Türkiye'nin önemli üretim ve ihracat merkezlerinden Bursa'da tekstil sektörünün karşı karşıya olduğu ekonomik sorunlar gündeme geldi. Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği (UTİB) Yönetim Kurulu Başkanı G. İhsan İpeker, artan üretim maliyetleri, yüksek finansman giderleri ve döviz kuru ile enflasyon arasındaki uyumsuzluğun sektörün rekabet gücünü olumsuz etkilediğini belirtti.

Türk tekstil sanayisinin üretim kapasitesini ve istihdam gücünü koruması gerektiğini vurgulayan İpeker, özellikle Mısır gibi daha düşük maliyetli ülkelere yönelen yatırımların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Bursa'dan tekstil sektöründe üretim ve istihdam uyarısı”

Türk tekstil sanayisinin yetişmiş iş gücü, köklü üretim kültürü ve uluslararası pazarlardaki güvenilirliğiyle ülke ekonomisinin stratejik sektörlerinden biri olduğunu belirten UTİB Başkanı İpeker, son dönemde yaşanan ekonomik gelişmelerin sektörü zorladığını ifade etti. Enerji ve işçilik maliyetlerindeki artışın yanı sıra yüksek finansman giderleri, kapasite kullanım oranlarındaki düşüş ve ucuz ithal ürünlerin iç piyasada oluşturduğu baskının üreticileri olumsuz etkilediğini kaydetti. Bazı işletmelerin üretimlerini azaltmak, çalışan sayılarını düşürmek veya faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldığını belirten İpeker, bu gelişmelerin tekstil sanayisinin geleceği açısından dikkatle ele alınması gerektiğini vurguladı.

“Tekstil yatırımları Mısır’a kayıyor”

Uluslararası siparişlerin ve yeni yatırım planlarının başta Mısır olmak üzere üretim maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere yöneldiğini ifade eden İpeker, Türkiye'deki rekabet koşullarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Türk sanayicisinin önceliğinin yatırımlarını yurt dışına taşımak olmadığını vurgulayan İpeker, şu ifadeleri kullandı: “Şunun altını özellikle çizmek isterim: Türk sanayicisinin önceliği yatırımını yurt dışına taşımak değildir. Bizim tek isteğimiz, kendi ülkemizde rekabetçi şartlarda üretmeye ve istihdam sağlamaya devam edebilmektir.” İpeker, üretim ve istihdam kayıplarının önüne geçilebilmesi için kamu ve özel sektörün birlikte hareket etmesi gerektiğini belirtti.

“Kur ve enflasyon arasındaki fark ihracatçıyı zorluyor”

Tekstil sektörünün karşı karşıya olduğu temel sorunlardan birinin döviz kuru ile enflasyon arasındaki uyumsuzluk olduğunu belirten İpeker, bu durumun ihracatçıların döviz bazındaki üretim maliyetlerini artırdığını ifade etti. Türkiye'nin bir yandan Uzak Doğu ve Kuzey Afrika’daki düşük maliyetli üreticilerle, diğer yandan Avrupa'daki yüksek segment üreticilerle rekabet etmek zorunda kaldığını dile getirdi. Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele politikalarının önemini bildiklerini söyleyen İpeker, belirli bir döviz kuru seviyesi talep etmediklerini vurguladı. İpeker, “Biz belirli bir döviz kuru seviyesi talep etmiyoruz; yalnızca üretim maliyetlerimizle uyumlu, öngörülebilir bir rekabet ortamı ve rekabet gücümüzün korunmasını istiyoruz” dedi.

“Tekstilde katma değerli üretim tek başına yeterli değil”

Türk tekstil sanayisinin geleceği açısından Ar-Ge, inovasyon, tasarım ve yüksek katma değerli üretimin büyük önem taşıdığını belirten İpeker, maliyet rekabetçiliği sağlanmadan bu alanlardaki gelişmelerin tek başına yeterli olmayacağını ifade etti. UTİB olarak yüksek katma değerli üretimi desteklediklerini hatırlatan İpeker, üretim maliyetlerinin küresel rakiplerin üzerinde kalmasının hem standart hem de yüksek segment ürünlerde rekabeti zorlaştırdığını söyledi. İpeker, “Katma değerli üretim, maliyet rekabetçiliğinin alternatifi değildir” diyerek, üretim kalitesi kadar uluslararası pazarlarda rekabet edilebilir fiyatların da önemli olduğunu vurguladı.

“Yeşil dönüşüm için daha güçlü destek talebi”

Tekstil sektörünün Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında önemli dönüşüm ihtiyaçlarıyla karşı karşıya olduğunu belirten İpeker, çevresel yatırımların desteklenmesi gerektiğini kaydetti. Enerji verimliliği, su tüketiminin azaltılması, atık suyun geri kazanılması, yenilenebilir enerji kullanımı ve dijital izlenebilirlik yatırımlarının sektör açısından kritik olduğunu ifade etti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Yeşil Dönüşüm Programı ile TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından sağlanan desteklerin değerli olduğunu belirten İpeker, mevcut programların kapsamının genişletilmesini istedi. Özellikle büyük ölçekli modernizasyon yatırımlarında finansman tutarlarının ve vadelerin sektörün ihtiyaçlarına göre geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

“Tekstil sektörünün acil beklentileri açıklandı”

UTİB Başkanı G. İhsan İpeker, Türk tekstil sanayisinin üretim gücünü koruyabilmesi için kısa vadede hayata geçirilmesi gereken destekleri de açıkladı. Mevcut istihdam desteğinin günümüz ekonomik koşullarına göre artırılmasını isteyen İpeker, döviz dönüşüm desteğinin yükseltilmesi ve ihracatçıların finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini belirtti. İç piyasayı koruyacak ticaret politikası önlemlerinin güçlendirilmesini de talep eden İpeker, orta vadede teknolojik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına daha kapsamlı destek verilmesinin zorunlu olduğunu ifade etti.

“Bursa'dan ekonomi yönetimine ortak yol haritası çağrısı”

Tekstil sektörünün ayrıcalık değil, rekabet edebileceği ekonomik koşullar istediğini belirten İpeker, kamu kurumları ile sektör temsilcilerinin ortak bir çalışma yürütmesi gerektiğini söyledi. Türkiye'nin net döviz kazandıran önemli sektörlerinden biri olan tekstil sanayisinin üretim birikiminin ve istihdamının korunmasını hedeflediklerini vurgulayan İpeker, somut hedefler ve belirli bir takvim içeren bir plan hazırlanmasını önerdi. İpeker, "Ekonomi yönetimimiz ve sektör temsilcilerimizin bir araya gelerek; uygulanabilir, somut hedefleri ve net takvimi olan bir 'Türk Tekstil Sanayisi Rekabet ve Dönüşüm Yol Haritası' hazırlamasını öneriyoruz" ifadelerini kullandı. UTİB olarak kamu kurumlarıyla yakın iletişim içerisinde çalışmaya ve sektörün sorunlarına yönelik somut çözümler geliştirmeye hazır olduklarını belirten İpeker, Türk tekstil sanayisinin üretim ve istihdam gücünün korunması gerektiğini vurguladı.

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Antalya Şube Başkanı Soner Akdoğan, Su Oteli’nde üyeleriyle birlikte düzenlediği toplantıda meslektaşlarının yaşadığı sorunları anlatırken çözüm bulunmasını istedi.

İnşaat mühendislerinin toplumu ve medeniyeti inşa eden bir meslek grubu olarak hayatın her alanında önemli bir yere sahip olduğunu belirten Akdoğan, mesleki ve özlük haklarının korunması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, inşaat mühendislerinin ağır hukuki sorumluluklarının yeniden düzenlenmesi, emeğin karşılığının alınması, mesleki itibarın güçlendirilmesini istedi. Akdoğan, ‘’Kamu mühendislerinin çalışma şartları iyileştirilmeli, genç mühendislerin istihdam sorunları çözülmeli ve emekli mühendislerin koşulları iyileştirilmeli’’ dedi.

6 Şubat depremlerinin ardından deprem bölgesinde görev yapan inşaat mühendisleri hakkında açılan soruşturmalara ve yürütülen yargı süreçlerine de dikkat çeken Soner Akdoğan, şunları kaydetti:

‘’Yapı üretim ve denetim sürecinde sorumluluğun yalnızca inşaat mühendislerine yüklenmesi doğru değildir. Yapı güvenliğinin tüm aşamalarında görev ve sorumluluk üstlenen kişi ve kurumların sorumlulukları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerekir. İnşaat mühendislerinin mesleklerini hak ettikleri koşullarda sürdürebilmeleri çok önemlidir. Mesleğin toplumsal sorumluluğu ve ülkemizin yapı güvenliği açısından taşıdığı değer önemlidir.’’

"Sorunlar büyüyor"

İMO Antalya Şube Başkanı Soner Akdoğan, yıllardır izlenen politikalar nedeniyle mühendislik hizmetlerini kamusal bir sorumluluk olmaktan uzaklaştırarak yalnızca bir maliyet kalemine indirgendiğini, mesleki deneyim ve liyakatın geri plana itildiğini, mühendislik emeğinin değersizleştirildiğini belirterek, mesleki yetkinlik ve bağımsızlığın zayıflatıldığını öne sürdü. Akdoğan, inşaat mühendislerinin sorunları özetle şöyle sıraladı:

‘’Mühendislik bir formalite değildir. Mühendislik, insan yaşamının güvencesidir. Bugün inşaat mühendisliği mesleği, tarihinin en ağır ekonomik ve mesleki sorunlarıyla karşı karşıyadır. Kamuda çalışan meslektaşlarımız, üstlendikleri ağır teknik, hukuki ve mali sorumluluklara rağmen hak ettikleri ücret ve özlük haklarından yoksun bırakılmaktadır. Ek gösterge, özel hizmet tazminatı, ek ödemeler ve emekliliğe yansıyan haklar bakımından yaşanan kayıplar giderek büyümektedir. Yetersiz istihdam, taşeronlaşma ve liyakate aykırı uygulamalar, kamunun mühendislik kapasitesini zayıflatmaktadır.

Özel sektörde çalışan meslektaşlarımız ise düşük ücretlere, uzun çalışma saatlerine, karşılığı ödenmeyen fazla mesailere ve güvencesiz istihdama mahkûm edilmektedir. Meslektaşlarımızın sigorta primlerinin gerçek ücretleri üzerinden değil, daha düşük kazançlar veya asgari ücret üzerinden yatırılması ve çalışma günlerinin eksik gösterilmesi, sosyal güvenlik haklarında ciddi kayıplara neden olmaktadır.

Proje ve danışmanlık hizmetleri, sınırsız fiyat rekabeti altında nitelik kaybına uğramakta; mühendislik bilgi ve birikimi, en düşük bedelle satın alınabilecek sıradan bir hizmet gibi görülmektedir.

Şantiye şefliği, yapı üretim sürecinin her aşamasında fiilen ve sürekli yürütülmesi gereken bir mühendislik hizmeti olmasına rağmen, çoklu görevlendirmeler ve güvencesiz çalışma koşulları nedeniyle gerçek işlevinden uzaklaştırılmaktadır.

Yapı denetim sistemi ise maliyet baskısının etkisi altında, kamu güvenliğini sağlayacak bağımsız ve etkin denetim anlayışından uzaklaşmaktadır. Denetim hizmetlerinin niteliğini güvence altına alacak koşullar sağlanamadığı gibi görevini yapan meslektaşlarımız baskı, tehdit ve şiddetle karşı karşıya kalmaktadır.

Mevzuattaki düzenlemeler nedeniyle meslektaşlarımız sahip oldukları yetkilerle orantısız sorumluluklar altında bırakılmakta, mesleki sorumlulukların kapsamına ve süresine ilişkin belirsizlikler, görevlerini tamamladıktan yıllar sonra bile ağır hukuki yaptırımlarla karşı karşıya bırakılmalarına neden olmaktadır.’’

Genel Başkan Özgür Özel, kurultayda yaptığı konuşmada, verdikleri mücadelenin boşuna olmadığını söyledi.

YENİ Parti'nin kimseyi geride bırakmayanların partisi olduğunu belirten Özel, "Biz nice zorlukları, sıkıntıları el ele vererek aştık. Bu büyük yuvayı, özveriyle fedakarlıkla hep birlikte kurduk. Şimdi bu yuvanın kapılarını Türkiye'nin geleceğine ardına kadar açıyoruz. Teknik kuruluşunu 24 Temmuz'da hep birlikte gerçekleştirdiğimiz tarihin doğru tarafında olan sorumluluk alan milletvekili arkadaşlarımızla birlikte çıktığımız o yolda ki hepsine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bugün de bu salonda o gün başlattığımız teknik kuruluşu, hep birlikte tamamlayacağız ve partimizin siyasi kuruluşunun en önemli evresini kuruluş kurultayını hayata geçirip bundan sonra hep birlikte iktidara yürüyeceğiz." diye konuştu.

Özel, bu salona düz bir yoldan gelmediklerini, bu salonda yenilgiyi kabul etmeyenleri, umudunu yitirmeyenleri, acıya katlananları ama teslim olmayanları gördüğünü söyledi.

Tarihin en büyük yerel seçim başarısını hep birlikte kazanan kadrolar olduklarını ifade eden Özel, "Sandıkta kaybedenler, milletin kararına hürmetsizlik etti. Bizimle siyasi rekabet etmek yerine devlet gücüyle üzerimize gelmeye, saldırmaya, bizi yıldırmaya çalıştılar." ifadelerini kullandı.

Özel, düştükleri yerden kalkmayı bildiklerini dile getirerek şöyle devam etti:

"Meclis'e yürüdükten sonra başlayan yeni mücadelede, hepinizin şahitliğinde, ev sahipliğinde tam 45 ilimize gittik. Binalarımız, imkanlarımız, otobüsümüz yoktu ancak bize inanan milyonlar vardı. Binadan, otobüsten indik, insanlarımızla göz hizasında konuştuk. İstikameti pusulamız saydığımız milletimize sorduk. Bir gün bir bankın üzerinde, bir gün bir portakal kasasının üzerinde ama hep aynı şey söyledik. Belki bir bankın üzerindeyiz ama şükürler olsun ki milletimizin gönlündeyiz. Mayıstan temmuza köy köy, il il dolaştık. İlçe ilçe dolaştık. Tarlada çiftçiler söyledi, fabrikada işçiler söyledi. Dükkanda esnaf, meydanda gençler, evinin kapısında teyzem söyledi. Annelerimiz söyledi. Eskiyi bırakın, 'yeni bir yol açın, yeni bir yol bulun, yeni bir parti kurun, biz arkamızdayız.' dediler."

"Umut sizsiniz, umut bu salon, umut YENİ Parti'dir"

Özgür Özel, şu değerlendirmede bulundu:

"İlk günden anketlerde birinci parti olan YENİ Parti kurulmuştur, kurulan tüm oyunlar bozulmuştur. Kanadık toprak olduk, çekildik bayrak olduk, döküldük yaprak olduk, geldik bugüne. Ekmeği bol eyledik, acıyı bal eyledik, sıratı yol eyledik, geldik bugüne. Eksilmedik çoğaldık, dağılmadık birleştik, yıkılmadık ayağa kalktık, teslim olmadık, YENİ Partimizi hep beraber kurduk. O gün bugün umut ayaktadır. O gün bugün millet ayaktadır. O gün bugün umut vardır, heyecan vardır. Bu millet artık YENİ Parti ile birlikte yarına yürekten inanmaktadır. Umut sizsiniz, umut bu salon, umut YENİ Partidir. Eğilmeyenlere, bükülmeyenlere, susmayanlara, teslim olmayanlara selam olsun."

Herkesin bu salondaki iradeye sahip olamayacağına işaret eden Özel, "Teslim olanlar, korkup kaçanlar, milletin verdiği emanete ihanet edenler olabilir. Düşmesin bizimle yola, evde ağlayanlarının gözyaşlarını boynunda ağır bir zincir gibi taşıyanlar. Bıraksın peşimizi kendi yüreğinin kabuğunda yaşayanlar. Giden gitsin, kaçan kaçsın. Topuklayan topuklasın. Bize inanmış kadrolar yeter. Bize millet yeter. Korkaklar gidecek. Yüreksizler gidecek. İradesi çelikten olanlar kalacak. Ya müesses nizamın paslı zincirleri bu milleti saracak ya da millet o zincirleri sonsuza kadar söküp atacak. Ben bu millete inanıyorum. Ben size ve geleceğimize inanıyorum."

"Mücadeleden geri durursak yüreğimiz kurusun"

Partisine vatandaşların gönderdiği bağışları ve verdiği destekleri anlatan Özel, "Kim cebinde ne varsa onu yolluyor. 'Önünüz, yolunuz açık olsun. Önünüzde engel kalmasın. İnşallah siz başarın, biz başaralım' diyorlar. Hani 'Kime güveniyorsunuz' diyorlar ya... Bizim hakimlerimiz, savcılarımız yok, güçlü servet sahiplerimiz yok. Arkamızda, Egeler var, Çiğdemler var, Serdarlar var. Arkamızda Mesut amca var, Fatma teyze var, Veysel amca var. Engelini aşmak için, önümüzdeki engeli kaldırmak için cebindeki son parayı bize yollayanlar var." dedi.

Özgür Özel, partisinin tüm üyelerine ve örgütüne, "Mesut amca, bir çift ayakkabıdan vazgeçmişken, Veysel amca, hayvanlarının bir günlük süt parasını bize ayırmışken, eğer yürümekten yorulursak, mücadeleden geri durursak, yüreğimiz kurusun." diye seslendi.

Partide il başkanları ve genel başkanları üyelerin belirleyeceği ön seçim uygulamasını hayata geçirdiklerini ve uyguladıklarını aktaran Özel, şunları kaydetti:

"Parti içi demokrasiyi ve kurumsallığı genişletiyoruz. Mümkün olan tüm mahallelerde mahalle meclislerini, tüm ilçelerde ilçe meclisleri, tüm illerde il meclislerini kuruyoruz. Partimizin kapılarını toplumun tüm kesimlerine ardına kadar açıyoruz. Siyaset akademimizi kurarak yeni ve liyakatli kadrolar yetiştiriyoruz. Dijital katılım platformuyla istişare, anket, öneri geliştirme ve eğitim faaliyetlerini destekliyoruz. Her dönemde dönem sınırlamasının uygulandığı, kimsenin oturduğu koltuğa kök salmadığı yeni nesil siyaset kültürü yerleştiriyoruz."

"Sorunu anlatan muhalefet, çözümü söyleyen iktidar olur"

Özgür Özel, Kurucular Kurulu toplantısında, parti tüzüğünde yaptıkları geçici bir madde değişimiyle Parti Meclisi üyesi sayısını 150'ye çıkardıklarını anımsattı.

PM'nin, Yasama Grubu, Parti Örgütü Grubu ve Politika Geliştirme Grubu şeklinde üç parçadan oluşacağını aktaran Özel, "Yarın PM'yi seçeceksiniz. O listeye bakan herkes, bu mücadelede sorumluluk alan milletvekillerimizi, vefakarca çalışan örgütümüzün temsilcilerini ve Türkiye'yi yönetecek, bilgisi, birikimi, liyakati olan kadroları görecek. O listelere bakan, Türkiye'nin en iyi ekonomi, dış politika, güvenlik, tarım, eğitim, sağlık kadrolarını görecek." sözlerini sarf etti.

Özel, kurultayın ertesi sabahı, yeni bir mücadelenin ilk gününe uyanacaklarını dile getirerek şöyle konuştu:

"Tarlada, fabrikada, çarşıda, pazarda milletin sorunlarına somut çözümlerimizi anlatacağız. Sorunu anlatan muhalefet olur. Çözümü söyleyen iktidar olur. Biz bu partiyi muhalefet partisi olsun diye kurmadık. Milletin sorunlarını çözsün diye kurduk. Biz, bu partiyi bir partimiz olsun diye kurmadık. Biz, YENİ Parti'yi iktidar olsun diye kurduk."

Partisinin 3 ayda 800 bin üyeye ulaştığını ve 1 yıl sonra bu sayının 2 katına ulaşmayı hedeflediklerini dile getiren Özgür Özel, salona, 200 yılı aşan demokrasi ve modernleşme mücadelesinin bugünkü kadroları olarak girdiklerini söyledi.

Özel, partisinin kadrolarının ekonomi, eğitim, sağlık ve adalet gibi alanlarda hükümetten daha iyi yöneteceğini söyledi.

Milletin adalet talebini 4 kolon üzerinde yükselteceklerini bildiren Özel, mahkemede, gelirde, vergide ve sosyal hayatta adaleti sağlayacaklarını ifade etti.

Özel, kimsenin hukukunu kendi hukuklarından aşağı görmeyeceklerini dile getirerek "Buradan, milletin, tarihin önünde and içerim ki, eğer iktidar gücü rakiplerin dövüleceği bir sopa olarak görülüyorsa o sopayı 40 yerinden kıracağız." dedi.

Partisinin Türkiye ile ittifak kurduğunu ve adının "Türkiye İttifakı" olduğunu belirten Özel, şunları söyledi:

"Bu ittifak, günlük hesaplar ve geçici ortaklıklar üzerine kurulmamıştır. Türkiye İttifakı köklerini, bu toprakların 1000 yıllık kardeşliğinden alır. Malazgirt'in, Çanakkale'nin, Milli Mücadele'nin, Dumlupınar'ın, Cumhuriyet'le taçlanan ortak hikayemizin ruhudur. YENİ Parti, Türkiye'nin bütün kimliklerinin, inançlarının ve siyasi görüşlerinin kendini eşit hissedeceği yeni düzenin savunucusudur. Türkiye İttifakı'nın kapsayıcı ruhuyla, yeniden bir olmak, iri olmak, diri olmak için, farklılıklarımızı zenginlik saymak için, yarınlarımızı birlikte kucaklamak için tüm demokratları YENİ Parti çatısı altına davet ediyorum."

Özgür Özel, milletin samimi barışına talip olduklarını vurgulayarak şöyle devam etti:

"Milletin hasret kaldığı barışı, milletin elleriyle kuracağız. 86 milyona söz veriyoruz. YENİ Parti, Türk milletinin YENİ Partisidir. YENİ Parti, Kürt'üyle, Arap'ıyla, Zaza'sıyla, Laz'ıyla, Çerkes'iyle, Sünni'siyle, Alevisi'yle, Şafi'siyle, Caferi'siyle, Gürcü'süyle, Roman'ıyla, Boşnak'ıyla, Pomak'ıyla tüm Türkiye'nin YENİ Partisidir. YENİ Parti, Cumhuriyet'le, Atatürk'le, ülkemizin üniter yapısıyla, bayrağıyla sorunu olmayan tüm demokratların partisidir."

YENİ Parti'nin Cumhuriyet'le, Atatürk'le, Türkiye'nin üniter yapısıyla, bayrağıyla sorunu olmayan tüm demokratların partisi olduğuna işaret eden Özel, şöyle konuştu:

"Bugün pek çok insanın aklında bir soru var, 'YENİ Parti seçimleri kazanabilir mi?' Hiç kimsenin şüphesi olmasın. Biz bu seçimi kazanacak cesarete, Türkiye'yi yönetecek maharete sahibiz. Kazanacak yüreğimiz, yönetecek aklımız, memleketi ayağa kaldıracak irademiz vardır. Buradan, bu meydandan, bu salondan, bu güzel insanların arasından bizi tüm Türkiye'de dinleyen, umudunu zaman zaman kaybeden, acaba değişim mümkün mü, bir gün de benim sıram gelecek mi, biri beni görecek mi, sesimi duyacak mı? diyenlere buradan söz veriyoruz. Asla umudunuzu kaybetmeyin, o sandığa varacağız, o seçimi alacağız."

Konuşmasının ardından Özel, yazdığı "İçimdeki Memleket" şiirini okudu.

Kurultay Sonuç Bildirgesi Komisyonu oluşturuldu

Kurultayda, divan başkanının seçimi ve Genel Başkan Özgür Özel'in kurultay konuşmasının ardından, Kurultay Sonuç Bildirgesi Komisyonu oluşturuldu.

Kurultayda, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin seçimlerinin "blok liste" usulüyle yapılması, oylanarak kabul edildi.

Kurultayda, genel başkan seçiminde adaylık başvurusu için üyelere 30 dakika süre tanındı. Sürenin sonunda herhangi bir adaylık başvurusu yapılmazken, mevcut Genel Başkan Özgür Özel, kurultayda tek aday oldu.

Ayrıca, çalışma ve hesap raporları ile kurultay sonuç bildirgesi raporu görüşülerek oy birliğiyle kabul edildi. YENİ Parti Genel Sekreteri Yunus Emre, raporu delegelere okudu.

Gündem maddelerinin uygulanmasının ardından, partinin "kuruluş kurultayı"nda, genel başkan seçimine geçildi.

Kurultay salonunda 1202 delege için kurulan 35 sandıkta 15.30'da başlayan oy kullanma işlemi 17.00'de sona erdi.

"İktidar olacağız ve bütün yüzleri güldüreceğiz"

1 numaralı sandıkta oyunu kullanan Özel, gazetecilere yaptığı açıklamada, 3 yıl önce CHP Genel Başkanlığını kazandığı dönemi hatırlattı.

Özel, seçildikten sonra görmedikleri kötülük kalmadığını belirterek, "Önceki partimizde 4 kez genel başkan seçildim. Partide göreve gelmemizi hazmedemeyen iki odak ortaya çıktı. Bir, parti içi rekabeti kaybedenler, bir de girdiğimiz ilk seçimde partimizi birinci parti yapmamızı ve kurulduktan sonra ilk kez yenilgiye uğramalarını hazmedemeyenler." değerlendirmesini yaptı.

Bu kurultaydaki sandığın, YENİ Parti'nin muhalefetteki ilk ve tek sandığı olduğuna işaret eden Özel, şunları kaydetti:

"Bundan sonra YENİ Parti kurultayları iktidarda yapılacak. Onlardan medet umanlara söylüyorum, istedikleri kadar işgalin tadını çıkarsınlar, önce Türkiye'yi sonra Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün partisini geri alacağız. Bu sandık teslim olmayanların, iktidarla pazarlık etmeyenlerin sandığıdır. Bu sandık, makbul muhalefet olmayanların sandığıdır. Bu sandığı kuranlar, bu partiyi muhalefet etsin diye değil, iktidar olsun diye kurdular. İktidar olacağız ve bütün yüzleri güldüreceğiz. Buna olan inancımla, bir sonraki sandıktaki fotoğrafımızın iktidarı devralacağımız seçimdeki fotoğraf olmasını ümit ediyorum."

Özgür Özel 1154 oyla Genel Başkan

YENİ Parti'nin 1. Olağan Kurultayı ilk gün çalışmalarını tamamladı.

