumaklı, "Burası, örtü altı üretimle ilgili gelişen ekosistemimizin çok önemli ve belirgin bir örneği." dedi.

Serada çalışanlarla da görüştüklerini anlatan Yumaklı, "Hakikaten çok basit olarak görünen işlemlerin bile artık çalışanlar tarafından çok ciddiye alınarak ve bilinçli bir şekilde yapıldığını söylemem gerekir." ifadelerini kullandı.

Yumaklı, "Dolama dediğimiz işlemleri yapan veya filizleri alan çalışanlarımızın da bu işi bilinçli bir şekilde yaptığını gördük. Bunu, teknoloji kullanımının yanında bilgi birikiminin de ne kadar önemli olduğunu anlatmak için söylüyorum." diye konuştu.

"Örtü altı üretimde dünyada dördüncü, Avrupa'da ikinci sıradayız"

Örtü altı üretimin tarım için önemli olduğunu vurgulayan Yumaklı, "Türkiye bu alanda dünyada dördüncü, Avrupa'da ise ikinci sırada. Hızla gelişen bu sektörü desteklemeye devam ediyoruz." dedi.

Yumaklı, teknoloji kullanımı ve bilgi birikiminin sektördeki gelişime katkı sağladığını belirterek, "Teknoloji kullanımı, bilgi birikimi ve sektörün Bakanlık politikalarıyla uyumlu bir şekilde üretimine devam etmesi bize bu başarıyı getirdi. İnşallah daha yukarılara da hızlı bir şekilde tırmanacağız." ifadelerini kullandı.

Son 24 yıldaki örtü altı sera alanı artışının yüzde 44 olduğunu aktaran Yumaklı, "Türkiye'de 789 bin dekarlık örtü altı üretim alanına sahibiz. Bu alanların yüzde 92'sinde sebze, yüzde 7'sinde meyve, yüzde 1'inde ise süs bitkileri üretiliyor." diye konuştu.

- Seralarda yılda 8,3 milyon ton sebze ve 1 milyon ton meyve üretiliyor

Özellikle süs bitkilerine dikkati çeken Yumaklı, bu alanın son dönemde hızlı bir şekilde geliştiğini ve gelişmeye devam ettiğini kaydetti.

Seralarda yılda 8,3 milyon ton sebze ve 1 milyon ton meyve üretildiğini aktaran Yumaklı, "Buradaki üretimin, özellikle topraklı üretimden çok daha avantajlı olması nedeniyle artarak devam ettiğini söylemek istiyorum. İçerisinde bulunduğumuz sera 30 dekar. Ancak bu alandan alınan üretim miktarı, 90 dönümlük topraklı üretime eş değer. Aradaki farkı anlatmak için bu örneği vermek istiyorum." ifadelerini kullandı.

"Lütfen sistemimize kaydolsunlar"

Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi'nin bu üretim sezonunda hayata geçirildiğini belirten Yumaklı, sistemle ilgili şu bilgileri verdi:

"Burada neyi amaçlıyoruz? Kapalı ortamda üretim yapan ve farklı sebeplerle tarımsal desteklerden yararlanamayan üreticilerimizin, üretimlerini daha gelişmiş bir şekilde yapabilmeleri, desteklerimizden, teşviklerimizden ve yönlendirmelerimizden faydalanabilmeleri için bu üreticilerimizi kayıt altına aldık. Kayıtları bu yıl almaya devam edeceğiz. Bakanlığımıza destek başvurusu yapan bütün örtü altı üreticileri desteklerden faydalanacak.

Buradan, herhangi bir şekilde kayıt altına girmemiş bütün üreticilerimize de çağrıda bulunmak istiyorum. Lütfen sistemimize kaydolsunlar. Kaydedemediğiniz, analiz edemediğiniz veya ölçemediğiniz herhangi bir şeyi yönetemezsiniz. Buradaki amacımız tamamen sektörün gelişmesine yöneliktir."

Darıca’da afet ve acil durumlara yönelik faaliyet gösteren Darıca Arama ve Kurtarma Derneği (DARKDER), hazırlık çalışmalarında sağlık kuruluşlarıyla iş birliğini güçlendirmek amacıyla görüşmeler gerçekleştirdi.

DARKDER Başkanı Abdulhamit Subaşı ve dernek yönetimi, bu kapsamda Merkez Prime Hastanesi sahibi Hakan Höbek, Büyük Anadolu Hastanesi sahibi Yakup Yönten ve Darıca Farabi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Arif Emre ile bir araya geldi.

DARKDER ile sağlık kuruluşları arasındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik görüşmelerde, afet öncesinden müdahale sürecine kadar yürütülebilecek ortak çalışmalar değerlendirildi. Bu kapsamda eğitim ve tatbikatların yanı sıra, olası afet ve acil durumlarda ekipler arasındaki iletişim ve koordinasyonun hızlı şekilde sağlanmasına yönelik mekanizmalar ele alındı. İhtiyaç halinde karşılıklı destek sağlanması ve kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesine ilişkin görüş alışverişinde bulunuldu.

DARKDER Başkanı Abdulhamit Subaşı, görüşmelerde afetlere hazırlık sürecinde eğitim, koordinasyon ve kurumlar arası iş birliğinin önemine dikkat çekti. Subaşı, “Afetlere hazırlık yalnızca afet anında yapılacak müdahalelerle sınırlı değil. Afet öncesinde gerçekleştirilecek eğitim, planlama ve koordinasyon çalışmaları da büyük önem taşıyor. Sağlık kuruluşlarının afet anında üstleneceği kritik rolün yanı sıra, arama-kurtarma ekipleriyle güçlü bir iletişim ve koordinasyon içerisinde olması gerekiyor. Gerçekleştirdiğimiz bu görüşmelerle Darıca’nın afetlere karşı hazırlık kapasitesini geliştirmeyi ve sağlık kuruluşları ile arama-kurtarma ekipleri arasında güçlü bir iletişim ağı oluşturmayı hedefliyoruz” dedi.

Kütahya Organize Sanayi Bölgesi (OSB), bölgedeki işletmelerin sevkiyatlarını ortak bir yapıda buluşturmak ve lojistik giderlerini azaltmak amacıyla ortak ambar ve lojistik merkezi projesi üzerinde çalışmalara başladı.

Kütahya OSB Yönetim Kurulu Başkanı Tolga Eskioğlu, firmaların özellikle İstanbul ve farklı noktalara gerçekleştirdikleri sevkiyatlarda maliyet avantajı sağlayacak bir sistem kurmayı hedeflediklerini bildirdi. İşletmelerin lojistik operasyonlarında güçlerini birleştirmesinin navlun maliyetlerinde avantaj sağlayacağını belirten Eskioğlu, “Sanayicilerimizin farklı noktalara yaptığı sevkiyatları ortak bir yapıda buluşturabilecek lojistik merkezi, uzun süredir üzerinde durduğumuz projeler arasında yer alıyor. İşletmelerimizin taşıma operasyonlarında birlikte hareket etmesi, sevkiyatların daha verimli yürütülmesine ve navlun maliyetlerinin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Yatırımcılarımızın ihtiyaç ve taleplerini dikkate alarak proje üzerindeki çalışmalarımızı sürdürüyoruz” dedi.

Kütahya OSB tarafından Sanayi 1973 Restaurant Lounge’da düzenlenen Yatırımcı İstişare ve Kahvaltı Programı’nda, bölgenin 2019-2026 dönemindeki gelişimi ile devam eden yatırımları değerlendirildi. Sanayicilerin görüş, talep ve önerilerinin ele alındığı programda; lojistik çözümler, ortak bakım hizmetleri, ulaşım, güvenlik, eğitim ve yeni ticari alanlara ilişkin projeler görüşüldü.

13 yeni iş yeri kurulacak

Tedarikçi firmaların daha büyük iş yeri taleplerinin toplantının gündem maddeleri arasında yer aldığını aktaran Tolga Eskioğlu, projeleri hazırlanan 13 yeni iş yerinin yanı sıra genişleme alanında Taş Çarşı kurulmasının planlandığını açıkladı. Farklı ölçeklerdeki işletmelere hizmet verecek merkezi bakım hizmeti oluşturulması önerisinin de değerlendirileceğini belirten Eskioğlu, “Yatırımcılarımızın doğrudan dile getirdiği ihtiyaçlar, hazırladığımız projeler açısından yol gösterici oluyor. Tedarikçi firmalarımızın daha büyük iş yerlerine yönelik taleplerini karşılamak amacıyla 13 yeni iş yeri planladık. Genişleme alanında hayata geçirmeyi hedeflediğimiz Taş Çarşı ile birlikte sanayicilerimize hizmet sunacak yeni ticari alanlar oluşturacağız. Merkezi bakım hizmeti önerisi üzerinde de çalışma yapacağız” diye konuştu.

Kalibrasyon Merkezi bölgeye hizmet verecek

Kütahya OSB ile Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası (KUTSO) ortaklığında oluşturulan Kalibrasyon Merkezi hakkında da bilgi veren Eskioğlu, merkezin sanayi kuruluşlarının teknik ihtiyaçlarına doğrudan cevap vereceğini söyledi. Başlangıçta doğal gaz sayaçları başta olmak üzere çeşitli teknik ekipmanların kalibrasyon işlemleri ile kalite testlerinin gerçekleştirileceğini bildiren Eskioğlu, “Sanayicilerimizin farklı şehirlerde almak zorunda kaldığı bazı teknik hizmetleri Kütahya’ya taşımayı hedefliyoruz. Zafer Kalkınma Ajansı’ndan yüksek oranlı hibe desteği almaya hak kazanan merkezimizi kısa süre içerisinde faaliyete geçirmeyi planlıyoruz. Kütahya’nın yanı sıra Uşak, Afyonkarahisar ve Eskişehir’de de benzer nitelikte bir merkez bulunmuyor. Bu yatırımla çevre illerdeki sanayi kuruluşlarına da hizmet vermeyi amaçlıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Arıtma tesisi bir yıl içinde tamamlanacak”

Kütahya OSB Atıksu Arıtma Tesisi’nin kapasite artırımına yönelik yatırım sürecinin başlatıldığını açıklayan Eskioğlu, yüklenici firmaya yer tesliminin gerçekleştirildiğini kaydetti. Yeni yatırımın, bölgedeki firmaların gelecekte karşılaşabileceği çevresel yükümlülüklere uyumunu kolaylaştıracağını dile getiren Eskioğlu, “Arıtma tesisimizin kapasitesini artırarak bölgenin gelecekteki üretim yapısına cevap verebilecek bir altyapı oluşturmayı hedefliyoruz. Yatırımın, sanayicilerimizin ön arıtma maliyetlerinin azaltılmasına da katkı sağlamasını bekliyoruz. Çalışmaların planlandığı şekilde ilerlemesi halinde tesisimiz yaklaşık bir yıl içerisinde yenilenen yapısıyla hizmet vermeye başlayacak” dedi.

Genişleme alanına mesleki eğitim merkezi

Yeni genişleme alanında üretim kapasitesinin yanı sıra sosyal ve teknik altyapının da geliştirilmesi planlanıyor. Eskioğlu, bölgede otel, sosyal alan, Taş Çarşı ve ilerleyen dönemde meslek yüksekokulu kurulmasına yönelik projeler üzerinde çalışıldığını açıkladı. Kütahya OSB Bölge Müdürü Tunahan Ergin ise genişleme alanında Çıraklık Eğitim Merkezi için yer ayrıldığını ve Milli Eğitim Müdürlüğü ile çalışmaların sürdürüldüğünü söyledi.

KUTSO Yönetim Kurulu Başkanı Esin Güral Argat da üniversite-sanayi iş birliğinin nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Organize sanayi bölgelerinde oluşturulan üniversite ve yüksekokul modellerinin işletmelerin ihtiyaç duyduğu teknik personelin yetiştirilmesini sağladığını ifade eden Argat, “Kütahya OSB, sanayinin taleplerine göre şekillenen bir eğitim modelini geliştirebilecek güçlü altyapıya sahip. Üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi, işletmelerimizin nitelikli iş gücüne erişimine katkı sağlayacaktır. Kütahya OSB’de bu yönde atılacak adımların hem bölge sanayisine hem de insan kaynağının gelişimine önemli kazanımlar sunacağına inanıyoruz” diye konuştu.

Gaziantep Ticaret Odası (GTO) ev sahipliğinde gerçekleştirilen “Gaziantep Fahri Konsolosları ve Ticaret Müşavirleri ile İkili İş Görüşmeleri” kapsamında ülke temsilcileri ile GTO üyesi firmalar arasında B2B görüşmeler gerçekleştirildi.

Yapılan açıklamaya göre programda Bangladeş, Danimarka, Fransa, Hollanda, İtalya, Karadağ, Letonya, Polonya, Slovenya ve Sri Lanka temsilcileri yer alırken, GTO üyeleri hedef ülkelerin ticaret ve yatırım ortamları hakkında doğrudan bilgi edinme, potansiyel iş ortaklıklarına yönelik temas kurma ve yeni pazar fırsatlarını değerlendirme imkânı buldu.

İkili iş görüşmeleri öncesinde GTO Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Yıldırım, fahri konsoloslar ile ticaret ve ekonomi müşavirleriyle bir araya gelerek Gaziantep iş dünyasının uluslararası ticarette karşılaştığı konular ve yeni iş birliği imkânları üzerine değerlendirmelerde bulundu.

“Vize meselesi dış ticaretimizin önünde engel oluşturmamalı”

Üyelerinin uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştırmak ve küresel iş bağlantılarını güçlendirmek amacıyla hayata geçirdiği organizasyonlara devam ettiklerini söyleyen GTO Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Yıldırım, etkinlikle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “Gaziantep’in üretim ve ihracat gücünü yeni pazarlarla buluşturmak Odamızın öncelikli çalışma alanlarından biri. Doğrudan ülke temsilcileriyle gerçekleştirilen temaslar, firmaların dış pazarlara erişimi açısından büyük önem taşıyor. Üyelerimizin dünyanın farklı noktalarında yeni ticari bağlantılar kurmasını, hedef pazarları daha yakından tanımasını ve karşılarına çıkan sorunlara doğrudan muhatapları aracılığıyla çözüm üretebilmesini son derece önemsiyoruz. Fahri konsoloslarımız ve ticaret müşavirlerimiz bu noktada iş dünyamız ile ülkeler arasında çok kıymetli bir köprü görevi görüyor.”

İkili görüşmeler öncesinde gerçekleştirilen toplantıda özellikle iş insanlarının yaşadığı vize sorununu tüm ülke temsilcilerine altını çizerek aktardıklarını belirten Başkan Yıldırım, “Ticaretin gelişebilmesi için iş insanlarının hareket kabiliyetinin de güçlü olması gerekiyor. İş insanlarımızın fuarlara katılması, müşterileriyle görüşmesi, yeni yatırımlar ve iş birlikleri için seyahat edebilmesi dış ticaretin doğal bir parçası. Bu nedenle vize süreçlerinde yaşanan güçlüklerin ticari ilişkilerin gelişimini olumsuz etkilememesi gerektiğini ifade ederek bu konudaki hassasiyetimizi tüm temsilcilerimize ilettik. Vize sorununun kazananı yok. Zarar gören yalnızca Türkiye değil. Bunun en yakın örneği de Almanya. Biliyorsunuz ki geçtiğimiz yıllarda Almanya’da gerçekleştirilen çok önemli bir fuar, vize sorunları nedeniyle İstanbul’da yapılmaya başlandı. Binlerce çalışanınız var fakat bir fuara katılmak istediğinizde vize alamıyorsunuz. Bu açıklanabilecek bir durum değil” ifadelerini kullandı.

Gaziantep’in güçlü üretim altyapısı, girişimcilik kültürü ve ihracat tecrübesiyle dünya pazarlarında önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Yıldırım, gerçekleştirilen B2B görüşmelerin yeni ticari bağlantılara ve uzun vadeli iş birliklerine zemin hazırlamasını beklediklerini kaydetti.

Avrupa İşletmeler Ağı Projesi desteğiyle gerçekleştirilen etkinlikte fahri konsoloslar ve ticaret/ekonomi müşavirleri ile GTO üyesi firmalar birebir görüşmeler gerçekleştirerek ticaret, yatırım ve iş birliği fırsatlarını değerlendirdi.

NTV özel yayınında açıklamalarda bulunan Şimşek, Finansal İstikrar Komitesinin (FİK) dün toplandığını hatırlatarak, "Piyasalarda dün itibarıyla yaşananların esas temeli, sınırlı sayılan fonlardaki kredi ve likidite problemi. Genele yayılmış bir sistemik risk söz konusu değil. Borsada ve fon piyasasında yapısal bir sorun yok." diye konuştu.

"Serbest fon" diye tabir edilen bir alan bulunduğunu ve bu alanın dünyada serbest ve nitelikli yatırımcıların yatırım yaptığı bir alan olduğunu belirten Şimşek, şunları kaydetti:

"Nispeten oradaki regülasyon daha esnek. 2006'da Türkiye'de mevzuata girmiş. 2008'de ilk o anlamda fonlar oluşmaya başlamış. Uzun bir sürede bu nispeten sınırlı bir alan olmuş. 2019'da Türkiye Elektronik Fon Alım Satım (TEFAS) Platformu orada işlem görmeye başlayınca bu alan biraz büyüyor. Türkiye'de 2038 tane fon var, bunların 131'inde bahsediyoruz. Bunlara ilişkin de Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) detaylı açıklamayla cevap verdiler."

"Sınırlı sayıda bir fonda piyasa bozucu eylemler var, gereken yapıldı"

Şimşek, 2025'in sonlarında, FİK toplantısı sonrasında, bu alanda bir sorun olabileceği kaygısı üzerine konuya çalışılması, gerekli düzenlemelerin yapılarak tedbirlerin alınması gerektiğini söylediklerini hatırlattı.

Serbest fon alanını dünyadaki uygulamalarına göre çok daha katı kurallara bağlayan fon rehberinin ağustos sonunda açıklandığını anlatan Şimşek, şu ifadeleri kullandı:

"Piyasanın uyum sağlaması için geçiş süreçleri var. Bir kere teminat yapısı güçlendirildi. Asıl teminata ilişkin daha önce kaygıları giderecek bazı adımlar attık. Kasım 2024'te para piyasası fonlarına yönelik önemli bir adım atıldı. Bu fonların portföylerinin en az yüzde 10'unu, Hazine tahvil ve bonolarına yatırması zorunlu hale getirildi. Bakın o düzenleme bugün işe yarayacak. Serbest fonlar içinde bir geçiş dönemi öngörüyoruz, uygulamaya koyacağız. Çok sınırlı sayıda bir fonda maalesef piyasa bozucu eylemler var. Buna ilişkin gereken yapılmıştır. 7 portföy yönetim şirketinin bir şekilde işlettiği ve 131 fon SPK tarafından tasfiye sürecine konulmuştu."

Şimşek, tasfiye sürecine ilişkin de SPK'nin dün akşam üç aylık kapsamlı bir yol haritası ortaya koyduğuna dikkati çekti.