15.30'da başlayan oy kullanma işlemi, 17.00'de sona erdi.

Oy sayımının ardından Kurultay'da tek aday olan Özgür Özel, 1154 oy alarak yeniden YENİ Parti Genel Başkanı oldu.

Seçimlerde, 1202 kayıtlı delegeden 1157'si oy kullandı. Kullanılan oylardan 1154'ü geçerli sayılırken, 3 oy geçersiz kabul edildi.

Kurultay, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin seçimiyle devam edecek.

(AA)

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Tahir Büyükakın, katıldığı televizyon programında Marmara Denizi’ndeki kirlilik ve atık su yönetimine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 

CNN Türk'ün yayınına katılan Büyükakın, “Marmara Denizi’nin korunması için tüm kıyı şehirlerinin sorumluluk üstlenmesi gerekiyor. Marmara hepimizin ortak değeri. Bu mücadele tek bir belediyenin çabasıyla sonuçlanmaz. Bütün kıyı şehirlerinin birlikte hareket etmesi gerekiyor” diye konuştu. 

Marmara Denizi’ne kıyısı bulunan illerin atık su yönetimindeki sorumluluklarına dikkat çeken Büyükakın, “Marmara’ya kıyısı olan iller, günde 4,5 milyon ton atık suyu denize bırakıyor. Bunların sadece yüzde 53’üne ön arıtma yapılıyor. Bu miktarın yüzde 97’si İstanbul kaynaklı. Her gün 2,25 milyon metreküp su ön arıtmayla denize veriliyor. Geri kalanı ise arıtılmadan salınıyor. Yani kaba pisliği arıtıp geri kalanını denize bırakıyorlar” dedi.

“Kocaeli’de atık suların tamamını biyolojik arıtmadan geçiriyoruz”

Büyükakın, “Kocaeli’de atık suların tamamını biyolojik arıtmadan geçirerek denize deşarj ediyoruz. İleri biyolojik arıtmada yüzde 100 hedefine ulaşmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Kentimizdeki 23 arıtma tesisinin tamamında biyolojik arıtma yapılıyor. Bunlardan ikisinde fosfor arıtmasını da tamamlayacağız. Üç yıl sonra Türkiye’de tüm atık su arıtma tesisleri ileri biyolojik arıtma yapan tek il Kocaeli olacak” şeklinde konuştu.

Büyükakın, “Marmara Denizi’nin korunması ortak mücadele gerektiriyor. Kocaeli’de dip çamuru temizliği yapıyor, çevre yatırımlarımızı sürdürüyoruz. Ancak biz bir yandan Marmara’yı temizlemek için çalışırken yanımızdaki şehir kirletmeye devam ediyorsa bunun bir anlamı yok. Bütün kıyı şehirlerinin sorumluluklarını yerine getirmesi ve ortak hareket etmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Törende Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Singapur Sürdürülebilirlik, Çevre ve Ticaret Bakanı Grace Fu tarafından JETCO Protokolü imzalandı.

Bakan Bolat, yaptığı konuşmada, protokolü imzalamadan önce mevkidaşıyla ve heyetler arası görüşmelerde ticari ve ekonomik ilişkileri tüm boyutlarıyla ele alma fırsatı bulduklarını söyledi.

Bugün atılan bu adımın Türkiye'nin, Singapur ve Güneydoğu Asya bölgesine verdiği önemin göstergesi olduğunu vurgulayan Bolat, "Bugün aynı zamanda 14 Kasım. Türkiye ile Singapur arasında Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA) 14 Kasım 2015 tarihinde imzalanmasının yıl dönümü. 11 yıl önce Türkiye ile Singapur STA'sını 14 Kasım tarihinde imzalamışlardı. Bu da çok güzel bir tevafuk oldu." diye konuştu.

JETCO protokolü ile ikili ilişkileri daha ileri noktalara taşıyacaklarını belirten Bolat, "Çünkü JETCO toplantıları, özellikle bakanlar arasında ve kurmayları arasında daha sık bir şekilde bir araya gelme ve ilişkileri gözden geçirme ve yeni projeler, yeni programlarla genişletme, büyütme fırsatı meydana getiren çok önemli bir enstrümandır." diye konuştu.

Bolat, ticaretin yanı sıra yatırımlar, dijital ekonomi, yeşil dönüşüm, enerji, lojistik ve finans gibi alanlarda bakanlar düzeyinde düzenli istişare mekanizması kurduklarını, bu mekanizma sayesinde ekonomi gündemini daha düzenli ele alacaklarını, mutabık kaldıkları hususları daha yakından izleyebileceklerini ve yeni işbirliği alanlarını somut projelere dönüştürmeyi hedeflediklerini söyledi.

"2020'den bu yana Singapur'un Türkiye'deki yatırımları yüzde 90 artış göstermiştir"

Bakan Bolat, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025'te 1,1 milyar dolar seviyesine ulaştığını dile getirerek, bu yıl sonuna kadar iki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin 1,3-1,4 milyar dolara yükseleceğini tahmin ettiklerini söyledi.

Singapurlu şirketlerin Türkiye'deki doğrudan yatırım stokunun 2,7 milyar dolar düzeyinde olduğunu dile getiren Bolat, şunları kaydetti:

"Özellikle 2020'den bu yana Singapur'un Türkiye'deki yatırımları yüzde 90 artış göstermiştir. İki ülkenin ekonomik büyüklükleri ve sahip oldukları büyük ticaret hacmi ve potansiyel dikkate alındığında iki ülke arasındaki mevcut ticaret hacminin ilişkilerimizin gerçek potansiyelini yansıtmadığını söyleyebiliriz. Ticaret ve yatırım ilişkilerinin çok daha ileri seviyelere yükseleceğine inanıyoruz. Singapur, Güneydoğu Asya'da çok önemli bir finans, ticaret ve lojistik merkezidir. Türkiye de Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika pazarlarına ulaşım sağlayan güçlü bir üretim ve ihracat üssüdür, lojistik üssüdür. Bu tamamlayıcı özelliklerimizin, iki ülkenin birbirini tamamlayıcı özelliklerinin önemli fırsatlar barındırdığına inanıyoruz.

İki ülke arasında ticaret ve yatırım ilişkilerini geliştirmenin yanında, üçüncü ülkelerde hayata geçirilecek ortak projelerde de işbirliği için önemli bir potansiyel vardır. Türkiye'nin Temmuz 2026'da yani 3 ay önce Güneydoğu Asya Ülkeler Birliği (ASEAN) 12. Diyalog Ortağı olması kararının ASEAN üyeleri tarafından alınması, Türkiye ile Güneydoğu Asya bölgesindeki ülkeler arasında yeni bir dönem başlatmıştı. Bu süreçte sergiledikleri yapıcı yaklaşım için Singapur hükümetine ayrıca teşekkür ediyoruz."

Bolat, iki ülke arasındaki JETCO toplantısını seneye sadece resmi heyetler arasında değil aynı zamanda iki ülke iş insanlarının da güçlü katılımıyla gerçekleştirmeyi planladıklarını, bu çerçevede JETCO toplantılarının yanında iş forumları ve yuvarlak masa toplantılarının düzenlenmesini de kararlaştırdıklarını anlattı.

Bu toplantılarla iki ülkedeki iş dünyasıyla da yeni ortaklıkların kurulmasına katkı verebileceklerini ifade eden Bolat, yeşil dönüşümün işbirliklerini geliştirmek istedikleri bir diğer öncelikli alan olduğunu söyledi.

Bolat, Singapur'un yeşil dönüşüm alanındaki tecrübesinden yararlanmayı ve karşılıklı bilgi, tecrübe paylaşımını artırmayı arzuladıklarını belirterek, "COP31 vesilesiyle Antalya'da bulunmamızın da ve Fu'nun da önce bugün Mersin'e ve daha sonra Antalya'da COP31'e gidecek olmasının da diyaloglarımıza ayrı bir değer kattığına inanıyoruz." diye konuştu.

"STA'dan sonra Türkiye, Singapur firmalarından çok yakın ilgi gördü"

Singapur Sürdürülebilirlik, Çevre ve Ticaret Bakanı Fu da COP31 gibi çok önemli bir organizasyonun ev sahipliği için ve programın başarılı geçmesinden dolayı Türkiye'ye teşekkür etti.

JETCO Protokolü'nü imzalamaktan son derece memnun olduğunu ifade eden Fu, bu protokolün gerçekleşmesi için öneri ilk geldiğinde çalışmalara başladıklarını ve 6-7 ay gibi bir sürede protokolü imzaladıklarını, bunun çok önemli bir ilerleme olduğunu dile getirdi.

Fu, 11 yıl önce imzalanan STA anlaşmasının yıl dönümü olmasının önemli bir tesadüf olduğunu belirterek, şunları ifade etti:

"STA'nın imzalanmasından sonra Türkiye, Singapur firmalarından çok yakın ilgi gördü. Singapur firmaları, özellikle lojistik, liman işletmeciliği, gıda işleme, enerji, yenilenebilir enerji, finans hizmetleri alanlarında çok güçlü kabiliyetlere sahiplerdir ve bu alanlarda çalışmaya da çok istekliler. Özellikle yenilenebilir enerji alanında hem Türkiye'de hem Singapur ve Güneydoğu Asya'da çok büyük potansiyel ve önemli ihtiyaçlar var. Türk firmalarının bu alandaki kabiliyetleri dikkate alındığında Singapur'da yenilenebilir enerji alanında işbirliği ve yatırım fırsatları var."

Fu, iki ülke arasındaki ticaret ve yatırım alanındaki ivmeyi sürdürmek istediklerini vurgulayarak, JETCO sürecinin bakanların, iş adamlarının bir araya getirilmesiyle bu ivmeye katkı sunacağını söyledi.

(AA)

Petrol Ofisi açıklamasına göre, Pluxee ile hayata geçirilen iş birliği 15 ilde hizmet veren 119 istasyondaki marketleri kapsayacak. Pluxee yemek kartı kullanıcıları, günlük yaşamlarında veya yolculukları sırasında uğrayacakları bu istasyonlarda bulunan marketlerde yemek bakiyelerini kullanabilecek.

Petrol Ofisi Grubu Pazarlama Yöneticisi Murat Zengin, Petrol Ofisi olarak ülke genelindeki 2 bin 500'den fazla istasyonlarında yalnızca yakıt ikmal etmediklerini, istasyonlarını misafirlerinin günlük hayatlarında ve yolculuklarında farklı ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri yaşam alanları olarak konumlandırdıklarını belirtti.

Bu doğrultuda market ve gıda alanındaki hizmetlerini sürekli geliştirdiklerini, güçlü iş birlikleriyle müşteri deneyimini daha da zenginleştirdiklerini kaydeden Zengin, "Pluxee ile hayata geçirdiğimiz bu iş birliği de bu yaklaşımımızın önemli bir yansıması. Misafirlerimizin iş birliğimizin kapsamındaki marketlerde Pluxee yemek kartı kullanacak olması beslenme ihtiyaçlarını karşılarken daha fazla esneklik ve ödeme kolaylığı anlamına geliyor. Bu uygulamanın, günlük yaşamı kolaylaştıran ve istasyonlarımızdaki perakende deneyimine değer katan önemli bir adım olacağına inanıyoruz. Birkaç noktada değil, sektörde eşi benzeri olmayan bir yaygınlıkla 119 noktada projeye başlamaktan mutluluk duyuyoruz." ifadelerini kullandı.

Pluxee Türkiye Üye Genel Müdür Yardımcısı Ersoy Bayraktar ise Pluxee olarak kullanıcılarının günlük hayatlarında daha fazla noktada, daha kolay ve özgürce ödeme yapabilmesini önemsediklerini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Petrol Ofisi ile gerçekleştirdiğimiz bu iş birliğiyle, kullanıcılarımızın günlük rutinlerinde ve yolculuklarında sıkça uğradıkları istasyon marketlerini beslenme ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak Pluxee Yemek kullanım ağına dahil ediyoruz. 15 ildeki 119 Petrol Ofisi marketinin ağımıza katılmasıyla kullanıcılarımıza yeni bir kullanım alanı sunarken üye iş yeri ağımızı daha da güçlendiriyoruz. Pluxee'nin Petrol Ofisi marketlerinde kabul edilen ilk ve tek yemek kartı olması, bu iş birliğini bizim için ayrıca değerli kılıyor."

Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda kuantum teknolojilerinde geleceğin Türkiye'sini inşa ettiklerini belirten Kacır, "Milli Teknoloji Hamlesi vizyonumuz doğrultusunda, ülkemizin en büyük kuantum bilgisayarını TÜBİTAK bünyesinde kurmak üzere önemli bir projeye imza attık. 2027 yılında devreye alacağımız 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 kuantum sistemi ile kuantum bilişim teknolojilerinde dünyada önde gelen 15 ülke arasında yer almaya yönelik büyük bir adım atıyoruz." değerlendirmelerinde bulundu.

Kacır, kuantum bilgisayarının yüzde 100 oranda tam kontrol edilebileceğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

"Kurum içi altyapı sayesinde donanım, veri ve çalıştırılan projelerde geliştirilen tüm fikri mülkiyet hakları tamamen kendi kontrolümüzde olacak. Yapay zekadan siber güvenliğe, ileri malzeme teknolojilerinden karmaşık optimizasyon problemlerine kritik alanlarda yerli kuantum algoritmaları ve yazılımları geliştireceğiz. Üniversitelerimize, araştırma merkezlerimize ve sanayimize dünya standartlarında hesaplama gücü sunarak nitelikli insan kaynağımızı ve teknolojik bağımsızlığımızı güçlendireceğiz. Ülkemize, bilim dünyamıza ve milli teknoloji ekosistemimize hayırlı olsun."

Reel sektörün finansmana erişimini destekleyen bankanın kaynaklarını etkin şekilde yöneterek bilanço yapısını güçlendirdiği ve istikrarlı büyüme çizgisini koruduğu belirtildi.

Açıklamaya göre, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 58 artışla ülke ekonomisine 403 milyar lira kaynak sağlayan Emlak Katılım, aynı dönemde net kârını yüzde 25 oranında artırarak 13 milyar liraya çıkardı.

Aktif büyüklüğünü 502 milyar liraya ulaştıran Emlak Katılım, toplanan fonlarını 346 milyar liraya yükseltti. Aynı dönemde kullandırılan fon büyümesi yüzde 63 düzeyinde gerçekleşirken yüzde 1,57 seviyesindeki takibe dönüşüm oranı ve yüzde 20,52 sermaye yeterliliği oranı ile bankanın sektördeki sağlam duruşunu pekiştirdiği vurgulandı.

Bankanın, güçlü sermaye yapısı ve etkin risk yönetimiyle desteklenen istikrarlı operasyonel faaliyetleri sayesinde üçüncü çeyrekte özkaynak kârlılığını yüzde 45,06 seviyesinde tamamladığı bildirildi.

Açıklamanın sonuda, "Gelecek dönemde de katılım finansın gelişimine katkı sunma hedefiyle faaliyetlerini sürdürecek olan Emlak Katılım, güçlü finansal altyapısı, etkin kaynak yönetimi ve sürdürülebilir büyüme yaklaşımıyla reel ekonomiyi desteklemeye ve ülke ekonomisi için uzun vadeli değer üretmeye devam edecek." denildi. 

Sosyal medya hesabından paylaşımda bulunan Yumaklı, Iğdır'ın bereketli toprakları için "dev" bir yatırım yaptıklarını belirterek, "Ünlendi Barajı, Kamışlı ve Göktaş regülatörleriyle 109 bin 820 dekar tarım arazisini basınçlı borulu sulama sistemiyle buluşturacak projenin ihalesi gerçekleştirildi. 421 bin 905 metre boru hattı, 143 bin 110 dekar arazi toplulaştırması ve 27 yerleşim biriminde yerinde toplulaştırma yapacağız. Çiftçilerimize güç, topraklarımıza bereket katmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı. 

IĞDIR'IN BEREKETLİ TOPRAKLARINA DEV YATIRIM Ünlendi Barajı, Kamışlı ve Göktaş regülatörleriyle 1️⃣0️⃣9️⃣ bin 8️⃣2️⃣0️⃣ dekar tarım arazisini basınçlı borulu sulama sistemiyle buluşturacak projenin ihalesi gerçekleştirildi. ▪️ 421.905 metre boru hattı, ▪️ 143.110 dekar arazi toplulaştırması ve ▪️ 27 yerleşim biriminde yerinde toplulaştırma yapacağız. Çiftçilerimize güç, topraklarımıza bereket katmaya devam edeceğiz.

— İbrahim Yumaklı (@ibrahimyumakli) November 14, 2026

Borsa İstanbul'da aynı dönemde mali endeks yüzde 2,05 artışla 13.809,22 puana, sanayi endeksi yüzde 2,94 yükselişle 14.148,97 puana, hizmetler endeksi yüzde 4,70 artışla 10.597,88 puana çıkarken teknoloji endeksi yüzde 3,30 yükselerek 36.303,70 puana yükseldi.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksine dahil hisse senetleri arasında bu hafta en çok yükselen yüzde 12,03 ile Zorlu Enerji oldu. Onu yüzde 10,94 ile Aksa Akrilik ve yüzde 9,68 ile Pegasus Hava Taşımacılığı izledi.

Söz konusu hisseler arasında bu hafta en çok değer kaybeden ise yüzde 9,79 ile Doğuş Otomotiv olurken onu yüzde 9,37’lik gerilemeyle Ülker ve yüzde 9,06’lık düşüşle Gür-Sel Turizm takip etti.

Tablodaki verilere göre Borsa İstanbul’da hisseleri işlem gören şirketler arasında en yüksek piyasa değerine sahip şirket, yaklaşık 1 trilyon 575 milyar 480 milyon lirayla ASELSAN oldu. ASELSAN’ı yaklaşık 691 milyar 720 milyon lirayla Tüpraş ve 631 milyar 260 milyon lirayla Garanti BBVA izledi.

Altın geriledi, dolar yükseldi

24 ayar külçe altının gram fiyatı, geçen hafta sonuna göre yüzde 3,53 düşüşle 6 bin 290 liraya, Cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,45 düşüşle 41 bin 448 liraya geriledi.

Çeyrek altının satış fiyatı da önceki haftaki kapanışının yüzde 3,20 altında 10 bin 406 liraya düştü.

Doların satış fiyatı, yüzde 0,42 artarak 50,3690 liraya çıkarken euronun satış fiyatı yüzde 0,38 düşüşle 55,7140 lira oldu.

Geçen hafta 67,0430 lira olan İngiliz sterlininin satış fiyatı, bu hafta yüzde 0,50 düşüşle 66,7080 liraya geriledi.

İsviçre frangı ise yüzde 1,64 değer kaybederek 60,1530 liradan alıcı buldu.

(AA)

Resmi Gazete'de yer alan ihale ilana göre karkasların satışı bir parti halinde, kapalı zarf teklif alma usulüyle gerçekleştirilecek.

İhale, 25 Kasım saat 14.00'te işletme merkezinde yapılacak. İhalede toplam muhammen bedel 6 milyon 825 bin lira olarak belirlendi.

Coral Travel Türkiye Genel Müdürü Mehmet Kamçı, Odeon Turizm Genel Müdürü Ozan Somaklar ve Coral Travel Group Kalite kıdemli Yönetici Nurdan Teke Dbeys, COP31 Antalya konaklama partnerlik süreci ve 2027 yılı turizm beklentileri hakkında bilgi verdi.

Coral Travel Türkiye Genel Müdürü Mehmet Kamçı, 9 Kasım’da başlayan BM İklim Değişikliği Taraflar Konferansı’nda (COP 31 Antalya) konaklama partneri olarak hizmet verdiklerini bildirdi. 140 ülkeden 10 binin üzerinde katılımcıya hizmet verdiklerini belirten Kamçı, şunları kaydetti:

‘’Konaklama, karşılama ve destinasyon operasyonlarını eş zamanlı yürütüyoruz. Yaklaşık 10 bin rezervasyonun yönetildiği organizasyonda 257 otel platform üzerinden katılımcıların erişimine açıldı. 100’ün üzerinde ofis ve 100’ün üzerinde saha çalışanı görev aldı. Antalya’da devam eden BM İklim Değişikliği Konferansında (COP31), 196 ülkeden 100 binin üzerinde katılımcı hedeflendi. Bu organizasyonda konaklama ve misafir deneyiminin yönetimi de uluslararası ölçekte kapsamlı bir operasyon gerektiriyor. Coral Travel Group, tur operatörlüğü, destinasyon yönetimi, otel iş birlikleri ve dijital altyapı alanlarındaki deneyimini bu büyük organizasyon için bir araya getiriyor.‘’

Gelecek yıl 35. yılını kutlayacak Coral Travel’in farklı ülkelerde bugüne kadar 40 milyon turiste hizmet verdiğini ifade eden Kamçı, ‘’Bugün 21 ülkede 34 şirketi ve 6 binden fazla çalışanıyla faaliyet gösteriyor. Yılda 4 milyon turiste ulaşan grup, 15 kaynak pazarda 80 şehirden 40 ülkedeki 90 destinasyona uzanan operasyon ağıyla uluslararası turizm sektöründe faaliyet gösteriyoruz’’ dedi.

İç pazar ciroda yüzde 50 büyüme hedefi

Grubun, 2027 yılı hedeflerini ve beklentilerini de anlatan Mehmet Kamçı, şöyle devam etti:

‘’Coral Travel Group’un destinasyon yönetimi alanındaki kurucu iştiraki Odeon Turizm, Türkiye'nin hizmet ihracatında önemli bir konumda bulunuyor. 2025’de Odeon Turizm’in net satışı 65,4 milyar TL, hizmet ihracatı ise 62,6 milyar TL gerçekleşti. 2026 yılı rakamları daha sonuçlanmadı. Ancak, 2027 hedefimiz iç pazarda misafir sayısında yüzde 22, ciroda da yüzde 50 nitelikli büyüme hedefledik.’’

"Hizmet ihracatında birinciyiz"

Odeon Turizm Genel Müdürü Ozan Somaklar da, 2025 yılında bir önceki yıla göre ne satışlarda yüzde 55,1 büyüme başarısı gösterdiklerini belirterek, ‘’2024 yıl hizmet ihracatında Türkiye birincisi olduk’’ dedi.

COP31’in yalnızca konaklama rezervasyonlarının yönetilmesinden ibaret olmadığını, farklı ülkelerden gelen binlerce kişinin değişen ihtiyaçlarına aynı anda yanıt vermeyi gerektirdiğini vurgulayan Somaklar, şöyle konuştu:

‘’“Böylesine büyük ve çok uluslu bir organizasyonda başarı, birbirine bağlı çok sayıda sürecin aynı anda ve uyum içinde işlemesine bağlı. Bir katılımcının uçuşu değiştiğinde bunun otel, karşılama ve transfer planlamasına doğru zamanda yansıması gerekiyor. Farklı dillerde iletişim kuran, farklı programları ve beklentileri olan binlerce kişiyi yönetirken dijital altyapının, ofis ekiplerinin, otel iş ortaklarının ve saha operasyonunun aynı planın parçaları olarak çalışması önemli. COP31 hazırlıklarımızı da Odeon Tours’un uzun yıllara dayanan destinasyon yönetimi deneyimiyle bu uçtan uca koordinasyon anlayışı üzerine kurduk.”

"Enerji ve su verimliliği artıyor"

Coral Travel Group Kalite Kıdemli Direktörü Nurdan Teke Dbeys ise grubun sürdürülebilirlik, çevre koruma, enerji ve su verimliliği, atıkların azaltılması, doğal yaşamın korunması, yerel tedarikçilerle iş birliği çalışmaları hakkında bilgi verdi. Geçen yıl toplam atık miktarını bir önceki yıla göre yüzde 25,7 azalttığını, tedarikçi sayısının yüzde 99’unu yerel tedarikçilerin oluşturduğuna dikkat çeken Dbeys, şöyle konuştu:

‘’2025 yılında 371 tedarikçi çevresel ve sosyal etkileri bakımından değerlendirildi. 950 binin üzerinde misafir yerel alışveriş deneyimleriyle buluşturuldu. Sürdürülebilir turizm çerçevesinde 30 bin 297,27 kg karbondiaoksit emisyonu azaltıldı. Kurduğumuz GES’ler ile 80 bin 086 kilovat enerji, 2 bin 824 metreküp su tasarrufu sağlandı. Toplam bin 261 güneş paneli ile 757 kwp kurulu güce ulaştık. Yıllık 1 milyon 050 kwh elektrik üretiyoruz.  Elektrik ihtiyacının yüzde 30’unu karşılıyoruz.’’

Buna göre, Sümer Holding'e ait Ankara, Denizli ve Nevşehir'deki 7 taşınmaz, satış yöntemiyle özelleştirilecek.

İhale için son teklif verme tarihi 16 Aralık olarak belirlendi.

İhaleler, birden fazla teklif sahibinden kapalı zarfla teklif almak ve görüşmeler suretiyle "pazarlık" usulüyle gerçekleştirilecek, ardından pazarlık görüşmelerine devam edilen teklif sahiplerinin katılımıyla yapılacak açık artırmayla sonuçlandırılacak.

Buna göre, 154 kV (Gölbaşı TM-Emirler TM EİH) Brş.N.-Yağlıpınar Uydu TM (Girdi-Çıktı) (Hat 1-Hat 2) Enerji İletim Hattı Projesi, 154 kV (Kulu TM-Cihanbeyli TM)-Tosyalı Şeker GES TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı Projesi ve 154 kV Mersin DRES TM-Akdeniz GİS TM Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında proje güzergahına isabet eden taşınmazlarda direk yerleri mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisi ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) Genel Müdürlüğünce kamulaştırılacak.

TEİAŞ Genel Müdürlüğüne ait 154 kV Kahramanmaraş-Kapıçam EİH Kısmi Yenileme, 154 kV Kılavuzlu-Kipaş EİH Kısmi Yenileme, 154 kV Kılavuzlu-Kipaş EİH Yenileme (Yeni Güzergah), 154 kV Kahramanmaraş-Menzelet EİH Yenileme (Yeni Güzergah) ve 154 kV Kahramanmaraş-Menzelet EİH Kısmi Yenileme projelerinin güzergahına isabet eden taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle TEİAŞ Genel Müdürlüğünce kamulaştırılması kararlaştırıldı.

Ayrıca 400 kV Kayabaşı Mehmet Esen TM-Kırıkkale DGKÇS Enerji İletim Hattı'nın D.212-D.216 numaralı direkleri arası ile 154 kV Sungurlu OSB-Alaca TM Enerji İletim Hattı'nın D.11-D.14 numaralı ve D.26-D.33 numaralı direkleri arası güzergahlarının deplase edilmesi amacıyla proje güzergahına isabet eden taşınmazlarda direk yerleri mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisi ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle TEİAŞ Genel Müdürlüğünce kamulaştırılacak.

Ankara'nın Kahramankazan ilçesinde kurulacak RMS-B Doğal Gaz Dağıtım Tesisi'nin yapımı amacıyla Kışla Mahallesi sınırları içerisinde yer alan taşınmazın da tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılması kararlaştırıldı.

Erzurum'daki arazi toplulaştırma kararı

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünün Erzurum'da bazı yerlerde arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerine  ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, Erzurum'un Aşkale ilçesinde 1, Aziziye ilçesinde 7, Yakutiye ilçesinde 15 bölgede, DSİ Genel Müdürlüğünce arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri gerçekleştirilecek.

Merkezi Almanya’da bulunan Alltours'un Genel Müdürü Dennis Schrahe 2026 yılı turizm sezonunu değerlendirdi.

Almanya başta olmak üzere Avrupa’dan Türkiye’ye ve çeşitli ülkelere turist sağlayan Alltours’un büyüme hızını sürdürdüğünü belirten Schrahe, yıl içinde 2,48 milyon turiste hizmet verdiklerini ve 2,74 milyar euro gelir elde ettiklerini belirtti. Schrahe, ‘’Grup bünyesinde 121 milyon euro ile tarihin en yüksek kâr oranına ulaşıldı. Bu şirket tarihindeki en iyi sonuç. Geçtiğimiz 2025/26 mali yılında, turizm şirketi konsolide edilmemiş 121 milyon euroluk rekor kar elde edildi. Uzun mesafeli seyahatlerde de güçlü büyüme gösterdik’’ dedi.

Allsun Hotels & Resorts olarak 2027’de 5 yeni tesis daha açarak otel sayısında da genişleyeceklerini ifade eden Schrahe, şunları kaydetti:

‘’Geçtiğimiz mali yılda kârımızı bir kez daha artırmayı başardık ve şirket tarihimizin en iyi sonucuna ulaştık. Zorlu piyasa koşulları göz önüne alındığında, bu sonuçtan özellikle memnunuz. 2025-2026 sezonu jeopolitik krizlerin ve ekonomik belirsizliklerin damgasını vurduğu bir yıl oldu. İran-Irak savaşının etkilerinden büyük ölçüde etkilendi. Güçlü bir erken rezervasyon döneminin ardından, alltours, Şubat 2026'nın sonlarında çatışmanın başlamasından sonraki birkaç ay boyunca rezervasyonlarda önemli bir düşüş yaşadı. Bu düşüş, artan petrol fiyatları ve Orta Doğu'daki önemli merkezlerin kapanmasıyla daha da kötüleşti.’’

Başta Türkiye olmak üzere, Kıbrıs, Mısır, BAE ve Umman’ın etkilendiğini vurgulayan Schrabe, rezervasyonların, yaz öncesi son dakika rezervasyon döneminin başlamasıyla önemli ölçüde toparlandığına dikkat çekti.

Uzun mesafeli seyahatlerin, bölgeye bağlı olarak geçen mali yılda alltours için çift haneli büyüme gösterdiğini anlatan Shcrabe şöyle devam etti:

‘’Bu destinasyonlar arasında Tayland, Maldivler, Meksika, Mauritius ve Tanzanya yer alıyordu. Kendi kendine araçla veya trenle seyahat segmenti de artan uçak bilet fiyatlarından faydalandı. Örneğin, Avusturya, İsviçre ve Alman Alpleri'nin yanı sıra Slovenya, Fransa ve Alman ve Polonya Baltık kıyılarını kapsayan tüm Alp bölgesi, geçen mali yılda güçlü çift haneli büyüme yaşadı.’’

"2027 sezonu istikrarsız görünüyor"

Alltours Genel Müdürü Dennis Schrahe, 2027 yılında Alltours'un özel ürünleriyle daha da genişleyeceğini bildirdi. 2027 yılı için mevcut rakamların üzerine 80 binden daha fazla misafir hedeflediklerini anlatan Schrabe, şunları kaydetti:

‘’2026-2027 sezonunda seyahat etme isteği yüksek kalmaya devam ediyor. Ancak, 2026/27'de istikrarsız bir gelişme bekleniyor. Seyahat endüstrisi için genel koşullar, özellikle uçak bilet fiyatlarındaki keskin dalgalanmalar nedeniyle istikrarsızlığını koruyor. 2026/27 turizm sezonuna ilişkin tahminler, İran-Irak Savaşı'nın gidişatına büyük ölçüde bağlı. Ancak Almanların seyahat etme isteği güçlü kalmaya devam ediyor. Savaşın sona ermesi, gerilimlerin hızla azalmasına ve rezervasyonların artmasına yol açabilir. Bu nedenle şirket, mevcut 2026/27 sezonu için yaklaşık yüzde 5'lik hafif bir gelir artışı öngörüyor ve buna göre otel ve uçuş kontenjanlarını artırdı.’’

Buna göre, Maliye Hazinesine kayıtlı Ankara'nın Çankaya ilçesi Alacaatlı Mahallesi'ndeki taşınmazın 1 milyar 210 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Doğusan Yatırım İnşaat AŞ'ye satışı uygun bulundu.

Bursa'nın Nilüfer ilçesi İhsaniye Mahallesi'ndeki, İzmir'in Karşıyaka ilçesi Aksoy Mahallesi'ndeki, Ankara'nın Elmadağ ilçesi Hasanoğlan Bahçelievler Mahallesi'ndeki, Bolu'nun Merkez ilçesi Karacasu Mahallesi'ndeki, Gaziantep'in Şehitkamil ilçesi Budak Mahallesi'ndeki ve İstanbul'un Ataşehir ilçesi Esatpaşa Mahallesi'ndeki taşınmazlara yönelik imar planı değişikliği onaylandı.

İstanbul Ataşehir Kayışdağı Mahallesi'ndeki bazı taşınmazlara yönelik fiiliyattaki yaya yolunun plana işlenmesi, park alanının gerektiğinde çadırkent olarak kullanılmasına dair plan notu eklenmesi ve sağlık tesisi alanı planlanması yönündeki itirazlar kabul edilerek, imar planı değişikliği onaylandı. Söz konusu taşınmazlara "ticaret-turizm-konut alanı, anaokulu, ilkokul, ortaokul, mesleki ve teknik öğretim tesisi, sağlık tesisi, resmi kurum, özel sağlık tesisi, özel eğitim alanı, cami, park, raylı toplu taşıma istasyon alanı, trafo alanı, genel otopark ve yol" kullanım kararları getirildi, diğer itirazlar ise reddedildi.

Şöyle bir paragraf vardı yazıda:

“…Garip garip anket sonuçları görmeye başladık. Sanki insanlar bütün partilerin üzerini çizmiş gibi. Âdeta sahip oldukları üzerinden değil, sahip olabilecekleri üzerinden siyasal tabloyu okuyor ve yüzde 35’ler düzeyinde oy vermemeyi ya da geçersiz oy vermeyi düşünüyor.

Sorun, hangi partinin oy kaybedip kaybetmediği ya da ne kadar oy kaybettiği değil, seçmenin giderek siyaset kurumuna güvenini topyekûn kaybetmesi gibi duruyor. Eğer durum gerçekten böyleyse bildiğimiz siyaset pratiğinin dışında bir yere doğru savrulma yaşanır mı diye düşünmek gerekir…”

Bu anketlerde üzerinde durulması gereken bir başka nokta da fon skandalıyla iyice sempati kaybı yaşadığı öne sürülen iktidar partisinin yaşanan ekonomik krize rağmen aldığı oylar…

Çeşitli rakamları bir daha hatırlayalım:

AREA’nın anketine göre kararsızların oranı da AKP’nin oy oranı da yüzde 23,5. YENİ Parti yüzde 17,9. Anketlerdeki tek değişiklik 4’üncü sırada görülüyor. AREA’da 4’üncü sırada yüzde 5,7 ile İYİ Parti var.

MetroPOLL’ün anketinde protesto oyu vereceklerle kararsızların toplam oranı yüzde 24,7. AKP yüzde 23, YENİ Parti yüzde 18,1 ve İYİ Parti yüzde 8,1.

Özdemir Araştırma’ya göre kararsızlar yüzde 23,1, AKP yüzde 23, YENİ Parti yüzde 19, DEM yüzde 7,5.

En dramatik sonucu kıdemli araştırma şirketi SONAR bulmuş. SONAR’ın anketine göre kararsızların ve görüş belirtmek istemeyenlerin oranı yüzde 33,1. AKP yüzde 19,8, YENİ Parti yüzde 18,8. İYİ Parti yüzde 10,1…

Ekonomik tabloya karşın AKP’nin her ankette 1’inci çıkmasına bir de ASAL Araştırma’nın deneklere yönelttiği “Muhalefet ülkeyi yönetebilir mi?” sorusunun yanıtını ekleyelim. Ankete katılanların sadece yüzde 34,5’i bu soruya “evet” yanıtı vermiş.

Toparlarsak…

Yaşanan derin krizlere rağmen iktidar partisi hâlâ -zorla da olsa- birinci parti. Muhalefetin ülkeyi yönetebileceğine yönelik inanç yüzde 30’larda ve oy kullanmayacak, seçimi protesto edecek küskün seçmen oranı da yüzde 30’larda…

Seçmen ne arzuluyor?

Bu sistem içinde yaşamak seçmeni ne kadar rahatsız ediyor ya da ediyor mu?

Seçmenin arzuları yalnızca bilinçli tercihlerinden mi kaynaklanıyor?

Muhalif seçmen bir otorite biçimine karşı çıkarken kendi yaşamında otoriter alışkanlıklarını yeniden üretiyor olabilir mi?

Seçmen gündelik rahatlıklarından vazgeçmek istemediği için mevcut düzene uyum sağlamış olabilir mi?

Bunlar ve benzeri soruların yanıtlarını bulmak hayli zor. Ama olur a, bir ufuk açar düşüncesiyle birkaç düşünürün bazı görüşlerini paylaşayım. Kim bilir, bana olduğu gibi size de farklı şeyler düşündürür belki.

Gilles Deleuze ve Félix Guattari, “Anti-Ödipus: Kapitalizm ve Şizofreni” adlı eserlerinde insanların her zaman kendi özgürlüklerini arzuladıkları ve baskıya doğal olarak karşı çıktıkları varsayımını sorgularlar.

Analizleri rahatsız edici bir ihtimali açığa çıkarır: İnsanlar kendilerine tahakküm eden sistemleri bizzat arzulayabilirler. İktidar yalnızca dışsal bir zorlama yoluyla işlemez; arzularımızı, bağlılıklarımızı, kimliklerimizi ve fantezilerimizi de biçimlendirebilir ve böylece hiyerarşi ile itaati arzu edilir hâle getirebilir.

Alıntıdaki ifade Michael Foucault’nun kitabın İngilizce baskısına yazdığı ön sözden gelir. Foucault burada kitabın gündelik davranışlarda ve arzularımızda varlığını sürdüren faşizme yönelttiği eleştiriyi öne çıkartır.

Bu bakış siyasal direnişin anlamını da dönüştürür. Baskıcı bir hükûmeti devirmek ya da tarihsel faşizmi mahkûm etmek tek başına yeterli değildir. Tahakküm arzusu ilişkilerimizin, kurumlarımızın ve düşünme biçimlerimizin içinde yaşamaya devam edebilir. İnsanlar, bir otorite biçimine karşı çıkarken kendi yaşamlarında otoriter alışkanlıklarını yeniden üretebilir.

Dolayısıyla yazarlar açısından mesele, arzu ile baskıcı sistemler arasında nasıl bir bağ kurulduğunu ve bu arzunun deneylere, özerkliğe ve yeni kolektif yaşam biçimlerine nasıl yöneltilebileceğini anlamaktır.

Faşizme karşı mücadele yalnızca bize tahakküm eden güçlerle değil, bizi tahakküme bağlayan arzularla da yüzleşmelidir.

Peki ama arzular nasıl şekillenir ve bizi nasıl şekillendirir?

Cevabı Slavoj Žižek’te…

Žižek, insanın arzularını, kimliğini ve toplumsal gerçekliği sorgular. Ona göre arzularımız yalnızca bilinçli tercihlerimizden değil, bilinç dışı süreçlerden ve ideolojik kabullerden de etkilenir.

Misal, Lacan’ın “kısmi nesneler” kavramı, arzunun nesnenin kendisinden çok onda bizi çeken belirli bir unsura yönelmesini açıklar. İnsan arzuladığı şeye sahip olsa bile arzusunu bütünüyle sonlandıramayabilir. Çünkü arzu çoğu zaman giderilemeyen bir eksiklik duygusuyla beslenir.

Peki gerçekten istediğimiz şey arzuladığımız nesne midir yoksa onun bize vaat ettiğini düşündüğümüz tamamlanmamışlık mıdır? Belki de insan elde etmek istediği şeyden çok onun kendisinde yaratacağına inandığı duygunun peşinde koşar…

Tam bu noktada Aldous Huxley’i hatırlayalım…

Huxley, bu toplumun birey üzerindeki etkilerini ve özgürlüğün nasıl aşındırılabileceğini sorgular.

“Cesur Yeni Dünya”da insanların baskı ve şiddet yoluyla değil, haz, tüketim, şartlandırma ve sürekli tatmin aracılığıyla denetim altında tutulabileceği bir toplum tasvir eder.

Huxley’in yaklaşımında iktidarın en etkili biçimi, bireyin kendisini özgür hissettiği hâlde özgürlüğünü sınırlayan koşulları fark edememesidir.

Huxley’in bu düşüncesi geleneksel baskı anlayışından farklı bir iktidar mekanizmasına işaret eder. İnsanlar yalnızca cezalandırılma korkusuyla değil, rahatlıklarından vazgeçmek istemedikleri için de mevcut düzene uyum sağlayabilirler. Eğlence, tüketim, anlık hazlar eleştirel düşüncenin yerini aldığında birey kendini sorgulamaktan uzaklaşabilir. Bu noktada iktidarın amacı yalnızca insanların ne yapacağını belirlemek değil, ne isteyeceklerini ve neyi sorgulamaya değer bulacaklarını da şekillendirmek hâline gelir. Huxley’in tasavvur ettiği tehlike, insanların zincirlerle tutulması değil, zincirleri özgürlüklerinin bir parçası sanabilecekleri bir düzenin oluşmasıdır.

Bu düşünce günümüz açısından da önemli bir soruyu gündeme getirir: İnsan kendisini mutlu ve özgür hissettiği sürece gerçekten özgür müdür? Özgürlük sadece istediğini yapabilmekten ibaretse arzularımızın nasıl şekillendirildiğini sorgulamamız gerekmez mi? Huxley’in eleştirisi konforun veya mutluluğun kendisine değil, bunların eleştirel düşünmenin ve bağımsızlığın yerine geçirilmesine yöneliktir. Çünkü bir insanın özgürlüğünü kaybetmesi için her zaman zorla susturulması gerekmez; bazen sorgulamaya ihtiyaç duymadığına inanması da yeterlidir…

Fon krizinin ardından ekonomin çarkları yavaşlamaya başladı. Ekonomik aktivitelerin daralması zayıf talep nedeniyle azalan likidite şirketlerin Q4 ve 2027 yılında en stratejik ve önemli konusu olacak. Bireyler bizim hesabımıza göre Fon, Hisse Senedi ve Altın’ın değer düşüklüğü nedeniyle  (mevduat ve Yastık Altı) 3,6 trilyon TL, USD bazında 106 milyar USD 2 ay içinde servetlerinden kaybettiler. Kayıp, Fon’dan 979 milyar TL, Hisse Senedinden 1,016 milyar TL, Altın’dan 2,061 Milyar TL olur iken TL mevduatta 135 milyar TL artışla servetleri iki ay içinde eridi ve Tüketici Güven Endeksi Eylül’de 92’den 85’e geriledi.

1- Son 10 yıla baktığımda 7 baz ve üzerinde Tüketici Güven Endeksi 4 defa düşmüş, Eylül 2018’de 89’dan 81’e, Mayıs 2019’da 84’ten 77’e, Ağustos 2023’te 80’den 68’e ve geçen ay Ekim 2026 da 92’den 85’e düştü. Daha önceki her düşüşte Tüketici Güven Endeksi tekrar aynı seviyelere gelmesi için 5-6 ay süre geçiyor. Daha kötüsü Tüketici Güven Endeksi’nden her düşüşü izleyen yılda ekonomi daha yavaş büyüyor. 2019 yılında ekonomi %1,9, 2020 yılında % 1,6 ve 2024 yılında ise % 3,6 büyüdü. Bu büyüme hızları tarihi ortalamaların (% 4,5)  çok altında.

2- Kredi Kartı harcamalarındaki reel büyüme hız kesti ve yavaşlıyor. Bireyler servet etkisi ile para harcamak istemiyorlar. Kredi kartı harcamalarını geçen yılın aynı ayı Ekim-Ekim karşılaştırdığımızda %10 civarında olan reel büyüme %3’e kadar geriledi. Bireyler harcamak istemiyor.

3- Ekim 2026’da sorunlu krediler (NPL)’de çok büyük artış kaydedildi. Geçen yılın aynı ayında 29,5 milyar TL sorunlu krediler bu yılın aynı ayında % 132 artarak 68,5 milyar TL olmuştur. KOBİ kredileri %181, Bireysel Krediler % 138 ve ticari+kurumsal krediler ise % 77 artmıştır. Geçen aynı döneminde kredi maliyeti (NPL giderlerin toplam krediye oranı) % 1,65 iken bu yılın aynı ayında % 2,9 olmuştur. NPL’de bu hız devam eder ise Bankacılık sektörünün karlılıkları üzerinde büyük baskı oluşturacaktır. Eylül sonunda 914,6 milyar TL olan NPL 1 ayda % 7,5 artarak 983,1 milyar TL’na ulaşmıştır. Teorik olarak bu artış böyle devam eder ise 1 yıl sonraki NPL 2,34 trilyon TL olur ve sektör açısından yönetilmesi zor olur. Bu nedenle bu trendin durdurulması lazım.

4- PMI Endeksi 47,9’dan 47,3’e geriledi. Daha kötüsü ülkemizin lokomotif endeksi otomotivde PMI endeksi 43’e geriledi.

5- Eylül 2026’da 101,3 olan Ekonomi Güven Endeksi Ekim 2026’da 97,3’e geriledi.

Özetle ekonomide öncü göstergeler büyüme açısından negatif, ekonomi soğuyor ve yavaşlayacağız. Bu nedenle ekonomi yönetiminin son günlerde odak olduğu fon krizinden biraz daha fazla zamanını büyümeye ve ekonominin canlanmasına ayırmalıdır. Ekonomi soğuduğunda çarklar yavaşlamaya başladığında zamanında alınmayan önlemlerin daha fazlası alınmak zorunda kalınabilir.

Bizim önerilerimiz:

1- TCMB para politikasını enflasyondan büyümeye ve ekonomik aktivitelerin artırılmasına yönelik olarak değiştirmelidir. Artık Ülkemizin önceliği Enflasyon değil ekonominin canlanmasıdır. Bu nedenle politika faizi ekonomik canlılığı sağlayacak seviyede olmalıdır.

2- Kredi büyümesine konulan kısıtlar veri bazlı kaldırılmalıdır.

3- TL ve YP Reeskont Kredilerinin TCMB tarafından limiti artırılmalıdır.

4- İhracat, döviz kazandırıcı faaliyet ve yatırımlarda krediler selektif bir şekilde desteklenmelidir.

5- Türk Eximbank sigortalı işlemlerde finansmana ulaşmayı kolaylaştırma için Türk Eximbank ile Ticari Bankalar arasında protokol yapılmalıdır.

6- Döviz Dönüşüm Desteğinde (DDD) firma üst limiti kaldırılmalı ve katma değerli ürün ihracatı ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanında üst oran olan %6 uygulanmalıdır.

7-  YTAK kredilerinde faizin asgari %30 seviyesi kaldırılarak mevcut Politika Faizi*%70 oranı  % 25,2 oranı uygulanmasına başlanmalıdır.

8- İhracat ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerin finansmanı kredi büyümesine girmesin.

9- Yatırım kredilerinde YTB’nin olmadığı durumlarda yatırımcının maliyetlerini artıracak KKDF uygulanmasın.

10- Yurt dışında yerleşiklere yapılan konut satışları da Reeskont kredileri ve DDD’i kapsamına alınmalıdır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Hazine nakit gerçekleşmeleri verileri, bütçe yönetiminde kontrolü zor olan, baş ağrıtan alanın iç ve dış borç faiz ödemeleri olduğunu gösteriyor. Hazine nakit dengesindeki 10 aylık gelişmelere bakıldığında gelir ve gider kalemlerinin enflasyon dolayında artmasına karşın faiz ödemelerinin enflasyonun neredeyse 1,5 katı hızla artmış olduğu görülüyor. Hazine nakit dengesinin 10 aylık performansında öne çıkan noktalar şöyle:

- Yılın ilk 10 ayının toplamında gelirlerdeki artış yüzde 33,20 ile Türkiye İstatistik Kurumu’nun TÜFE’sindeki 10 aylık ortalama enflasyon oranı olan yüzde 31,23’ün çok az üzerinde.

- Giderlerdeki artış ise yüzde 30,98 ile hem gelirlerdeki artış oranının hem de 10 aylık ortalama TÜFE artışının biraz altında.

- Ancak nominal olarak bakıldığında geçen yılın 10 aylık toplamına göre gelirlerdeki artış 3,42 trilyon TL olmasına karşın giderlerdeki artış 3,77 trilyon TL ile gelirlerdeki artıştan miktar olarak daha fazla.

- Bu nedenle nakit açığı geçen yıla göre 367 milyon TL artmış durumda. Ancak bu artış yüzde 20,03 ile enflasyonun oldukça altında.

- Giderler cephesindeki artışın enflasyona yakın bir düzeyde olmasında faiz dışı giderlerdeki artışın yüzde 28,95’te tutulması etkili.

- Buna karşın faiz giderleri yüzde 43,30 ve 746 milyar liralık bir artışla 2,47 milyar liraya çıkmış. Faiz giderlerindeki artış hızı, faiz dışı giderlerdeki artış hızının 1,5 katını buluyor.

- Buna bağlı olarak faiz giderlerinin nakit dengesi içindeki diğer kalemler karşısındaki oransal büyüklüğü artmış bulunuyor. Geçen yılın ilk 10 ayında toplam gelirlerin yüzde 16,71’i faiz giderlerine ayrılmışken bu yıl bu oran yüzde 17,91’e çıktı. Faiz giderlerinin toplam giderler içindeki payı da yüzde 14,15’ten yüzde 15,48’e yükseldi. Geçen yıl faiz giderleri, faiz dışı giderlerin yüzde 16,49’u düzeyindeyken bu yıl yüzde 18,32’si düzeyine çıktı.

- Bununla birlikte geçen yılın ilk 10 ayında faiz dışı denge 137,8 milyar TL açık vermişken bu yıl 260,66 milyar liralık bir fazla gerçekleşti.

- Nakit açığındaki 367,32 milyar TL ve yüzde 20,03’lük artışa rağmen Hazine’nin net borçlanması geçen yıla göre 551,79 milyar TL ve yüzde 24,29’luk bir azalma ile 2,27 trilyon TL’den 1,72 milyar TL’ye çekildi.

- Nakit açığı artmasına rağmen Hazine’nin geçen yıla göre daha az borçlanmasının nedeni, nakit açığındaki artışın bir bölümünü Merkez Bankası hesabından karşılamış olması. Hazine 10 aylık dönemde Merkez Bankası’ndaki hesabından 441,26 milyar lira kullanmayı tercih etmiş. Oysa geçen yılın aynı döneminde Hazine, bu yılın tersine Merkez Bankası’ndaki hesabına 463,65 milyar TL aktarmıştı.

- Hazine’nin net borçlanmasının geçen yıldan daha az olması, gerçekleştirilen borçlanma miktarının azaldığı anlamına gelmiyor. Net borçlanmadaki azalma, ödenen borç ile gerçekleşen borçlanma arasındaki farkın azalması şeklinde. Aslında yılın ilk 10 ayında alınan borç miktarı geçen yıla göre 1,60 trilyon TL ve yüzde 45,14’lük ciddi bir artışla 3,55 trilyon TL’den 5,16 trilyon TL’ye tırmanmış durumda.

- Hazine ilk 10 ayda 3,44 milyar TL’si anapara ve 2,47 trilyon TL’si faiz olmak üzere toplam 5,91 trilyon TL borç ödemesi yaptı. Buradan da anlaşılıyor ki faiz yükü aynı zamanda Hazine’nin borçlanma artışını sürükleyen önemli bir etken. Merkez Bankası hesabındaki kaynak kullanılmış olmasına rağmen anapara ödemesinin 1,5 katı yeni borçlanma yapılmasının nedeni faiz giderlerindeki artış. Faiz ödemelerinin anapara ödemelerine oranı yüzde 71,74 düzeyine inmiş olmasına rağmen bu hâlâ çok yüksek bir oran.

Haldane bunu 2014’te söylemişti ki 2008’in yaraları henüz tam geçmemişti. Fazla finans ve fazla mikro ekonomik düşünmek her zaman işe yaramıyor. Mikroya açıklama düzeyinde çok önem verebiliriz ki ben yöntemsel olarak bu pozisyona yakınım. Ama ülke, hele hele dünya çapında bakarken makro çerçeveye, düzenlemeye ve kurumlara/kurumsal tasarıma öncelik vermek lazım. Bu nedenle sistem küresel sistem olarak yönetilirken, OTC’lerin merkezi biçimde alınıp satılabilmesinden tutalım bankaların sermaye/risk karakteristiklerinin özelliklerine kadar yine merkezi ölçekte belirlenmesi gerekiyor. Aynı yıl De Larosiere de sistemi “yok-sistem” olarak betimlemişti. Yine Haldane’e göre küresel ticaret ve küresel finans aynı dönemlerde artıp azalıyor fakat bu “tarihsel korelasyon” bir yana miktarlar ve oranlar çok farklı: 1980’de global ticaret ve global finans dünya GSYH’sinin ¼’ü iken, 2010’da global finans dünya ticaretinin 9 katına ulaşmıştı. Global finans 2024 itibariyle dünya milli gelirinin yüzde 71’i ve 1980’de ancak yüzde 25’iydi. Öte yandan entegrasyonun olumlu etkileri verilerde pek de bulunamıyor. Dünya ticaretinin gelişimi ve ticarete açıklık olumlu refah etkileri yarattı ve bu etkiler hesaplanabiliyor. Lakin finansal genişleme ve bütünleşme için durum aynı değil. Sistem dinamiği açısından bakılırsa bazı sistemlerin “connectivity” (bağlanabilirlik, bağlantısallık) özelliği şokları massetmelerine yardımcı oluyor. Fakat şoklar fazla büyükse sistemler bazen de şokları genele yayan bir mekanizmaya dönüşüyorlar. İki tarafı da keskin bir kılıç denebilir. Fazla finans reel ekonomiye başlangıçta fayda sağlayabilir ama sonunda bayağı zarar vermesi daha olasıdır.