⁠⁠"Alınan tedbirler şu aşamada yeterli"

SPK'nin işlem yaptığı fonlara ilişkin de bilgi veren Şimşek, şöyle devam etti:

"Kurul, riskli olanlara ilişkin gerekli adımları atmıştır. Fon piyasasının yüzde 90'ı sağlıklı şekilde işlemeye devam etti. Son müdahalelerden etkilenen fonlar, toplam fon büyüklüğünün yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor. Bu durum, söz konusu fonların hiçbir varlığının bulunmadığı anlamına gelmiyor. Tasfiye süreci SPK'nin yaptığı görevlendirme ve ilkeler çerçevesinde yapılacak. Sürecin önümüzdeki dönemde borsa üzerinde bir baskı oluşturmasını beklemiyoruz. Sınırlı sayıdaki fonda ortaya çıkan yoğunlaşma riskinin diğer fonlara ve piyasanın geneline yayılmasını önlemek amacıyla güçlü tedbirler devreye alındı. Süreç sağlıklı şekilde ilerlemektedir. Mevcut aşamada alınan tedbirler yeterli".

Şimşek, son yıllarda bankacılık dışı finans sektörüne ilişkin çok hızlı bir büyüme olduğunu ve bu alana ilişkin birtakım adımlar atıldığını belirterek, dünyada da bu konuda bazı değerlendirmeler olduğunu, buna ilişkin ilave tedbirlere yönelik çalışma yapılacağını dile getirdi.

⁠⁠"Sorunlu alanı karantinaya aldık"

Bankacılık dışı finans sektörünün farklı bir alan olduğunu ifade eden Şimşek, şunları kaydetti:

"Orada nitelikli yatırımcılardan bahsetmiyoruz. Ev ve araba almak için birikimlerin bir şekilde yönetildiği bir alan. Orada bankalar gibi daha katı kurallara ihtiyacımız olduğu net. Fonlarla ilgili, tekrar ediyorum, gerekeni yaptık. Sorunlu alanı karantinaya aldık. Tasfiye süreci yapılacak. Yatırımcıların oradaki birikimleri belli bir sürece yayılacak oradaki varlıklar korunacak. Tasarruf finansman şirketi kapsamındaki alan ise farklı. Orası bankacılık benzeri bir alan ve çok daha farklı bir süreç işliyor. Tasarruf finansman şirketlerinde, bir portföy yönetim şirketiyle ilişkili bir iki kuruluş var. Emlak Katılım, konut finansmanı konusunda uzman. Katılımevim ve Birevim, bu alanda faaliyet gösteriyor. O nedenle Emlak Katılım dün itibarıyla bir süreç başlattı. Süreç oradaki yatırımcıları korumaya yönelik. Bu sürecin tamamlanması için Rekabet Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve SPK onay sürecine bakacak."

Şimşek, fon rehberiyle son dönemde sınırlı sayıda fonda yaşanan sorunların bir daha yaşanmaması için düzenleme sürecinin büyük oranda tamamlandığını söyledi.

Türkiye'de dünyaya oranla serbest fon alanının çok daha katı kurala bağlandığını bildiren Şimşek, şu ifadeleri kullandı:

"Dünya da serbest fonlara ilişkin yoğunlaşma konularına sınırlama yok. Biz o konuları ciddi şekilde sınırladık. Serbest fonlara ilişkin alan çok güçlü şekilde düzenlendi, bir daha bu türden bir hareketliliğin, oynaklığın yaşanma riski oldukça düşük. Yinede yakından takip edeceğiz. Biz, vatandaşlarımızın portföy tercihlerine saygılıyız. Yüksek getiri ve risk peşinde koşanlar olabilir bunun alanı belli. Finansal okur yazarlığa güçlü yatırım yaptık. SPK'nin bu konuda zengin bir platfomu var. Oradan milyonlarca kişiye erişip finansal okur yazarlık konusunda eğitim veriyoruz. Bu okur yazarlık temel okur yazarlık kadar değerlidir. Finansal okur yazarlığa yatırım yapmaya devam edeceğiz."

Şimşek, banka dışı finans sektörünün hızlı büyüdüğünü ve hızlı büyüyen alanların yakından izlenmesi, kaynakların mutlaka doğru alanlarda tutulması, vatandaşların rağbet gösterdiği alanlarda korumanın daha güçlü olması gerektiğini vurguladı.

"Katılımevim, Birevim konusunda tereddüt yok"

Şimşek, Katılımevim ve Birevim'deki katılımcıların haklarına ilişkin ne gerekiyorsa yapılacağına işaret ederek, şunları kaydetti:

"Emlak Katılım'ın Katılımevim ve Birevim ile ilgili bir açıklaması var. Oradaki katılımcıların haklarına ilişkin ne gerekiyorsa yapılacak. Orada bir tereddüt yok. Çünkü onlar, nitelikli ve profesyonel yatırımcı değil, bizim onlara muamelemiz farklı olacak. Tabiri caizse orta ve uzun vadede onu bankalar gibi düşünmek lazım. Dolayısyla TMSF vari bir yapı, fon, teminat havuzu gibi bir yapı... Kaynakların nerede kullanılacağına ilişkin bir düzenleme temmuz ayında yapıldı ve geçiş dönemi öngörüldü. O alanla ilgili olarak da tedbir aldık, adımlar attık ama o alana ilişkin tabii ki ilave çalışmalar devam edecek."

"Piyasada güven devam ediyor"

Şimşek, sistemik bir risk olasılığının düşük olduğunu ancak kendilerinin gerekli tedbirler için hazırlıklı olduklarını belirterek, her senaryoya karşı alternatif planlarının bulunduğunu söyledi.

Dün düşündükleri tedbirlerin çoğuna ihtiyaç kalmadığına dikkati çeken Şimşek, "Merkez Bankamız, 'Rahat olun, ben gereken likiditeyi sağlayacağım.' dedi. Likidite bu tür durumlarda çok kritiktir. Çünkü likidite sonra kredi sorununa dönüşebilir. Orada gerekeni yaptık, aslında çok da ihtiyaç olmadı." ifadelerini kullandı.

Şimşek, BDDK ve SPK'nin de gerekli adımları atarak üzerine düşen görevleri yerine getirdiğini dile getirerek, şu değerlendirmede bulundu:

"Gerekeni yaptık, sorunlu alanı karantinaya aldık. Tasfiye sürecini açıkladık. Piyasada güven devam ediyor. Piyasanın yüzde 90'ında zaten sorun yoktu. Sorunlu alan dar bir alan, yüzde 10'dan bahsediyoruz, bu önemsizdir demiyorum ama onu ayırdık. Piyasanın geneline bakarsanız, geleneksel ve diğer serbest fonların tamamı normal işleyiş içerisinde, piyasa güveninde sorun yok ve sistemi bir risk yok. Bankacılık sistemini de genelde çok katı kurallara tabi tutuyoruz. Sermaye yeterliliği Basel III'ün gerektirdiği oranın bile iki katından fazla. Yani sermaye yeterli, likiditede, varlık kalitesinde ve karşılıklarda sorun yok. Dün, risk algısı yüksek olsaydı CDS yükselirdi. Bırakın yükselmeyi, sınırlı da olsa önceki güne göre düştü."

Söz konusu gelişmlerin stresini Hazine'nin tahvil piyasasında hissettiklerini belirten Şimşek, 2,5 ve 10 yıl vadeli kağıtların faizlerinde likidite ihtiyacı kaynaklı 16 Eylül'de satışlar görüldüğünü, dün o stresin de tamamen kaybolduğunu ve faizlerin düştüğünü söyledi.

Şimşek, bu durumun temel nedeninin alınan doğru tedbirler olduğunu bildirerek, "Şu an piyasalar işlemesi gerektiği gibi işliyor. Piyasa bozucu eylemlere girenlere ilişkin olarak SPK, lisans iptalinden suç duyurularına kadar bütün gerekli adımları attı, şimdi konu adli makamların konusu. Hiçbir ayrım gözetmeksizin yanlış yapanlar sonuçlarına katlanacak." diye konuştu.

"Petrolün çoklu arz şoku nedeniyle 140-150 dolar bandında fiyatlanıyor"

Geçen yıl Orta Vadeli Program'ı (OVP) hazırlarken, söz konusu dönemde petrol fiyatlarının 60-65 dolar olarak öngörüldüğünü, kendilerinin de 65 dolarlık bir varsayımda bulunduklarını bildiren Şimşek, gelinen noktada ortalamanın 90 dolar olarak hesaplandığını söyledi. Buna rağmen petrolün çoklu arz şoku nedeniyle 140-150 dolar bandında fiyatlandığına işaret eden Şimşek, "Hürmüz Boğazı'nın kapanması, önemli bir şoktu. Küresel petrol ve doğal gaz arzının önemli bir kısmı, petrokimyayı ve gübreyi ciddi şekilde etkileyecek bir risk. Rafineriler vuruluyor, ancak bizim açımızdan daha da önemlisi, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda Rusya'nın rafineri altyapısı vuruluyor. Bu mazot gibi nihai ürünlere olumsuz yansıyor. Bu da rekabet gücünden tutun, enflasyona kadar ciddi etkileri olan bir alan." ifadelerini kullandı.

Şimşek, eşel mobil ile bu baskıyı yönetmeye çalıştıklarını, ancak bunun da bir sınırının bulunduğunu vurgulayarak, savaş olmaması halinde çok büyük ihtimalle enflasyonun bugünkü seviyesinden en az 7 puan daha aşağıda olacağını kaydetti. Program ve aldıkları gerekli tedbirler olmasaydı, enflasyonun çok daha yukarı seviyelerde seyredeceğine ve karşı karşıya olunan şokun tek boyutlu olmadığına dikkati çeken Şimşek, sadece enerji emtiasında değil, diğer emtia fiyatlarında, petrokimyada ve birçok ham maddede dramatik artışlar yaşandığını anlattı.

"Bütçe dengelerinde bir sorun görmüyorum"

Programda, hep sürdürülebilir cari açığı hedeflediklerinin altını çizen Şimşek, "Genelde piyasacılar petrole bakıyor, ancak bu yanlış bir bakış açısı. Petrolün türevleri var, mesela gübre doğrudan petrol ürünü değil ama etkileniyor. Dolayısıyla cari açık, bu sene yüzde 2'nin altında çok rahat olabilirdi ama yaşanan dış gelişmelerle maalesef yüzde 2,6 veya 2,7 gibi bir rakam olacak. OVP'de yüzde 2,6'lık bir tahmin var ve bu yönetilebilir." diye konuştu.

Şimşek, rezerv konusunda da yeterlilik açısından birçok kriterin karşılandığını belirterek, bu konunun herhangi bir şekilde endişe kaynağı olmadığını anlattı. Tüm bunlara rağmen, savaş yaşanmasaydı enflasyonun daha düşük, cari açığın da çok daha makul seviyelerde gerçekleşebileceğini dile getiren Şimşek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bütçede eşel mobilin de bir etkisi var. Sürekli değişen bir ortamla karşı karşıyayız. Mazotta yıl sonuna kadar da kısmi sübvansiyon ve dolayısıyla ÖTV kaybı devam edecek. ÖTV'den kısmen vazgeçmeye devam edeceğiz. Bizim tahminimiz yaklaşık 400 milyar liralık gelirden vazgeçtik. Bu geliri elde etmemiş olmak demek, aynı zamanda bizim faiz dışı fazlayı da bir miktar aşağı çekiyor, borçlanma ihtiyacını ortaya koyuyor. Aslında yarım trilyona yakın bir büyüklük. Bu ciddi bir rakam, 10 milyar dolar ve üzerinden bahsediyoruz. Ancak vatandaşlar için küresel ve bölgesel savaş şokunun etkisini sınırlamak adına bütçe imkanı elverdiği için böyle bir adım attık. Bütçe dengelerinde bir sorun görmüyorum."

"İmalat sanayisini daha güçlü destekleyeceğiz"

Şimşek, küresel belirsizliklere rağmen bütçe ayağının sağlam olduğunu, bütçede disiplini tesis ettiklerini ve iyi bir noktada bulunduklarına dikkati çekerek, Türkiye'nin benzer ülkelere kıyasla bütçe açığını ve kamu borcunu daha düşük seviyelerde tuttuğunu söyledi. Bütçe açığını, temkinli davranarak 2027 için yüzde 3,5 olarak öngördüklerini aktaran Şimşek, "Çünkü deprem harcamalarının önemli bir kısmını borçlandık, onun getirdiği bir faiz yükü var." dedi.

Ayrıca gelecek yıl için bazı alanları önceliklendirdiklerinin altını çizen Şimşek, özellikle savunma alanındaki harcamaları yüzde 229, sosyal konut bütçesini yüzde 150 artırdıklarını, sulamadan sanayi altyapısına kadar birçok alana ciddi kaynak aktardıklarını vurguladı.

Şimşek, petrol fiyatlarının gelecek yıl öngördükleri üzere 76-77 dolar seviyelerine gerilemesi halinde, eşel mobile ihtiyaç kalmayacağına işaret ederek, yapısal dönüşüm anlamında ilerleyen dönemlerde atılacak öncelikli adımlara da dikkati çekti. Bu anlamda sanayide dönüşümün, kritik ve somut bir alan olduğuna değinen Şimşek, şöyle devam etti:

"İhracatımızda orta yüksek ve yüksek teknoloji payı, savunma sanayisinin liderliğinde hızlı bir şekilde artıyor, ancak bizim için geleneksel emek yoğun sektörler de çok değerli. Bu nedenle özellikle para politikasının duruşunu bozmadan, bütçe ve kamu imkanlarıyla, seçici kredi ve programlarla imalat sanayisini önümüzdeki dönem daha güçlü destekleyeceğiz. İşletme sermayesine yönelik programları da açıkladık, bu programları büyüterek devam edeceğiz. Bizim için istihdam çok önemli. Sanayi birikiminin korunması ve sanayimizin güçlendirilmesi, orta vadeli programda birinci konu."

"15-29 yaş nüfusuna yönelik çalışmalara öncelik verdik"

Şimşek, Türkiye'nin son 25 yılda petrol ve doğal gaz ithalatına 1 trilyon dolar ödediğini bildirdi. Bu kapsamda ithalatı azaltmak için yeşil dönüşüme ihtiyaç olduğunun altını çizen Şimşek, dijital dönüşümün de ıskalanamayacağını vurguladı.

Özellikle, 15-29 yaş nüfusuna yönelik çalışmalara da öncelik verdiklerini dile getiren Şimşek, şunları kaydetti:

"Eğitimde ve iş başında olmayan nüfusu hedefleyen güçlü programları, reform olarak görüyorum. Bu kategoriler için daha esnek çalışma modelleri, Türkiye'nin menfaatinedir. Yani çalışanın haklarını koruyalım ama bir miktar da esneklik sağlayalım. Dolayısıyla istihdamın, iş gücüne katılımın artması bakımından o anlamda bir reform çok faydalı olur."

Kuru Meyve ve Mamulleri Sektör kurulunun, hedef pazar olarak belirlediği Hindistan’dan Türk kuru meyvelerinin bilinirliğini ve ihracatını artırmak amacıyla alım heyeti programı düzenlendi.

Program kapsamında Hindistan’dan gelen kuru meyve ithalatçıları, Gaziantep ve bölge illerinde faaliyet gösteren ihracatçı firmaların temsilcileriyle bir araya geldi.

Yapılan açıklamaya göre, Ticaret Bakanlığı’nın destek ve himayesinde, Kuru Meyve ve Mamulleri Sektör Kurulunun organizasyonu ile Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Hizmet Binası’nda gerçekleştirilen programda, Hintli firmaların temsilcileri ile Güneydoğu Anadolu Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği üyesi firmalar arasında ikili iş görüşmeleri yapıldı. Görüşmelerde Türk kuru meyveleri tanıtılırken, yeni ticari iş bağlantılarının kurulmasına yönelik temaslarda bulunuldu.

Güneydoğu Anadolu Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Murat Bakır, Hindistan’ın yüksek nüfusu ve tüketim alışkanlıkları nedeniyle Türk kuru meyve sektörü açısından önemli bir hedef pazar olduğunu belirtti. Türk kuru meyve ihracatçılarının Hindistan pazarından daha fazla pay almasını sağlamak amacıyla Sektör Kurulu olarak “Turkish Dried Fruits” adlı Turquality projesinin başlatıldığını ifade eden Bakır, “Proje ile Hintli tüketicileri üstün kalitesi, zengin tadı ve kapsamlı yararlarıyla tanınan Türk kuru meyveleriyle buluşturmayı amaçlıyoruz” dedi.

“HEDEF, BİLİNİRLİĞİ VE TÜKETİMİ ARTIRMAK”

Proje kapsamında Hindistan’da yapılan çeşitli tanıtım faaliyetleri akabinde kuru meyve ithalatçılarının Gaziantep’te Türk ihracatçılarla buluşturulduğunu belirten Bakır, şunları kaydetti: “Birlik olarak en büyük amacımız, Türk kuru meyvelerinin dünya genelindeki bilinirliğini ve tüketimini artırmaktır. Bu kapsamda Türk ihracatçıları olarak Anadolu’nun lezzetli ve kaliteli kuru meyvelerini dünyanın dört bir yanındaki tüketicilerle buluşturmak için çalışmalarımızı yoğun şekilde sürdürüyoruz. Sektör Kurulu organizasyonu ile Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Hizmet Binası’nda düzenlediğimiz alım heyeti programıyla verimli bir etkinliğe imza attık. Etkinlik kapsamında ihracatçılarımız, Hintli firma temsilcileriyle ikili görüşmeler gerçekleştirerek ürünlerini tanıtma ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde etti. Önümüzdeki dönemde Hindistan’a yönelik kuru meyve ihracatımızda belirgin bir artış gerçekleşmesini bekliyoruz.”

İkili görüşmelerin ardından Hindistan’dan Gaziantep’e gelen alım heyeti, kuru meyve sektöründe faaliyet gösteren firmaların üretim tesislerini ziyaret ederek üretim süreçleri hakkında bilgi aldı.

Bugün eserlerin adresi ve yuvaların yerlerinin farklı, heyecanın, sevincin, mutluluğun bir olacağını belirten Kurum, "Zeytinburnu Merkezefendi’den Maltepe ve Gaziosmanpaşa ilçelerimize canlı bağlantı kuracağız. Üç ilçemizde de konut kuralarını çekecek, vatandaşlarımızın sevinçlerine ortak olacağız." diye konuştu.

Kurum, üç yıl önce Zeytinburnu'nda vatandaşlarla bir araya geldiklerini aktararak, "Beştelsiz Mahallemizde rezerv konutlarımızın anahtarlarını teslim ederken 'Kentsel dönüşümde öyle bir destan yazacağız ki Zeytinburnu’nda hayat artık bambaşka olacak.' demiştik. Hamdolsun verdiğimiz sözleri birer birer hayata geçiriyoruz. Ağzımızdan çıkan sözü hizmetle taçlandırdık, ilçemizin her mahallesini eserlerle donattık. Dönüşümden millet bahçelerimize, çevre projelerimizden Türkiye’nin ilk basketbol gelişim merkezine kadar büyük projeleri hayata geçirdik." ifadelerini kullandı.