Bir başka gösterge küresel finans piyasalarının entegrasyon düzeyiyle alakalı. Gerçekten de dinamik-entegre bir sistem dinamiğinden bahsedebiliyor muyuz? Bu durumda düzenlemenin de sistemik olması gerekecek çünkü sistemler en zayıf halkaları kadar güçlüdür. 1880-1929 arası Feldstein-Horioka katsayısı orta seviyede finansal entegrasyona işaret ediyor. 1929 sonrası 50 yıl finansallaşma kış uykusuna yatıyor. Ancak son 35 yılda her şey değişti ve finansallaşma o kadar ‘tam’ hale geldi ki –2008 sonrası biraz azalsa da- 2008 yılında iç tasarruflarla iç yatırımlar arasındaki korelasyon sıfıra düşmüştü. Yatırımlar tasarruflara göre otonom gibiydi ki bambaşka bir dünyada Kalecki bunu öne sürmüştü. Tamamen dış kaynakla finansman mümkün hale gelmişti. Ancak zamanla varlık fiyatlarında süreklileşen bir co-variation (ortak değişim) artışı yaşandı: Davranışsal finans literatürü hisse senedi piyasasının “random walk” izlemediği, ortalamaya yakınsadığına, trend gösterebildiğine ve co-variation etkisinin son 60 yıldır bono piyasası dahil yaygınlaştığına işaret ediyor.

Dinamik-entegre sistem olarak finansal ağın sermaye yeterliliğiyle ölçülen şoka dayanma gücü ve şok karşısındaki performansını gösteren bir grafiğe bakılabilir. Bir noktaya kadar entegrasyon faydalı; ama sonra? Co-variation olasılık dağılımının kuyruğuna yakın bir bölgede güçleniyor: Tek bir ortak sistemik faktörün getirileri birlikte hareket ettirdiğini görüyoruz. Portföy içi çapraz korelasyonların etkisinden kurtulmak için önlem aldığını sanan Wall Street bu işin firma ve portföy seviyesinde başarılamayacağını 2008’de gördü.

Son 50 yılda finansal sistemin işleyişi değişti. Keynes zamanındaki gibi dış ticareti geliştirmek –korumacılığa geri dönüşü ve dolayısıyla savaşı engellemek- için Bretton Woods kurumlarını tasarlamak, ama finansı ulusal çerçevede tutmak mümkün değil. Sistemik tasarımdaki büyük problem hala “eski fikirlerin” gölgesinde küçük değişikliklerle vakit kaybedilmesi olabilir mi? Oysa en az beş önemli değişiklik var. (i) uluslararası finansal sistemin kendisi de küreselleşti (ii) finansal kumarbazlık yasallaştı (iii) algoritmik ve yüksek frekansta “dark pools” içinde yapılan menkul kıymet alım satımı –kamuya kapalı özel işlem grupları oluştu (iv) bankalar ve bankacılar değişti (v) derecelendirme kuruluşlarının rolü ve önemi farklılaştı. Bir örnek: Her tür Ponzi mümkün ama fark etmek da daha kolay. Cevaplar da aynı türden olmalı.

Gelecekte de finansal krizler olacak. Ama hiçbiri bir öncekine benzemeyecek. Yerel mali piyasalardan ulusal ölçeğe çıkıldıkça nasıl ulusal ölçekte kurumsallaşma sağlandıysa, küresel finans dünyasında da küresel ölçekte düzenleyici ve yönetişimi sağlayan kurumlar olmalı. Bu kurumlar “küresel kamu malları” üreten kurumlar olarak görülmeli. BIS yeterli değil. Korumacılığa geri dönmenin ne mümkün ne istenir olduğu kanısındayım. Çin’e bakmak yeter: İçe kapanmak istiyor mu? Hayır, tam tersine. Bu görüş doğruysa globalleşme değişerek sürecek/sürüyor ve eninde sonunda bir «küresel finansal düzenleyici» ve bir küresel «son kredi mercii» oluşacak. Aksi takdirde nakit akışı durmuş yapay zekâ firmalarının –grafikte görünen- aşırı borçlanmasına engel olunamıyor.

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Kürt meselesinin çözümüne yönelik sürecin yol haritasını açıklarken, Ankara’nın önündeki en önemli engellerden birine de işaret etti: PKK’nın silahsızlandırılması kadar, örgüt mensuplarının topluma kazandırılması ve sürecin kamuoyunda kabul görmesi de gerekiyor. Kalın, PKK yönetiminin geleceğe ilişkin kaygılarını kabul etmekle birlikte, süreçte geri dönüş olmayacağını vurguladı.

Kalın’ın geçen hafta Ankara'da yaptığı konuşmada çizdiği yol haritasında silah bırakma, örgüt üyelerinin Türkiye’ye dönüşü ve topluma yeniden kazandırılması öne çıkıyor. Mevcut yasal düzenlemelerin kapsamı dışında kalanlar için yeni bir yasal çerçeve hazırlanması da gündemde. Sürece ilişkin çerçeve yasa tasarısının TBMM'de 467 oyla kabul edilmesi, parlamentoda geniş bir siyasi desteğe işaret ediyor.

Mesele silah bırakmanın ötesinde 

Kalın, silahsızlanmanın tek başına Kürt meselesini çözmeye yetmeyeceğini belirterek demokratik reformların, siyasi katılımın ve toplumsal bütünleşmenin önemini vurguladı. Sürecin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığını, Suriye, Irak ve İran’daki gelişmelerle de bağlantılı olduğunu ifade etti. Suriye’de Kürtlerin yeni siyasi kurumlara katılımını da bu açıdan önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.

AK Parti sahada beklediği desteği bulamadı 

Ancak parlamentodaki geniş destek, toplumda aynı ölçüde karşılık bulmuş değil. AK Parti’nin süreci ve çerçeve yasayı anlatmak üzere görevlendirdiği ekiplerin saha çalışmalarında beklenenden daha sert tepkilerle karşılaştığı belirtiliyor. Orta Anadolu ve batı illerinde itirazlar yükselirken, doğu illerinde bazı parti mensuplarının güvenlik desteği olmadan sahaya çıkamadıklarını dile getirdikleri kulislerde konuşuluyor.

AK Parti, milletvekilleri ve yerel yöneticiler için sekiz sayfalık bir bilgilendirme metni hazırlamıştı. Metinde düzenlemenin genel af anlamına gelmediği ve herhangi bir taviz içermediği özellikle vurgulanıyordu.

AK Parti hükümeti bir yandan örgütün silah bırakmasını sağlamaya, diğer yandan kamuoyunu sürecin kalıcı güvenlik ve istikrar getireceğine ikna etmeye çalışıyor. Sürecin başarısı, bu iki hedefin birlikte gerçekleştirilmesine bağlı görünüyor.

Sarıgül dosyası siyasi dengeleri değiştirir mi?

Bağımsız Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkındaki cinsel istismar ve nitelikli cinsel saldırı iddialarını içeren soruşturma dosyasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesi, milletvekili dokunulmazlıklarını yeniden siyasetin gündemine taşıdı. Ankara'da asıl tartışma, Sarıgül dosyasının başka milletvekillerine ait fezlekeleri de gündeme getirip getirmeyeceği. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in dokunulmazlıkların karşılıklı kaldırılması çağrısı ve MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı'nın yolsuzluk ve rüşvet suçlarının dokunulmazlık kapsamından çıkarılması önerisi tartışmayı büyüttü.

Üç senaryo masada

BBC Türkçe'den Ayşe Sayın'ın haberine göre Meclis kulislerinde üç olasılık konuşuluyor. İlkine göre Sarıgül dosyası, daha geniş bir dokunulmazlık sürecinin başlangıcı olabilir. CHP kulislerinde böyle bir durumda 10-11 milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasının gündeme gelebileceği belirtiliyor. İkinci senaryo, cinsel saldırı iddialarının yarattığı toplumsal hassasiyet nedeniyle Sarıgül dosyasının diğerlerinden ayrı ele alınması. Üçüncü olasılık ise fezlekelerin milletvekilliği döneminin sonuna kadar bekletilmesi.

AK Parti içinde dokunulmazlıkların topluca kaldırılmasına mesafeli yaklaşım öne çıkıyor. Fon soruşturmasıyla bağlantılı dosyaların da sürece dahil edilmesi, iktidar açısından yeni siyasi riskler yaratabilir. Muhalefette de geniş kapsamlı bir girişimin ters tepebileceği görüşü hakim.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un açıklamasına göre Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'nda 1.096 dokunulmazlık dosyası bekliyor. Bunların 692'si önceki dönemlerden devredildi.

Sarıgül dosyası böylece tek bir milletvekilinin dokunulmazlığı tartışmasını aşarak Meclis'teki fezlekelerin hangi siyasi ölçütlerle işleme alınacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Fon skandalının gölgesinde Şık’ın eşine gözaltı

Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık’ın eşi Yonca Verdioğlu Şık, 10 Kasım’da siyasi ve askeri casusluk iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alındı. Evinden alınarak Çağlayan Adliyesi’ne götürülen Verdioğlu Şık, ifadesinin ardından serbest bırakıldı. Gözaltının, Ahmet Şık’ın AK Parti iktidarını ve iktidarla bağlantılı isimleri hedef alan milyarlarca liralık yatırım fonu skandalına ilişkin açıklamalarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşmesi siyasi tartışma yarattı. Milletvekili Ahmet Şık yasama dokunulmazlığına sahip. Hakkında soruşturma yürütülmesi özel anayasal prosedürlere bağlı. Eşi ise bu güvenceden yararlanmıyor. TİP, gözaltıyı son dönemde fon krizinde kritik iddialar gündeme getiren milletvekili Şık’ı ailesi üzerinden sindirme girişimi olarak değerlendirdi.

Fon skandalı BDDK’nın zirvesine uzandı 

Milyarlarca liralık yatırım fonu skandalı, bankacılık sisteminin denetiminden sorumlu BDDK’nın başkanına kadar uzandı. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, kurumun üç üst düzey yöneticisinin soruşturma kapsamında tutuklanmasının ardından 11 Kasım’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan görevden aff ını istedi. Kavcıoğlu, kararını kurumun daha fazla zarar görmesini önleme gerekçesine dayandırdı. Soruşturmanın bilançosu da büyüyor. 9 Kasım itibarıyla 464 şüpheli belirlendi; 120 kişi tutuklandı, 262 kişi hakkında adli kontrol kararı verildi. Firari 40 kişi aranıyor. 386 kişi ve 116 şirketin mal varlıkları dondurulurken, TMSF aracılığıyla yaklaşık 31,5 milyar liralık nakit, gayrimenkul ve hisse senedi geri alındı. Kavcıoğlu’nun adı, eski AK Partili siyasetçi Savcı Sayan’ın, iş insanı Emre Tezmen’den Pusula ve Katılımevim fonlarını kurtarmak amacıyla 20 milyar lira istediği ve karşılığında Takasbank üzerinden 35 milyar liralık kredi önerdiği iddiasıyla da gündeme gelmişti. Kavcıoğlu bu iddiaları reddetmiş, kendisinin ve ailesinin söz konusu fonlarda veya borsada yatırımı olmadığını açıklamıştı.

"İstifa hesap vermenin yerini tutmaz..." 

Muhalefet, Kavcıoğlu’nun ayrılmasının soruşturmayı kapatmaması, BDDK’nın kararlarının ve olası siyasi bağlantıların da araştırılması gerektiğini savunuyor. Asıl sınav şimdi başlıyor. Geri alınan 31,5 milyar lira önemli bir tutar olsa da paranın iadesi hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Soruşturmanın güvenilirliği, yalnızca fon yöneticileri ve bürokratlarla sınırlı kalmayıp, işlemlerden kimlerin yararlandığını ve denetim mekanizmalarının neden işlemediğini ortaya çıkarabilmesine bağlı. BDDK başkanının ayrılması kurumdaki krizi sona erdirmiyor; aksine, hesap verebilirliğin hangi noktaya kadar uzanacağı sorusunu büyütüyor.

HABAŞ’ta facianın bilançosu ağır: Sorumlular kim?

İzmir Aliağa’daki HABAŞ çelik fabrikasında meydana gelen patlama, 18 işçinin hayatına mal oldu, 15 işçi yaralandı. Bir işçiye ise hâlâ ulaşılamadı. İlk bulgulara göre, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin yerinden çıkarak elektrik ark ocağının üzerine düşmesi patlamaya yol açtı. Şirket, kazanın planlı bakım çalışmaları sırasında meydana geldiğini açıkladı. Olayla ilgili şirketin yönetim kurulu başkanı ve üst düzey yöneticilerin de aralarında bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı. Fabrikada üretim durdurulurken, soruşturmaya ilişkin haberlere mahkeme kararıyla yayın yasağı getirildi. HABAŞ tesislerinde geçmişte de vinç arızaları ve çelik üretimi sırasında yaşanan patlamalar nedeniyle işçiler hayatını kaybetmişti. Son facianın boyutu, iş güvenliği önlemlerinin ve sanayi tesislerindeki denetimlerin yeterliliğini yeniden tartışmaya açtı. 

Apple’dan Türkiye’ye teknoloji yatırımı: Gözler Apple Pay’de

Apple, Türkiye’deki faaliyetlerini ürün satışı ve mağazacılığın ötesine taşıyacak yeni bir yatırım programı açıkladı. Apple Yönetim Kurulu Başkanı Tim Cook’un Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından duyurulan program kapsamında beş yeni yazılım geliştirme akademisi, İstanbul’da bir geliştirici merkezi ve Ankara’da bir üretim akademisi kurulacak. 

İstanbul’daki ilk merkezlerin 2027’de açılması planlanıyor. Dokuz aylık ücretsiz eğitimlerde kodlama, tasarım ve yapay zekâ alanlarına odaklanılacak. 2028’de Ankara’da faaliyete geçecek üretim akademisi ise Apple’ın ABD dışındaki ilk merkezi olacak. Özellikle KOBİ’lerin yapay zekâ destekli üretim teknolojilerine geçişi hedefleniyor.

Cook’un ziyareti, uzun süredir gündemde olan Apple Pay beklentisini de yeniden canlandırdı. Şirket bu konuda henüz bir açıklama yapmadı. Ancak Türkiye’deki faaliyetlerini genişletmesi, finansal hizmetler alanında da yeni bir diyalog ihtimalini gündeme getiriyor. Apple’ın Türkiye yatırımlarının gerçek değeri, eğitim merkezlerinden çıkacak insan kaynağının ve teknolojinin ekonomiye sağlayacağı katkıyla ölçülecek.

COP31’de iklim krizi, Kıbrıs gerilimi

Antalya'daki COP31 Liderler Zirvesi, iklim krizinin aciliyetini ortaya koyarken Türkiye açısından Kıbrıs meselesini de diplomatik gündeme taşıdı. BM Genel Sekreteri António Guterres, 1,5 derece hedefinin aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu belirterek fosil yakıt şirketlerini hedef aldı. "Dinozorların lobisi yoktu, fosil yakıtların var" diyen Guterres, fosil yakıt kârlarının vergilendirilmesini istedi.

Kıbrıs'a karşı Gümrük Birliği önerisi 

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması karşılığında Türkiye ile Gümrük Birliği sürecinin ilerletilebileceği mesajı, zirveye diplomatik bir boyut kazandırdı. Böylece iklim gündeminin yanı sıra Türkiye-AB ilişkilerinde Kıbrıs başlığı da öne çıktı.

Zirvenin yıldızı Lula oldu 

Zirvenin en çok ilgi çeken lideri Brezilya Cumhurbaşkanı Lula da Silva'ydı. Lula, dünyanın iklim krizinden çok silahlanma ve gümrük tarifelerini konuşmasını eleştirdi. Enerji dönüşümünün güvenliğe engel gibi gösterilmesine karşı çıktı.

G7 liderlerinin katılımı sınırlı kaldı 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iklim finansmanında gelişmiş ülkelerin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istedi. Dünyadan en çok lider katılımının gerçekleştiği Antalya COP31'e G7 ülke liderlerinin büyük bölümü katılmadı. Bilim insanlarının 2026'nın sıcaklık rekorunu aşabileceği uyarısı ise müzakerelerin aciliyetini artırdı.

Aile fotoğrafında Kıbrıs gerilimi 

Zirvenin Türkiye açısından dikkat çeken diplomatik görüntüsü aile fotoğrafında yaşandı. 102 liderin yer aldığı fotoğrafa KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman alınmazken, Türkiye'nin tanımadığı Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis katıldı. Erdoğan'ın Erhürman'ı karşılamasına rağmen Hristodulidis'i karşılamaması da dikkat çekti.

Bir millet, iki devlet; farklı hesaplar

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 8 Kasım’da Şuşa’da katıldığı Zafer Günü töreninde de kendini gösterdi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Karabağ zaferini anlatırken Ermenistan’a ders verenlerin Azerbaycanlı subaylar olduğunu vurguladı. Bu sözler, Erdoğan’ın 2024’te Karabağ ve Libya örneklerini vererek İsrail’e yönelik yaptığı askeri müdahale çıkışına dolaylı yanıt olarak yorumlandı.

Aliyev’in aynı gün Yeni Parti lideri Özgür Özel’le yaptığı telefon konuşmasını ilk kez kamuoyuna duyurması da dikkat çekti. Bakü böylece Ankara’daki siyasi ilişkilerini yalnızca Erdoğan yönetimiyle sınırlamadığı mesajını verdi.

İsrail ve İran denklemi

Ayrışmanın önemli başlıklarından biri de Azerbaycan’ın İsrail’le askeri ve istihbarat işbirliği. Bakü, İran kaynaklı güvenlik tehditleri karşısında İsrail’le ilişkilerini stratejik görüyor. Bu tercih, Ankara’nın bölgesel politikalarıyla her zaman örtüşmüyor.

Aliyev’in COP31 için Antalya’ya gelmesi iki lider arasında yeni temas fırsatı yarattı. Ancak diplomatik görüşmeler, farklılaşan çıkarları ortadan kaldırma yetmedi. “Bir millet, iki devlet” söylemi sürse de iki başkentin bölgesel hesapları giderek farklılaşıyor.

İnandırma, kanısını değiştirme, inanmasını sağlama, kandırma… Başkalarını, fikirlerini, düşüncelerini, eylem ve kararlarını değiştirmeye razı etme becerisi… Kanaat ettirme, kanaat verebilme, razı etme, kısaca inandırma başarısı…

Hayatta iknanın önemi; onsuz sosyalleşmenin imkânsızlığıdır.

Ben ve öteki arasındaki sosyal anlaşma sağlanmadığında, ilişki tıkanır ve ortak amaç gerçekleşemez. Birini ikna etmeden ona emir dayatmak ve zor kullanarak bu emri uygulatmak mümkün olsa da kalıcı başarı getiremeyecek, gücün tehdidi ortadan kalktığında emre itaat yok olacaktır.

Ben, kanaat getirdiğime ikna olurum. Güvenmem gerekir. Eğer bilgi sunuluyorsa, önce doğruluğundan, ardından işe yararlığından ve neticede bana sunacağı faydadan emin olmak isterim. Değilse, ikna edilmemiş ama bilgilenmişimdir. Bu tür bilgi, güvenilmezdir. Çabucak unutulur, eylem üretmez…

İkna edilmiş biri, zaman içinde bu kanaatini kaybedebilir. Ona sunulan düşüncenin hayatla çelişmiyor olması şarttır. Çelişiyorsa, yeniden ikna edilmesi gerekecektir.

Daha önce ikna edemediğimiz biri için, tersi de geçerli olabilir. Hayatın getirdikleri, aktardığımız düşünceyi doğrulamış, zaman içinde bize güven beslenmiş olabilir.

İNANÇ VE İÇTENLİK İLİŞKİSİ

Yeniden ikna edilmek, amacın hatırlatılması kadar değişen şartlar içinde hala geçerliliğini korumasına bağlıdır. Dünün şartlarında doğru olan, şimdi iyi fikir gibi gelmeyebilir ikna edilmesi gereken insana…

Ben, insanları, içten inandığım konuda ikna edebilirim. Hangi dilde iletişim kuruyor olursan ol, eğer içtenliğini sözlerine yansıtamıyorsan, ikna etmek yerine geçici kandırmak veya bir süreliğine aklını çelmek gerçekleşir. Kalıcı ikna; yürekten gelen sözlerin muhatap üzerindeki uyandırdığı içtenlikle mümkün olabilir.

İkna, tek başına uzlaşma değildir ama uzlaşmanın ön şartıdır. Uzlaşma için paylaştığımız fikre dair daha yığınca detay vardır. Fakat ikna olmadan ön kabul sağlanamayacak, gerisi zaman kaybı olacaktır.

Karşılıklı uyum sağlayabilenler arasında bir fikre kani olmak (ikna edilmişlik) daha kolaydır. Zira can kulağı ile dinleyebilmek, içtenlikle onay istemek, tutarlılık devrededir. Saygı, ikna sürecinin ayrılmaz parçasıdır. Saygı yoksa ikna olmaz. Olan; tek taraflı dayatmadır.

Beyan, iknanın ikrarıdır. Düşünülen sunulur, ikna talep edilmiş olur. Ortam, zaman tanıma, saygınlık, daha öncesine dair hatırlanan tutum ve geçmiş performans, iknanın sermayesi olacaktır. İnançlı bir insan ikna başarısı sağlayabilir. Zira insanlar beyni ile düşünse de kalbi ile onaylamadığına sürgit ikna olmazlar. Akıl; çelişebilir, çelinebilir fakat yürek, daha sağlam durur yeni bir duygu karşısında ve duygu, beynin daha kök kısmındaki esas patrondur.

YALAN SÖYLEYEN ASLA İKNA EDEMEZ

Karşımdakini ikna edebilmem, öncelikle benim samimi inanç sahibi olmama bağlıdır. Hiçbir insan kendi ikna olmadığı konuda, başkasını ikna edemez. Eder gibi yapar ama edemez. Politikacının inanmadığı sözünü aktaran yandaş yazar; satır aralarına saklar inançsızlığını… Politikacının kendisi inanmadığı bir şey hakkında konuşurken, vücut dili “yalan” diye haykıran çaktırmalar sunar izleyene, dinleyene… Sürekli göz kaçırır, söz yuvarlar, vurgularken abartır, imansız cümleyi daha detaylı sunar, göz kırpmaları sıklaşır, terler, göz teması kurmaktan kaçınır.

Benim karşımdakini ikna etmeye yönelik soru kalıbım şudur; “anlattıklarım sana makul ve inandırıcı geldi mi?” Eğer, “henüz değil” ise cevap, baştan ve daha farklı cümleler ile diğer açılarıyla tekrarlarım. Cevap hayır ise; devam etmem zira bu ikna girişimi önerimdi ve ikinci kez tekrarım; ısrara girecektir.

Birinden bir şey talep ederken, onu bu talebi karşılamaya ikna etmek gerekecektir. Eğer bu sağlanmamışsa süreç, emir, güç, nüfuz kullanma veya satın almaya dönüşecektir. İkna edilmemiş ancak anlaşma sağlanmıştır. Süre, geçicidir ve böylesi anlaşmaların doğası, bozulmak için imzalanmalarıdır.

İKNA OLMAYA MECBUR KALMAK

Mesaj aktarmak, ikna girişimidir. Zira o mesajı zaten bir konuda ikna etmek için veriyorsundur. Onun mesajı alması, uzlaşmaya ne kadar hazır olduğuyla da ilgilidir. Sen içten, güvenilir, sözüne inanılan biri olabilirsin. Fakat önerinin zamanı ya erkendir veya geçmiştir. Daha da önemlisi, sözün muhatabının böyle bir mesaja ihtiyacı yoktur.

Mecburiyet ile ikna aynı cümlede oksimoron olarak geçebilir; “ikna olmak mecburiyetindeydi…” Bu mecburiyet geçtiği anda ikna edilmemişlik meyvelerini verecek ve görüş birlikteliği bozulacaktır.

Bir konuda ikna olmadıysam, konuya yabancılaşırım. İlgi alanımdan çıkardığımı belli eder, ikna sürecini akamete uğratırım.

Karşımdakini ikna gayretimi ben, onun zihin yapısına girerek, pasif yoldan gösteririm. Dayatma yerine benimsetme, inandırma yerine kendi inanmışlığımı hissettirme… Aktif ikna, propagandaya girer ki ikna sağlansa bile dayanıklı değildir. Bir sonraki slogana ikna olunarak, mesajdan uzaklaşılacaktır.

Karşımdakini ikna olmadığını hissettiğim anda, mesajı iletmeyi bırakırım. Bu, çıkmaz sokakta ilerlemek olacaktır. Hangi yetkin dili kullanıyor olursan ol, karşındakinin inandığı kadardır senin mesajın, sözün, talebin, eylemin…

İNSAN KENDİNİ İKNA ETMEK ZORUNDA

Belki de en zor olanı, insanın kendini ikna etmesidir. Zira kendine soracağı dürüst sorulara vereceği cesur cevapları olacaktır. Bu testten geçmemiş görüşünü insan, başkalarını ikna etmek için beyan etmemelidir. Bir düşüncenin ikna gücünün tepe noktası, senin iknanı aşamayacaktır. Önce sen kani ol ardından ikna et…

İnsanları kandırmak, kandırılmış olduklarına ikna etmekten daha kolaydır. Zira kandırmak, güven gediğinden başkasının zihnine sığmakla ilgilidir. Ancak kandırılmış olduğu görüşü, bu özrüne onu inandırmak gibi, kabahatini yüzüne vurma eylemidir ve buna direnmesi gayet insanidir.

İkna becerisi kazanmak, dil yetkinliği gerektirir. Dil ne kadar yetkinleşirse ikna kabiliyeti de artacaktır. Bu dil, kullanılan lisanın dışında, beden dili, sesin müziği, vurgu, kreşendo gibi yığınca iletişim unsurunu kapsayabilir.

Görevi, karar süreçlerinde ikna edilmek olan kurumlar vardır. Bürokrasi gibi… Bunların iknası, yasaların tanımladığı çerçevede, toplumsal faydanın netleştirilmesiyle mümkündür. Eğer bunu başaramıyor isen ne kadar iyi, güzel ve inandırıcı olsa bürokrat ikna edilemeyecektir. Tabii ki kişisel ikna araçları (rüşvet) ve ikbal vaadi (kendini var edecek bir yarın sunmak) ne yazık ki iknada yardımcı unsurlar olagelmiştir.

Toplum, ikna edildiği derecede yol alır. İkna edildiğine akar. Burada neye ikna edildiğinin önemi kalmayabilir eğer iknaya hazır ve iknacı yeterince demagog ise… Toplumlar zaman zaman ikna gücü yüksek, retoriği güçlü insanların peşinden gitmiştir. İkna edildikleri şey, felaketleri olduğunu bilmeden… Tarih, böylesi tiranların örnekleriyle doludur.

SÖZ OLA KESE SAVAŞI, SÖZ OLA KESTİRE BAŞI

Eğer bizler, bilginin çözüm olabileceğine ikna edilmemişken bilgi yağmuruna tutulduğumuzda, kendimizi korumaya alır, dogmalarımıza sığınırız. Dogma, iletişimin gücünü kırandır. İkna kapılarını kapatmak ve sunulan görüşün risklerini savuşturmak için düşüncenin rahmine kaçıştır.

Bazı insanlar söz ile çoğu da gözüyle ikna olur. Gözüyle düşünmek denir buna. Oysa göz düşünmek için değil bakmak için yaratılmıştır ve görmek, ancak düşünmek ile olur.

Daha önce başarılmış bir gerçek, beş duyu içinde gözü; “karar verici” kılar, önceliği beyinden alır ve görüleni taklide yöneltir. Bu durumda beyin, düşünmeden ikna olur.

İşbirliği ve işbölümü tamamen ikna süreciyle mümkündür. Ortak fayda konusunda ikna edilmemiş insanlar, yığın oluşturur, kümelenemez. Küme, ikna olmuşluğun adıdır. Yığın ise zorunluluklar kalabalığıdır, ilk fırsatta dağılacaktır.

Başarı; taklidi en az ikna gayreti gerektirendir. Zira neticesi ortadadır ve bu, yeterince ikna edicidir. Oysa o başarının görünmeyen bireyselliği ıskalanabilir. Genelde öyle de olur. Bilgisiz iknadır bu ve hayatın pratiğinde harcanıp gidecektir.

İknanın grafiğinde dikey eksen; sunulan görüşün üreteceği faydayı, yatay eksen; bu faydanın ikna becerisi araçlarıdır. Kimi faydayı görünür kılmak için ona odaklanır, ki akıllı insanlar bunu satın almaya daha meyillidir. Kimi, ikna becerisini abartır ve kağıttan kuleler inşa eder. Akılsız, düşünmeyen, taklitçi, zihin tembelleri ve kolaycılar ikinci yolu tercih eder genelde…

Enflasyon, toplumun her kesimini, külfeti üstlenmeye ikna etmedikçe düşmez. Nimet külfet dengesini adil kurabilen yönetim, kitleleri ikna edebilir. Kendisi israf içinde iken vatandaşından fedakârlık bekleyenin ikna gücü, propaganda yaygarası kadardır ve işe yaramaz.

İKNA EDİLMİŞLERLE YOL ALMAK

İkna, çaba gerektirir. Deneyen de ikna edilmek istenen de gayret göstermelidir. Biri, başarısızlık riskini alır, diğeri ikna olmanın riskini… Zira ikna, riskin yönetilebilir tanımından başka bir şey değildir.

Sürekli olumsuzluklara odaklanmış birini ikna etmeye çalışmayın. Bu, kumda koşma gayreti kadar yorucudur. Attığınız her adımın enerjisi, ayağınızın altından kayıp giden kum gibi, olumsuz birinin zihin dehlizlerinde kaybolup gidecektir.

İknanın ölçüsü, ikna olduğuna dair samimi ikrardır. İkna, kanaat ise ikrar, kararlılıktır. İkisi bir diğerinin tamamlayıcı unsurudur. İnsan kani olduğunda kararlılık (ikrar) ile bunu sunar. Bazen fayda, görünür olmayabilir. Tehdit; ikna sürecinde çalışan, etik dışı olsa da konu içi bir yöntemdir. Kimi, havuçtan ziyade sopa ile ikna olma pratiğinden gelir. Bunlara ölümü gösterip sıtmaya razı olmalarını sağlayabilirsin. Bu yolda ikna, “kaybetme” tehdidi ile oluşmuştur. Dikkat edilmesi gereken, ölüm korkusu kalktığı an sıtma rızası da yok olacağı gerçeğidir.

İkna, kuşak çatışmalarında daha zor bir süreçtir. Bir önceki kuşak, bir sonrakini ikna için kendi zamanının değerlerini ve dilini kullanır. Oysa yeni kuşağın, değişmiş, farklılaşmış ve çoğu kez önceki kuşağın kavrayamadığı dinamikleri vardır. Böylesi ikna başarısızlıklarına kuşak çatışması denir ve tarihin her diliminde, yaşanılması mukadderdir.

Fuzuli, 600 yıl önce “acep zamaneya kalduk, gelünüz ağlaşalum” diye bir sonraki nesilden yakınır. Tıpkı bugünkü Y kuşağından yetişkinlerin, Z kuşağından da Y kuşağının yakınması gibi… Zira ikna zorluğu, ortak dil, ortak amaç ve ortak kültür çatışmasında yatmaktadır.

TEBESSÜM İKNA ETMENİN İLK ADIMI…

Zengin, daha fazla kâr vaadiyle çabucak ikna olur. Fakirin iknası, daha fazla yarın ile mümkündür. Biri artmaya (dolayısıyla eksilmemeye) diğeri ise var kalmaya (dolayısıyla hayatta kalmaya) odaklıdır. Vücudun ikna dili, içtenliğidir. İkna edici bir gülümseme ile zoraki olanı ayırt etmenin kolay yolu, ağızdaki gülümsemenin, eşanlı göz kenarındaki kaz ayaklarının oluşmasına bakmaktır. Zira tebessüm için hareket etmesi gereken 16 kası yöneten beyin merkezi ile gülümseten düşünceyi oluşturan ve kaz ayaklarındaki 4 kasa emir gönderen merkezler ayrı yerdedir.

Dış görünüş sağ beyin hakimiyeti olanları, iç görünüş ise sol beyin hakimiyetlileri daha kolay ikna eder. Kılık kıyafet, kabul safhasında ikna gücü sağlasa da içtenlik, bilgi, birikim, belagat ve güven oluşturma, uğurlanırken ikna gücü temin eder. Kalıcı olan; ikincisidir elbette…

Göz teması, konuşmada iknanın vurucu gücüdür. İnsan gözü, ruhuna giden yolun başlangıcıdır ve gözünü kaydıran, bu yolun giriş kapısını ıskalamış olacaktır. Dilinde çatal sözünde riya, fikrinde habis olan, gözünü kaçırır çoğu zaman… Feraset sahibi biri bunu derhal anlar, ikna olmaz asla. Belki ikna olmuş görünür fakat asla ikna edilemeyecektir.

Neticede hayat; ikna edilmişliktir. Beden ikna olmamışsa kendini ölüme sunar. İkna etmek için önce kendin kani olmalısın. Değilse; kırk yıllık yani; olur mu kâni…

-          Memleketin Malatya’ya büyük bir yatırım yapacağız. “COP31”de düzenlenen bir panelde Malatya’daki yatırımı anlatacağım.

“COP31”e ürünleriyle destek veren Uludağ İçecek Türk Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Kızıl’a aynı saatte başka toplantıyı izlemem gerektiğini belirtip, konuşma notlarını bana göndermesini rica ettim.

Daha sonra “mavi bölge”deki Medya Salonu’na geçtim. Orada yazı yazarken Uludağ İçecek Türk A.Ş. CEO’su Levent Kömür’ü gördüm. Kömür de aynı konuyu aktardı:

-          Ömer Kızıl’ın konuşma notlarına ben de katkıda bulundum. Konuşmasında ağırlıklı olarak Malatya’daki yatırımı anlatacak.

Toplantının bitiminde Ömer Kızıl’dan konuşma notları geldi. Birkaç dakika sonra Levent Kömür de notları gönderdi.

Ömer Kızıl, “Dirençli Şehirleri Programlama Alanı 2”de gerçekleşen, Harvard Business Rewiew Genel Yayın Yönetmeni Serdar Turan’ın moderatörlüğünü yaptığı “Malatya’da Sürdürülebilir Bir Sanayi Geleceğine Yatırım” başlıklı oturumda söze şöyle girdi:

-          Malatya yatırımımızla üretim gücümüzü artırırken bölgenin geleceğine de katkı sunmayı hedefliyoruz.

Malatya’da uzun vadeli bir yatırımla bölgenin yeniden ayağa kalkmasına katkı sunmaktan mutluluk duyduklarını kaydetti:

-          Yeni üretim tesisimiz, Bursa’daki üretim gücümüzü tamamlayarak bizi Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya daha da yakınlaştıracak, dağıtım esnekliğimizi artıracak.

“COP31” gündemini dikkate alarak şu noktanın altını çizdi:

-          Aynı zamanda Malatya üretim tesisimizin enerji ihtiyacının yüzde 55’ini güneş panellerinden karşılamayı hedefliyoruz.

Bu yatırımla enerji ve su verimliliğinin yanı sıra sevkiyat ihtiyacını azaltarak karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağlayacağını vurguladı:

-          İlk etapta yıllık yaklaşık 140 milyon litre üretim kapasitesi ve 110’un üzerinde doğrudan istihdam öngörüyoruz. Operasyonel dayanıklılığımızı güçlendirirken bölgenin ekonomik toparlanmasını desteklemeyi hedefliyoruz.

Söz konusu yatırımda kaynak verimliliğini, tasarım aşamasından itibaren önceliklendirdiklerini bildirdi:

-          Bir fabrikanın sürdürülebilirlik iddiası, tasarımında başlar ve işletme sonuçlarıyla karşılık bulur. Malatya’da enerji ve su kullanımından üretim kayıplarına kadar kaynak verimliliğini yatırımın en başından itibaren ele alıyoruz.

Tesisi “LEED Gold” sertifikası hedefiyle tasarladıklarını irdeledi:

-          4 MW gücündeki güneş enerjisi sistemi ve verimliliği destekleyen dijital uygulamalar planlıyoruz. Bizim için esas olan, bu hedeflerin sahadaki karşılığını ölçmek ve doğrulanmış sonuçlarla ortaya koymak.

Ömer Kızıl, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile işbirliğinin projenin uzun vadeli yönetimine katkısına işaret etti:

-          Uzun vadeli bir yatırım, finansman kadar güçlü bir yönetim anlayışına da ihtiyaç duyuyor. EBRD ile ortaklığımızı bu anlayış üzerine kurduk.

EBRD ile birlikte yürüttükleri sürecin çevresel ve sosyal performanstan kurumsal yönetişime kadar yatırımın tüm yaşamını kapsayan bir bakış açısı geliştirmelerine katkı sağladığına vurgu yaptı:

-          Hangi sonuçları hedeflediğimizi, sorumluluklarımızı ve ilerlemeyi nasıl ölçeceğimizi daha açık biçimde tanımladık. Bu ortaklığın değerini, yatırımımızın uzun vadeli niteliğine yaptığı katkıda görüyoruz.

Ömer Kızıl, EBRD Türkiye ve Kafkaslar Yönetici Direktörü Elisabetta Falcetti’nin konuşma notlarını da iletti. Falcetti, iklim finansmanı ve kapsayıcı kalkınma modeline dikkat çekti:

-          Projenin potansiyeli, ekonomik toparlanmayı daha güçlü bir sanayi performansıyla birleştirmesinde yatıyor. Ticari açıdan sürdürülebilir bir yatırım, istihdamı, beceri gelişimini ve bölgesel tedarik zincirlerini destekleyebilir.

Bu etkileri sadece projenin bulunduğu yere bakarak varsaymakla yetinmek yerine zaman içinde değerlendirmek gerektiği üzerinde durdu:

-          İklim finansmanı, yalnızca ekipman alımını finanse etmekle kalmamalı, yatırımın niteliğini de iyileştirmelidir. En güçlü ortaklıklar, şirketlerin çevresel ve sosyal gereklilikleri yatırımı iyileştiren araçlar olarak gördüğü ortaklıklardır.

Ömer Kızıl, şirketin tarihçesini de paylaştı:

• Uludağ İçecek’in temellerini Mehmet Hakkı Erbak, 1930 yılında attı. Uludağ Gazozu’nun formülünü geliştiren oğlu Nuri Zafer Erbak’ın mirasıyla büyüdü.
• Uludağ Gazozu ve Uludağ Limonata, Bursa Yenice Sanayi Bölgesi’nde 51 bin metrekarelik kapalı alana sahip meşrubat tesislerinde üretiliyor.
• Uludağ Doğal Maden Suyu ise Uludağ Çaybaşı Köyü’ndeki tesislerde şişeleniyor.
• Uludağ İçecek Türk, “Uludağ” çatı markası altında 6 kategori, 11 alt marka ve 45 ürün çeşidi ile iç ve dış pazarlarda faaliyetini sürdürüyor.

“Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansları”, gerçekleştiği her ülkede tartışma konusu oluyor…

Şirketlerin yatırımlarına başlarken çevresel etkilerini önceliklendirmeleri, önlemlerini baştan almaları bile, “COP” zirvelerinin olumlu etkisini, rolünü ortaya koyuyor… 

Kutu

60 ülkeden 1500 ‘Global Turk’ün bu yılki ‘liderliği yücelten’ ödülü Birol’un

GLOBAL Turks Vakfı’nın Kurucusu ve Başkanı Ayşegül Dicle Aydın, “COP31” zirvesi için gittiği Antalya’dan mesaj gönderdi:

-          Antalya’da iseniz “Global Turk 2026 Ödülü” törenimize bekliyoruz.

Şu yanıtı verdim:

-          8-10 Kasım’da 3 gün boyunca “COP31” toplantılarında idim. İzmir ve İstanbul’daki toplantılarım için 2 gün ara verdim. 13-14 Kasım’da yeniden orada olacağım. Ancak tören günü İstanbul’dayım.

Ayşegül Dicle Aydın, “Global Turks” araştırmasını ilk başlattıkları günlerden beri yaptığı gibi yine bilgi notlarını gönderdi:

• 2023’ten bu yana dünya çapında başarıları, liderlikleri ve insanlığa katkılarıyla Türk liderliğini yücelten isimleri onurlandırdığımız “Global Turk Ödülü”nü bu yıl Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Dr. Fatih Birol’a verdik.

Dr. Fatih Birol, ödülünü Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu, YASED Başkanı Ali Fuat Orhanoğlu ve AmCham Türkiye’yi temsilen Emre Kuzu’dan aldı.

Ayşegül Dicle Aydın, törende “Global Turks” araştırması ve vakfın kuruluş yolculuğunu şöyle özetledi:

• “Global Turks Vakfı”nın temelleri, 2021-2023 döneminde 5 kıtada, 60 ülkeden 1500’ü aşkın Türk lideri kapsayan “Global Turks par Excellence” (Türk Liderlik Yetkinlikleri Araştırması’na) dayanıyor.
• Bu çalışmadan doğan Vakıf, küresel liderlik topluluğu, sürekli liderlik gelişimi, global mentorluk ve küresel fayda odaklı düşünce ve işbirliği çalışmaları etrafında faaliyet gösteriyor.
• Vakfımız, dünyada iz bırakan Türk liderler arasında kalıcı bağlar kurmayı, Türkiye ile etkileşimlerini güçlendirmeyi ve ortak birikimlerini gelecek kuşaklara taşımayı hedefliyor.
• Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi, YASED ve AmChamTürkiye, 2021’de başlayan araştırmamızda ve Vakfımızın kuruluşuna uzanan yolculukta hep yanımızda oldu.

Ayşegül Dicle Aydın, şu mesajı verdi:

-          Dünyanın farklı ülkelerinde önemli sorumluluklar üstlenen Türk liderleri birbirleriyle ve Türkiye ile buluşturmayı önemsiyoruz.

Fatih Birol ile ilgili de şu değerlendirmeyi yaptı:

-          Fatih Birol, Türk liderliğini dünya çapında başarıyla temsil edip yücelttiği kadar, mütevazı ve ilham veren liderlik tarzı ve insani değerleriyle örnek oluyor.

Daha önce verilen ödülleri de anımsattı:

• Ödülü ilk kez 2023’te UNESCO bünyesinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin küresel bir öncelik haline gelmesine öncülük eden, uluslararası başarılarıyla ilham veren Saniye Gülser Corat’a takdim edildi.
• 2024’te biyomedikal mühendisliği ve kanser teşhisi alanlarındaki öncü bilimsel çalışmalarıyla Prof. Mehmet Toner ödüle layık görüldü.
• 2025’te ise çok sayıda ülkedeki operasyonları üstün başarıyla yöneten, özgün ve ilham veren liderlik yaklaşımıyla öne çıkan Ahmet Bozer ödülün sahibi oldu.

İstanbul Ticaret Odası’nda (İTO) 22’nci dönemin ilk meclis toplantısı önceki akşam gerçekleşti. Meclisin açılış konuşmasını yapan İTO Başkanı Şekib Avdagiç, burada güncel ekonomik gelişmelere ve iş dünyasının gündemindeki konulara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Konuşmasına Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü anarak başlayan Avdagiç, Türkiye’nin bir yandan dezenflasyon sürecini sürdürmeye çalışırken, bir yandan da yüksek finansman maliyeti, üretim ve rekabet gücündeki sıkıntılar, enerji ithalatına bağlı dış kırılganlık ve sermaye piyasalarında yaşanan son gelişmelerle meşgul olduğunu söyledi.

Ekonomide çözüme kavuşturulması gereken bazı hususlar olduğunu belirten Avdagiç, bu noktada iş dünyasının önerilerini şöyle sıraladı: “Birincisi enfl asyonun kalıcı biçimde düşürülememesi ve finansman maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını sürdürmesi, reel sektörü zorluyor. Öncelikli meselemiz budur. Çözüm olarak, para politikasında güvenilirliği korurken, kamu harcamalarında verimliliği ve mali disiplini güçlendirmek gerekiyor. Krediyi genel talep artışından ziyade ihracat, teknoloji, verimlilik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirmek lazım. İkincisi sanayide maliyet baskısı ve verimlilik açığı, rekabet gücümüzü aşındırıyor. Bu tablo otomasyon, dijitalleşme, Ar-Ge, nitelikli iş gücü, yerli ara malı üretimi ve ölçek ekonomilerini destekleyen uzun vadeli yatırım ortamının bir an önce tesisini zorunlu kılıyor. Üçüncü olarak enerji ithalatı ve dış finansman ihtiyacı, küresel şoklardan etkilenmemize yol açıyor. Yenilenebilir enerji, depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması, enerji verimliliği, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve uzun vadeli doğrudan yatırımların çekilmesi bu kırılganlığı azaltabilecektir.”

Ekonomide hassas bir dengenin ortaya çıktığına dikkat çeken Avdagiç, “Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir. Uzun süren yüksek faiz ise kredi maliyetlerini, yatırım ve işletme sermayesi yükünü artırıp üretim kapasitesini zorluyor. Reel sektördeki görünüm, sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisinin giderek daha da belirginleştiğine işaret ediyor” ifadelerini kullandı.

"Finansman maliyetleri üretimi baskılıyor" 

Merkez Bankası’nın ekim ayı faiz kararını hatırlatan Avdagiç, “Merkez Bankası, 22 Ekim’de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ne var ki finansmana erişim, tek başına faiz oranını indirme meselesiyle ilişkili olmuyor. Kredi büyüme sınırları devam ettiği sürece, faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor. Finansman maliyetleri üretim üzerindeki baskısını sürdürürken reel sektörün beklentisi, KOBİ kredilerinde büyüme sınırının artırılması değil, ilk aşamada ihracatçı firmalar için kaldırılmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

İTO Başkanı Avdagiç, “Burada önemli bir nokta var. Merkez Bankası, faiz indirim kararında, enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamaya ve iç talepte zayıflamaya işaret etti. Böylece jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerinden enflasyon için yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurguladı. Bu çerçevede faiz indirimlerinin devamının, yalnızca yıllık enflasyonun düşmesine değil, aylık fiyat artışlarının, beklentilerin ve kur geçişkenliğinin birlikte kontrol altına alınmasına bağlı olacağı görülüyor” dedi.

"Kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı"

Enflasyon ile kur arasındaki makasın temel meselelerden biri olmayı sürdürdüğünü belirten Avdagiç, “2026 yılının ilk 10 ayında TÜFE yüzde 27,5, Yİ-ÜFE yüzde 25,4 arttı. İki endeksin ortalaması yüzde 26,5'e ulaştı. Aynı dönemde dolar yalnızca yüzde 16,1, Euro ise yüzde 10,8 arttı. Kur sepetindeki ortalama artış yüzde 13,4'te kaldı. Yani kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı” dedi. Avdagiç, “Bu kürsüde pek çok defa dile getirdiğimiz üzere, bu tablo yeni değil. 2024'ün ilk 10 ayında fiyatlar ortalama yüzde 33,5 artarken kur sepeti yalnızca yüzde 14,4 yükseldi ve 19 puanlık bir fark oluştu. 2025'te ise Euro, parite etkisiyle yüzde 33'e yakın bir artış gösterdi. Ancak dolar yüzde 18,8'de kaldı ve sepet ortalaması yine yüzde 27,2'lik enflasyon ortalamasının altında gerçekleşti” ifadelerini kullandı. Avdagiç, “Bu tabloyu değiştirmemiz, kur ve enflasyon arasındaki dengeyi sağlamamız şart” diye konuştu. 

Asgari ücretin nasıl belirlendiği, neden ortalama ücrete dönüştüğü ve mevcut sistemin değişip değişmemesi gerektiği de gündemde. İşte asgari ücretin geçmişinden 2027 beklentilerine kadar merak edilen 10 sorunun yanıtı...

1- Asgari ücretin 70 yıllık yolculuğunda hangi dönüm noktaları yaşandı?

Türkiye’de asgari ücret ilk kez 1936 tarihli 3008 sayılı İş Kanunu’nda düzenlendi. Ancak uygulamaya geçilmesi 1951 yılını buldu. İlk dönemde yerel komisyonlar tarafından belirlenen ücret, 1967-1974 yılları arasında merkezi komisyon tarafından bölgesel farklılıklar gözetilerek tespit edildi. 1974’ten itibaren tarım-sanayi ayrımına gidildi. 1989’da sektörel farklılaştırmadan, 2013’te ise yaş ayrımından vazgeçildi. Böylece bugün uygulanan bölge, sektör ve yaş ayrımı gözetmeyen ulusal asgari ücret sistemine geçildi.

2022 yılında ise asgari ücretten gelir vergisi ve damga vergisi kaldırıldı. Böylece çalışanların ücretlerinin asgari ücrete karşılık gelen kısmı vergiden muaf tutuldu.

2- Asgari ücret bütün sektörler ve çalışanlar için aynı mı? 

Genel uygulama, bütün işkolları için tek bir asgari ücret belirlenmesi esasına dayanıyor. 2003 yılına kadar İş Kanunu kapsamı dışında kalan tarım işçileri, gazeteciler, gemi adamları ve hava yolu çalışanları da yeni İş Kanunu ile kapsama alındı. 

Bununla birlikte iki istisnai uygulamaya dikkat çekiliyor. Eczacılar için 1,5 ve 3 katlı, linyit ve taşkömürü madenlerinde çalışanlar için ise iki katlı ücret uygulamasından söz ediliyor. Eczacılar ile ilgili düzenleme 2012 de yapılırken madencilikteki artırımlı asgari ücret uygulaması 2014 yılında Soma faciasının ardından hayata geçirildi.

3- Asgari ücreti kim, nasıl belirliyor? 

Asgari ücret, işçi, işveren ve devlet temsilcilerinden oluşan 15 üyeli Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirleniyor. Komisyonda beş kamu, beş işçi ve beş işveren temsilcisi bulunuyor. İşçi tarafını TÜRK-İŞ, işveren tarafını ise TİSK temsil ediyor. Komisyonun başkanlığını Çalışma Genel Müdürü yürütüyor. Komisyon en az 10 üyenin katılımıyla toplanıyor ve kararlar oy çokluğuyla alınıyor. Oyların eşit çıkması durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılıyor. Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararları, genellikle işveren tarafı ile hükümet temsilcilerinin oy çokluğu ile alınmaktadır. Son yirmi beş yıla baktığımızda işçi kesiminin toplamda sekiz defa asgari ücret kararına katıldığı görülmektedir.

Türk-İş geçen yıl olduğu gibi bu yıl da asgari ücret komisyonuna katılmama kararı aldığını açıkladı. İşçi tarafının komisyona katılmaması durumunda karar katılanların yani işveren ve hükümet tarafının oyları ile belirlenmektedir. Bu durumda 2027 yılı için asgari ücretinin işçi kesiminin temsili olmaksızın işveren ve hükümet temsilcileri tarafından karar bağlanacağı anlaşılmaktadır.

Yasal olarak bağımsız bir yapı içinde geçim şartlarını dikkate alarak karar vermesi gereken komisyonun, zamanla siyasi tartışmaların da merkezine yerleşmesi sistemin en çok eleştirilen yönlerinden biri. 

4- Asgari ücret yılda kaç kez artırılabilir? 

Asgari ücretin en geç iki yılda bir belirlenmesi yasal zorunluluk. Ancak uygulamada yıllık belirleme sistemi benimsenmiş durumda.

Komisyonun ihtiyaç halinde yeniden toplanmasının önünde herhangi bir yasal engel bulunmuyor. Nitekim yüksek enflasyonun etkisiyle 2022 ve 2023 yıllarında yıl ortasında ikinci kez ücret artışına gidilmişti.

Dolayısıyla 2027 yılında belirlenecek ücretin yıl boyunca geçerli olması zorunlu değil. Ekonomik koşullar gerektirirse yıl içinde yeni bir düzenleme yapılabilir.

5- Asgari ücrete neden bu kadar büyük bir ekonomik ve sosyal misyon yüklendi? 

Asgari ücret başlangıçta çalışanlara ödenebilecek en düşük ücret sınırını belirleyen bir sosyal koruma aracı olarak tasarlandı. Ancak zamanla bu sınırın çok ötesine geçti.

Yürürlükteki 41 kanunda doğrudan asgari ücrete atıf bulunuyor. İdari para cezalarından vergi muafiyetlerine, tazminatlardan oda aidatlarına ve sosyal yardımlara kadar çok sayıda düzenleme asgari ücret üzerinden hesaplanıyor.