Bugün kuralarını çektikleri Merkezefendi'de dönüşümün zorlu bir süreç olduğunu, asla pes etmediklerini dile getiren Kurum, belediye, vatandaşlar ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığıyla el ele verdiklerini kaydetti.

Kurum, şöyle devam etti:

"Hamdolsun bugün hep birlikte Merkezefendi'nin 524 yuvası için kuraları çekiyoruz. Yine Maltepe Esenkent Mahallemizdeki İETT Blokları’nda 453 konutumuzun ve Gaziosmanpaşa Yıldıztabya 6B Bölgesi’nde 665 konutun kuralarını çekiyoruz. Bu üç projede de hak sahibi kardeşlerimizi hiçbir aşamada yalnız bırakmadık. 'Vatandaşımızın rızası başımızın tacı.' dedik, taleplerini dinledik. Beklentilerini dikkate aldık, her adımı sizlerle birlikte attık. İnanın bu projeler çocuklarımızın güvenli evlerde büyümesi, annelerimizin huzur içinde uyuması, esnafımızın bereketli bir mahallede çalışması demektir."

"Kentsel dönüşümü teşvik etmek adına her adımı atıyoruz"

İstanbul’da bitirilen her projenin vatandaşı deprem felaketinden koruduğunu çok iyi bildiklerini belirten Kurum, bu anlayışla bugüne kadar Türkiye genelinde 2 milyon 761 bin bağımsız bölümü dönüşüm kapsamına aldıklarını aktardı.

İstanbul’da kentsel dönüşüme, devletin beka meselesi gözüyle baktıklarına dikkati çeken Kurum, "Bunun için devletimizin tüm imkan ve kapasitesini seferber ediyoruz ama açık söyleyeyim, burada sadece bizim çabamız yetmez. Sizlerin istemesi lazım, belediyelerin de elini taşın altına koyması lazım. İnanın, biz kentsel dönüşümü teşvik etmek adına her adımı atıyoruz." dedi.

"Yarısı Bizden Kampanyası"yla evini dönüştürmek isteyenlere büyük bir kaynak sağladıklarını vurgulayan Kurum, şunları söyledi:

"Bugün, Yarısı Bizden Kampanyamız kapsamında dönüşüm sürecini başlattığımız tam 544 bin bağımsız bölüm bulunuyor. İstanbul'un 39 ilçesine giden her mahallesinde Yarısı Bizden Kampanyası'nı görürsünüz. Yani sadece bu projeyle İstanbul’da 2 milyondan fazla vatandaşımızı güvenli yuvalara kavuşturmuş olacağız. Tabii talep bu kadar olunca bize de düşen bu kampanyayı devam ettirmek arzu içerisindeydik. Sayın Cumhurbaşkanımıza arz ettik. Normalde bu sene bitecek desteği, 'Hiçbir vatandaşımız bu büyük destekten mahrum kalmasın.' diyerek, kampanyamızın süresini 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıyoruz."

Kurum, "Ev sahibi Türkiye" kampanyasında İstanbul'a 100 bin sosyal konut ayırdıklarını kaydetti.

İstanbul’da bir ilke imza atarak "kiralık konut" uygulamasını başlattıklarını aktaran Kurum, "TOKİ’mizin ev sahibi olacağı konutlarımız için 14 Eylül’de başvurularımızı almaya başladık. Başvurular 25 Eylül’e kadar devam edecek. Ekim ayında da ilk 1071 kiralık konutumuzun kurasını çekeceğiz. Hak sahibi kardeşlerimize 10 bin liradan başlayan fiyatlarla teslim edeceğiz. Geçen sen söyledik, bu yıl teslim ediyoruz. Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye, Üsküdar, Maltepe, Tuzla, Kartal, Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu, Güngören, Arnavutköy’de evlerimiz olacak, toplam 15 bin konutu kiralayacağız. Hedefimiz inşallah zaten düşme seyrine giren kira fiyatlarını tamamen dengede tutmak." bilgisini verdi.

TOKİ’nin bugüne kadar 2 milyona yakın sosyal konut ürettiğine dikkati çeken Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Son kampanyamızla hayata geçirdiğimiz evleri de 2027'nin Mart ayından itibaren teslim etmeyi hedefliyoruz. Bir müjdemizi de evini, iş yerini TOKİ'den almış, ödemelerini sürdüren 228 bin kardeşimiz için veriyoruz ve bir indirim kampanyası başlatıyoruz. Bu kampanya kapsamında 22 Eylül ile 19 Ekim tarihleri arasında borcunun tamamını peşin kapatan vatandaşımıza yüzde 25 indirim yapacağız. Bazı kardeşlerimizin imkanları olmayabilir ama biz onları da unutmadık. Tamamını kapatamayan kardeşimiz de borç bakiyesinin en az yüzde 25’ini ödediğinde, ödediği tutar üzerinden yine yüzde 25 indirimden faydalanacak. Bütün bu eserleri hayata geçiren, vatandaşına tüm bu destekleri veren devletimiz büyüktür, güçlüdür. Türkiye Cumhuriyeti devletinin iradesi sağlam, kadroları ehil, imkanları büyüktür."

"Öncelik vatandaşların güvenli, sağlam ve sağlıklı konutlarda yaşaması"

Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanı Mustafa Levent Sungur ise İstanbul gibi deprem ve afet riski yüksek, büyük ve yoğun nüfuslu şehirlerde en önemli önceliklerinin vatandaşların güvenli, sağlam ve sağlıklı konutlarda yaşamasını sağlamak olduğunu söyledi.

Eskimiş ve dayanıksız yapı stokunun kentsel dönüşüm projeleriyle yenilendiğini belirten Sungur, "Bu büyük dönüşümün arkasında Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu güçlü irade, Sayın Bakanımız Murat Kurum'un koordinasyonunda yürütülen kapsamlı bir konut ve şehircilik seferberliği bulunmaktadır. " ifadelerini kullandı.

Törene, AK Parti İstanbul Milletvekili Seda Gören, İstanbul Valisi Davut Gül, Zeytinburnu Belediye Başkanı Ömer Arısoy ve AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir de katıldı.

Konuşmaların ardından dua edildikten sonra Gaziosmanpaşa ve Maltepe'yle canlı bağlantı kuruldu.

Bakan Kurum ve protokol üyeleri tarafından kura çekimi yapıldı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum kurada çıkan hak sahiplerini tebrik etti.

Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan açıklamada, toplam tutarı 56 milyon dolar olan 17 bin 865 metrekare kapalı alana sahip "Güdüm Sistemleri Üretim Merkezi"nin devreye alındığı belirtilerek, "Yeni yatırımımız ile birlikte, güdüm sistemlerinin üretiminde robotik ve otomasyon altyapısı güçlendirilmiş, teslimat kapasitesi, hız ve kalite kabiliyeti artırılmıştır." ifadelerine yer verildi.

Buna göre, Türkiye'nin net UYP'si temmuz itibarıyla eksi 398,7 milyar dolar oldu. Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, temmuz itibarıyla bir önceki aya göre yüzde 4,2 artışla 419,6 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 1 artışla 818,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Rezerv varlıklar, 17 milyar dolar artarak 164,4 milyar dolar olurken varlık kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar yüzde 0,8 artarak 81,8 milyar dolar oldu.

Finansal türevler kalemi yüzde 0,7 artarak 2,5 milyar dolar, diğer yatırımlar yüzde 0,5 azalarak 161,7 milyar dolar, bankaların yabancı para varlıkları ise yüzde 6,9 azalarak 44,7 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Portföy yatırımları alt kalemlerinden hisse senetleri ve yatırım fonu payları, temmuzda bir önceki aya göre yüzde 1 artarak 50,2 milyar dolar oldu.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 0,3 azalışla 232,5 milyar dolar, portföy yatırımları yüzde 3,5 artarak 160,2 milyar dolar, finansal türevler kalemi yüzde 43 azalarak 4 milyar dolar, diğer yatırımlar ise yüzde 1,6 oranında artarak 421,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Buna göre, ağustosta kurulan şirket sayısı, temmuz ayına kıyasla yüzde 3,4 azalarak 9 bin 540'tan 9 bin 212'ye düştü. Aynı dönemde kapanan şirket sayısı da yüzde 21,3 azalışla 2 bin 114'e indi. Temmuzda, 2 bin 686 şirket kapanmıştı.

Ağustosta kurulan şirket sayısı, geçen yılın aynı ayına göre değişmedi, kapanan şirket sayısı da aynı dönemde yüzde 11,3 arttı.

Kurulan kooperatif sayısı yüzde 38,2 azaldı

Ağustosta bir önceki aya kıyasla kurulan kooperatif sayısı yüzde 38,2, gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 15,7 azalış gösterdi.

Aynı dönemde kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 14,5, kooperatif sayısı yüzde 34,3 azaldı.

Ağustosta geçen yılın aynı ayına göre kurulan şirket sayısı değişmedi, gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 12, kooperatif sayısı yüzde 46,6 azalış kaydetti. Bu dönemde kapanan şirket sayısı yüzde 11,3, gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 14,5 artarken, kooperatif sayısı yüzde 14,5 azaldı.

Ardahan'da şirket kurulmadı

Geçen ay, sadece Ardahan'da şirket kuruluşu gerçekleşmedi.

Ağustosta kurulan toplam 9 bin 212 şirketin 989'unun anonim, 8 bin 223'ünün limitet şirket olduğu görüldü. Şirketlerin yüzde 37,5'inin İstanbul, yüzde 11,1'inin Ankara, yüzde 5,7'sinin İzmir'de kurulduğu tespit edildi.

Ocak-ağustos döneminde ise toplam 76 bin 793 şirket ve kooperatifin kurulduğu belirlendi. Bu dönemde kurulan 68 bin 253 limitet şirket, toplam sermayenin yüzde 70,1'ini, 7 bin 559 anonim şirket ise yüzde 29,9'unu oluşturdu.

Kurulan ticari işletmelerin çoğu toptan ve perakende ticarette

Ağustosta kurulan şirketlerin sermayelerinin toplamı, temmuza göre yüzde 11,4 azalış gösterdi.

Söz konusu ayda kurulan şirket ve kooperatiflerin, 3 bin 276'sı toptan ve perakende ticaret, 1212'si inşaat ve 1155'i imalat sektöründe yer aldı.

Kurulan gerçek kişi ticari işletmelerinin ise 548'i inşaat, 324'ü toptan ve perakende ticaret, 85'i imalat sektöründe faaliyet göstermek üzere çalışmalarına başladı.

Ağustosta kapanan şirket ve kooperatiflerin 717'sinin toptan ve perakende ticaret, 266'sının imalat ve 198'inin inşaat sektöründe olduğu kaydedildi.

Kapanan gerçek kişi ticari işletmelerinden 444'ünün toptan ve perakende ticaret, 182'sinin inşaat, 121'inin ise imalat sektöründe faaliyet gösterdiği belirlendi.

Ağustosta 63 kooperatif kurulurken bunların 37'si konut yapı, 19'u işletme, 3'ü de tarımsal kalkınma kooperatifi olarak faaliyete geçti.

Yabancı ortak sermayeli şirketler

Geçen ay kurulan 952 yabancı ortak sermayeli şirketin 467'si Suriye, 56'sı İran ortaklı oldu.

İşbaşı yapan yabancı ortak sermayeli şirketlerin 79'u anonim, 873'ü limitet şirket statüsünde faaliyet gösteriyor.

Bu şirketlerin toplam sermayelerinin yüzde 79,5'ini yabancı sermayeli ortak payı oluşturdu.

Böylece, bu dönemde kurulan şirketlerin 1229'unun uzmanlaşmamış toptan ticaret, 565'inin ikamet amaçlı olan ve olmayan binaların inşaatı faaliyetleri, 406'sının uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri sektöründe olduğu belirlendi.

Anonim şirket ortaklarının yüzde 15,4'ü kadın girişimci

Geçen ay kurulan şirket türüne göre ortaklar arasındaki kadın girişimci oranı, anonim şirketlerde yüzde 15,4, limitet şirketlerde yüzde 16,8, kooperatiflerde yüzde 29,1 oldu. Gerçek kişi ticari işletmelerin ise yüzde 15,3'ü kadın girişimciler tarafından kuruldu.

Ağustosta kurulan şirket türüne göre ortakların yaş dağılımı incelendiğinde, anonim şirket ortaklarının yüzde 30,9'unun 35-44, limitet şirketlerde yüzde 31,7'sinin 25-34, kooperatiflerin ise yüzde 29,7'sinin 45-54 yaş aralığında olduğu tespit edildi. Gerçek kişi ticari işletmelerin yüzde 29'u da 25-34 yaş girişimciler tarafından faaliyete geçirildi.

Kurulan şirket sayısı 8 ayda yüzde 6,4 arttı

Türkiye'de bu yılın ocak-ağustos döneminde kurulan şirket sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,4 artışla 75 bin 814'e yükseldi.

Aynı dönemde kapanan şirket sayısı, yüzde 1,1 azalışla 18 bin 284'e geriledi.

Şirket açıklamasına göre, HAVELSAN Teknoloji Kampüsü'nde düzenlenen Ortaklık Sözleşmeleri İmza Töreni'nde, sözleşmeler HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar ile ETE Teknoloji Genel Müdürü Prof. Dr. Erdal Çayırcı tarafından imzalandı. Böylece iki şirketin 2017'den bu yana sürdürdüğü teknoloji iş birliği şirket ortaklığına dönüştü.

Bilgisayar destekli harp oyunu, tatbikat ve deneyleme alanında çözümler geliştiren ETE Teknoloji ile HAVELSAN arasında 2023 yılında satış haklarına yönelik iş birliği anlaşması imzalanmıştı.

Anlaşmanın ardından yürütülen yurt içi ve yurt dışı iş geliştirme faaliyetleri kapsamında, başta Türk Silahlı Kuvvetleri olmak üzere farklı ülkelerin ihtiyaçlarına yönelik sivil ve askeri projelerin gerçekleştirildiği belirtildi. HAVELSAN, ortaklıkla simülasyon ve eğitim portföyünü güçlendirmeyi, uluslararası ölçekte harp oyunu merkezleri kurmayı ve bu merkezlere yönelik danışmanlık, idame ve işletme hizmetleri sunmayı hedefliyor.

HAVELSAN Genel Müdürü Nacar, ETE Teknoloji ile yaklaşık 10 yıldır güçlü bir sinerji yakaladıklarını belirterek, şunları kaydetti:

"Bugün attığımız imzalarla HAVELSAN, ETE Teknoloji’ye ortak oldu. İş birliğimiz ve sinerjimiz bu adımla daha da güçlendi. Birbirini tanıyan mühendislik ekiplerimiz, başta Türk Silahlı Kuvvetlerimiz olmak üzere, dost ve müttefik ülkelerin ihtiyaçları için de yüksek teknolojiler geliştirecek. Bu ortaklık uluslararası projelerdeki iş birliklerimizi güçlendirecek, son kullanıcı nezdinde güvenilirliğimizi artıracak."

ETE Teknoloji Genel Müdürü Çayırcı da 10 yılı aşkın süredir geliştirdikleri akıllı sistem ve yapısal simülasyon ürünlerini dünyada yaygın kullanılan ve kalitesiyle tanınan markalara dönüştürme hedeflerine yaklaştıklarını ifade etti.

Çayırcı, "Bu hedefe ulaşmamızda HAVELSAN ortaklığının önemli bir kilometre taşı olacağına inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Kurul, 7 portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin tasfiye süreçlerinin yürütülmesinde Türkiye İş ve Ziraat bankalarını yetkilendirdi.

Buna göre, Tera Portföy Yönetimi AŞ'nin kurucusu olduğu fonların portföy saklayıcısı olarak Türkiye İş Bankasının, A1 Capital Portföy Yönetimi AŞ, Atlas Portföy Yönetimi AŞ, Bulls Portföy Yönetimi AŞ, Hedef Portföy Yönetimi AŞ, Pardus Portföy Yönetimi AŞ ve Pusula Portföy Yönetimi AŞ'nin kurucusu olduğu fonların portföy saklayıcısı olarak Ziraat Bankasının görevlendirilmesine ve ilgili bankaların bu fonların tasfiye süreçlerinin yürütülmesinde yetkilendirilmelerine karar verildi.

Takip eden 2 iş günü içinde tasfiye konusu fonların her birinin tedavüldeki toplam katılma payı adedi ile yatırımcıların sicil bazında bireysel saklama hesapları detayındaki katılma payları ile varsa rehin, haciz, tedbir ve diğer takyidatlar ve gerçekleşmemiş emirlere ilişkin mutabakat Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve bankalar arasında yapılacak.

Fon portföyündeki saklamaya konu finansal varlıklar, Takasbank'ta ilgili bankalar nezdindeki hesaplar altında saklanacak. Fonların her tür işleminden doğan borç ve alacaklarının mutabakatı, önceki saklama kuruluşu, banka ve Takasbank arasında yapılacak.

Ayrıca, fon izahnamesinde belirtilen fondan karşılanabilecek giderlerin mutabakatı da fon hizmet birimi, önceki saklama kuruluşu ve banka arasında yapılacak ve söz konusu işlemler en geç Kurul kararını takip eden 10 iş günü içerisinde tamamlanacak.

Fonların saklama hesabının bankalara devir tarihi itibarıyla mevcut fon yönetim ücreti tasfiyeyi gerçekleştiren banka adına, banka tarafından belirlenecek dönemlerde fona tahakkuk ettirilecek. Fona ilişkin diğer gider kalemleri ise fon izahnamesine uygun olarak fona tahakkuk ettirilmeye devam edilecek.

Fon portföyünde yer alan finansal varlıklar, yatırımcı menfaati, piyasa derinliği, likidite koşulları gözetilerek bankanın belirleyeceği sıklıkta fon hesabına verilecek satış talimatlarıyla nakde dönüştürülecek. Banka, varlığın türüne göre fon hesabına doğrudan satış talimatı vermeye veya bir yatırım kuruluşu aracılığıyla talimat iletmeye yetkili olacak.

Fon portföyünde yer alan ve belirli bir vadesi olan para piyasası araç/işlemler karşılığı vade sonunda fona aktarılan nakit ile diğer finansal varlıkların satışından elde edilen nakdin, banka tarafından fona ilişkin belirlenen ödeme planı esas alınarak para piyasası araç ve işlemlerinde değerlendirilmesi mümkün olacak.

Bankalar tarafından belirlenecek dönemler itibarıyla belirtilen bu yöntemlerle elde edilen nakit, fon yatırımcılarının mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına fon katılma payı sahipliği oranında aktarılacak.

Yeni satış emirleri artık normal şekilde işlemeyecek, süreç en fazla 3 ay sürecek

İhbarlı fonlar için 17 Eylül saat 13.30'dan sonra iletilen katılma payı iade talimatları ile para piyasası fonları için izahnamede yer verilen gün sonu valör atlama saatinden sonra iletilen iade talimatları tasfiye esasları kapsamında yer alacak. Tasfiye kararı verilen fonlardan, Takasbank TEFAS Platformu üzerinden fon satım emri verilen ve gerçekleştirilmeyen iade talimatları karşılığında oluşan tutar fon hesabına borç olarak tahakkuk ettirilecek ve banka tarafından belirtilen yöntemlerle elde edilen nakit ile öncelikli olarak bu borçlar ödenecek.