Asgari ücretin çalışma hayatında tazminatlar, prim oranları gibi kalemleri etkilemesi asgari ücretin tespit edilme nedenlerine aykırılık teşkil etmeyecek uygulamalar olarak değerlendirilebilir. Ancak yukarıda diğer kanunlarda yer alan asgari ücret uygulamaları açıklamalarından da anlaşılacağı üzere Türkiye’de esnaf ve ziraat odalarının aidat ve giriş ücretleri, döner sermaye işletmelerinin kar payı benzeri ödemelere sınır getirilmesi, yönetim ve denetim kurullarında huzur payı için üst sınır olarak belirlenmesi, belediyeler telif hakkı gereği yapılan ödemeler gibi asgari ücret ile hiçbir bağlantısı olmayan konular ile yine çalışanların asgari ücreti ile bağlantı kurulamayan pek çok idari para cezası asgari ücrete endekslenmiştir. Bu gibi durumlar asgari ücretin belirlenme amaçlarından uzaklaşılarak asgari ücrete başka anlamlar yüklenmesi sonucunu doğurmaktadır. 

Ayrıca sosyal yardımların bağlanma şartları ve miktarı ile asgari ücretin doğrudan ilişkilendirildiği düzenlemeler yapılmıştır. Sosyal yardım şartlarının asgari ücrete bağlanmasının uygulamada kayıt dışı istihdamı arttırdığına ilişkin ciddi kaygılar bulunmaktadır.

Bu durum, asgari ücrette yapılan her artışın yalnızca çalışanların maaşlarını değil, ekonominin farklı alanlarındaki maliyetleri ve ödemeleri de etkilemesine neden oluyor. 

Asgari ücretin bir geçim ücreti olmanın ötesinde, çok sayıda ekonomik ve sosyal göstergenin belirleyicisi haline gelmesi, ücret politikasının yeniden ele alınmasını gerektiren başlıca konulardan biri.

6- Türkiye neden asgari ücret tuzağına düştü? 

Türkiye’de asgari ücret tartışmalarının en önemli başlıklarından biri, çalışanların giderek daha büyük bölümünün bu ücret düzeyine yakın gelir elde etmesi.

SGK verileri incelendiğinde Türkiye’de asgari ücretle çalışanların toplam çalışanlar içindeki payının yüzde 40’ın altına düşmediği, asgari ücretin biraz üzerinde kazananlar da hesaba katıldığında bu oranın yüzde 60’a ulaştığı belirtiliyor. 

Gelişmiş ekonomilerde asgari ücretli çalışanların oranının yüzde 3-4 civarında olduğu, Türkiye’nin ekonomik göstergeleri bakımından benzer ülkelerde ise yüzde 15’i aşmadığı ifade ediliyor. 

Bu tablo, asgari ücretin artık en düşük ücret olmaktan çıkarak ortalama ücrete dönüşmesi sorununu gündeme getiriyor. 

Ücretlerin asgari ücret etrafında yoğunlaşması, çalışanların nitelik, deneyim ve verimlilik farklarının ücretlere yansımasını da zorlaştırıyor. Böylece çalışanların gelir dağılımından aldığı pay üzerindeki baskı artıyor.

7- Bölgesel veya sektörel asgari ücret uygulamasına geçilebilir mi? 

Türkiye geçmişte bölgesel ve sektörel asgari ücret uygulamalarını denedi. Ancak bu uygulamalardan istenen sonuç alınamadığı için ulusal ölçekte tek ücret sistemine geçildi. 

Bölgesel asgari ücret, daha çok federal yönetim sistemine sahip ülkelerde görülüyor. Türkiye gibi üniter yapıya sahip ülkelerde ise farklı bölgeler için ayrı ücret belirlenmesinin ekonomik sonuçlarının yanı sıra siyasi ve idari sonuçları da bulunuyor.

Üstelik asgari ücret zaten en düşük nitelikli iş ve en düşük yaşam maliyeti esas alınarak belirlenen bir taban ücret niteliğinde. Bu nedenle İstanbul’da farklı, Ardahan’da farklı asgari ücret belirlemek yerine istihdamın düşük olduğu bölgelerde işverenlerin vergi ve prim yüklerinin hafifletilmesi, yatırımların bu bölgelere yönlendirilmesi daha işlevsel bir seçenek olarak öne çıkıyor.

8- Açlık ve yoksulluk sınırı ne anlama geliyor? Kim hesaplıyor? 

Türk-İş, 38 yılı aşkın süredir çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak amacıyla her ay açlık ve yoksulluk sınırı araştırması yayımlıyor. Araştırmada dört kişilik bir ailenin açlık ve yoksulluk sınırının yanı sıra bekâr bir çalışanın aylık yaşam maliyeti de hesaplanıyor. 

30 Ekim 2026 tarihinde açıklanan son araştırmaya göre rakamlar şöyle: 

Gösterge Ekim 2026

Açlık sınırı: 38.024 TL

Yoksulluk sınırı: 123.856,80 TL

Bekâr çalışanın yaşam maliyeti: 49.124,30 TL

Türk-İş'in en son açıkladığı rakamlar böyleyken 2026 yılı net asgari ücreti ise 28.075,50 TL. Ne yazık ki asgari ücret, ekim ayı açlık sınırının yaklaşık 9.949 TL altında kalıyor. Bekâr bir çalışanın yaşam maliyetiyle arasındaki fark ise 21 bin TL’yi aşıyor. 

Bu veriler, asgari ücret ile çalışanların geçim koşulları arasındaki makasın boyutunu ortaya koyuyor. 

Özellikle 2022 sonrasında asgari ücret ile yaşam maliyeti arasındaki ilişkinin giderek zayıflaması, ücret artışlarının yalnızca enflasyon oranına göre değil, gerçek geçim maliyetlerine göre de değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor

9- 2027 yılında asgari ücret desteği devam edecek mi? 

İşverenlere yönelik asgari ücret desteği ilk kez 2016 yılında uygulamaya konuldu. Amaç, ücret artışlarının işveren üzerindeki maliyet yükünü hafifletmek ve istihdamın korunmasını sağlamaktı.

Bu destek doğrudan çalışana değil, işverene veriliyor. Dolayısıyla işçinin eline geçen ücreti artırmıyor, işverenin istihdam maliyetini düşürüyor.

Destek oransal olarak azalsa da 2016 yılından bu yana devam ediyor. 2026 yılında işyerlerine sağlanan aylık destek tutarı 1.270 TL olarak uygulanıyor. Asgari ücret desteği, 2016 ve 2017 yıllarında Hazine'den, sonrasında ise İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanmaya devam etmiştir.

2027 yılında da desteğin sürdürülmesi ve asgari ücret artışıyla birlikte tutarının yükseltilmesi beklentiler arasında. Ancak yeni yıl için henüz kesinleşmiş bir destek tutarı bulunmuyor.

Burada tartışılması gereken önemli konulardan biri de desteğin doğrudan düşük ücretli çalışanların gelirini artıracak şekilde yeniden düzenlenip düzenlenemeyeceği.

10- 2027 yılında asgari ücret ne kadar olabilir? 

2027 yılı asgari ücretinin ne kadar olacağı, önümüzdeki dönemde en çok tartışılacak başlıkların başında geliyor. Kesin rakam, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun Aralık ayında başlayacak görüşmelerinin ardından belli olacak.

 2026 yılında net 28.075,50 TL olarak uygulanan asgari ücret, bir önceki yıla göre yüzde 27,01 artırılmıştı. Yeni ücret belirlenirken enflasyonun yanı sıra çalışanların alım gücü ve açlık sınırındaki değişim de belirleyici olacak.

Ekim ayı açlık sınırını yakalamak için dahi artışın %35’in üzerinde olması gerekir. Merkez Bankası 2026 yıl sonu enflasyon tahminini %29.5 olarak güncellediği de dikkate alınırsa asgari ücrette 2027 yılı için %30'un altında bir artış oranını beklenmemelidir. 2026 yılı enflasyon oranı ve açlık sınırı artışının yaklaşık ortalaması olan %32.5'lik artış oranının belirlenmesi ise en yakın olasılık olarak öngörülmektedir. 

Buna göre mevcut senaryolar üzerinden 2027 yılı asgari ücret artışı için üç olası oran verilebilir.

Zam oranı   2027 net asgari ücret
Yüzde 30        36.498 TL
Yüzde 32,5     37.200 TL
Yüzde 35        37.902 TL 

Ancak tartışmanın yalnızca zam oranına sıkıştırılmaması gerekiyor. Asgari ücretin ortalama ücret haline gelmesi, çalışanların aile geçim koşullarının yeterince dikkate alınmaması ve işveren üzerindeki maliyet yükü, sistemin acil çözüm bekleyen yapısal sorunları arasında yer almaktadır.

Buna göre kurul, Plastikkart Akıllı Kart İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret AŞ'nin 277 milyon 250 bin liralık, Flap Kongre Toplantı Hizmetleri Otomotiv ve Turizm AŞ'nin 306 milyon 250 bin liralık bedelsiz sermaye artırımı başvurusunu onayladı.

Yeo Teknoloji Enerji ve Endüstri AŞ'nin 300 milyon dolarlık borçlanma aracı ihraç başvurusunu onaylayan Kurul, ZKB Varlık Kiralama AŞ'nin 500 milyon liralık yönetim sözleşmesine dayalı kira sertifikası ihracı başvurusunu onayladı.

FT Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Girişim Sermayesi Şemsiye Fonu ve Piramit Portföy Yönetimi AŞ Gayrimenkul Şemsiye Fonu'nun kuruluşuna izin verildi. Tema Bağımsız Denetim AŞ'nin sermaye piyasasında bağımsız denetim yapmaya yetkili kuruluşlar listesine alınma talebi de olumlu karşılandı.

E-Data Teknoloji Pazarlama AŞ, Kardemir Çelik Sanayi AŞ ve Graintürk Holding AŞ'nin pay piyasasında gerçekleştirilen işlemler nedeniyle 65 gerçek kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildi.

Sermaye piyasalarında izinsiz olarak faaliyette bulunulmasının engellenmesi amacıyla 12 internet sitesine erişim engeli getirilmesi için gerekli hukuki işlemlerin yapılmasına karar veren Kurul, 36 gerçek kişi hakkında lisans iptali cezasının verildiğini, 65 gerçek kişi ve 6 tüzel kişi hakkında ise işlem yasağı kararının verildiğini duyurdu.

Antalya’da COP31 müzakereleri devam ederken, iklim diplomasisinin en eski ve en zorlu meselesi yeniden masanın merkezine yerleşti: Para. Küresel sıcaklık artışını sınırlamak, ekonomileri karbonsuzlaştırmak, şehirleri iklim felaketlerine hazırlamak ve kırılgan toplulukları korumak için ihtiyaç duyulan finansman büyüyor. Buna karşılık, gelişmiş ülkelerin açıkladığı yeni taahhütler azalıyor. İklim müzakerelerini sivil toplum perspektifinden izleyen ECO’nun 12 Kasım tarihli değerlendirmesi, Antalya’daki görüşmelerin arka planında giderek derinleşen bir güven krizine işaret ediyor.

Carbon Brief’in aktardığı verilere göre, 2026 yılına yönelik iklim finansmanı taahhütlerinde yüzde 70’lik düşüş yaşandı. Bunun önemli nedenlerinden biri, önceki çok yıllı finansman taahhütlerinin 2025’te sona ermesine rağmen yeni döneme ilişkin planların açıklanmamış olması. Bugüne kadar yalnızca beş ülkenin 2025 sonrası iklim finansmanı planını sunmuş olması, sorunun boyutunu ortaya koyuyor. Üstelik tartışma artık ne kadar finansman sağlanacağıyla sınırlı değil. Kaynağın hangi koşullarda, kime, ne kadar hızlı ve hangi araçlarla ulaştırılacağı da en az toplam tutar kadar önem taşıyor.

Almanya 6 milyar euroluk sözünü tutamadı

COP31’de gözlerin çevrildiği ülkelerden biri, müzakerelerin başkanlığını üstlenen Avustralya oldu. Ancak Avustralya’dan beklenen yeni finansman taahhüdü gelmedi. Henüz yeni dönem planını açıklamayan önemli ekonomiler arasında Almanya ve Fransa da bulunuyor.

Almanya’nın performansı ise gelişmiş ülkelerin taahhütleri ile gerçekleşmeler arasındaki farkı gösteriyor. Ülke, 2025 yılında 6 milyar euroluk kamu iklim finansmanı sağlama sözü vermesine rağmen 4,7 milyar Euro düzeyinde kaldı. Dahası, sağlanan finansmanın önemli bölümü kredi niteliğinde.

CARE’in yeni raporunda yer alan uyarı da bu açıdan dikkat çekici: Küresel Güney ülkelerinin yıllık borç geri ödemeleri, yakın gelecekte aldıkları yeni iklim kredilerinin tutarını aşabilir. Başka bir ifadeyle, iklim kriziyle mücadele için sağlanan finansman, yanlış tasarlandığında ülkelerin ekonomik kırılganlığını daha da artırabiliyor.

Özel sektör finansmanı açığı kapatabilecek mi?

Gelişmiş ülkeler, kamu kaynaklarındaki yetersizliği özel sektör yatırımlarını harekete geçirerek aşabileceklerini savunuyor. Ancak mevcut performans bu yaklaşımın sınırlarını gösteriyor. Avrupa Birliği’nin harekete geçirdiği özel sektör iklim finansmanı 2024 ile 2025 arasında 1,7 milyar Euro azaldı.

Dolayısıyla kamu finansmanının yerini özel sermayenin alacağı varsayımı, özellikle yatırım risklerinin yüksek olduğu kırılgan ekonomiler açısından ciddi soru işaretleri taşıyor.

Sivil toplum kuruluşları, gelişmiş ülkelerin en az 300 milyar dolarlık finansman hedefine ulaşılmasını destekleyecek somut taahhütler açıklamasını, uyum finansmanı ile çok taraflı iklim fonlarına sağlanan kaynakların üç katına çıkarılmasını talep ediyor.

COP31’den beklenen adımlardan biri de ülkelerin COP32’ye kadar bu taahhütleri nasıl gerçekleştireceklerini gösteren uygulama planlarını hazırlaması…

Borç yükü eylemin önüne geçiyor

Antalya’da COP31 müzakereleri devam ederken, 13 Kasım Finansman Günü’nün en önemli tartışması paranın miktarından çok, kimin tarafından, hangi koşullarda ve kime sağlandığı.

Climate Action Network tarafından yayımlanan ECO bülteni, finansman alanında açıklanan büyük rakamların arkasındaki tabloya dikkat çekiyor.

Küresel Çevre Fonu'nun (GEF) dokuzuncu kaynak yenileme döneminde 4,3 milyar dolar toplanırken, Kayıp ve Zarara Müdahale Fonu'na iletilen 2,8 milyar dolarlık talebe karşılık kullanılabilir kaynak 342 milyon dolarda kalıyor.

Çok taraflı kalkınma bankaları ise 2025 yılında düşük ve orta gelirli ülkelere 103 milyar dolar iklim finansmanı sağladıklarını açıkladı. Ancak bu finansmanın yaklaşık yüzde 4'ü hibelerden, yüzde 80'den fazlası kredilerden oluşuyor. Bu durum, iklim krizinden en fazla etkilenen ülkelerin uyum yatırımlarını yeni borçlarla finanse etmek zorunda kalması anlamına geliyor.

ActionAid'in hesaplamalarına göre iklim krizine karşı kırılgan ülkeler, borç geri ödemelerine iklim eyleminden 25 kat daha fazla kaynak ayırıyor. Küresel Güney ülkelerinin toplam borç geri ödemeleri ise aldıkları hibe niteliğindeki iklim finansmanının 225 katına ulaşıyor.

Oxfam'ın tahminine göre büyük fosil yakıt şirketlerine uygulanacak bir vergi, ilk yılında 400 milyar dolar kaynak yaratabilir.

Mobilya sektöründe tasarım ve estetik odaklı ürün geliştirme yaklaşımını öne çıkaran Saloni'nin, tasarımcı Cemil İpekçi ile gerçekleştirdiği iş birliğiyle Anadolu'nun geleneksel tekstil mirasını mobilyaya taşıdığı belirtildi. Verilen bilgiye göre markanın yeni koleksiyonunda yer alan ve Anadolu'da "kırk yama" olarak bilinen geleneksel el işçiliğinden ilham alan tasarım, kumaş parçalarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan özgün yüzeyi ve elde dikilen detaylarıyla dikkat çekiyor.

Saloni'nin mimarlar ve tasarımcıları yeni mağazasında buluşturduğu etkinlikte konuşan Cemil İpekçi, mobilya tasarımını giysi tasarımından ayrı değerlendirmediğini belirterek, her iki alanda da temel unsurun tasarımcının duygusu, estetik yaklaşımı ve malzemeyle kurduğu ilişki olduğunu söyledi.

Kendisini modacıdan ziyade tasarımcı olarak tanımlayan İpekçi, tasarım anlayışının temelinde Anadolu kültürünün bulunduğunu ifade etti. Çocukluk yıllarında tanıştığı Safranbolu işlemeleri, Anadolu kadınlarının kullandığı geleneksel kumaşlar, iğne oyaları ve Şile bezi gibi kültürel unsurların tasarım çizgisini şekillendirdiğini anlatan İpekçi, 1971 yılında başladığı meslek hayatında yerel tekstil ve desenleri kullanmayı bir ilke olarak benimsediğini kaydetti.

Kırk yama geleneği mobilyada yeniden yorumlandı

Yeni koleksiyonda kullanılan kırk yama tekniğinin yalnızca dekoratif bir tercih olmadığını vurgulayan İpekçi, bu geleneğin Anadolu'da kumaş parçalarının değerlendirilmesiyle ortaya çıktığını hatırlattı. Geçmişte kadınların kullanılmayan kumaşları atmak yerine bir araya getirerek bohça ve yorganlar hazırladığını belirten İpekçi, bu birikimin bugün mobilya tasarımında yeniden yorumlanmasının kültürel açıdan önemli olduğunu dile getirdi.

Koleksiyonun üretim sürecinde detaylara ve el işçiliğine özel önem verildiğini belirten İpekçi, ürünlerin dikiş ve uygulamalarının elde gerçekleştirildiğini söyledi. Seri üretim açısından kolay olmayan bu tasarımın sınırlı adetlerde üretilmesinin planlandığını ifade eden İpekçi, iş birliğinde Saloni'yi tercih etmesinde markanın üretim altyapısı, kalite yaklaşımı ve detaylara gösterdiği özenin belirleyici olduğunu kaydetti.

Tasarım kadar üretim ve bitiş kalitesi de önemli

Saloni adına konuşan Mimar Sinan Özbek ise mobilyayı yalnızca fiziksel ihtiyaçları karşılayan bir ürün olarak değil, kullanıcıların duyularına ve estetik beklentilerine hitap eden tasarım objeleri olarak değerlendirdiklerini söyledi. Mobilyada moda, estetik ve tasarımın önemine inandıklarını belirten Özbek, Cemil İpekçi iş birliğinin de bu yaklaşımın bir sonucu olduğunu ifade etti.

İyi bir mobilya tasarımının yalnızca form ve görünümden ibaret olmadığını vurgulayan Özbek, renk, malzeme, ürün gruplarının birbiriyle uyumu ve üretim kalitesinin bütüncül bir tasarım dili oluşturduğunu dile getirdi. Bir koltuk ya da berjerin tek başına başarılı olmasının yeterli olmadığını belirten Özbek, sehpa, halı, ünite ve diğer mobilya parçalarının da aynı estetik dili konuşması gerektiğini söyledi.

İpekçi'nin tasarım sürecindeki teknik yönlendirmelerinin üretim ekibi açısından önemli bir deneyim olduğunu kaydeden Özbek, çizim aşamasında ortaya çıkan bir tasarımın asıl değerinin üretime aktarılırken kazandığı niteliklerle belirlendiğine dikkat çekti. Özbek, dikiş tekniğinden desen kullanımına, malzeme seçiminden ürünün son işçiliğine kadar her aşamanın uzmanlık ve titizlik gerektirdiğini vurguladı.

80 ülkeye ihracat

Açıklamaya göre üretim ve ihracat faaliyetlerini 780 çalışanıyla sürdüren Saloni Mobilya, ürünlerini 80 ülkenin pazarına ulaştırıyor. Uluslararası pazarlardaki faaliyetlerinin yanı sıra Türkiye’deki perakende yapılanmasına da yatırım yapan şirket, ekim ayında açtığı Kahramanmaraş mağazasıyla satış ağını büyüttü. Saloni Mobilya, 2026 yılında Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen TURQUALITY programına da dahil edildi. Şirket, tasarım, kalite, konfor ve endüstriyel üretimi bir araya getiren iş modeliyle uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. 

Sütaş, sürdürülebilir tarım ve gıda sistemlerine katkı sağlayan “Çiftlikten Sofralara” iş modeliyle SB COP Awards 2026 kapsamında Blueprint Ödülü’ne layık görüldü.

COP31 kapsamında Antalya’da düzenlenen törende verilen ödül, 1.400 başvuru arasından seçildi. Sütaş’ın döngüsel üretim modeli; tarımsal üretim, hayvancılık, süt ürünleri üretimi, yenilenebilir enerji ve organik gübre süreçlerini birbirine bağlıyor. Böylece bir üretim sürecinin çıktısı başka bir sürecin girdisi olarak değerlendiriliyor. Ödülü Sütaş Sürdürülebilirlik Lideri ve Yönetim Kurulu üyesi Duygu Yılmaz aldı. 

“Çiftlikten Sofralara modeli örnek oldu”

Yılmaz, sürdürülebilirliği yalnızca çevresel etkileri azaltmak olarak görmediklerini belirterek, döngüsel üretim sayesinde kaynak verimliliğini artırırken ekonomik dayanıklılığı da güçlendirdiklerini söyledi. Yılmaz konuşmasına şöyle devam etti: “Sürdürülebilirliği yalnızca üretim tesislerimizin çevresel etkilerini azaltmak olarak görmüyoruz. Çiftlikten Sofralara modelimizle tarımsal üretimi, hayvancılığı, süt ürünleri üretimini, yenilenebilir enerji ve organik gübre üretimini birbirini tamamlayan bir sistem olarak ele alıyoruz. Bu yaklaşım sayesinde bir üretim sürecinin çıktısını başka bir üretim sürecinin girdisine dönüştürüyoruz. Böylece hem kaynaklarımızı daha verimli kullanıyor hem çevresel etkilerimizi azaltıyor hem de ekonomik dayanıklılığımızı güçlendiriyoruz.”

“Elektrik ihtiyacının tamamını kendi üretiyor”

Türkiye’de Karacabey, Aksaray, Tire ve Bingöl’de dört entegre tesisi bulunan Sütaş, 8 bin kişiye doğrudan istihdam sağlıyor ve yaklaşık 20 bin üretici aileden süt tedarik ediyor. Şirketin 2025 yılı konsolide net cirosu 56,7 milyar TL'ye ulaştı. Dört tesisinde günlük 7 milyon paket süt ürünü üreten şirket, yılda 617 bin ton karma yem ve 755 bin ton organik gübre üretiyor. Çiftliklerinden elde edilen gübre ve organik atıklarla endüstriyel tesislerinin elektrik ihtiyacının yüzde 100’ünü karşılıyor. Sütaş, 84 bin dekar alanda sözleşmeli kaba yem üretimi gerçekleştirirken ürünlerini 171 bin satış noktasında tüketicilerle buluşturuyor.

Yapılan açıklamaya göre, 43 yıllık geçmişiyle Ar-Ge ve üretimi odağına alan Sanovel, 400’ün üzerinde ruhsatlı ürünü ve 1.750 çalışanıyla faaliyet gösteriyor. Son beş yılda 26 milyon dolarlık ek fabrika yatırımı gerçekleştiren şirketin, ihracat faaliyetleriyle ürünlerini farklı coğrafyalara ulaştırırken, 2035 vizyonu doğrultusunda etki alanını iki katına çıkarmayı hedeflediği bildirildi.

Diyabetin dünya genelinde giderek yaygınlaşması, hastalıkla mücadelede erken tanı ve tedavinin önemini artırıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF) Diyabet Atlası verilerine göre, 2024 yılında 20-79 yaş aralığında yaklaşık 589 milyon kişi diyabetle yaşarken, bu sayının 2050 yılında 853 milyona yükselmesi öngörülüyor. Türkiye’nin de 2045 yılında diyabetli nüfusun en yüksek olduğu ilk 10 ülke arasına girmesi, 2050 yılında ise diyabetle yaşayan yetişkin sayısının 14 milyonu aşması bekleniyor. Diyabetin oluşturduğu bu tablo, erken teşhis, hastalık konusunda bilinçlenme ve tedavi süreçlerinin doğru yönetilmesini ön plana çıkarırken, Dünya Diyabet Günü’nün bu yılki “Early Action on Diabetes” teması da erken müdahalenin önemine vurgu yapıyor. Sanovel'in, diyabet alanındaki çalışmalarını “Diyabette Tam Yeri, Tam Zamanı” mottosuyla sürdürdüğü belirtildi.

The Peninsula Otel’de gerçekleştirilen “Sanovel Diyabette 20. Yıl Resepsiyonu”nda şirketin bu alandaki faaliyetleri ve sağlık sektörüne sunduğu katkılar ele alınırken, diyabetle mücadelede erken tanı, toplumsal farkındalık ve tedaviye erişimin önemi vurgulandı.

Derya Baykal’ın moderatörlüğünü üstlendiği etkinlikte, diyabet alanında uzman hekimler de yer alarak hastalığa ilişkin merak edilen soruları yanıtladı. Sanovel’in diyabet alanındaki 20 yıllık deneyiminin paylaşıldığı buluşmada, hastalığın yönetiminde doğru bilgilendirme ve bilinçli yaklaşımın önemi üzerinde duruldu.