İlgili fonların mal varlığının tasfiyesi, tasfiye duyuru tarihinden itibaren geçecek en fazla 3 aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde sona erecek. Tasfiyenin sona ermesini takip eden ilk iş günü fon izahnamesinin nerede yayımlandığı hususu ticaret sicilinden terkin ettirilecek. Kurulca uygun görülmesi halinde ise bu süre uzatılabilecek.

TEFAS'ta alım ve satım yönünde işleme kapatılan fonlar için TEFAS dışı işlemler kapsamında kurucu ve diğer dağıtıcı kuruluşlar aracılığıyla katılma payı iade talimatları da gerçekleştirilmeyecek. Aynı karar uyarınca tasfiyesine karar verilen fonlar için de 17 Eylül'den itibaren TEFAS dışındaki dağıtım kanalları üzerinden herhangi bir katılma payı alım ve iade talimatı gerçekleştirilemeyecek.

17 Eylül ve öncesinde fon portföyüne ilişkin olarak verilen ve takası gerçekleşmemiş olan varlık ve işlem talimatları olağan süreci dahilinde gerçekleştirilecek.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, kamu hizmeti yükümlülüğü kapsamında yolcu taşımacılığı hizmeti sağlanan 13 ana hat ve 34 bölgesel hat belirlendi.

Söz konusu hatlar şunlar:

Buna göre, Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü tarafından Aksaray, Konya, Kocaeli, Nevşehir, Niğde ve Sakarya'da enerji nakil hatlarının yapımı için söz konusu güzergahlara isabet eden taşınmazlarda elektrik dağıtım tesis yerlerinin mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahalarının ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle acele kamulaştırılmasına karar verildi.

Van'da "154 kV G24-Van GES TM-Özalp TM Enerji İletim Hattı Projesi" kapsamında bazı taşınmazlar, direk yerleri mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisi ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılacak.

Ayrıca, Batman'ın merkez ilçesine bağlı Tilmis (Akça) köyündeki 26 taşınmaz, "İluh Deresi By-Pass Hattı ile Çay Deresi Deplase Hattı Projesi"nin gerçekleştirilmesi amacıyla Batman İl Özel İdaresince acele kamulaştırılacak.

Burdur'da arazi toplulaştırma kararı

Burdur'da bazı yerlerde arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, Burdur'un Ağlasun ilçesinde 8, Bucak ilçesinde 4, Çavdır ilçesinde 6, Merkez ilçesinde 1 ve Yeşilova ilçesinde 5 olmak üzere, toplam 24 yerde Devlet Su işleri Genel Müdürlüğünce arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri gerçekleştirilecek.

Buna göre, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkan Yardımcısı Furkan Metin görevden alınırken, yerine Cihat Erce İşbaşar getirildi.

Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığında açık bulunan başkan yardımcılığına Fatih Dulkan atandı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında açık bulunan AR-GE Teşvikleri Genel Müdür Yardımcılığına Ali Rıza Çataldağ'ın ataması yapıldı.

Tarım ve Orman Bakanlığında, Bingöl İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Fatih Aktay görevinden alınırken, yerine Hikmet Güneş getirildi. Bakanlığın Tarım Reformu Genel Müdür Yardımcılığına İzmir İl Tarım ve Orman Müdürü Mustafa Şahin, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne ise Kahraman Akdoğan atandı.

Konu hakkındaki Cumhurbaşkanı kararları, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı, Muğla'nın Bodrum ilçesi Gündoğan, Konacık ve Kumbahçe mahallelerindeki 3 taşınmaz ile İstanbul'un Sarıyer ilçesi Rumeli Feneri Mahallesi'ndeki 1 taşınmaz, özelleştirme kapsam ve programına alındı.

Söz konusu 4 taşınmazın, 31 Aralık 2028'e kadar tamamlanacak özelleştirme işlemlerinin satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli, mülkiyet dışındaki ayni hakların kurulması veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanmasıyla yapılması onaylandı.

Öte yandan, mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara'nın Çankaya ilçesi Karakusunlar Mahallesi'ndeki taşınmazlara ilişkin ticaret-turizm, resmi kurum ve rekreasyon alanları ile yol kullanımlarını öngören nazım ve uygulama imar planı değişiklikleri uygun bulundu.

Çankaya ilçesi Öncebeci Mahallesi'ndeki taşınmazlarına yönelik gelişme konut alanı ve trafo alanı kullanım kararlarını içeren nazım ve uygulama imar planı değişikliklerine de onay verildi.

Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın (ATSO) ilk kadın Başkan Adayı Hatice Öz, düzenlediği toplantı ile göreve seçilmeleri halinde yapacakları projeleri tanıttı.

"Yeni Nesil ATSO Projeleri"nin Antalya ekonomisini 7 temel sütun üzerine inşa edilmiş bütüncül, ayakları yere basan ve doğrudan sonuç odaklı stratejik projelerden oluştuğunu belirten Öz, şunları kaydetti:

‘’Hazırladığımız bu projeler, Dijital Dönüşüm, Globalleşme, Turizm, İnovasyon,  Tarım Ve Gıda, İnsan Kaynakları İle Finansman, Ticaret Ve Üye Hizmetleri İle Lojistik, Sanayi ve enerji ana eksenlerinde kentin tüm iktisadi damarlarına dokunarak; ticaretin ve sanayinin önünü açmayı hedeflemektedir. Projelerimiz üyelerin maliyetlerini azaltan, işlerini kolaylaştıran ve büyüten; satışlarını artıran, sonuç olarak üyelerimize kazandıran projelerdir. Projelerimiz arasında dijital dönüşümü önceleyen ve kolaylaştıran yapay zeka destekli projeler öne çıkıyor. Biz yapamayacağımız hiçbir projeyi bu sunuma eklemedik. Buraya yazdıysak bunu yapacağız demektir. ATSO’nun yetki ve görev alanını aşan projelere yer vermedik. Ancak kamu kurumlarıyla, yerel yönetimlerle, STK'larla ve özel sektörle birlikte hayata geçirilebilecek bazı vizyon projeleri de tasarladık.’’

‘Dijital Dönüşüm Merkezi’ ile Antalya'nın ekonomik yapısını, bilişim teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak dijitalleşen, yapay zekaya daha entegre hale gelen ekonomiye ayak uyduracağını anlatan Öz, Yapay Zekâ Destekli İçerık Üretim Hizmeti Projesini özellikle dijital dünyaya entegrasyonu sağlayamayan KOBİ’ler için geliştirdiklerini söyledi. Hatice Öz, şöyle devam etti:

‘’Projemiz, üyelerimizin dijital dünyadaki sesi olacak. Üyelerimize tamamen ücretsiz sunacağımız bu platformla, sosyal medya paylaşımlarından reklam metinlerine kadar her türlü dijital içeriği yapay zekâ ile saniyeler içinde kurgulayacağız. İşletmelerimiz dijitalde görünür olacak, müşteri etkileşimi artacak. Yapay Zeka Hukuk Danışmanlığı projesi üyelerimizin gündelik sorularına hızlı cevap veren, sözleşmeler ve dilekçeler hazırlayan bir yardımcı uygulama. Üyemizin bir hukuki sorusu olduğunda artık günlerce cevap beklemesine gerek kalmayacak.’‘

Antalya Dijital Dönüşüm Merkezi projesi ile Antalya ekonomisini geleceğin dünyasına taşıyacak bir merkez olacağını belirten Öz, ‘’Bu proje ile bütün bu dijital hamlelerimizi tek bir güçlü çatı altında topluyoruz. Kuracağımız bu merkezde e-ticaret, siber güvenlik, veri analitiği ve yazılım ihracatı alanlarında uygulamalı mentorluk verecek, üyelerimizi yarının dijital ekonomisine bizzat hazırlayacağız’’ dedi.

Softya Digital Yazılım İhracatı Platformu kuracaklarını anlatan Öz, şunları kaydetti:

‘’Bu proje ile yazılım firmalarımız için Antalya Teknokent ile dev bir güç birliği yapıyoruz. Singapur ve Hindistan'daki küresel örnekler gibi, yazılımcılarımızı yurt dışı fuarlarına ve heyet ziyaretlerimize dahil ederek Antalya'dan dünyaya yazılım ihraç edeceğiz. Küresel ticaret hamlesi başlığındaki projelerimiz Antalya’yı dünyada hak ettiği yere taşıyacak projelerdir. İhracat yapan üyelerimize yeni pazarlar oluştururken Antalya'mıza da yeni ihracatçılar kazandıracağız. Doğal taş İhracat Platformu ve Mermer Tasarım Merkezi projesi de globalleşme ile markalaşmayı bir araya getiren bir projedir.’’

Antalya Lojistik Koordinasyon Merkezi ve Soğuk Zincir Lojistik projesi hazırladıklarını, Kayıt Dışı İle Mücadele Komisyonu kuracaklarını, Bankalar Buluşması yapacaklarını, Antalya Ticaret Satın Alma Platformu, Antalya Akıllı Tarım Dönüşüm Programları hazırlayacaklarını, Antalya Organize Tarım Bölgeleri, Antalya Gıda İnovasyon Merkezi projeleri hakkında bilgi veren Hatice Öz, sözlerini şöyle tamamladı.

‘’Bu projeler Antalya'mızın potansiyelini harekete geçirecek, üyemize nefes aldıracak ve kentin ekonomisini yarının dünyasına taşıyacak bütüncül bir vizyonun eseridir. Biz ATSO'yu üyesinden sadece aidat alan pasif bir yapıdan çıkarıp; üreten, kazandıran ve 7/24 sahada olan güçlü bir akıl merkezine dönüştürmekte kararlıyız.’’

Türk otomotiv sanayisi ihracatta değer bazında büyümesini sürdürürken, yüksek maliyet artışları sektörün rekabetçiliği üzerindeki baskıyı artırıyor.

Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Başkanı Kemal Yazıcı, özellikle enflasyon ile parite arasındaki makasın son 2,5 yılda yüzde 60’a ulaşmasının ihracatçı açısından önemli bir sorun haline geldiğini belirtti. Türkiye otomotiv sektörünün 2025 yılında 41,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini hatırlatan Yazıcı, bu yıl için ihracatı yüzde 3,6 artırarak 43 milyar dolara çıkarma hedefi koyduklarını söyledi. İlk 8 ayda ihracatın 27,2 milyar dolara ulaştığını belirten Yazıcı, bunun geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 artış anlamına geldiğini kaydetti. Ancak ihracattaki değer artışının sektörün gerçek performansını tek başına yansıtmadığına işaret eden Yazıcı, otomotiv ihracatında adet bazında yaklaşık yüzde 20, otomobil ihracatında ise yüzde 30’a yaklaşan gerileme yaşandığını ifade etti. Değer bazındaki performansın özellikle kamyon ve kamyonet ihracatındaki artışla desteklendiğini belirten Yazıcı, buna karşın otomobil tarafındaki kaybın dikkat çekici boyuta ulaştığını söyledi.

“Gelirimiz döviz, giderimiz TL”

Sektörün temel sorunlarından birinin parite ile enflasyon arasındaki dengesizlik olduğunu vurgulayan Yazıcı, bu durumun ihracatçıların maliyet yapısını doğrudan etkilediğini söyledi. Yazıcı, “2024 Ocak’tan itibaren yaklaşık 2,5 yıllık döneme baktığımızda enflasyon yüzde 130,7 artmışken parite yaklaşık yüzde 70 değişmiş. Arada yüzde 60’lık bir fark var. İhracatçıların gelirleri döviz bazında, ancak giderlerinin önemli bölümü Türkiye’de ve Türk lirasına bağlı. TÜFE’deki değişim giderlerimizi artırıyor. Gelirimiz olan euro tarafında ise müşterilerimizden sürekli indirim talebi geliyor” dedi. Otomotiv sektöründe girdilerin yaklaşık yarısının döviz bazlı olması nedeniyle farkın bir bölümünün doğal olarak dengelenebildiğini belirten Yazıcı, kalan yüzde 30’un ise verimlilik artışlarıyla karşılanmaya çalışıldığını ifade etti. Otomotiv sanayisinin her yıl yüzde 2-4 arasında verimlilik artışını olağan kabul ettiğini belirten Yazıcı, ancak son 2,5 yılda ortaya çıkan farkın bu yöntemlerle telafi edilemeyecek kadar yüksek olduğuna dikkat çekti. “2,5 yılda yüzde 30’luk farkı sadece verimlilikle karşılamak, herkesin yaşam savaşı vermesi anlamına geliyor” diyen Yazıcı, maliyet ve kur dengesizliğinin geçici olması halinde tolere edilebileceğini, ancak uzun süre devam etmesinin sektör açısından sürdürülebilir olmadığını vurguladı.

Doğu Avrupa ile rekabet riski

Maliyet baskısının Türkiye’nin otomotivdeki uluslararası rekabetçiliğini de tehdit ettiğini belirten Yazıcı, Türkiye’nin halen Batı Avrupa ülkelerine göre avantajlı konumda olduğunu ancak Doğu Avrupa ile rekabette makasın daraldığını söyledi. Almanya ve Fransa’da saatlik işçilik maliyetlerinin yaklaşık 40 euro seviyesinde bulunduğunu, Türkiye’de ise bu maliyetin 15-17 euro bandına yükseldiğini belirten Yazıcı, bazı Doğu Avrupa ülkelerinde maliyetlerin 13-14 euro, bazılarında ise 17-18 euro seviyesinde olduğuna dikkat çekti. Yazıcı, “Doğu Avrupa’yla rekabette iyi olduğumuz ülkeler var ama bu şekilde devam edersek bu avantajı kaybedebiliriz. Bizim talebimiz enflasyon, euro-TL ve parite değişiminin aynı doğrultuda gitmesi. Hiçbirinin diğerinin önüne geçmesine ihtiyacımız yok. Biz kendi işimizle rekabet etmeliyiz” diye konuştu. Türkiye otomotiv ihracatının yüzde 85’inin Avrupa’ya gerçekleştirildiğini hatırlatan Yazıcı, Avrupa’nın sektör açısından vazgeçilmez bir pazar olduğunu vurguladı. Alternatif pazarlara yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Yazıcı, ancak ABD’nin ihracat içindeki payının yüzde 3,8, Rusya dahil Türk Cumhuriyetlerinin yaklaşık yüzde 3, Ortadoğu’nun ise yüzde 1,6 seviyesinde kaldığını söyledi. 

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları iddiasıyla büyük dağıtıcı firmalara yönelik yürütülen soruşturmanın ardından ortaya çıkan bulgular tartışılmaya devam ediyor.

Konuyla ilgili EKONOMİ’ye değerlendirmede bulunan Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, soruşturmanın yalnızca vergi ve muhasebe yönüyle değil, üreticiden tüketiciye uzanan fiyat zinciri açısından da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Güllü, çok sayıdaki aracının her el değiştirmede fiyatı artırmasının piyasanın sağlıklı işleyişi açısından bir an önce dijital takip sistemi ve Hal Yasası'nın hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

“Tüketicinin ödediği fiyatı etkileyebilir” 

Güllü, soruşturmayla ilgili haberlerde bazı üreticilerin gerçek satış fiyatları ile düzenlenen makbuzlardaki bedeller arasında ciddi farklılıklar bulunduğuna ilişkin örnekler aktarıldığını belirterek, asıl sorunun yalnızca “Kim ne kadar kazandı?” olmadığını, maliyet ve fiyat oluşumundaki uygulamaların bedelini kimin ödediğinin de ortaya konulması gerektiğini kaydetti. Sahte veya gerçeğe aykırı müstahsil makbuzu düzenlenmesinin doğrudan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen bir konu olmadığını belirten Güllü, “Ancak böyle bir uygulamanın soruşturma sonucunda doğrulanması halinde ürünün gerçek maliyeti ve gerçek fiyat oluşumu hakkında yanıltıcı bir ekonomik zincir oluşturup oluşturmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerek.

‘Maliyet arttı’ gerekçesiyle tüketiciden alınan bedelin gerçekten oluşmuş bir maliyete dayanıp dayanmadığı incelenmeli” diye konuştu. Soruşturma kapsamında 1.029 çiftçinin beyanına başvurulmasının önemli bir veri seti oluşturduğunu belirten Güllü, gerçek fiyatın izinin sürülebilmesi için ürünün kimden çıktığı, kaç liraya satıldığı, kime ve kaç kez el değiştirdiği ile tüketiciye hangi fiyatla ulaştığının bütün aşamalarda ortaya konulması gerektiğini söyledi.

Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi verilerinin incelenmesinin de bu açıdan önem taşıdığını belirten Güllü, 1.029 çiftçinin beyanının yalnızca soruşturma dosyasında kalmaması gerektiğini ifade etti

Güllü, ÇKS’deki üretim miktarı ile Hal Kayıt Sistemi’ndeki satış kayıtlarının; müstahsil makbuzu, e-müstahsil makbuzu, sevk irsaliyesi, fatura, hal giriş-çıkış fiyatları, toptan satış fiyatı ve nihai perakende fiyatıyla otomatik olarak karşılaştırılmasını önerdi.

Güllü, TÜKONFED olarak üreticiden tüketiciye kadar tüm aşamalardaki fiyat değişimlerini ve aracıları takip edecek dijital bir sistem kurulmasını önerdiklerini söyledi.

“Hal Yasası bir an önce çıkarılmalı”

Yaş sebze ve meyvede üreticiden tüketiciye kadar uzanan zincirde fi yatların bazı ürünlerde yüksek oranlarda arttığına dikkat çeken Güllü, çok sayıdaki aracının her el değiştirmede fi yatı artırmasının piyasanın sağlıklı işleyişi açısından sorgulanması gerektiğini belirtti. Türkiye’de Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi gibi önemli veri altyapılarının bulunduğunu, ancak üreticiden tüketiciye kadar bütün sürecin tek bir sistem üzerinden izlenemediğini söyleyen Güllü, bu nedenle dijital takip sisteminin kurulması gerektiğini ifade etti. Tarladan markete kadar zincirde yer alan her aracının “fi yatın suçlusu” ilan edilmesinin doğru olmayacağını belirten Güllü, ancak ürüne gerçek bir ekonomik değer katmadan yalnızca el değiştirme yoluyla fi yatı yükselten ve piyasa gücünü kullanarak fi yat oluşumunu etkileyen yapıların denetlenmesi gerektiğini ifade etti. Yeni sistemde yalnızca “Kaç aracı var?” sorusunun değil, “Bu aracılık hangi maliyeti yaratıyor ve ürüne hangi değeri katıyor?” sorusunun da sorulması gerektiğini belirten Güllü, Hal Yasası’nın da gecikmeden çıkarılması gerektiğini savundu.

Ekonomist Hakkı Hakan Yılmaz akaryakıt fiyatlarının yarattığı riskin sadece doğrudan girdi maliyetlerini artırması olmadığını, ikincil fiyatları yükseltme eğilimi yanında, ikincil fiyatlara geçiş süresinin kısalmasıyla da gelecek dönem enflasyonu üzerinde de baskı oluşturduğunun altını çizdi. Enerji fiyatlarındaki yükselişin etkilerine ve alınabilecek önlemlere yönelik değerlendirme yapan Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, yıl başı seviyesine göre eylül ayında motorinde 100 TL’nin, benzinde 80 TL’nin aşıldığı günlerde, eşel mobil ile fiyat kontrolü olduğu halde motorindeki fiyat artışının yüzde 76, benzinde yüzde 50,7’ye ulaştığını vurguladı. Bu artışlarla yine eylül ayı itibariyle benzinde ve motorindeki fiyat artışının Ocak-Eylül dönemi enflasyonuna doğrudan katkısının 1,69, ikincil fiyatlarla birlikte katkısının yüzde 7,6 olduğunu hesapladı.

Yıl sonuna kadar ÖTV sıfırlanabilir 

Bu seviyelerin özellikle fiyatlama davranışlarını bozma ve ikincil fiyat artışlarına geçişin hızlanmasıyla sürdürülemez olduğunu belirten Yılmaz, bütçeye getireceği ilave yüklere katlanılarak önlem alınması gerektiğini söyledi. Yılmaz; yıl sonuna kadar ÖTV’nin sıfırlanmasını, tarım, sanayi gibi kullanım alanlarına göre yüzde 20 olan KDV’nin farklılaştırılarak yüzde 10’a kadar çekilmesini, dar gelirli kesimlere yönelik gıda, barınma ve eğitim sosyal destek ve yardımların artırılmasını, ve enerji maliyetleri artan reel sektörün enerji maliyetlerinin düşürülmesine yönelik bir destek mekanizması tasarlanmasını önerdi.

Enflasyon yüzde 31-32 bandına ulaşabilir 

Motorin ve benzin başta olmak üzere enerji fiyatlarındaki artışların, kamu tarafından fiyatı belirlenen elektrik ve doğalgaz başta olmak üzere diğer ürünlerden de kaynaklandığını hatırlatan Hakkı Hakan Yılmaz, OVP’de belirlenen yüzde 28,4’lük tahminin üzerine çıkılarak yıl sonunda yüzde 31- 32 bandında bir enflasyonun görülebileceğine işaret etti.

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan etkisi yanında, dolaylı etkileri ve o fiyatlama davranışlarına ve diğer mal ve hizmetlere geçiş süresinin kısalmasına işaret eden Yılmaz, “Bu yapı sürdürülebilir değil. Örneğin motorin yalnızca araç kullananların ödediği bir fiyat değildir; ekonominin neredeyse bütün üretim ve dağıtım zincirinin maliyet unsurudur. Dolayısıyla enerji fiyatlarındaki yükselişin ikincil fiyatlara geçiş süresi kısaldıkça, bugünkü zamlar yalnızca bugünün enflasyonunu değil, gelecek ayların enflasyonunu ve enflasyon beklentilerini de yukarı taşımaktadır” yorumunu yaptı.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, bölgenin tarımsal mirasını oluşturan yerel çeşitlerin korunması, çoğaltılması ve yeniden üretime kazandırılması amacıyla “Ata Tohumları Kadın Çiftçilerin Elinde Yeniden Yeşeriyor Projesi”ni sürdürüyor. 

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Daire Başkanlığı ile GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü arasında imzalanan ortak protokol kapsamında yürütülen projeyle, bölgede yetiştirilen ve ekonomik öneme sahip yerel tahıl ve sebze çeşitlerinin gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor. Yerel çeşitlerin toplanması, karakterize edilmesi, tescil süreçlerinin yürütülmesi ve sertifikalı tohum üretiminin ardından yeniden çiftçiye kazandırılmasını kapsayan çalışmalarla ata tohumlarının tarımsal üretimde yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Tarım Okulu’nda Yerel Tohum Gen Bankası oluşturuldu

Verilen bilgiye göre proje kapsamında, Tarım Okulu bünyesinde "Yerel Tohum Gen Bankası" odası oluşturuldu. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki 9 ilden toplanan 102 çeşit ata tohumu burada koruma altına alınırken, yerel çeşitlerin çoğaltılmasına yönelik çalışmalar da devam ediyor. Ticari öneme sahip yerel çeşitlerin standart hale getirilerek bölgede faaliyet gösteren üreticiler tarafından yetiştirilmesi ve üretimin yaygınlaştırılması projenin temel hedefleri arasında bulunuyor. Böylece yerel tohumların yalnızca muhafaza edilmesi değil, yeniden üretim döngüsüne dahil edilerek sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanıyor.

63 çeşit Ankara’da da koruma altına alınıyor

Yerel Tohum Gen Bankası’nda bulunan çeşitlerden 63’ü ayrıca korunmak üzere Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü’ne gönderildi. Böylelikle bölgenin genetik kaynaklarının güvence altına alınmasına yönelik koruma çalışmaları güçlendirildi. Yaşayan ve sürekli gelişen bir çalışma olarak sürdürülen proje kapsamında yeni ata tohumu çeşitlerinin araştırılması, tespit edilmesi ve çoğaltılması devam ediyor. Bölgede yeni yerel çeşitlere ulaşıldıkça bu tohumlar da Yerel Tohum Gen Bankası’na dahil edilerek Gaziantep ve Güneydoğu Anadolu’nun tarımsal mirasının gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Gaziantep Sanayi Odası (GSO) iştiraklerinden Gaziantep Yetkinlik ve Dijital Dönüşüm Merkezi (Model Fabrika) KOSGEB Sektörel Gelişim Merkezi (SEGEM) Destek Programı kapsamında “SEGEM Statüsü” kazandı.

Sanayicilerin yalın üretim ve dijital dönüşüm süreçlerine rehberlik eden Gaziantep Model Fabrika, kazandığı SEGEM statüsü ile bugüne kadar sahada oluşturduğu bilgi, deneyim ve dönüşüm kültürünü daha güçlü bir kurumsal yapı altında geliştirmeyi hedefliyor. KOSGEB tarafından hayata geçirilen SEGEM Destek Programı; KOBİ’lerin kurumsallaşma düzeylerinin yükseltilmesi, verimliliklerinin artırılması ve dijital, yalın ve yeşil dönüşüm süreçlerinin hızlandırılmasını amaçlıyor. Program kapsamında SEGEM’ler aracılığıyla işletmelere üretim ve yönetim süreçlerinin geliştirilmesi, teknoloji adaptasyonu, dijital dönüşüm, yalın üretim, yapay zekâ tabanlı çözümler ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunulması öngörülüyor.

GSO Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Ünverdi, Gaziantep Model Fabrika’nın SEGEM Statüsü kazanmasının Gaziantep sanayisinin dönüşüm süreci açısından önemli bir gelişme olduğunu belirterek, “Gaziantep Model Fabrikamız, kurulduğu günden bu yana sanayicilerimizin yalın üretim ve dijital dönüşüm süreçlerine doğrudan katkı sunan, sahada uygulama ve deneyimi önceleyen önemli bir merkez oldu. Bugün KOSGEB SEGEM Destek Programı kapsamında SEGEM Statüsü kazanmamız, Model Fabrika’da bugüne kadar oluşturduğumuz bilgi birikimi ve deneyimin daha güçlü bir kurumsal çerçeveye taşınması açısından bizler için önemli bir kazanımdır’’ dedi.

Sanayinin geleceğinde verimlilik, dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve sürekli iyileştirmenin çok daha belirleyici olacağını belirten Ünverdi, ‘’Gaziantep olarak üretim gücümüzü korurken, işletmelerimizin teknolojik ve yönetsel yetkinliklerini de geliştirmemiz gerekiyor. Bu noktada Model Fabrika’nın rolünü daha da güçlendireceğiz. Hedefimiz; işletmelerimizin kaynaklarını daha verimli kullanmasını, üretim süreçlerini iyileştirmesini, dijital teknolojilere daha hızlı adapte olmasını ve küresel rekabet gücünü artırmasını sağlamak. Daha verimli işletmeler, daha güçlü KOBİ’ler ve daha rekabetçi bir Gaziantep sanayisi için çalışmalarımızı sürdüreceğiz” şeklinde konuştu.

Gaziantep Model Fabrika

Gaziantep Model Fabrika, Gaziantep başta olmak üzere çevre illerdeki KOBİ ve büyük ölçekli işletmelere yalın üretim, dijital dönüşüm ve sürekli iyileştirme alanlarında eğitim, uygulama ve danışmanlık desteği sunan bir merkezdir. Gaziantep Model Fabrika’da işletmelerin gerçek üretim süreçlerini deneyimleyerek dönüşüm yaklaşımını öğrenmelerine imkân sağlayan uygulamalı bir yapı bulunuyor.

Güncel hizmetleri arasında yalın olgunluk değerlendirme analiz (YODA) çalışmaları, proje uygulamalar, deneyimsel eğitimler ve Öğren-Dönüş programları yer alıyor. Dijital dönüşüm tarafında ise işletmelerin dijital olgunluk seviyelerinin değerlendirilmesine yönelik DDX ve DDX+ çalışmaları ile işletmeye özel dijital dönüşüm yol haritası oluşturma hizmetleri sunuluyor.

SEGEM statüsü ile birlikte Gaziantep Model Fabrika’nın işletmelerin gelişim yolculuklarına sunduğu bu hizmetlerin daha da güçlendirilmesi; verimlilik, teknoloji kullanımı, yalın üretim, dijitalleşme ve sürdürülebilir üretim alanlarında Gaziantep sanayisine sağlanan katkının artırılması hedefleniyor.

Köklü vakıf kültürünün izlerini kayıt altına almak ve bu mirası gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla hayata geçirilen Vakıf Eserleri Envanter Projesi kapsamında hazırlanan “Bursa Vakıf Eserleri Kitabı” için Tayyare Kültür Merkezi’nde bir lansman gerçekleştirildi.

Vakıf Katılım Genel Müdürü Mehmet Ali Akben’in ev sahipliğinde gerçekleşen programa, Bursa Valisi Erol Ayyıldız, Bursa Cumhuriyet Başsavcısı Mustafa Çelenk, Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ferudun Yılmaz ve Bursa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Deniz Köken ile kentin önde gelen isimlerinin yanı sıra kamu, iş dünyası, kültür-sanat çevreleri ve basın mensupları katıldı.

Programda projenin Bursa ayağında yürütülen araştırma, saha ve belgeleme çalışmalarına ilişkin bilgiler paylaşılırken; kentin vakıf eserlerini tarihî, mimari ve görsel bir bütünlük içinde derleyen “Bursa Vakıf Eserleri Kitabı” davetlilere tanıtıldı. “Bir Rüyanın İzinde” fotoğraf ve deneyim sergisi de lansmanın ardından ziyarete açıldı. Kitaptan seçilen 320 eserin fotoğrafının yer aldığı sergi, Bursa’nın yüzyıllara uzanan vakıf birikimini görsel bir perspektiften anlatıyor.

385 vakıf eseri, 34 bin 952 fotoğraf karesiyle belgelendi

Vakıf Katılım’ın 2022 yılında “Hatay Vakıf Eserleri Kitabı”yla başlattığı Vakıf Eserleri Envanter Projesi, ardından “Konya Vakıf Eserleri Kitabı”yla devam etti. Projenin üçüncü durağı olan Bursa’da ise kent genelindeki 385 vakıf eserinin, yürütülen kapsamlı saha çalışmaları sonucunda 34 bin 952 fotoğraf karesiyle kayıt altına alındığı bildirildi. Şehrin vakıf mirasını bütüncül bir bakışla ele alan kitapla hem kültürel hafızanın korunmasına katkı sunulması hem de tarih, sanat tarihi, mimarlık ve şehir araştırmaları alanlarında yapılacak çalışmalara kaynak oluşturulması amaçlanıyor.

“Vakıf eserleri, bir medeniyet tasavvurunun hafızasıdır”

Vakıf Katılım Genel Müdürü Mehmet Ali Akben, projeye ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Vakıf eserleri, yalnızca geçmişten günümüze ulaşan mimari yapılar değil; şehirlerin hafızasını, toplumsal dayanışma anlayışını ve medeniyet tasavvurunu bugüne taşıyan kıymetli tanıklardır. Bursa da vakıf kültürünün bir şehrin sosyal ve kültürel dokusunu nasıl şekillendirdiğini bütün zenginliğiyle görebildiğimiz müstesna şehirlerimizdendir. Nitekim Hanlar Bölgesi, Sultan Külliyeleri ve Cumalıkızık ile 2014’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bursa, zanaat ve halk sanatları alanındaki köklü birikimiyle de UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na 2021 yılında dâhil olmuştur. Bu uluslararası kabuller, Bursa’nın tarihî ve kültürel mirasının evrensel ölçekte taşıdığı değeri ortaya koyuyor. Böylesine kıymetli bir mirasın doğru biçimde belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması da ayrı bir önem taşıyor. Biz de bu doğrultuda, Bursa’daki vakıf eserlerini yalnızca tespit etmekle kalmadık; tarihsel bağlamları, mimari nitelikleri ve mevcut durumlarını sistemli biçimde belgeledik.”

‘Bursa Vakıf Eserleri Kitabı’nın, kıymetli mirası kayıt altına almanın ötesinde, gelecekte yapılacak araştırmalara da kaynaklık edecek kalıcı bir eser olduğuna inandıklarını vurgulayan Akben şunları söyledi: “Çalışmamızı, kitapla sınırlamadık; fotoğraf sergisiyle farklı bir anlatım alanına da taşıdık. Vakıf Katılım olarak kurumsal kimliğimizde taşıdığımız vakıf anlayışının bize yüklediği sorumlulukla, geçmişle gelecek arasında köprü kuran çalışmalara önümüzdeki dönemde de katkı sunmayı sürdüreceğiz.”

COP31’e iki aydan az süre kala Türkiye açısından iklim gündeminin en kritik başlıklarından biri finansman. Çünkü hedeflerin açıklanması ile bu hedeflerin fabrikaya, enerji yatırımına, altyapıya ve teknolojiye dönüşmesi arasında hâlâ önemli bir finansman boşluğu var.

İstanbul Finans Merkezi’nde Entegre Raporlama Derneği Türkiye (ERTA) ve Principles for Responsible Investment (PRI) iş birliğiyle, VakıfBank ev sahipliğinde gerçekleştirilen “Pre-COP31 Sustainable Finance & Investment Forum”un odak noktası da buydu: İklim hedefleri nasıl yatırım yapılabilir projelere dönüştürülecek ve özel sermaye bu dönüşüme nasıl çekilecek?

Forumda kamu, finans kuruluşları, uluslararası yatırımcılar, kalkınma finansmanı kurumları ve reel sektör temsilcilerinin mesajları ortak bir noktada buluştu: Finansman tek başına yeterli değil. Sermayenin harekete geçebilmesi için güvenilir veri, öngörülebilir politika, güçlü kurumlar ve finansmana hazır proje portföyleri gerekiyor.

750 milyar TL’yi aşan yeşil finansman

Türkiye’de sürdürülebilir finans piyasası son yıllarda önemli bir büyüklüğe ulaşmış durumda.

Sermaye Piyasası Kurulu Başkan Yardımcısı Ali Erdurmuş’un verdiği bilgiye göre, 2023’ten bu yana ilgili düzenlemeler kapsamında 750 milyar TL’nin üzerinde yeşil ve sürdürülebilir borçlanma aracı ile kira sertifikası ihracı gerçekleştirildi.

Erdurmuş, yeşil dönüşümün uzun vadeli ve yüksek tutarlı yatırımlar gerektirdiğine dikkat çekerek, sermaye piyasalarının bu dönüşümün finansmanında temel unsurlardan biri olduğunu vurguluyor. Bundan sonraki adım ise reel sektör şirketlerinin bu araçlardan daha fazla yararlanabilmesi ve yatırımcı tabanının genişletilmesi.

“Temel mesele yatırım yapılabilirlik”

Uluslararası yatırımcı açısından bakıldığında da benzer bir tablo var. PRI Chief Sustainable Systems Off icer Nathan Fabian’a göre gelişmekte olan piyasalara sermaye akışının hızlandırılması, dönüşümün en önemli sınavlarından biri. Ancak Fabian, temel meselenin “yatırım yapılabilirlik” olduğuna dikkat çekiyor. Uluslararası sermayenin harekete geçebilmesi için istikrarlı politikalar, güvenilir geçiş planları ve risk-getiri dengesini iyileştiren finansman araçları gerekiyor.

ERTA Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Güler Aras da Türkiye açısından fırsatın tam bu noktada bulunduğunu söylüyor.

Aras’a göre Türkiye; sanayi altyapısı, finansal sistemi, sermaye piyasaları, yenilenebilir enerji potansiyeli ve girişimcilik kapasitesiyle güçlü bir zemine sahip. Ancak bu potansiyelin küresel yatırımcı açısından “güvenilir, anlaşılabilir ve yatırım yapılabilir bir dönüşüm hikâyesine” dönüştürülmesi gerekiyor.

Aras, “Dönüşümün gerçek ölçüsü, taahhütlerin yatırıma ve somut etkiye dönüşmesidir” diyor.

Bankalar da portföylerini dönüştürüyor

Dönüşüm yalnızca sermaye piyasaları üzerinden ilerlemiyor. Bankaların bilançoları ve uluslararası finansmana erişimi de düşük karbonlu ekonomiye geçişte önemli bir kanal oluşturuyor.

VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, bankanın mayıs ayında yüzde 110’un üzerinde yenileme oranıyla 1,2 milyar dolarlık sürdürülebilirlik temalı sendikasyon kredisi sağladığını belirtiyor.

Arslan, önümüzdeki dönemde yeşil ve sürdürülebilir varlıkların portföy içindeki payını artırmayı ve müşterilerin düşük karbonlu üretim modellerine geçişini desteklemeyi hedeflediklerini söylüyor.

Bu yaklaşım şirketler açısından da yeni bir döneme işaret ediyor. Finansmana erişimde yalnızca bilanço ve yatırımın ekonomik getirisi yeterli olmuyor. Dönüşüm planının güvenilirliği, iklim risklerinin nasıl yönetildiği ve sürdürülebilirlik verilerinin niteliği de giderek daha önemli hale geliyor.

COP31 için kritik soru

Forumda kalkınma finansmanından sermaye piyasalarına, sürdürülebilirlik açıklamalarından reel sektör yatırımlarına kadar farklı başlıklar ele alınsa da tartışmalar aynı soruya bağlandı:

Türkiye iklim hedeflerini nasıl finanse edilebilir projelere dönüştürecek?

İklim finansmanında yeni dönemin en kritik kavramı “yatırım yapılabilirlik” olacak.

Koşu ayakkabılarıyla küresel spor giyim pazarının hızlı büyüyen oyuncularından On, Türkiye’de yeni bir aşamaya geçiyor. Ürünleri seçili perakende noktalarında satılan marka, şimdi kendi markalı fiziksel mağaza ağı için hazırlık yapıyor. Türkiye’deki tek yetkili distribütörü Satürn Spor’un yayımladığı “Head of Retail” ilanında, perakende operasyonlarını sıfırdan kurup büyütecek yönetici arandığı belirtildi. Yöneticinin mağaza açılışları, taşımalar ve yenileme projelerini yönetmesi bekleniyor. Mağazaların sayısı, lokasyonları ve açılış tarihleri henüz açıklanmadı.