“Sanovel olarak diyabetle mücadelenin önemli paydaşlarından biriyiz”

Sanovel’in diyabet alanındaki 20 yıllık birikimini geleceğe taşıyacak çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Hülya Yalın, “Diyabet alanındaki 20 yıllık yolculuğumuz boyunca, güncel bilimsel kılavuzlar doğrultusunda tedavide tercih edilen molekülleri ürün portföyümüze kazandırarak farklı tedavi ihtiyaçlarına yanıt vermeyi odağımıza aldık. Bugün diyabet alanında ulaştığımız güçlü konum, 20 yıldır bu alana verdiğimiz önemin ve kararlılıkla sürdürdüğümüz çalışmaların bir göstergesi. Sanovel olarak Ar-Ge yetkinliklerimiz, üretim gücümüz, geniş ürün portföyümüz ve alanında uzman ekiplerimizle diyabetle mücadelenin önemli paydaşlarından biriyiz. Bu yıl Dünya Diyabet Günü ve diyabet alanındaki 20. yılımız kapsamında benimsediğimiz “Diyabette Tam Yeri, Tam Zamanı” mottosuyla da erken tanının, zamanında harekete geçmenin ve doğru tedaviye erişimin önemine dikkat çekiyoruz. Önümüzdeki dönemde de bu alandaki birikimimizi yeni tedavi seçenekleriyle geliştirerek daha fazla insanın sağlığına katkı sunmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

“Amacımız, Türkiye’den aldığımız güçle daha fazla insanın sağlığına katkı sunmak”

Yalın, “Diyabet alanında edindiğimiz 20 yıllık birikimi, değişen tedavi ihtiyaçlarına yanıt verecek yeni çözümler geliştirmek için önemli bir güç olarak görüyoruz. İnsülin dışı enjektabl tedavi seçeneklerini hastaların kullanımına sunmak ve özellikle GLP-1 grubu tedavileri yakın gelecekte portföyümüze kazandırmak önceliklerimiz arasında yer alıyor. Güçlü bir yerli üretici olarak sorumluluğumuzun yalnızca bugünün ihtiyaçlarına yanıt vermekle sınırlı olmadığına inanıyoruz. Bu nedenle bilimsel gelişmeleri yakından takip ederek geleceğin tedavi ihtiyaçlarına da bugünden hazırlanıyoruz” diye konuştu.

Yalın, “Bir ilacın Türkiye’de geliştirilmesi, Türkiye’de üretilmesi ve dünyanın farklı coğrafyalarına Türkiye’den ulaştırılması, ülkemizin ilaç sektöründeki Ar-Ge, üretim ve ihracat gücüne önemli katkı sağlıyor. Sanovel olarak diyabet alanındaki 20 yıllık deneyimimizi ve yerli üretim gücümüzü uluslararası pazarlara taşımayı önemsiyoruz. Önümüzdeki beş yıl içerisinde diyabet ilaçlarımızı 86 ülkeye ulaştırmayı ve bu alandaki ürünlerimizin ihracatının toplam ihracatımızın yüzde 38’ini oluşturmasını hedefliyoruz. Amacımız, Türkiye’den aldığımız güçle daha fazla insanın sağlığına katkı sunmak” dedi

“Diyabeti tanımak, hastalığı yönetmenin ilk adımı”

Resepsiyonda kendi diyabet yolculuğunu da paylaşan Derya Baykal, hastalığını geç fark ettiğini belirterek, “Diyabetliler yanlarında her an beslenmesine dikkat etmeleri gereken bir bebek taşıyor. Diyabet beni sahnede, yollarda, aniden zayıflarken ve geceleri tatlı içecekler içerken buldu. Bu süreçte hekim-hasta iş birliğinin önemini anladım. Diyabetlilerin yürüyüşü ihmal etmemesi, tedavisini aksatmaması ve düzenli ölçüm yapması gerekiyor. En önemlisi de kişinin kendi hastalığını yönetecek kadar diyabeti öğrenmesi. Böylece hem tedavi kolaylaşıyor hem de sağlıklı bir yaşam mümkün oluyor” şeklinde konuştu.

Piyasalardaki kararsızlığın en yüksek olduğu zamanlar genellikle piyasanın en ucuz olduğu zamanlar olarak kabul edilir.

Borsa gibi mevduat, döviz veya altın gibi alternatif yatırımlara göre daha yüksek riske sahip bir piyasada yatırım yapma kararı almak borsa yükselirken de düşerken de iki çeşit korkudan etkilenir: Yükselirken bir FOMO (yani yükselen bir şeyin dışında kalıp kar edememe korkusu) veya zaten çok yükselmiş bir piyasada alıp düşüşe yakalanarak zarar etme korkuşu. Bu yüzden yükselen bir piyasada yatırım yapmak, zaten çok düşmüş bir piyasada alım yapmaktan daha cesurca bir karardır. Düşen piyasada ise “Ya daha da çok düşerse” korkusu ile “ya daha da düşmez de buradan yükselirse ve ben de bunu kaçırırsam” korkusu özellikle yeterince hisse senedi yatırımı tecrübesi olmayanlar için en etkili duygu olur.

Fakat gerçek şu ki; eğer çok profesyonel bir yatırımcı değilseniz, düşmüş bir piyasada yatırım yapmanın riski, çok yükselmiş yani balon veya köpük olasılığı yüksek bir piyasada risk almaktan daha mantıklı bir karardır. Yeter ki hisse senetlerinin bir o kadar daha düşmesine neden olabilecek satın alınmamış bir beklenti ufukta olmasın.

Bugün fon krizinden çıkmaya çalışan bir Borsa İstanbul ile karşı karşıyayız. Haftalardır da çoğunlukla manipülatif işlemlere olduğu anlaşılan aşırı şişmiş hisselerdeki köpüğün sönmesi, buna bağlı olarak bir çok büyük kurumsal yatırımcının da kendi riskini dengelemek için elinde bulunan kıymetli varlıkları da elden çıkarmak zorunda kalması ve arz-talep dengesinin yeniden sağlıklı bir duruma gelmesini bekleyerek geçirdik. Bunun tamamen sona erip ermediği konusunda en kritik sinyal elbette fon krizinin göbeğindeki bazı portföy yönetim şirketlerinin elinde bulunan hisselerdeki dip hareketinin tamamlanıp tamamlanmadığı. 

Bu açıdan tasfiye kapsamına alınan fonların portföyünde bir şekilde yoğun işlemlere maruz kalmış veya bu fonların elindeki yüksek payları nedeniyle büyük satış baskısı yemiş hisse senetlerinde son duruma bakmak şart oluyor.

Bugün bu fonların hareketleri içerisinde yer almış fakat hisse hareketleri tamamen bu türden fonlara endeksli olmamış, yani krizden az hasarla çıkabilmiş bazı hisseler de bulunuyor. Fakat diğer yandan 65 hisse senedinde neredeyse fonun tek hissesi olarak tamamen tasfiyeye girmiş olan bu fonlarla yükselmiş bir çok hisse senedinde zararlar yüzde 90’ları aşmış durumda.

Burada dikkat çekici olan nokta ise çoğu hisse senedinde zarar büyük olsa da en azından ‘alıcısız taban’ olma serisi sona ermiş durumda. Yani çoğu hisse köpük emilmiş hatta yukarı tepkiler de gelmeye başlamış görünüyor. Bu da piyasanın geri kalanı, yani aslında fon kriziyle doğrudan hiçbir ilişkisi olmasa da fon tasfiyeleri nedeniyle satışa maruz kalmış büyük endeks hisseleri için de iyiye işaret.

Fon krizinde her ne kadar asıl büyük beklenti MSCI veya S&P gibi endeks sağlayıcıların nihai kararıyla boyut değiştirme potansiyeli taşısa da negatif beklentilerin çoğunun artık fiyatlara dahil olduğu yani Borsa İstanbul’un ve güçlü şirketlerin hisselerinin dipte değilse de dibe yakın olduğunu düşünmek için sebepler olduğu uzmanlar tarafından dile getiriliyor. Bu da uzun vadeli olarak borsaya gerçekten yatırım yapmak isteyen ama riskinden korkanlar için bu korkunun bir bölümünün azaldığı anlamına geliyor. 

FON KRİZİ SONRASI YATIRIMCI İÇİN FABRİKA AYARI 

Şimdi borsaya yatırım yapmak isteyenler içinse finansal okuryazarlık açısından fabrika ayarlarına yeniden dönme vakti geldi. Nihayetinde son fon krizi, birbirinden duyanların da krizi oldu aynı zamanda.

Yani;

Bir hisse veya fon çok yükseldi diye “Daha da yükselecek” demek değildir. İyi şirketlere ve istikrarlı kazandıran fonlara yatırım yapmak gerekir. Aşırı ve hiç durmadan yükselen her şeye şüpheyle yaklaşmak gerekir.

Yatırım yaparken asla her şeyinizi bir şeye yatırmamak gerekir. Fon krizinde tüm varlığını kaybetme korkusu yaşayanlar bunu gayet iyi anlamış durumdalar. Riske edebileceğiniz tutarları riskli yatırım araçlarına, hayatınızı etkileyebilecek büyüklükteki yatırımları ise garanti yatırım araçlarına dağıtmak gece rahat uyumanızı sağlar.

Yatırım yaparken kendi analiziniz her şeyden önemlidir. Doğru hisse senedini bulmakta zorlanıyorsanız, yatırım yaptığınız platformlarda sizin için bunu yapan bir sürü uzman, analist ve bunların yayınladıkları onlarca rapor var. Profesyonele danışmak bu yükü hafifletebilir.

Birinden (amcasından, arkadaşından hatta bazen berberinden) duyduğuyla yatırım yapanlar, parasıyla ilgili bütün riski bir dedikoduya bağlamış demektir. Dedikodu size kadar geldiyse son duyan siz olabilirsiniz.

Tanımadığınız birine borç vermeyeceğiniz gibi paranızı hiç tanımadığınız bir şirkete de yatırmamalısınız.

FAİZ YATIRIMCISI İYİCE SIKIŞTI 

Diğer yandan özellikle faiz veya katılım ücreti yatırımcıları için en önemli alternatif olan mevduat için stopaj indirimi konusunda henüz sıcak bir gelişme olmuş değil. Bu, fonlardan kaçan yatırımcıların birikimlerinin en azından döviz veya altın gibi döviz bazlı yatırım araçlarına hücum etmemesi açısından kritik bir öneme sahip. Çünkü özellikle Merkez Bankası’nın son basın toplantısında açıkladığı gibi 2026 sonu enflasyon beklentisi için yukarı yönlü revizyonu, mevcut mevduat faizlerinin reel getirisinin cazibesini sorgulatabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Bu açıdan olası bir stopaj düşüşü bu cazibe için yeni bir marj yaratabilecek yegane gelişme.

“DOLAR 2027’DE YÜZDE 21 ARTAR” ÖNGÖRÜSÜ 

Dolar içinse sıcak tahmin ING’den geldi. ING Global ING Global, Türk Lirası’ndaki “kontrollü değer kaybı”nın devam etmesini beklediğini belirterek, dolar/TL’nin 2026 sonunda 51,50, 2027 sonunda ise 62,50 seviyesine ulaşacağını tahmin etti. Bu da yılın kalan 1.5 ayında dolar kurunun yüzde 2.2, 2027’nin sonuna kadarsa yüzde 21.3 bir değerlenme beklendiği anlamına geliyor. Eğer ING’nin 2026 için tahmini gerçekleşirse dolar yılı yüzde 20 değer artışıyla tamamlayacak.

BU HAFTA TAKİP EDECEĞİM 

Geçen haftaki yazımızda takip edeceğimizi söylediğimiz BİM Mağazacılık bilançosu, sektörden gelen diğer bilançolardaki negatif etkiyi biraz hafifletti ve yüksek nakit yaratma kapasitesini ortaya koydu.

Pegasus’un bilançosu pozitif, Doğuş Otomotiv bilançosu negatif, Turkcell bilançosu nispeten olumlu, Koç Holding bilançosunu pozitif olarak değerlendirdi piyasa.

Bilanço takvimi ertelenen bazı şirketler hariç artık üçüncü çeyrek bilanço gündemi tamamlanmış durumda. Bu haftadan itibaren ise artık yeni finansal verilerle açıklanacak olan yeni hedef fiyatlar ve 2027 için hazırlanacak model portföy değerlendirmeleri kritik olacak. Finansal verilerin detaylı incelenmesi ile ilerleyen günlerde bu güncellemeleri takip etmekte fayda var. Portföy değişikliği yapmak isteyenler için aşağı veya yukarı yönlü hedef fiyat revizyonları takip edilebilir. Ayrıca bu güncellemeler, 2027’de oluşturulacak yeni model portföyler için de önemli sinyaller içerebilir.

Bunun dışında bu hafta yeni gelişmeler açısından çok sakin bir hafta olacak gibi görünüyor. Elbette Türkiye için bu beklenti ne kadar naif bir beklenti, onu haftaya göreceğiz.

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin, Türkiye’nin ilk ve tek UNESCO Edebiyat Şehri Kahramanmaraş’ta kültür ve sanat faaliyetlerini artırarak sürdürdüğü bildirildi. Yapılan açıklamaya göre, şehrin köklü edebiyat birikimini ulusal ve uluslararası alanda daha görünür kılmak, edebiyatın birleştirici gücünü geniş kitlelerle buluşturmak amacıyla gerçekleştirilen etkinlikler, bu yıl da birbirinden değerli isimleri Kahramanmaraş’ta bir araya getirecek.

Bu kapsamda Büyükşehir Belediyesi tarafından her yıl geleneksel olarak düzenlenen Uluslararası Kahramanmaraş Şiir ve Edebiyat Günleri’nin 6’ncısı gerçekleştirilecek. “Edebiyat İyileştirir” temasıyla 21 – 29 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek organizasyon, 9 gün boyunca şehri şiirin, edebiyatın ve düşüncenin buluşma noktası haline getirecek.

16 ülkeden edebiyatçılar Kahramanmaraş’ta buluşacak

Uluslararası Kahramanmaraş Şiir ve Edebiyat Günleri, bu yıl da geniş katılımlı programıyla dikkat çekiyor. 16 farklı ülkeden şair, yazar ve fikir insanının katılım sağlayacağı organizasyon kapsamında toplam 34 farklı etkinlik gerçekleştirilecek. Dokuz gün boyunca devam edecek programda edebiyatın farklı alanları ele alınacak, kültürler arasında etkileşim kurulacak ve edebiyatseverler önemli isimlerle bir araya gelme fırsatı bulacak.

Kahramanmaraş’ın edebiyat kimliği güçleniyor

UNESCO Edebiyat Şehri unvanıyla uluslararası kültür ve sanat dünyasında önemli bir konuma sahip olan Kahramanmaraş, Uluslararası Şiir ve Edebiyat Günleri aracılığıyla bu kimliğini daha da güçlendirmeyi hedefliyor. Şehrin yetiştirdiği önemli şair ve yazarların mirasını gelecek nesillere aktarmayı, edebiyatın evrensel dilini farklı coğrafyalardan insanlarla buluşturmayı amaçlayan organizasyonun, Kahramanmaraş’ın kültür ve sanat hayatına önemli katkılar sunması hedefleniyor.

“Edebiyatın iyileştirici gücünü hep birlikte hissedeceğiz”

Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, 6. Uluslararası Kahramanmaraş Şiir ve Edebiyat Günleri’nin şehrin kültür ve sanat hayatına önemli katkılar sunacağını belirtti. Başkan Görgel, “Kahramanmaraş, asırlardır şiirin, edebiyatın ve kültürün güçlü bir şekilde yaşatıldığı, önemli şair ve yazarlar yetiştirmiş müstesna bir şehir. UNESCO Edebiyat Şehri unvanımız da bu köklü birikimin uluslararası alanda tescillenmiş bir göstergesi. Bizler de bu değerli mirası korumak, geliştirmek ve gelecek nesillere aktarmak için kültür ve sanat faaliyetlerimize büyük önem veriyoruz. Bu anlayışla geleneksel hale getirdiğimiz Uluslararası Kahramanmaraş Şiir ve Edebiyat Günleri’nin bu yıl 6’ncısını düzenlemenin mutluluğunu yaşıyoruz. ‘Edebiyat İyileştirir’ temasıyla gerçekleştireceğimiz organizasyonumuzda 16 ülkeden şairleri, yazarları ve fikir insanlarını Kahramanmaraş’ımızda ağırlayacağız. Dokuz gün boyunca 34 farklı programla edebiyatın, şiirin ve düşüncenin zengin dünyasını hemşehrilerimizle buluşturacağız. Kahramanmaraş’ı yalnızca geçmişte yetiştirdiği edebiyat insanlarıyla değil, bugün ürettiği kültür ve sanat faaliyetleriyle de uluslararası ölçekte güçlü bir edebiyat şehri haline getirmeyi hedefliyoruz. 6. Uluslararası Kahramanmaraş Şiir ve Edebiyat Günleri’nin bu hedefimize önemli katkılar sunacağına inanıyorum. 21 – 29 Kasım tarihleri arasında gerçekleştireceğimiz bu büyük kültür buluşmasına tüm hemşehrilerimizi ve edebiyat dostlarını davet ediyorum. Şehrimizin edebiyat iklimini hep birlikte yaşamak ve bu güzel buluşmanın heyecanını paylaşmak dileğiyle organizasyonumuzun hayırlı olmasını diliyorum” dedi.

MÜSİAD Kocaeli tarafından düzenlenen “Eğitimden Üretime Üniversite Sanayi İş Birliği Buluşması” programında iş dünyasının temsilcileri bir araya geldi.

Maide Restoran’da gerçekleştirilen toplantıda, üniversiteler ile sanayi kuruluşları arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi, akademik bilgi ve sanayi tecrübesinin ortak projelerde buluşturulması ele alındı.

MÜSİAD Kocaeli Şube Başkanı İzzet Tanrıkulu, “Eğitimden Üretime Üniversite Sanayi İş birliği Buluşması” programının açılış konuşmasında üniversite ile iş dünyası arasındaki yakın ilişkinin önemine dikkat çekerek, “Üniversite ile iş hayatının birbirine yakın olması kadar doğal bir şey yok. Üniversitelerde eğitim gören gençlerimiz mezuniyetlerinin ardından iş hayatına adım atıyor. Bizim amacımız, gençlerimizin eğitim hayatları devam ederken iş dünyasına daha yakın olmalarını, çalışma hayatını tanımalarını ve kendilerini bu ortamda geliştirmelerini sağlamak. Üniversitelerimiz bizim en önemli altyapı kaynağımız. Eğitimli gençlerimizin özgüvenlerini iş hayatına taşıyarak neleri daha iyi yapabileceklerini ortaya koymalarını, ülkemizin ekonomisine ve kültürüne daha fazla katkı sunmalarını istiyoruz. Bu doğrultuda üniversitelerimizin tecrübelerini, iş dünyasının beklentilerini ve gençlerimizin gelecek vizyonlarını bir araya getirerek ortak akılla neler yapabileceğimizi konuşmalıyız” dedi.

“Üniversite-sanayi iş birliği protokollerle sınırlı kalmamalı”

Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, üniversite-sanayi iş birliğinin protokoller ve toplantılarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, “Kocaeli, Türkiye’nin sanayi başkenti. Bu nedenle üniversite ile sanayinin birbirinden ayrı düşünülmesi mümkün değil. Sanayimizin üretim tecrübesi ve yatırım gücüyle üniversitemizin bilimsel birikimini, araştırma altyapısını ve genç insan kaynağını bir araya getirmeliyiz. Üniversite-sanayi iş birliği yalnızca protokol imzalamakla ya da öğrencilere staj imkânı sağlamakla sınırlı kalmamalı; gerçek iş birliği, ortak sorunları belirleyerek bunlara birlikte çözüm üretmek ve yeni teknolojiler geliştirmekle mümkün olur” ifadelerini kullandı.

Cantürk, üniversitenin üç temel önceliğini eğitim ile üretim dünyası arasındaki bağı güçlendirmek, bilimsel araştırmaları ekonomik değere dönüştürmek ve geleceğin teknolojilerine birlikte yatırım yapmak olarak sıralayarak, “Üniversitemizin yetiştirdiği gençlerin yalnızca teorik bilgiyle değil, pratik bilgiyle de donanarak mezun olmaları çok önemli. Bilimsel yayınlarımızı, projelerimizi ve akademik birikimimizi sanayinin ihtiyaç duyduğu alanlara yönlendirmeliyiz. Sanayicilerimizin üniversitemiz bünyesinde laboratuvarlar ve araştırma merkezleri kurmalarını istiyoruz. Böylece öğrencilerimiz, öğretim üyelerimiz ve sanayicilerimiz aynı ortamda buluşarak araştırma, geliştirme ve katma değer üretme süreçlerini hızlandırabilir” diye konuştu.

“Üniversiteler gençlerimizi iş hayatına daha hazır hale getirmeli”

Türkiye’nin bilim, teknoloji ve inovasyon alanında önemli çalışmalar yürüttüğünü belirten AK Parti Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Sadettin Hülagü, “Hamlemiz var, çalışmalarımız var ancak almamız gereken epey yol olduğu kanaatindeyim. Üniversitelerimizin gençlerimizi iş hayatına daha hazır hale getirmesi, eğitim sürecinde üretim dünyasıyla daha fazla buluşturması gerekiyor” dedi.

Diyaliz merkezlerinin kurulması, ruhsatlandırılması, personel istihdamı ve denetim süreçlerine ilişkin şartlar yeniden belirlendi. Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmeliğe göre diyaliz merkezleri, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından, sadece diyaliz uygulamak amacıyla müstakilen kurulabileceği gibi bunlara ait olan hastanede ayrı bir bölüm olarak da kurulabilecek. Merkezlerin cihaz kapasitelerinin artırılması Sağlık Bakanlığı’nın bölgesel planlamasına bağlı olacak. İlgili mevzuata ve alınacağı tarihteki standartlara uygun üretilmiş, orijin ülkede kullanımı devam eden ve üretici veya yetkili temsilci firma tarafından performans yeterliliği kanıtlanmış olan cihazlar kullanılacak. Merkezler ve ünitelerde diyaliz tedavi salonları bodrum katında bulunmayacak. Düzenlemeye göre ikinci el diyaliz cihazlarının 10 yaşını geçmemesi gerekecek.

Bakanlıkça ruhsatlandırılmış binalarında imar mevzuatına uygun olarak taşıyıcı unsuru etkilemeyen tadilat ve tamirat gibi işlerin yapılmak istenmesi halinde, binanın kullanımına izin verilen toplam brüt alanını değiştirmemek ve gerektiğinde yangın ile deprem yönünden uygunluğunun da sağlanması kaydıyla ilgili belediyeden proje onayı aranmaksızın Bakanlığın izni alınarak ruhsata esas son proje üzerinde değişiklik yapılmasına izin verilecek.

Faaliyette olan merkezlerde cihaz artırımları ve bir bölgede yeni merkez açılması, Bakanlıkça hedef doluluk oranı dikkate alınarak her yıl ilan edilen planlama metni doğrultusunda gerçekleştirilecek.

Cihaz artırımı yapacak merkez bir defasında en fazla beş olmak üzere ve en fazla seksen cihaza kadar artırım yapabilecek. Seksenin üzerinde cihazı bulunan mevcut merkezlere cihaz artırma izni verilmeyecek.

Yeni açılacak merkezin cihaz sayısı başlangıçta, 15’ten az, 25’ten fazla olamayacak. Mevcut diyaliz merkezleri için diyaliz cihazı ilavesine Bakanlık planlamaları kapsamında izin verilecek. Yatak sayısı en az 5 olan hastaneler bünyesinde en fazla iki hemodiyaliz cihazı bulundurulacak. Deprem, göç, savaş, terör ve afet olayları gibi olağan dışı mücbir sebepler ve taşınma veya birleşme gibi kamu hastanelerine özgü sebepler ile bakanlık ilgili illerde özel planlama yapabilecek. Yönetmeliğe aykırı olarak ruhsat ve faaliyete esas olan bina, cihaz ve personel değişikliği yapılamayacak.

Açıklamada, "Şirketimiz nezdinde bir süredir yürütülen kapsamlı iç denetim ve inceleme çalışmaları ile TMSF ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile yapılan görüşmeler sonucunda aşağıdaki hususlar kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. 7 Ekim 2026 tarihli özel durum açıklamamızda belirtildiği üzere, Şirketimizin 30 Eylül 2026 itibarıyla tasfiyeye konu fonlarda bakiyesi bulunmamaktadır. Bununla birlikte yapılan iç denetim çalışmaları, 2025 yılını da kapsayacak şekilde derinleştirilmiş ve Şirketimizin söz konusu fonların bir kısmına ilgili tarihlerde yürürlükte olan mevzuata ve Şirketimizin yatırım politikasına uygun olarak yatırım yaptığı, bu yatırımlardan kazanç elde ettiği tespit edilmiştir. Söz konusu kazanç her ne kadar mevzuata uygun olsa da Şirketimizin etik ilkeleri ve hakkaniyet anlayışı gereği ve TMSF ve SPK ile yapılan görüşmeler sonucunda gönüllülük esasına dayanılarak iade edilmesine karar verilmiştir.

İade edilen tutar ve iade usulü, yine TMSF ve SPK ile yapılan görüşmeler sonucu ve Şirketimizin kendi hesaplaması esas alınarak belirlenmiştir. Buna göre, söz konusu fonlardan elde edilen alım-satım kazancından, yatırım süresine isabet eden (Yİ-ÜFE + TÜFE) / 2 oranındaki enflasyon etkisi düşüldükten sonra kalan 1 milyar 599 milyon 887 bin 908 TL iade edilecek kazanç olarak belirlenmiş ve iade tutarı bugün TMSF hesabına yatırılmıştır. Söz konusu fonlara yapılan yatırımlarla ilgili olarak Şirketimizin başkaca bir iade ve/veya ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı öngörülmektedir. Şirketimizin bu ödemeye ilişkin yasal hakları saklıdır. Konuya ilişkin gelişmeler, tüm paydaşlarımızla eş zamanlı olarak kamuoyuyla paylaşılmaya devam edecektir." ifadeleri kullanıldı. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili kurum ve kuruluşların katıldığı belirtildi.

Açıklamada, toplantıda, süreçle ilgili gelinen nokta, sağlanan gelişmeler ve atılacak adımların ele alındığı bildirildi.

TBMM'de kabul edilen 22 Ekim 2026 tarihli ve 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun ile Sermaye Piyasası Kurulunun tasfiye ve ödemelere yönelik usul ve esaslara ilişkin 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı kararı doğrultusunda, olağanüstü tasfiyeye konu fonlardaki ilk ara ödemelerin 30 Ekim 2026 itibarıyla fon sahiplerinin hesaplarına yatırılmaya başlandığı hatırlatılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"13 Kasım 2026'da yapılan ödemelerle birlikte, olağan ve olağanüstü tasfiye süreçlerinde toplam 119 fonda bulunan 444 bin 893 tekil yatırımcıya yaklaşık 161 milyar lira ayni ve nakdi olarak ödeme yapılmıştır. Bu yatırımcılardan, 333 bin 493 tekil yatırımcı, ara ödeme olarak net yatırım tutarının tamamını almıştır. Başta Adalet Bakanlığı, TMSF ve MASAK olmak üzere ilgili kurumların yaptığı denetimler neticesinde piyasa bozucu faaliyetlerde bulunarak haksız ve fahiş kazanç elde ettiği tespit edilenler hakkında hukuki süreçler sürdürülmektedir.