Türkiye’ye 2025’te girdi 

2010’da İsviçre’de kurulan On, koşu ayakkabılarında geliştirdiği teknolojilerle büyüdü. Türkiye pazarına 2025 ilkbahar/yaz sezonunda giren markanın ürünleri Beymen, Vitruta, SPX, Sneaks Up, Vakkorama, Yalı Spor ve Wunder gibi seçili satış noktalarında tüketiciyle buluştu. Marka, Haziran 2026’da İstanbul Modern’de Türkiye lansmanını gerçekleştirdi. Türkiye operasyonunu yürüten Satürn Spor, On’un Türkiye’deki tek yetkili distribütörü.

5 yılda satışlarını yaklaşık 4’e katladı 

On’un Türkiye’de mağazalaşma hazırlığı, küresel ölçekte hızlı büyüdüğü bir döneme denk geliyor. Şirketin net satışları 2023’te 1,79 milyar İsviçre frangından 2024’te 2,32 milyar franga, 2025’te ise yüzde 30 artışla 3,01 milyar franga ulaştı. Böylece tarihinde ilk kez 3 milyar frank satış sınırını aştı. Brüt kâr marjı yüzde 62,8’e yükseldi. Ayakkabı satışları 2025’te yüzde 27,5 artarak 2,80 milyar franga çıktı ve toplam cironun yaklaşık yüzde 93’ünü oluşturdu. 2026’nın ilk yarısında toplam satışlar yüzde 14 artarak 1,68 milyar franga, ayakkabı satışları yüzde 11,5 artışla 1,55 milyar franga çıktı. Şirket, 2026’da kur etkisinden arındırılmış satışlarının yüzde 20’lerin düşük bandında büyümesini bekliyor.

Şirket son dönemde Sao Paulo ve Kopenhag'daki ilk mağazalarını açtı. İkinci çeyrekte doğrudan tüketiciye satışlar yüzde 26 artarak 388,4 milyon franga çıkarken, bu kanal toplam satışların yüzde 45,7'sine ulaştı. Türkiye için verilen yeni iş ilanı da markanın küresel olarak izlediği doğrudan perakende büyüme stratejisinin Türkiye'ye taşınmaya hazırlandığına işaret ediyor.

Dünyada mağaza sayısı 67’yi aştı

On, çok markalı satış noktalarının yanı sıra doğrudan tüketiciye satış kanalına da ağırlık veriyor. Şirketin 2025 sonu itibarıyla dünya genelinde 67 kendi perakende noktası bulunuyordu. Bunların 14’ü Amerika kıtasında, 10’u Avrupa’da, 5’i Çin dışındaki Asya-Pasifik ülkelerinde ve 38’i Hong Kong dâhil Çin’de faaliyet gösteriyordu. Doğrudan tüketiciye satışların toplam satışlardaki payı yüzde 41,8’e ulaştı. Markayı rakiplerinden ayıran unsurlar arasında CloudTec, CloudTec Phase, Helion superfoam ve Speedboard teknolojileri bulunuyor. LightSpray teknolojisinde ayakkabının üst kısmı robot tarafından filament püskürtülerek tek parça hâlinde oluşturuluyor. On’a göre robot bu parçayı yaklaşık üç dakikada üretebiliyor.

FEDERER 2019’DA ORTAK GİRİŞİMCİ OLDU

On’un küresel bilinirliğini artıran gelişmelerden biri İsviçreli tenisçi Roger Federer’in markaya katılması oldu. Federer, 2019’da klasik sponsorluk yerine On’a “co-entrepreneur”, yani ortak girişimci olarak dâhil oldu ve The Roger ürün ailesinin geliştirilmesinde görev aldı. Bugün spor giyim markasına dönüşen On, koşu, outdoor, antrenman, tenis ve günlük kullanım kategorilerinde faaliyet gösteriyor. Ürünleri 90’dan fazla ülkede satılan markanın Türkiye’de açtığı yeni yönetici pozisyonu, distribütör ve çok markalı satış noktalarıyla başlayan operasyonun fiziksel mağazacılıkla büyütülmeye hazırlandığını gösteriyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıklarımızın ülkemize getirilmesi için çok kapsamlı çalıştıklarını belirterek, “2026’da 26 eserimizin iadesini sağladık. 2002’den bu yana ülkemize kazandırılan eser sayısı 13 bin 474’e ulaştı. Bunların 9 binden fazlasını son 8 yılda geri getirdik. Bu başarı, bilimsel araştırma, hukuk ve diplomasiyi birlikte yürüten kararlı çalışmalarımızın sonucu. Hâlâ yurt dışındaki çok sayıda eserimiz var ve çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bazen MİT’ten rica ediyoruz, istiyoruz. ‘Şu konu, şu eser’ diyoruz” dedi. Bakan Ersoy ile Kahramanmaraş’taki buluşmamızdan önce sohbet ettiğimiz bazı Bakanlık bürokratları, Türkiye topraklarından kaçırılmış tarihi ve kültürel varlıkların, vatanına iadesinde ABD’nin son derece olumlu yaklaştığı ve en fazla iadenin bu ülkeden sağlandığını söylediler. Türkiye’den en fazla eserin sergilendiği İngiltere ve Almanya ise bu konuları konuşmaya bile yaklaşmıyor.

"Marcus Aurelius’u topuğundan yakaladık"

Eser takibinde sonuç almanın bazen yıllar sürdüğünü anlatan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “Marcus Aurelius heykelinin 65 yıllık bir mücadelenin ardından ülkemize dönmesi bunun en güçlü örneklerinden. Topuğundaki bir parçayı biz ortaya koyduk ve heykel ile ‘yap-boz gibi uyumunu’ kanıtladık. Adeta topuğundan yakaladık, ikna ettik. Şimdi Marcus Aurelius’u ve Boubon Antik Kenti’nden yasa dışı yollarla çıkarılmış diğer eserleri Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde halkımızla buluşturduk. Aynı sergide yurt dışından iade edilen eserleri, yurt içinde kaçakçılıktan kurtarılan kültür varlıklarını ve bilimsel kazılarda gün yüzüne çıkarılan buluntuları bir araya getirdik. Bunların tamamı kültürel mirasımıza sahip çıkma mücadelemizin farklı parçaları. Bizim için eserin büyüğü küçüğü yok. Bazen küçük bir kandil ya da aşınmış bir sikke, geçmişte insanların nasıl yaşadığını, ürettiğini ve ticaret yaptığını anlamamız açısından çok önemli bilgiler verebilir. Bu nedenle bu topraklara ait her kültür varlığının izini aynı titizlikle sürüyoruz. Eserlerimizi bulmak için bazen MİT’ten yardım rica ediyoruz, destek alıyoruz. Büyükelçiliklerimiz de bu konuda ayrıca çok sıkı takipte” dedi.

Kültür varlığı kaçakçılığının sınır aşan ve örgütlü bir suç olduğunu vurgulayan Bakan Mehmet Nuri Ersoy, bu mücadelede güçlü uluslararası iş birlikleri gerektiğini ifade etti. Bakan Ersoy, “Osmanlı döneminde 1903’te ilk kanunumuz çıkmış ve bu tarihten sonra yurt dışına çıkarılan eserlerimiz için hukuki zeminimiz daha güçlü. Ancak önceki yıllar için zorluklar çıkarıyorlar. Bizim kanıtlamamızı istiyorlar. Biz de bugüne kadar 14 ülkeyle ikili anlaşma imzaladık. ABD ile 2021 yılında başlattığımız iş birliğini de 24 Mart 2026’da beş yıl daha uzattık. Amerikan makamlarıyla yürüttüğümüz ortak çalışmalar devam ediyor. Biz bu meseleye yalnızca kendi eserlerimizin iadesi açısından bakmıyoruz. Başka ülkelerden yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıklarının da ait oldukları topraklara dönmesini savunuyoruz. Bu yıl Etiyopya kökenli bir el yazmasını Etiyopya makamlarına teslim ettik.”

"Kesintisiz takipteyiz"

Yurt dışındaki Türkiye kökenli kültür varlıklarını çok yakından takip ettiklerini söyleyen Bakan Ersoy, “Uzmanlarımız müzeleri, özel koleksiyonları ve uluslararası müzayedeleri düzenli olarak inceliyor. Akademik yayınlar ve arşiv belgeleri üzerinden eserlerin geçmişini araştırıyor. Sosyal medyada alarmlarımız var. Bir eserin ülkemizden yasa dışı yollarla çıkarıldığına ilişkin bilimsel ve hukuki verileri ortaya koyduğumuz anda ilgili ülke makamları nezdinde iade sürecini başlatıyoruz. Biz girişimde bulununca muhtemel alıcılar da geri çekiliyor ve satıcılar sıkıntı yaşamaya başlıyor” diye konuştu. Ersoy son dönemdeki iadelerle ilgili şu bilgileri aktardı: “Bunun en güncel örneklerinden biri, Çingene Kızı mozaiğine ait 13’üncü panel. Bilimsel incelemeler, bu panelin Zeugma’daki büyük taban mozaiğinin bir parçası olduğunu ortaya koydu. Eseri uluslararası sanat piyasasında takibe aldık. İlk girişimimizde alıcı bilgilerine ulaşılamadığı için süreci sonuçlandıramadık ancak dosyayı kapatmadık. Uzmanlarımızın sürekli müzayede takibi sayesinde panelin yeniden satışa çıkarıldığını tespit ettik ve iade sürecini yeniden harekete geçirdik. Girişimlerimizi yeniledik ve eserin bu yıl ülkemize dönmesini sağladık.”

Küresel e-ticaret satışlarının toplam ticaretteki oranının yüzde 21 seviyesine ulaşacağı tahmin ediliyor. Türkiye’de ise e-ticaretin toplam ticaretteki oranı yüzde 20, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’daki payı ise yaklaşık yüzde 7 düzeyinde. Kargo kırılımlarında ise 0-5 kilogramlık yüklerin toplam içerisindeki payı ise yüzde 90 düzeyinde.

Navlungo’nun kurucu ortağı ve CEO’su İsa Korkmaz, ağır gönderi lojistiğinde ciddi pazar boşlukları olduğunda dikkat çekerek, “Ülkemizdeki e-ihracatçıların büyük kısmı 0-5 kg arasındaki küçük paketlere ve ABD pazarına sıkışmış durumda. İhracat konusunda daha rekabetçi olmak adına farklı pazarları ve yeni fırsatları kovalamamız gerekiyor. Lojistiğin sürecin sonunda değil, en başında bir pazarlama silahı olarak kurgulanması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu. Korkmaz, ABD’nin Çin’e uyguladığı yaptırımların Türkiye’de birçok sektör için yeni fırsat kapıları aralayabileceğine dikkat çekerek, bu durumun e-ihracat tarafına da yansıyabileceğini kaydetti.

“İade süreçleri yeniden satış fırsatı olarak görülmeli” 

Asset GLI Yönetim Kurulu Üyesi Avşar Dada, Avrupa’ya gönderilen paketlerde ortalama yüzde 38, Amerika’da ise yüzde 27- 28 arasında iade oranlarının bulunduğuna dikkat çekerek, “Yani her 10 paketten yaklaşık 4’ü iade ediliyor. İade süreçlerini bir kayıp değil, ‘yeniden satış’ fırsatı olarak görmeliyiz. Örneğin Berlin›de iade edilen bir ürünün doğru lojistik partneri ve dijital stok yönetimi sayesinde depoda okutulup Sırbistan’daki başka bir müşteriye daha iyi fiyattan satabiliriz” ifadelerini kullandı. Almanya’ya gönderilen paketlerde sadece navlun fiyatlarına odaklanılmaması gerektiğine vurgu yapan Dada, “Öncelikle ürün kategorisi, hedef müşteri segmenti eve teslimat ve tüketici alışkanlıklarının da göz önünde bulundurulması gerekiyor” şeklinde konuştu.

Yanlış lojistik seçimleri mağaza kapanmasına neden olabilir 

Lojistiğin sadece bir maliyet kalemi değil, operasyonel bir yönetim süreci olduğunu ifade eden Korkmaz, ihracatçıların kendi depolarını açmaya çalışmasının veya uygunsuz depoları kullanmasının maliyetleri katladığını söyledi. İsa Korkmaz, online pazaryerlerinin hizmet kalitesi ve teslimat hızı konusunda bazı olumsuzluklar oluşturabileceğini, yanlış lojistik seçimlerinin ise mağazaların kapanmasına yol açabileceğini dikkat çekti.

Açıklanan altı aylık verilere göre firmalarının son beş çeyreklik ortalama aktif büyüklükleri netlik kazandı. Koç Holding 5,6 trilyon TL ve Vakıflar Bankası 5,26 trilyon TL ile ilk sırasında yer alıyorlar. 25 şirketin 400 milyar TL sınırını aştığı tabloda, THY 1,99 trilyon TL ile banka ve holdinglerin ilk 11’i doldurduğu tabloda 9. sıradan girmeyi başardı. Firmaların sahip olduğu tesisler ve nakitler toplam varlığı artırıyor. Ancak enflasyonist dönemlerinde sadece aktiflerin büyümesinde bakarak yatırım yapmak yanıltıcıdır. Firmaların faaliyet geliri ile kârlılığı da göz önünde bulundurmalı.

Nakit pozisyonunu güçlendiriyor

Koç Holding, 5,6 trilyon TL aktif büyüklüğüyle borsadaki şirketlerden aktif büyüklüğü en güçlü firma konumunda. Geniş varlık portföyüyle öne çıkan şirket, eylülün ilk haftası elindeki Tüpraş paylarından 11 milyon lotu yaklaşık 4,2 milyar TL’ye sattı. Bu hamleyle nakit pozisyonunu güçlendirirken, bağlı iştirakiyle birlikte Tüpraş’ın %50,1’ine sahip. Listenin ikinci sırasındaki Vakıflar Bankası, 5,26 trilyon TL aktif hacmiyle bankacılık sektöründeki ağırlığını hissettiriyor. Yüksek varlık tabanına sahip bankanın fiyatında son bir ayda yukarı yönlü bir ivme gözleniyor. Son dönemde fonların bankanın hissesindeki payları %11,12 artarak 132,6 milyon lota çıktı. Konumlanan fon sayısı da 90’a çıktı.

Büyümeyi gölgeleyen kur baskısı

Pegasus, 402,9 milyar TL aktif büyüklükle listeye son sıradan girdi. Ağustos ayında yolcu sayısını %5 artırıp 4,51 milyona çıkaran şirket, büyük varlık tabanına rağmen kârlılık noktasında zorlanıyor. Yönetim, gelirlerin euro, giderlerin dolar olması sebebiyle paritedeki değişimin operasyonel bilançoyu olumsuz etkilediğinin altını çiziyor.

ZEYNEP'E SOR

KV BORÇLA BÜYÜME Mİ, UV BORÇLA BÜYÜME Mİ?

Kısa vadeli borçla büyüme; hızlı ivme, düşük finansman, esnek adaptasyon. Nakit baskısı, finansman riski, yetersiz ölçek, tahsilat sorunu, stres.

Uzun vadeli borçla büyüme; makro büyüme, rahatlık, avantaj, güvence, sabitleme. Ağır faiz yükü, yükümlülük, esneklik kaybı, ağırlaşan bilanço.

Düşen satışlar ve yüksek maliyetler zarar ettirdi; artan borçsa mali yapıyı zorluyor

Koleksiyon Mobilya yeni iş bağlantılarına rağmen neden zarar ediyor? ● Naci Giritli

Naci, Koleksiyon Mobilya 2026 yılında toplam 529,4 milyon TL büyüklüğünde yeni iş anlaşmalarını yatırımcısıyla paylaştı. Açıkladığı yeni işlerin toplam tutarı yıllık gelirinin ancak %22,7’si seviyesinde. Bu itibarla zayıf bir performans söz konusu. Bunun yansımasını mali tablolarında da gözlemek mümkün. Yılın ilk yarısında geliri %13 azalarak 1,05 milyar TL’ye indi. Esas faaliyetlerinden 57,2 milyon TL zarar yazması maliyet yönetiminde sorun olduğunu gösteriyor. Finansal borçların %25 artarak 918,5 milyon TL’ye çıkması da mali yapısını zorluyor.

Gümrük işlemlerini hızlandıran belgeyle verimliliği artırıp avantaj elde edecek

Özyaşar Tel’in aldığını duyurduğu sertifika ne işe yarayacak? ● İbrahim Demirci

İbrahim, Özyaşar Tel ağustosta yaptığı açıklamayla %51 bağlı ortaklığı Çokyaşar Tel’in Ticaret Bakanlığından Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası almaya hak kazandığını duyurdu. Bu belge şirkete gümrük süreçlerinde kolaylaştırılmış uygulamalardan yararlanma imkanı verecek. Yılın ilk yarısında 4 milyar TL’nin üzerinde satış geliri elde eden şirket, dış ticaret ve lojistik aşamalarındaki operasyonel verimliliğini artırmayı amaçlıyor. Gümrüklerde sağlanacak hız ve zaman tasarrufu, şirketin ihracat pazarlarındaki rekabet gücünü artıracak.

YATIRIM FONLARI

HOY fonu yabancı BYF’lere yatırımda bulunarak getirisini artırmak istiyor

HSBC Portföy’ün idaresindeki Yabancı BYF Fon Sepeti Fonu (HOY), geçtiğimiz hazirandan bu yana yatayda sıkışık bir hareket sergiliyor. Fonun toplam değerinde belirgin bir değişim gözlenmiyor. Eylülün üçüncü haftasında hacmi 1,35 milyar TL seviyesinde bulunuyor. Temmuzdan bu yana para çıkışının yaşandığı fondan eylülde çıkan nakit tutarı 445,7 bin TL oldu. Yatırımcı sayısında belirgin bir değişim yaşanmazken sayı şimdilerde 2.539 ve doluluk oranı %18,48 seviyesinde. Temel stratejisi, fon varlıklarının uzun vadeli getiri hedefine iki aşamalı varlık dağılımı yoluyla ulaşmak üzerine kurulu. Portföyün %82,84’ü yabancı BYF’ler ile %4,7’si yabancı hisselerden oluşuyor. Uluslararası piyasalarda çeşitlendirme arayanlara hitap ediyor. Yıllık bazda %30,64 getiri sağlayan fon, endeksin üzerinde bulunuyor.

TAHVİL

Opet Petrolcülük, piyasadan TLREF + %0,9 faizle 3,5 milyar TL borçlandı

Opet Petrolcülük, nitelikli yatırımcılara yönelik 16.09.2026 vade başlangıç tarihli bono ihracı gerçekleştirdi. Toplam tutarı 3.500.000.000 TL olan bononun yıllık faizi TLREF+%0,9 olarak belirlendi. 364 gün vadeli bono, 3 ayda bir kupon ödemeli olacak ve toplamda 4 kupon ödemesi yapılacak. Bononun vade tarihi 15.09.2027 olarak açıklandı. 16 Eylül itibarıyla Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı (TLREF) %36,91 seviyesinde bulunuyor. Opet’in verdiği %0,9 ek getiri, yatırımcıya değişken faizli kazanç sağlıyor. Piyasa koşullarıyla karşılaştırıldığında yatırımcı için makul bir alternatif olarak değerlendirilebilir. İhraç, şirketin kısa vadeli finansmanını karşılamasını sağlarken, piyasada TRFOPAS92715 kodu ile işlem görecek.

ŞİRKET PANOSU 

Şirket haberlerinde bugün önemli ne var?

LİLA KAĞIT

Enerji altyapısını yenileyen firma, Ergene rüzgar santrali için gerekli onayı aldı

Lila Kağıt, halka arz geliriyle planladığı 6,5 MW kapasiteli Ergene RES projesi için teknik onayı aldı. TEİ- AŞ’ın bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu alınmasıyla ilgili süreç ise devam ediyor. Şirket diğer taraftan da Çorlu’da bulunan sanayi tesisinin enerji ihtiyacını karşılamak için kojenerasyon santralinde yenilemeye gidiyor. Santraldeki 5 gaz motoru devreden çıkarılarak yerine 0,751 MWm gücünde dizel jeneratör kurulması için EPDK’dan lisans onayını aldı. Enerji altyapısındaki bu iki yönlü modernizasyon adımı, uzun vadede enerji maliyetlerini düşürmesini sağlayacak.

METROPAL KURUMSAL

Bilet platformunun çoğunluk hissesini alırken, yapay zeka yatırımını büyütüyor

Geçtiğimiz mart ayında borsada işlem görmeye başlayan Metropal Kurumsal, büyüme hedefi doğrultusunda bilet.com’un %51 oranındaki kontrol hissesini devralmak üzere sözleşme imzaladı. Aynı anlaşmayla şirket yöneticileri de bilet platformundan toplam %21,5 pay edindi. Diğer taraftan şirket, İmros Yapay Zeka firmasının sermaye artırımına katılarak şirketteki %2,09 olan payını %11,21’e çıkaracağını duyurdu. Gerçekleştirilen girişimler, şirketin dijital platform ve yapay zeka alanındaki pazar payını desteklerken, uzun vadede gelir çeşitliliğine katkıda bulunacak.

ERCİYAS ÇELİK BORU

Yat limanı ve deniz iskelesi projelerine yönelik 21 milyon dolarlık sipariş aldı

Erciyas Çelik Boru, Muğla Milas’ta inşası devam eden Kaplankaya Yat Limanı Revizyonu Projesi için 9 milyon dolarlık satış anlaşması imzaladı. Şirket, projenin deniz yapılarında kullanılmak üzere 516 çelik kazık borunun üretimini ve sevkiyatını yıl sonuna kadar tamamlayacak. Erciyas Çelik Boru, MSB’ye ait proje kapsamında da Çanakkale Boğazı’nda inşa edilen iskele için 563 çelik kazık üretecek. Sevkiyatının 2027’nin ilk çeyreğinde tamamlanması hedeflenirken, siparişin toplam bedeli yaklaşık 12 milyon dolar oldu. Yıl sonunda Milas’taki işin ciroya katkısı gözlenebilecek.

HİSSEDEKİ FON PAYLARI

Beta Enerji temmuzdan bu yana satış baskısı altında kalırken satıcılar daha aktif

Beta Enerji’de fonlar satış ağırlıklı işlemlerde bulunuyor. Portföylerindeki miktar %20,20 ile toplamda 155,41 bin lot azalarak 613,78 bine indi. Hisseyi bulunduran fon sayısı 18’den 11’e geriledi. MHF fonu 130 bin lot ile en fazla satışı yaparken, ICH fonu 80 bin lot ile en çok alımı gerçekleştirdi. Hisse için 2026 yılı içinde öneride bulunan herhangi bir kurum bulunmuyor. Hissede 12 fon satış yaparken 9’u payını sıfırladı. Buna karşın Pardus Portföy’ün ICH fonu ile Nurol Portföy’ün NPH fonu ilk defa alım yaptı.

DEM Parti Eş Genel Başkanları, ekonomik krize karşı alınması gereken önlemleri şöyle sıraladı:

“Akaryakıtın yükünü küçük üreticinin sırtından alacak, çiftçinin ve küçük üreticinin kullandığı akaryakıtı sübvanse ederek üretim maliyetlerini düşürecek, kamu kaynaklarını rant ve ayrıcalık yerine emeğin ve üretimin desteklenmesi için kullanacak tedbirler almak, sermaye piyasalarında denetimi objektif ve sıkı biçimde gerçekleştirmek, başta bankalar olmak üzere faizden ve ranttan kazanç sağlayanlara yüksek vergi getirmek, kurumsal erozyona karşı liyakati esas alan kamu politikaları üretmek, şirketleri değil mağdurları, sermaye sahiplerini değil yurttaşı koruyan tedbirler almak, çiftçilerin, üreticilerin, KOBİ'lerin ve yurttaşların borçlarının faizlerini silerek yeniden yapılandırmak ve sübvanse etmek, bütçede devasa boyutlara ulaşan faiz yükünü azaltmak, vergide adaleti sağlamak, yoksulların ve emekçilerin insan onuruna yaraşır bir gelir elde etmelerini sağlayacak tedbirler almak gibi öncelikli adımları istişareyle ve ortak akılla atmanın zamanı gelmiştir.”

Bugün Türkiye'de hane bütçelerinin önemli bölümü zorunlu harcamalara ayrılıyor. Gelir yükselse bile temel ihtiyaçların fiyatları daha hızlı artıyorsa vatandaşın gerçek anlamda rahatlaması mümkün olmuyor. İşte bu nedenle yoksulluk harcamalarını değerlendirirken yalnızca maaşlara veya kişi başına gelire bakmak yeterli değildir.

TÜİK'in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 40'ı esas alındığında yoksulluk oranının yüzde 6,2 olduğunu, medyan gelirin yüzde 70'i esas alındığında ise oranın yüzde 28,7 olarak gerçekleştiğini gösteriyor. Ayrıca nüfusun yüzde 27,9'u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Bu oran 0-17 yaş grubunda yüzde 36,8'e kadar çıkıyor.

Bu rakamlar bize önemli bir gerçeği anlatıyor: Yoksulluk meselesi sadece bugünkü gelirle değil, hanenin geleceğe ne kadar güvenle bakabildiğiyle de ilgilidir.

En büyük yük: Gıda ve konut

Hane bütçesinin en zorlayıcı kalemlerinin başında gıda geliyor. Gıda fiyatlarındaki artış, düşük ve sabit gelirli vatandaşları doğrudan etkiliyor. Çünkü gıda, ertelenmesi mümkün olmayan bir harcama. Bir aile otomobil alımını, mobilya değişimini veya tatilini erteleyebilir; ancak ekmek, süt, yumurta, sebze, et ve diğer temel gıdaları tamamen hayatından çıkaramaz.

TÜRK-İŞ'in Mayıs 2026 araştırmasında dört kişilik aile için aylık gıda harcaması 35 bin 174 TL, gıda dışındaki zorunlu harcamalar da dahil edildiğinde yoksulluk sınırı 114 bin 576 TL olarak hesaplandı. Aynı araştırmada bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 45 bin 488 TL'ye ulaştı.

Bu rakamlar resmi yoksulluk oranından farklı bir kavramı ölçüyor. Burada amaç, belirli bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenme ile konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken harcama düzeyini ortaya koymak. Dolayısıyla iki farklı göstergeyi birbirinin yerine kullanmamak gerekiyor.

Konut giderleri de yoksulluk harcamalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Özellikle kiracı hanelerde kira, elektrik, su ve ısınma giderleri gelir üzerinde ciddi baskı yaratabiliyor. Gelirin önemli bölümü konuta gittiğinde geriye gıda, eğitim, sağlık, ulaşım ve diğer ihtiyaçlar için daha az para kalıyor.

Yoksulluk sadece düşük gelir değildir

Bana göre Türkiye'deki yoksulluk tartışmasının en önemli noktalarından biri de burada ortaya çıkıyor. Bir vatandaşın nominal geliri artabilir ancak satın alma gücü aynı oranda yükselmiyorsa ekonomik refahında gerçek bir iyileşme meydana gelmeyebilir.

Ücret artışlarının ardından birkaç ay içinde gıda, kira, ulaşım ve diğer zorunlu giderlerin yükselmesi, yapılan artışın etkisini azaltabilir. Bu nedenle mücadele sadece gelirleri artırmaya değil, fiyat istikrarını sağlamaya da dayanmalıdır.

Gelir dağılımı açısından da tablo dikkat çekici. TÜİK'in 2025 verilerine göre yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri 332 bin 882 TL olurken bölgeler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. En yüksek ortalama gelir Ankara bölgesinde 449 bin 618 TL, en düşük gelir ise Van, Muş, Bitlis ve Hakkâri’yi kapsayan bölgede 172 bin 552 TL olarak gerçekleşti.

Bu farklılıklar bize yoksullukla mücadelenin yalnızca ulusal ölçekte değil, bölgesel olarak da ele alınması gerektiğini gösteriyor.

Çocuk yoksulluğuna özellikle dikkat

Yoksulluk harcamalarının belki de en önemli sonucu çocuklar üzerindeki etkidir. TÜİK verilerinde 0-17 yaş grubunun yoksulluk veya sosyal dışlanma riski yüzde 36,8 ile diğer yaş gruplarının üzerinde bulunuyor.

Çocukların yeterli beslenememesi, eğitim olanaklarına erişimin sınırlanması, sosyal faaliyetlerden uzak kalması ve sağlık harcamalarının ertelenmesi yalnızca bugünün değil, geleceğin de sorunudur.

Çünkü çocukluk dönemindeki yoksunluk, eğitim ve beceri kazanımını etkileyerek ilerleyen yıllarda gelir düzeyine de yansıyabilir. Böylece yoksulluk kuşaktan kuşağa aktarılabilir.

Çözüm sadece sosyal yardımlarla sınırlı olmamalı

Türkiye'de sosyal yardımların ihtiyaç sahibi vatandaşların yaşamını sürdürmesinde önemli bir işlevi var. Ancak kalıcı çözüm için sosyal yardım politikalarının yanında istihdam, verimlilik, eğitim, mesleki beceri ve bölgesel kalkınma politikalarının birlikte yürütülmesi gerekiyor.

Özellikle çalışan yoksulluğu konusu ayrıca ele alınmalı. Bir kişinin çalışıyor olması otomatik olarak yoksulluk riskinden uzak olduğu anlamına gelmiyor. Ücret ile temel yaşam maliyeti arasındaki makas açıldığında çalışan kesimin de bütçesi zorlanıyor.

Bunun yanında kayıtlı istihdamın artırılması, kadınların işgücüne katılımının güçlendirilmesi, gençlerin mesleki becerilerinin geliştirilmesi ve küçük işletmelerin verimliliğinin artırılması uzun vadede hane gelirlerini destekleyebilir.

Sonuç olarak Türkiye'de yoksulluk harcamalarını sadece “vatandaş ne kadar para kazanıyor?” sorusuyla değerlendirmek eksik kalır. Asıl soru, kazanılan paranın ne kadarının zorunlu ihtiyaçlara gittiğidir.

Gıda, kira, enerji, ulaşım, eğitim ve sağlık giderleri yükseldikçe hanelerin tasarruf yapma, yatırım yapma ve geleceğe hazırlanma imkânı azalıyor. Bu nedenle yoksullukla mücadelede kalıcı başarı; fiyat istikrarı, gelir artışı, istihdam, eğitim, sosyal destekler ve bölgesel kalkınmanın birlikte değerlendirilmesine bağlı.

Ekonominin büyümesi elbette önemlidir. Ancak büyümenin vatandaşın sofrasına, evine ve bütçesine yansıması da en az büyüme kadar önemlidir. Çünkü gerçek ekonomik refah, yalnızca milli gelir rakamlarında değil, insanların ay sonunda temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesinde ve geleceğe güvenle bakabilmesinde ortaya çıkar.

İstanbul’a taşınınca yerleştiğim İstinye’de çok Karadenizli olduğu için fındık ve çay hasadının birçok İstanbullu nazarında ne denli önemli olduğunun farkına vardım. Burada tanıdığım birçok kişi ağustos sonunda ortalıktan kayboluyor. Sonradan memleketlerine fındık toplamaya gittiklerini öğrendim. Bu işleri yapan biri yok mu diye sorduğumda “Aileden kimse kalmadı, artık mevsimlik işçi de bulamıyoruz.” diyorlar.

Hakikaten, memleketten bir desteğiniz yoksa İstanbul’da normal maaşlarla geçinmek de çok zor. Ama tanıdıklarımın memleketlerine gidip fındık hasadına girişmelerinin bir nedeni de bir zamanlar aile büyüklerinin yaşadıkları topraklarla bağlarının henüz tam olarak kopmamış olması. 2022’de Giresun’da yapılan bir araştırmaya göre, fındık yetiştiren çiftçilerin %45’i bahçelerinin yakınında yaşamıyor. Sadece hasat zamanı gidip fındık toplayıp ürünlerini tüccara satıp geri dönüyorlar. Esasen ağaç bakımı için de yıl boyunca memlekette bulunmak gerekiyor. Başka bir araştırmanın sonuçlarına göre, sahibinin başka bir yerde yaşadığı fındık işletmeleri %20-25 daha düşük verimde ürün veriyor.

Türkiye’de çiftçilerin ortalama yaşı 57. Halimize şükredebiliriz, zira Japonya’da çiftçi yaşı ortalama 70, İspanya ve Portekiz’de ise çiftçilerin yarıya yakını 65 yaş üzerinde. Yani bu ülkelerdeki çiftçiler Türkiye’de devlet memuru olsalar, yaş haddinden emekli olmaları gerekecekti. Mesele şu ki ne Türkiye’de ne de dünyada gençler tarımla ilgileniyor. Örneğin, İrlanda’da tarlasını bir sonraki nesle devretmek isteyen çiftçilerin ortalama yaşı 74’ken, devralacakların ortalama yaşı 57. Çiftçiliğin genç nesillere devredilmesi ne yazık ki mümkün görünmüyor.

Akla ilk gelen fikirlerden biri, devletin genç çiftçilere para vermesi. Nitekim Türkiye’de böyle bir destek programı da uygulandı. 2016’da Tokat, Amasya, Çorum ve Samsun’da yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, destek alan genç çiftçilerin %64’ünün işletmesini aile büyükleri yönetiyor. Yani muhtemelen artık köyde yaşamayan gençler, bu işletmelerin ayakta kalması için bir aile büyüğünden destek alıyor. Dünyada çiftçilere en çok destek veren kurumlardan biri olan Avrupa Birliği, desteklerin genç çiftçiler üzerindeki etkilerini değerlendiren yeni bir rapor yayımladı. Raporda “En iyi genç çiftçi paketleri bile, çiftçilik gençleri çekecek yeterli bir yaşam standardı ve kalitesi sunamıyorsa etkisiz kalacaktır.” deniyor. Nitekim gençler artık köyde/kasabada maddi sıkıntı çektikleri için değil, büyük kentlerdeki sosyal seçenekleri iyi bildikleri ve buralarda kendilerinin olmasa bile çocuklarının yükselmesi için belki de bir şans olduğuna inandıkları için tarımı terk ediyor. Çiftçilikte kariyer imkânları sınırlı, Karadeniz’deki gibi küçük arazileri işleyerek elde edilecek gelir de bir aile için gerekli ekonomik refahı sağlamaya yetmiyor!

Gençleri zorla toprağa bağlayamayacağımıza göre ne yapacağız? Bir yöntem, tarımda makineleşme. Ancak o da her yerde ve her üründe olmuyor. Mesela benim İstanbul’dan tanıdıklarımın Karadeniz’deki fındık bahçeleri dik bir yamaçta olduğu için fındıkları makineyle toplamak mümkün değilmiş. Bazen de işletmenin ölçeği veya finansmana erişim imkânları makineleşmeyi sınırlıyor.

Tarımda istihdam edilen nüfusun giderek yaşlanmasının ötesinde, iklim değişikliğinin yol açtığı sorunlar da var. Yarın kimin işleteceği belli olmayan bir bahçenin ve tarlanın iklim değişikliğinin neden olacağı yeni şartlara hazırlanmasını bekliyoruz. Zaten dünyada sınırlı zamanı kalmış çiftçilerin artan anormal meteorolojik olaylar, su yokluğu, toprağın bozulması gibi meselelerle uğraşmaları bekleniyor. Üstüne üstlük bir de karbon ayak izini azaltmak gerekiyor! Zaten tarlasını devredebilecek kimsesi kalmayan çiftçilerin bu meselelere uyum sağlamasını beklemek pek de gerçekçi değil. İklim değişikliğinin etkileri gerçekten ağırlaştığında zaten bu dünyadan göçmüş olacaklar.

Tarımla ilgili tartışmalar, ülkemizde genellikle kamunun belirlediği ürün alım fiyatlarına odaklanır. Son yıllarda yüksek seyreden gıda enflasyonuyla ilgili tartışmalar ise genelde tedarik zincirindeki aracılık maliyetlerine odaklanıyor. Kuşkusuz bunların hepsi son derece önemli ama kısa vadeli meseleler. Öyle ki Türkiye’de gıda güvenliğini konuşurken 20 yıl sonra hâlâ tarlalarda, bahçelerde çalışan çiftçilerimiz olacağını varsayıyoruz. Gençleri köye döndürmek,  sadece maddi desteklerle çiftçiliği cazip bir hayat haline getirmek mümkün değil. Her şeyi makinelere yaptırmak da (henüz) mümkün değil.

Peki, yirmi yıl sonra bugün çiftçi dediğimiz kişilerin yerini kimler alacak? Bunun cevabıyla ilgili bir fikrimiz yoksa iklim uyumu, verimlilik, destek politikası gibi tartışmalar da anlamsızlaşıyor. Bu kadar yaşlanan ve devamı gelmeyen tarımsal nüfusla gıda güvenliğimizi sağlamamız mümkün değil. Gıdamızın çoğunu bulabilirsek, ithal etmemiz gerekecek. Ne olacak? Şu an Türkiye’deki çobanların önemli bir kısmı Afganistan’dan geliyor. Gidişat böyle olursa tarımda çalışacak nüfusumuzu da (muhtemelen Afrika’dan) ithal etmek zorunda kalacağız. Önce sezonluk olarak gelecekler, sonra bir kısmı da yerleşik düzene geçecek. Toplum olarak buna hazır mıyız?

Şöyle yazmıştım:

Ankara’daki ana tartışmanın düğümü de Erdoğan sonrasında ne olacağı sorusu!

Herkesin bir cevabı var. Her cevap da sahibinin çıkarına uygun… Bu kadar çok cevap ve bu kadar çok kişisel çıkar kaçınılmaz olarak çatışma yaratıyor.

Bu çerçevede muhalefet kanadına bakmıştık, sırada iktidar kanadı var… İktidar kanadı deyince aklınıza BBP’den HÜDA PAR’a her parti gelmesin, sadece AK Parti’yi anlatmaya çalışacağım.

Önce bir durum tespiti yapalım.

Şu anda AK Parti 24 yıl öncesinin siyasi yapılanması değil. Kendi hareketinin kurucuları, büyüme yıllarını yöneten ekonomistler, küresel anlaşmaları müzakere eden diplomatlar; Yaşar Yakışlar, Mehmet Aydınlar, Ertuğrul Yalçınbayırlar, Abdüllatif Şenerler, Kürşat Tüzmenler, Vecdi Gönüller, Cemil Çiçekler, Ali Çoşkunlar ve daha niceleri artık yok…

Hepsi gitti. Bazıları tasfiye edildi, bazıları sessizce uzaklaştı, bazıları ise şu aralar haklarındaki soruşturmalar ile uğraşıyor…

Cumhurbaşkanlığı sistemine geçişle birlikte devlet adamlarının yerini külliye bürokratları aldı, ekonomistlerin yerini alanların son başarılarını(!) ise hep beraber görüyor ve yaşıyoruz.

Siyaset Cumhurbaşkanlığı etrafında merkezileştikçe milletvekilleri, parti teşkilatları, belediyeler, yerel siyaset ve sivil toplum devlet mekanizması karşısında eski ağırlıklarını kaybetmeye başladı.

Eskiden ilindeki, ilçesindeki, köyündeki sorunu milletvekilleri aracılığı ile hükümete duyuran, hastasından işe girecek evladına, köyün yolundan ilçenin okuluna kadar her sorununu Meclis ve milletvekili üzerinden iktidarla kurduğu ilişki sayesinde çözmeye çalışan ahalinin hükümetle ilişkisi kesildi. Beştepe güçlenirken aşağıdaki siyaset zayıfladı.

Üst düzey bürokrasi doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlanınca önce AK Parti kadrolarıyla devlet kadroları eşitlendi. Sonra gittikçe siyasileşen bürokrasi elindeki devlet gücüyle bu eşitliği lehine doğru çevirmeye başladı.

Bunun sonucunda ortaya, bürokratlar, parti profesyonelleri, eskisiyle yenisiyle siyaset kadroları ve tabii ki aile üyelerinden oluşan gruplar/klikler çıktı. Bu klikleşmenin üzerine birde bu yapıların “biz ne olacağız” ve “Erdoğan sonrasında ne yapacağız” sorularına verilen cevaplarla şekillenen gruplar oluştu. Kendi içinde geçişkenlikleri olsa da bu gruplar son tahlilde dahil oldukları kliklere uygun davranıyorlar.

Şimdi bu gruplar yukarıdaki soruların yanıtlarını bulmak için yol haritaları oluşturup kamuoyunun ve cumhurbaşkanının kulağına su kaçırmaya çalışıyorlar.

Kabaca özetlersek; bazıları Erdoğan sonrasında rövanşist bir yeni iktidarın ortaya çıkmasını engellemek ve AK Parti’nin varlığını sürdürerek bu günkü kadrolara kalkan olması için daha itidalli politikalar izlenmesi gerektiğini düşünüyor. Bu çevreye göre misal CHP’li belediyelere yapılan operasyonlar muhalefeti zayıflatmıyor, aksine güçlendiriyor. Yine bu çevrelere göre, yarı başkanlık sistemi, parlamentonun canlandırılması gibi adımları atmak zorunlu…

Diğer bazıları içinse Erdoğan’ın ömrünün sonuna kadar iktidarda kalması için ne gerekiyorsa yapılabilir. Seçim, ertelenebilir; muhalefet, tutuklanabilir…

Bir başka klik ise kimsenin aklına gelmeyen(!) fikirler peşinde. Misal; anayasa değişikliği ile Erdoğan’ın görev süresi eskiden olduğu gibi 7 yıla çıkarılsa. 2030’da duruma bakılsa… Hem zaten, mevcut ekonomik durumun rehabilitesi için de zaman lazım… Misal; Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu dış tehdit, iç cephenin güçlendirilmesi ve bu çerçevede toplumsal uzlaşının gerekliliği öne sürülerek bazı muhalif partilerin de içinde yar alacağı bir ittifakın kurulması…

Örnekleri çoğaltmak mümkün… Zaten sizde özellikle sosyal medya mecralarında çeşitli örneklerini görüyorsunuzdur.

Evet, herkes kendine göre bir yol haritası belirlemeye çalışıyor. Bu haritalar külliyede ne kadar etkili olur bilemem ama düğümün nasıl çözüleceği konusundaki son kararı Erdoğan’ın bizzat kendisi verecektir!

AB ile ‘tam üyelik’ hedefli entegrasyonun ‘dört’ ön koşulu vardı. Malların, sermayenin, hizmetlerin ve bir de kişilerin serbest dolaşımı…

Üretenler ve ihraç edenler açısından AB ile anlaşma büyük bir fırsat yaratacaktı. Ayrıca bu büyük ‘entegrasyon’ dünyaya açılmış, refah içinde, çağdaş bir hayat anlamına geliyordu. Kapalı bir ekonomi içinde yaşama geçmişiniz uzun yıllar almışsa, bunlar cazip hedeflerdi. En çok da ‘serbest dolaşım’… Kişilerin serbest dolaşımı; ‘AB vatandaşlarının başka bir üye ülkede çalışma, yaşama, ikamet etme ve emeklilik haklarına sahip olması’ anlamına geliyordu. En bunaldığın zamanda, “Bir başka ülkede, bir başka hayat kurma” şansı!… 60 yılı aşkın bir süredir kurulan bir hayal, bugün hayal olmaktan çıkmış olsa da, yine de güzeldi.

Tam üyelik yolunda her nedense bize farklı bir prosedür uygulandı. Avrupa ile ne yaşadıysak ilk kez biz yaşadık. Çünkü bizden önce gidenlerin yolu farklıydı. Öncelikle tam üye olup, sonra gümrük birliği yapıp, asimetrik ilişki nedeniyle entegrasyondan doğacak kaybımızı, tam üyelikten kaynaklanacak başka gelirlerle dengeleyecektik. Zaten AB üyeleri için genel kural, önce tam üye olunması ve gümrük birliği gibi entegrasyonların bu üyeliğin doğal bir parçası olarak veya üyelikle beraber gerçekleşmesiydi.

Olmadı. Türkiye örneği dünyada bu konuda istisnai ve tekil bir uygulama oldu. Öyle ki Türkiye, tam üye olmadan önce Türkiye-AB Gümrük Birliği Anlaşması 1995 yılında imzalanmış ve 1 Ocak 1996 itibarıyla gümrük birliği başlamıştı. Sonrasında 30 yıl geçti.

Neden bize bir istisna uygulandı? “Önce tam üye olsaydık, sonra gümrük birliği yapsaydık farkı ne olurdu?” diye de kafa yormadık. O günlerin  ‘zafer sarhoşluğu’ bunları hiç düşündürmedi.

Bugün ‘dört’ serbestiyetin mallar bölümü çalışıyor. (Karayolundaki engellemeler kalkarsa ticaretin 3-5 milyar Euro artacağı tahmin ediliyor) Sermayenin serbest dolaşımında da bir sorun yok. Hizmetlerin serbest dolaşımı çalışmıyor. Kişilerin serbest dolaşımı çalışmıyor.

Bu süreçte gümrük birliği sonrası ilk yıllarda yoğun bir yabancı sermaye gelmesi en önemli teselli olarak kabul edilebilir. AB’den gelen sermaye için toplam 150 milyar dolar gibi bir rakamdan söz ediliyor. Bu süreçte yoğun şirket satın almaları, ortaklıklar, tabela değişiklikleri olduğunu da hatırlayalım. Gelen yabancı sermayenin üretimin ve ihracatının son durağının da yine AB ülkeleri olduğunu bir kenara yazalım. AB’ye ihracatımızı 9,5 kat artırmamız, ithalatımızın 6,5 kat artması, kazandığımız direnç ve kalite de artılarımız arasında olsun. Ancak önce tam üye olsaydık ‘komşu gibi’ en az bu kadar katkı almaz mıydık? O zaman üretimde, ihracatta, teknolojide çok daha büyük sıçramalar yapmaz mıydık?

Üstelik önce tam üye olup sonra gümrük birliği yapsaydık bazı sorunları hiç yaşamayacaktık. Bir kere önce tam üye olsaydık ‘karar masasında’ olacaktık. Yani diğerleri ve hatta siyasi konular bir yana AB’nin imzaladığı serbest ticaret anlaşmaları karşısında da elimiz kolumuz bağlı olmayacaktı.

Ancak ‘istisna’ planlayanlar nedeniyle tam üyelik haklarından elde edeceğimiz para gelmediği gibi, bugün bu entegrasyonun birikimli negatif maliyetinin 400 milyar dolara doğru gidiyor. Üstelik bugün ürettiğimiz malın Avrupa malı ‘olup olmadığı’ ve de ‘olup olmayacağı’ tartışılıyor. Avrupa malı kabul edilmesi için de bir ‘bedel’ isteniyor.

İki gün önce katıldığım bir toplantıda AB’nin önde gelen ülkelerinden birine mensup ekonomi diplomatları ve diğer kurumsal temsilcileri, sanayicilerimize ‘bize gelin’ diyerek yatırım çağrısı yaptılar.

Parasal teşvikler, vergisel teşvikler, istihdam teşvikleri, kredisinden sigortasına ihracat teşvikleri, düşük enflasyon, düşük faizli işletme ve yatırım kredileri, destekli ar-ge ortamı, patentler, düşük enerji maliyetleri, kalifiye işçilik ve diğerleri…. Ne varsa saydılar. Tüm bu kriterlerde aynı rejime tabi oldukları diğer AB ülkelerinden daha ileri bir yatırım ve üretim ortamına sahip olduklarını tablo, tablo anlattılar ve “Eğer Avrupa’ya gelecekseniz, bize gelin” dediler.

Soru cevap bölümünde bir sanayici diplomatik temsilciye enteresan bir soru sordu. Adeta “Gelelim de!…”  diyerek ekledi: “Biz sizle aynı milliyetteniz. Türkiye’de çalışıyoruz. Hatta şirketimizde ülkemiz kamu sektörünün hisseleri bile var. Yani ülkemizin buradaki sermayesiyiz. Tepe yöneticimizin yeşil pasaportu var, sorunu yok. Ancak 100’den fazla çalışanımızın çeşitli nedenlerle sürekli merkeze ve diğer tesislere gidip gelmesi gerekiyor. Sürekli olarak davet mektupları ile temsilciliklerle, aracılarla vizeyle uğraşıyoruz. Olmuyor, kendi ülkemizin temsilciliklerinden vize alamıyoruz.” Bir başka katılımcı yıllar sonra, uzun yıllara sari vize almayı başardıklarını ancak bu kez eş ve çocuklar için vize alamadıklarını anlattı. Sonra diğer vize öyküleri, vize şikâyetleri başladı ve toplantıya damgasını vurdu.

Dört hedeften biri olan kişilerin serbest dolaşımının karşılıklı ticareti büyültmesi gerekirken, hoyratça önlenmesi çoktan beridir; yatırımın, üretimin, ihracatın önünde engel oldu. Olmaya devam ediyor. Bunların dışında Kıbrıs’ın Güney’inin bugünkü konumunu Türkiye’ye ‘tanıtmaya’ yönelik formüller, yeni devlet senaryoları ve Akdeniz’in enerji kaynaklarının paylaşımı konusunda bir havuca dönüştürülmek istenmesi… Vize konusunda bunlara hiç girmeyelim.

Ancak kişilerin serbest dolaşımı mümkün olmadan AB tam üyeliği mümkün olamayacağı, kişilerin serbest dolaşımı mümkün olmadan gümrük birliğinin ‘eski nesil’ kalacağı, pastayı büyütmenin zor olacağı da ortada.

İşçilerin serbest dolaşımı ile başlayan özgürlük arayışı, bugün kadın voleybolcuların ya da mühendislerin dolaşımını önler duruma gelmişse, buna ‘ne gam’ diye yanıt verildiğinde; “AB üyeliği artık önceliğimiz değil” açıklamasının doğallığı da ortada.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2025 yılı istatistiklerine göre (Tablo:1), asgari ücret üzerinden primi ödenen sigortalıların aylık ortalama prim gün sayısının daha düşük kaldığını, ücret seviyesi yükseldikçe bu sayının 30 güne yaklaştığını göstermektedir. SGK’ya bildirilen tüm sigortalılar esas alındığında ise primlerin ortalama 25 gün üzerinden ödendiği, başka bir ifadeyle ayda ortalama 5 günlük eksik bildirim bulunduğu görülmektedir.

Bu veriler, eksik gün bildiriminin yalnızca teknik bir prim işlemi olmadığını, kayıt dışılıkla mücadele bakımından da yakından izlenmesi gereken bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, her eksik bildirim hukuka aykırı değildir. Çalışma ilişkisinin niteliği veya ay içindeki fiilî durum, sigortalının 30 günden az bildirilmesini haklı ve belgelendirilebilir kılabilir. Belirleyici olan, eksik günün gerçeğe uygun kodla bildirilmesi ve geçerli dayanak belgelerle desteklenmesidir.

Eksik gün bildiriminin yasal dayanağı

Eksik gün bildiriminden kaynaklanan kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla, sosyal güvenlik mevzuatında ilk kez 4447 sayılı Kanun’la işverenlere, 1 Ocak 2000 tarihinden itibaren çalışanların ay içindeki eksik gün ve kazanç bildirimlerinin nedenlerini belgelendirme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu yükümlülük, zaman içinde değişen mevzuat çerçevesinde günümüze kadar varlığını korumuştur.

Eksik gün bildirimi uygulamasının yasal dayanağını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86’ncı maddesinde yer alan düzenleme oluşturmaktadır.

Kanun’daki çerçevenin uygulamaya nasıl yansıyacağı ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde somutlaştırılmıştır. Yönetmelikte, sigortalıların 30 günden az çalışmasına ilişkin nedenler, bu nedenleri kanıtlayan belgeler ve uygulamada izlenecek usuller ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

Hangi hallerde eksik gün bildirimi yapılabilir?

Bu düzenlemeler doğrultusunda SGK, sigortalıların 30 günden az çalışmasına dayanak oluşturabilecek durumları belirli kodlarla sınıflandırmıştır. Dolayısıyla bildirimin, somut olaya uygun eksik gün kodu seçilerek yapılması gerekir. Kabul edilen nedenler ve bunlara karşılık gelen kodlar Tablo:2’de gösterilmiştir.

Ancak doğru kodun seçilmesi tek başına yeterli değildir. Bildirimin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için eksik çalışma nedeninin uygun belgelerle de kanıtlanması gerekmektedir.

Bu kapsamda, ay içinde 30 günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılar bakımından aşağıdaki belgeler kabul edilmektedir:

1. a) Kurumca elektronik ortamda alınabilenler hariç kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatli olduğunu gösteren rapor,
2. b) Sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,
3. c) Sigortalıya tebliğ edilen disiplin cezası uygulamasına ilişkin belge,

ç) Gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeler,

1. d) Kısmi süreli çalışmalara ait sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan yazılı iş sözleşmesi,
2. e) Sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları,
3. f) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği,
4. g) İşe devamsızlığa ilişkin belgeler,

ğ) İş sözleşmesinin feshedildiği tarihte çalışılmadığına dair belge,

1. h) Kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,

ı) 5434 sayılı Kanun’un mülga ek 76 ve mülga geçici 192’nci maddelerine tabi olunduğunu gösterir belge,

1. i) Yarım çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,
2. j) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP üzerinden alınan sözleşmeler,

Yukarıda sayılanlar, eksik çalışmanın kanıtlanmasında SGK tarafından kabul edilen başlıca belgelerdir. Bu belgelerin nasıl bildirileceği, ne şekilde muhafaza edileceği ve Kuruma ne zaman sunulacağı ise ayrıca önem taşımaktadır.

Belgeler ne zaman düzenlenmeli ve SGK’ya sunulmalıdır?

Mevzuata göre eksik gün nedeninin, aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde ilgili kodla gösterilmesi yeterlidir. Dayanak belgeler ilgili ayda düzenlenmeli, ancak rutin olarak her ay SGK’ya gönderilmemelidir. Buna karşılık belgelerin, Kurumca talep edildiğinde süresinde ibraz edilebilmesi için işyerinde düzenli ve erişilebilir biçimde muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu noktada, belgelerin saklama süresi ayrı bir önem kazanmaktadır.

Eksik gün belgeleri ne kadar süreyle saklanmalıdır?

Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca işverenler ve işyeri sahipleri, işyeri defter, kayıt ve belgelerini, ilgili oldukları yılı izleyen yılbaşından itibaren 10 yıl; kamu idareleri 30 yıl; tasfiye ve iflas idaresi memurları ise görevde bulundukları süre boyunca saklamakla yükümlüdür. Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilen memurlarınca talep edilmesi hâlinde bu kayıt ve belgelerin 15 gün içinde ibraz edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla, işyeri kayıt ve belgeleri arasında yer alan ay içindeki eksik günleri kanıtlayan belgeler de belirtilen süreler boyunca muhafaza edilmelidir. Saklama ve ibraz yükümlülüğüne uyulmaması ise yalnızca belgenin geçersiz sayılmasıyla sınırlı kalmayıp sigorta primi ve idari para cezası yaptırım risklerini de beraberinde getirmektedir.

Hatalı veya belgesiz bildirimin hukuki ve mali sonuçları

Sigortalıların 30 günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgeler, Kurumca yapılan tebligata rağmen 15 gün içinde ibraz edilmezse veya belirlenen usul ve esaslara uygun düzenlenmemişse geçersiz sayılmaktadır. Böyle bir durumda, eksik bildirilen sürelere ilişkin prim belgeleri SGK tarafından re’sen düzenlenmekte ve ilgili primler gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilmektedir.

Bunun yanı sıra, eksik günler için düzenlenen ek prim belgeleri nedeniyle, aylık asgari ücretin iki katını aşmamak kaydıyla, her bir ek belgede kayıtlı sigortalı başına aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

Ayrıca, çalışanların prim gün sayılarının veya kazançlarının SGK’ya eksik bildirildiğinin tespit edilmesi, işyerinin 6661-asgari ücret desteği iptal edilmekte ve destek tutarları gecikme cezası ile gecikme zammıyla birlikte geri tahsil edilmektedir.

Sonuç olarak; eksik gün bildirimi, kayıt dışı istihdamla mücadelede önemli bir denetim aracı olup, eksik gün nedeninin gerçeğe uygun kodla bildirilmemesi ya da dayanak belgelerin usulüne uygun biçimde düzenlenerek süresinde ibraz edilememesi ek prim tahakkuku, gecikme cezası ve gecikme zammı, idari para cezası ve yararlanılan desteklerin iptali gibi sonuçlar doğurduğundan işverenlerin, eksik gün bildirimlerini fiilî çalışma durumuyla uyumlu şekilde yapmaları, dayanak belgeleri zamanında düzenleyerek yasal saklama süreleri boyunca muhafaza etmeleri hususuna dikkat etmeleri gerekmektedir.