Yapılan denetimler neticesinde haksız ve fahiş kazanç elde ettiği tespit edilenler ara ödeme kapsamı dışında bırakılmıştır. Ara ödemeler, en fazla sayıda yatırımcının ödeme almasını sağlayacak şekilde sürdürülecektir. Önümüzdeki dönemde, tasfiye sürecinden sorumlu kurumlarımızın koordinasyonunda ara ödemelere devam edilecektir."

Banka açıklamasına göre, Akbank, COP31'de Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile 100 milyon dolar tutarında yeşil finansman, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile 50 milyon dolar kadar mavi tahvil ihracı için yetkilendirme mektupları imzalarken, Asya Kalkınma Bankası (ADB) ile dış ticaret finansmanına yönelik amir banka anlaşması imzaladı.

EBRD, IFC ve ADB ile gerçekleştirilen anlaşmaları, yeşil yatırımlar, mavi ekonomi ve dış ticaret finansmanı alanlarında yeni kaynaklar sağlanmasına hizmet edeceği belirtildi.

Akbank, Türkiye'nin yeşil ekonomiye geçişini desteklemek amacıyla EBRD ile 100 milyon dolar tutarında yetkilendirme mektubu imzaladı. Açıklamaya göre sağlanacak kaynak, Yeşil Ekonomi Finansman Programı Türkiye II (GEFF Türkiye II) kapsamında uygunluk kriterlerini karşılayan projelere aktarılacak.

Finansmanla kamu kuruluşlarının, özel sektör şirketlerinin, üreticilerin ve hizmet sağlayıcıların gerçekleştireceği uygun yeşil yatırımların desteklenmesi amaçlanıyor.

Mektup, Akbank Hazine ve Finansal Kurumlar Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Muratoğlu ile EBRD Finansal Kurumlar Genel Müdürü Francis Malige tarafından imzaladı.

Akbank ve IFC, beş yıl vadeli ve 50 milyon dolara kadar tutarda mavi tahvil ihracı için yetkilendirme mektubu imzaladı. Akbank'ın ilk mavi tahvil ihracı olan işlem, Akbank Sürdürülebilir Finansman Çerçevesi kapsamında gerçekleştirildi.

Açıklamaya göre tahvilden sağlanacak kaynak, deniz ve kıyı ekosistemlerinin korunmasına, sürdürülebilirlik yönetiminin güçlendirilmesine ve mavi ekonominin gelişimine katkı sağlayan projelerin finansmanında kullanılacak. Bu kapsamda sürdürülebilir turizm ile su ve atık su yönetimi projelerine finansman sağlanması hedefleniyor.

Mektup, Akbank Hazine ve Finansal Kurumlar Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Muratoğlu ile IFC Finansal Kurumlar Grubu Orta Doğu, Orta Asya ve Türkiye Bölge Sektör Direktörü Momina Aijazuddin tarafından imzalandı.

Dış ticaret finansmanında yeni iş birliği

Akbank ve Asya Kalkınma Bankası'nın, dış ticaret finansmanı alanındaki iş birliğini güçlendirecek bir Amir Banka Anlaşması'na (Issuing Bank Agreement) imza attığı duyuruldu.

Anlaşma dolayısıyla Akbank, ADB'nin Ticaret ve Tedarik Zinciri Finansmanı Programı kapsamında yeni dış ticaret işlemlerine erişebilecek.

Sağlanacak ilave kapasitenin Türkiye’deki kurumsal şirketler ve KOBİ'ler için nakdi ve gayrinakdi dış ticaret finansmanı olanaklarını genişletmesi hedefleniyor.

Açıklamaya göre iş birliği aynı zamanda sürdürülebilir işlemlere rekabetçi koşullarda ilave finansman kapasitesi sağlayacak. Böylece Akbank’ın Sürdürülebilir Finansman Çerçevesi kapsamındaki çalışmalarına ve 2050 Net Sıfır hedefine katkıda bulunacağı ifade edildi.

Anlaşma, Akbank Hazine ve Finansal Kurumlar Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Muratoğlu ile ADB Orta ve Batı Asya Departmanı Genel Direktörü Leah Gutierrez tarafından imzalandı.

ADB'nin Türkiye'deki yıllık finansman taahhütlerini 2027'ye kadar ortalama 3 milyar dolar seviyesine çıkarmayı öngördüğü dönemde gerçekleştirilen anlaşmanın, kuruluşun Türkiye bankacılık sektörüyle iş birliğini derinleştirmesi açısından da önem taşıdığı vurgulandı.

Akbank, COP31 kapsamında imzaladığı bu üç anlaşmayla uluslararası finans kuruluşlarıyla iş birliklerini güçlendirirken, Türkiye'de yeşil yatırımları ve mavi ekonomi finansmanını desteklemeyi, şirketlerin ve KOBİ'lerin sürdürülebilir dış ticaret finansmanına erişimini genişletmeyi hedefliyor.

Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, eylülde cari fazlanın 2,7 milyar dolar olduğuna, yıllıklandırılmış cari açığın da 39,2 milyar dolara gerilediğini belirten Şimşek, mal ihracatındaki olumlu seyir ve turizmin katkısıyla yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 410 milyar doları aştığını vurguladı.

Şimşek, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında enerji fiyatlarındaki yükselişin cari açıkta belirgin artışa yol açtığını ifade ederek, "Yakın tarihin en büyük enerji arz şoklarından birinin yaşandığı son dönemde cari açığın milli gelire oranının yatay seyretmesi, ekonomimizin artan dayanıklılığının önemli bir göstergesidir. 2025 yılında yüzde 1,9 olan cari işlemler açığının milli gelire oranının, bu yıl savaşa rağmen, sınırlı artışla OVP tahminimizin altında ve üçüncü çeyrek gerçekleşme tahmini olan yüzde 2,2 seviyelerinde olacağını öngörüyoruz. Bu başarı, bir tesadüf değildir. Makro finansal istikrarı önceleyen politikalarımızın somut bir sonucudur. Ürün ve pazar çeşitliliğini artıran, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun üretimi destekleyen, yeşil ve dijital dönüşüme uyumu hızlandıran ve hizmet ihracatımızı çeşitlendiren politikalarımızla ihracatımızın niteliğini ve rekabet gücünü artırmayı sürdüreceğiz." açıklamasını yaptı. 

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO), Bursa sanayisinin üretim kabiliyetlerini havacılık sektörünün ihtiyaçlarıyla buluşturmak amacıyla “THY Teknik & TCI Tedarikçi Günü” etkinliğine ev sahipliği yaptı. BTSO Ana Hizmet Binası’nda gerçekleştirilen programda, Bursa Uzay Havacılık Savunma Kümelenmesi (BASDEC) üyesi firmalar, THY Teknik ve TCI Aircraft Interiors temsilcileriyle birebir iş görüşmeleri gerçekleştirdi.

Havacılık sektöründe yeni tedarik zincirlerinin oluşturulması ve Bursa firmalarının sektördeki payının artırılması hedefiyle düzenlenen programın açılışına BTSO Yönetim Kurulu Üyesi Savaş Keskin, BASDEC Başkanı Mustafa Hatipoğlu, THY Teknik Üretim ve İnovasyon Müdürü İsmail Aktepe, TCI Aircraft Interiors Tasarım Prosesleştirme Yöneticisi Murat Kösten ile sektör temsilcileri katıldı. Program kapsamında THY Teknik, TCI ve BASDEC’in çalışmaları hakkında sunumlar gerçekleştirilirken, firmalar arasında B2B görüşmeler de düzenlendi.

“Bursa’nın üretim kabiliyetlerini havacılık sektörüyle buluşturuyoruz”

BTSO Yönetim Kurulu Üyesi Savaş Keskin, Bursa’nın üretim tecrübesi, mühendislik birikimi ve girişimcilik kültürüyle havacılık ve savunma sanayisi için güçlü bir potansiyele sahip olduğunu söyledi. BTSO olarak firmaların yeni sektörlere açılmasını, üretim kabiliyetlerini geliştirmesini ve güçlü tedarik zincirlerinde daha fazla yer almasını önemsediklerini belirten Keskin, tedarikçi günlerinin somut iş birliklerine dönüşmesini hedeflediklerini kaydetti. Keskin, “Bursa’mızın üretim kabiliyetlerini havacılık sektörünün ihtiyaçlarıyla buluşturmak ve yeni iş birliklerinin önünü açmak için bir aradayız. THY Teknik ve TCI temsilcilerini BASDEC üyelerimizle buluşturmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. Bursa; otomotivden metale, tekstilden makineye uzanan güçlü üretim altyapısıyla yüksek katma değerli sektörlere geçiş için önemli bir temele sahip. Havacılık ve savunma sanayisini de bu birikimin en güçlü şekilde değerlendirilebileceği stratejik alanlardan biri olarak görüyoruz. Kalıcı iş ortaklıklarının, tarafların birbirlerinin ihtiyaçlarını doğru anlamasıyla başladığını biliyoruz. Görüşmelerin firmalarımıza kabiliyetlerini anlatma, aynı zamanda geliştirmeleri gereken alanları doğrudan sektörün ana oyuncularından öğrenme fırsatı sağlayacağına inanıyorum. Üyelerimizin üretim gücünü yeni iş fırsatlarıyla buluşturan çalışmaların destekçisi olmaya devam edeceğiz” dedi.

“BASDEC 150 üyeye ulaştı”

BASDEC Başkanı Mustafa Hatipoğlu, THY Teknik ile gerçekleştirilen tedarikçi buluşmalarının Bursa firmaları için önemli fırsatlar sunduğunu belirterek, TCI’ın da sürece dahil olmasıyla iş birliği imkanlarının genişlediğini söyledi. Hatipoğlu, “BASDEC olarak yaklaşık 150 üyeye ulaştık. Üyelerimiz TUSAŞ, TEI, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi ana sanayi firmalarıyla iş birlikleri gerçekleştiriyor. THY Teknik ve TCI ile yapılan bu buluşmaların Bursa firmalarımız için yeni iş birliklerine vesile olmasını diliyorum.” dedi. Mustafa Hatipoğlu ayrıca BASDEC’in faaliyetleri ve üyelerinin üretim kabiliyetlerine ilişkin bir sunum gerçekleştirdi.

“Bursalı firmalarla iş birliği yapmak istiyoruz”

THY Teknik Üretim ve İnovasyon Müdürü İsmail Aktepe de THY Teknik’in sahip olduğu bakım, onarım ve üretim kabiliyetleri hakkında katılımcılara bilgi verdi. Sanayi ve ticaret odaları ile kümelenmelerin sektör ekosisteminin gelişmesinde önemli bir rol üstlendiğini belirten Aktepe, Bursa’daki sanayi firmalarıyla yeni iş birlikleri kurmak istediklerini söyledi. Türk Hava Yolları iştiraki olan ve havacılık kabin içi sistemleri alanında faaliyet gösteren TCI Aircraft Interiors Tasarım Prosesleştirme Yöneticisi Murat Kösten, Bursa’daki firmaların farklı üretim proseslerinde önemli kabiliyetlere sahip olduğunu ifade ederek, organizasyon için BTSO’ya ve BASDEC’e teşekkür etti.

“Yüz yüze görüşmeler iş birliğinin önünü açıyor”

Kometyay Yay firması Satış ve Satın Alma Müdürü Eda Karahan, BASDEC üyeliğinin ardından savunma ve havacılık sektörlerinde yeni iş birlikleri geliştirmek istediklerini ifade ederek, “B2B görüşmeler kapsamında iki kurumla görüşme fırsatı bulduk. Görüşmelerimiz oldukça olumlu geçti. BASDEC’e yeni üye olan bir firma olarak hem savunma sanayisi hem de havacılık sektöründe güçlü iş birlikleri geliştirmek istiyoruz” dedi. LEV-KA Kalıp Genel Müdürü Levent Durak ise, tedarikçi buluşmalarının firmaların üretim kabiliyetlerinin doğrudan değerlendirilmesine imkan sağladığını söyledi. MERTAY Makine Sahibi ve BTSO 9. Meslek Komitesi Başkanı Mehmet Öztürk ise yüz yüze gerçekleştirilen görüşmelerin firmaların yetkinliklerini daha doğru şekilde aktarmasına imkan tanıdığını belirterek, “Bu tür görüşmeler birbirimizi çok daha iyi tanımamıza imkan sağlıyor. Firmalar olarak hangi alanlarda kendimizi geliştirmemiz gerektiğini de daha net görebiliyoruz” dedi.

Yazılı açıklamasında, Türkiye'yi Ticaret Bakanlığının koordinatör, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) da icracı kurum olarak temsil ettiği toplantının, 9 Kasım'da Moldova'nın başkenti Kişinev'de gerçekleştirildiğini anımsatan Uraloğlu, "Toplantı kapsamında Avrupa Komisyonu ile niyet beyanı teati edildi. Türkiye ile AB arasında e-imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik önemli bir adım attık. Bu işbirliğiyle ülkelerimiz arasındaki dijital ticaretin geliştirilmesini ve sınır ötesi işlemlerin kolaylaştırılmasını hedefliyoruz. Sürecin tamamlanmasıyla Türkiye'de kullanılan nitelikli e-imzaların ve mühürlerin AB ülkelerinde de tanınmasının önü açılacak." değerlendirmesinde bulundu.

Uraloğlu, e-imzaların karşılıklı tanınmasının, Türkiye ile AB arasındaki dijital entegrasyonu güçlendireceğini vurgulayarak, e-imzaların ve e-mühürlerin karşılıklı tanınmasının özellikle uluslararası ticarette önemli kolaylıklar sağlayacağını kaydetti.

Türk şirketlerinin AB'nin dijital ticaret sistemlerine katılımının destekleneceğini ifade eden Uraloğlu, kamu ihalelerine uzaktan katılım, işlemlerin dijital ortamda takibi, sigortacılık ve ticaretin finansmanı gibi alanlarda da sınır ötesi işlemlerin kolaylaşacağını belirtti.

Uraloğlu, Türkiye ile AB arasında e-imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik çalışmaların daha önce de gündeme geldiğini hatırlatarak, Brüksel'de 13 Ekim'de gerçekleştirilen Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu Toplantısı'nın ardından yayımlanan ortak bildiride e-imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik teknik çalışmaların başlatılmasının gündeme alındığını aktardı.

"Ulusal Çalışma Grubu oluşturulacak"

Avrupa Komisyonunun, EU4Digital III Bölgesel Programı gibi mekanizmalar aracılığıyla sürecin finansal olarak desteklenmesine açık olduğunu bildiren Uraloğlu, çalışmaların ilgili kurumlarla koordinasyon içinde sürdürüleceğini anlattı.

Uraloğlu, karşılıklı tanıma sürecinin hukuki, idari ve teknik boyutlarının ele alınacağına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Türkiye'de ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla Ulusal Çalışma Grubu oluşturulacak. Avrupa Komisyonu ile teknik görüşmeler de başlayacak. Komisyonla ilk teknik toplantımızı kasım ayı içinde gerçekleştireceğiz. Toplantıda karşılıklı tanıma sürecinin kapsamı, izlenecek yöntem ve teknik çalışma alanları değerlendirilecek. Türkiye ile AB arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin dijital boyutunun güçlendirilmesine yönelik çalışmalar devam edecek."

Açıklamaya göre, elektronik ticaretin yaygınlaşması, organize perakendeciliğin büyümesi ve yeni satış modellerinin gelişmesi, sigorta ürünlerine yönelik anlık ihtiyacı beraberinde getirdi.

Vatandaşların sigorta ürünlerine alışveriş anında erişiminin kolaylaştırılması ve bu alanda ortaya çıkabilecek istismarların önlenmesi amacıyla hazırlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik, 12 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Düzenlemeyle ilk yıl 10 milyona yakın vatandaşın yaklaşık 70 milyon poliçe ile sigorta ürünlerinden faydalanması bekleniyor.

Yönetmelik kapsamında vatandaşlar, herhangi bir aracıya gerek kalmaksızın çevrim içi veya fiziki alışveriş sırasında doğrudan sigorta şirketinden sigorta ürünleri temin edebilecek.

Bu kapsamda beyaz eşya, elektronik cihazlar, telefon, tablet, mobilya, gözlük, saat, giyim eşyası, ev ürünleri ve kozmetik gibi ürünlerin kırılması, kaybı, çalınması, yanması, arızalanması veya herhangi bir şekilde zarar görmesine ilişkin riskler sigorta kapsamına alınabilecek.

Ayrıca seyahat, ulaşım, konaklama, fatura koruma, siber güvenlik, kısa süreli taşıt kiralama, spor merkezi üyelikleri, konser, spor müsabakaları, düğün ve nişan organizasyonları gibi hizmetlerin kullanılamaması, iptali, kesintiye uğraması veya yetkisiz kullanılması gibi risklere yönelik sigorta teminatları da sunulabilecek.

Ev hayvanlarının hastalanması, çalınması ve kaybıyla bağlantılı risklere ilişkin teminatların yanı sıra ikamet izni ve vize başvurularında ibraz edilmesi gereken sigortalar ile bireysel kredilerle bağlantılı hayat, borç ödeme ve ferdi kaza sigortaları da düzenleme kapsamında yer alıyor.

Düzenlemeyle sigorta işlemlerinde yaşanabilecek istismarların önlenmesine yönelik tedbirler de hayata geçirildi.

Bu kapsamda sigortanın, mal veya hizmet satın alınmasının şartı haline getirilmesi ve sigorta satın alınmaması nedeniyle satış koşullarının alıcı aleyhine değiştirilmesi engellendi.

Sözleşme öncesi bilgilendirme, kimlik doğrulama ve güvenli yöntemlerle onay alınmasına ilişkin esaslar belirlenerek sigortalının bilgisi veya onayı olmaksızın poliçe düzenlenmesinin önüne geçildi.

Ayrıca sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin taleplerin uzaktan iletişim araçlarıyla iletilebilmesine ve mal veya hizmete ilişkin sözleşmenin sona erdiği durumlarda sigortanın kendiliğinden sona ermesine yönelik esaslar belirlendi.

Türkiye'nin cari işlemler hesabında eylülde 2,7 milyar dolarlık fazla verildiğini belirten Bolat, yılın 9 ayında ​​​​​​​cari işlemler açığının 28 milyar dolar olduğunu aktardı.

Bolat, böylece yıllıklandırılmış cari işlemler açığının bu dönemde 39,2 milyar dolara gerilediğine işaret etti.

Yıllıklandırılmış altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında 27,9 milyar dolar fazla verildiğini bildiren Bolat, hizmet ihracatının, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,7 artışla 127,2 milyar dolara ulaştığını ifade etti.

Bolat, yıllıklandırılmış seyahat gelirlerinin eylülde 61,6 milyar dolar, taşımacılık gelirlerinin 45,1 milyar dolar olduğunu belirtti.

"Cari işlemler dengesinde 4 ay art arda fazla verilmesi öngörülüyor"

Mal ve hizmet ihracatının eylül itibarıyla geçen yıla kıyasla yüzde 4,8 yükselerek 410,9 milyar dolara çıktığını aktaran Bolat, yılın üçüncü çeyreğinde ​​​​​​​cari işlemler dengesinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8 artışla 7,5 milyar dolar fazla verdiğini kaydetti.

Bolat, ekimde dış ticaret açığının geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,4 azalışla 6,7 milyar dolar olduğunu anımsatarak, "Bu kapsamda temmuz, ağustos ve eylül aylarının ardından ekimde de cari işlemler hesabında fazla verilmesi bekleniyor. Böylece cari işlemler dengesinde 4 ay art arda fazla verilmesi öngörülüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Küresel ölçekte enerji ve diğer emtia fiyatlarındaki yüksek seyir ve oynaklığın, son dönemdeki nispi gerilemeye rağmen cari işlemler dengesi üzerinde yukarı yönlü risk oluşturmayı sürdürdüğünü belirten Bolat, şunları kaydetti:

"Yılın kalanında ihracatımızda beklenen dayanıklı görünümün, cari işlemler dengesini desteklemeyi sürdürmesi ve cari işlemler açığının milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında seyretmesi öngörülüyor. Küresel konjonktürde artan risk ve belirsizliklere rağmen cari işlemler açığının milli gelire oranı, bu yılın ikinci çeyreğinde yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,3 ile tarihsel ortalamanın altında gerçekleşti. Bu yılın üçüncü çeyreğinde de bu oranın ikinci çeyrekteki seviyesine yakın gerçekleşerek tarihsel ortalamanın altında seyrettiği öngörülüyor."

Açıklamaya göre, VakıfBank, üretimi, istihdamı ve ihracatı destekleyen "Kalkınma Odaklı Değer Bankacılığı" yaklaşımını küresel bir çerçeveye taşıyarak UNEP FI Sorumlu Bankacılık Prensipleri’nin imzacısı oldu.

COP31 Yeşil Bölge'deki VakıfBank alanında düzenlenen imza törenine VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan ve UNEP FI Başkanı Eric Usher katıldı.

Yedi yıl önce hayata geçirilen Sorumlu Bankacılık Prensipleri, sürdürülebilir bankacılık alanında dünyanın önde gelen uluslararası çerçeveleri arasında yer alıyor.

Prensipler, bankaların strateji ve faaliyetlerini Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Paris Anlaşması hedefleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor.

Küresel bankacılık varlıklarının yaklaşık yarısını temsil eden imzacı bankalar ise faaliyetlerinin ekonomi, toplum ve çevre üzerindeki etkilerini analiz etmeyi, bu doğrultuda somut hedefler belirlemeyi ve kaydettikleri ilerlemeyi düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmayı taahhüt ediyor.

Açıklamaya göre, sorumlu Bankacılık Prensipleri, bankanın sürdürülebilirlik alanında attığı adımlara bir yenisini daha ekliyor. Banka, finanse ettiği emisyonları hesaplıyor ve 2015'ten bu yana Karbon Saydamlık Projesi'ne (CDP) raporlama yapıyor.

Bankanın, 2024 faaliyet yılından itibaren sürdürülebilirlik raporlarını Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları’na (TSRS) uygun olarak yayımladığı, iklimle ilgili risk ve fırsatları ve sera gazı emisyonlarını yönetim kurulunun gözetiminde finansal kararlarına ve stratejik hedeflerine yansıttığı ifade edildi.

"Kalkınma ve sorumlu bankacılık anlayışını küresel çerçeveye taşıdık"

VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen COP31'de Sorumlu Bankacılık Prensipleri'ne imza atmaktan büyük gurur duyduklarını belirtti.

Attıkları imzayla uzun yıllardır benimsedikleri kalkınma ve sorumlu bankacılık anlayışını küresel çerçeveye taşıdıklarını anlatan Arslan, dünya genelindeki bankalarla ortak bir sorumluluğu paylaştıklarını aktardı.

Arslan, finansmanı, Türkiye'nin kalkınma hedeflerine ulaşmasında stratejik bir araç olarak değerlendirdiklerine işaret ederek, "Kalkınma Odaklı Değer Bankacılığı yaklaşımımız doğrultusunda uluslararası piyasalardan temin ettiğimiz kaynakları öncelikli yatırım alanlarına yönlendirerek üretimi, istihdamı ve ihracatı desteklemekte, ülkemiz ekonomisine uzun vadeli ve sürdürülebilir katkı sağlamayı hedeflemekteyiz." ifadesini kullandı.

İklim değişikliği ve Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi gelişmelerin reel sektörün dönüşümünü hızlandırdığına dikkati çeken Arslan, "İşletmelerimizin rekabet güçlerini koruyabilmeleri için ihtiyaç duydukları bu dönüşümü finanse etmeyi, ülkemizin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda stratejik bir sorumluluk olarak görüyoruz. İnanıyoruz ki bankacılığın başarısı yalnızca oluşturduğu finansal değerle değil, bu değerin ekonomiye, topluma ve çevreye sağladığı katkıyla da ölçülmelidir." değerlendirmesini yaptı.

UNEP FI Başkanı Eric Usher da VakıfBank'ın Birleşmiş Milletler Sorumlu Bankacılık Prensipleri topluluğuna katılmasından memnuniyet duyduklarını kaydetti.

Bankayı sürdürülebilirlik yolculuğunda attığı bu önemli adımdan dolayı tebrik ettiklerini belirten Usher, "VakıfBank, prensiplerin imzacısı olarak sürdürülebilirliği temel iş stratejisine ve finansman kararlarına entegre etme konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koymaktadır." değerlendirmesinde bulundu.

Gaziantep Sanayi Odası (GSO) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Endüstriyel Gelişim Üssü (EGÜ) Yönetim Kurulu Başkanı Bora Tezel, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile birlikte küresel ticaretin kurallarının tamamen değiştiğini belirterek, tüm sanayicilere "savunmadan çıkıp taarruza geçme" çağrısında bulundu.

Yeşil dönüşümün artık bir sosyal sorumluluk söylemi olmaktan tamamen çıktığını ve küresel ticarette hayatta kalabilmenin ön koşulu haline geldiğini vurgulayan Bora Tezel, "Bu yıl itibarıyla başlayan geçiş süreciyle birlikte, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na tabi olan işletmelerimiz kademeli olarak yeni karbon raporlama ve finansal yükümlülükleriyle yüzleşmeye başladı. Bu süreçte, üretimdeki karbon ayak izini düşüremeyen firmalarımız, ihracatta çok ciddi maliyet engellerine takılacaklar. Karşımızdaki tablo yalnızca çevresel bir hassasiyet değil; doğrudan bilançolarımızı, ihracatımızı ve rekabet gücümüzü belirleyecek olan sert bir ekonomik gerçekliktir" dedi.

“Sadece söylemde kalan çevrecilik dönemi bitti”

Uluslararası finansmana erişimde ezberlerin bozulduğunu ifade eden Tezel, yatırımın yeşil sayılıp sayılmayacağının artık net bilimsel kriterlere bağlandığını belirtti. Tezel, "Ülkemizde 2026 yılı temmuz ayında, ‘Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı’ açıklandı. Eylül ayında ise ‘Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği’ yürürlüğe girdi. Bankalar, kredi talep eden sanayicimizin önüne doğrudan emisyon azaltımı ve döngüsel ekonomi şartlarını koyacaklar. Yeşile boyama, greenwashing dönemi tamamen kapanmıştır" ifadelerini kullandı. Tezel ayrıca, Emisyon Ticaret Sistemi’nin de (ETS) bir çevre regülasyonu değil, doğrudan bilançonun tam ortasına yerleşecek bir operasyonel risk ve maliyet unsuru olduğunu hatırlatarak, "Karbonunu hesaplamayan yönetemez, yönetemeyen ise bedelini piyasaya nakit olarak öder" uyarısında bulundu.

Bankacılık sektörüne ‘İpotek’ Yerine Proje Finansmanı’ çağrısı

Yeşil dönüşümün finansmanı konusunda bankacılık sektörünün eski alışkanlıklarından vazgeçmesi gerektiğini de belirten Tezel, şunları dile getirdi: "Yeşil dönüşüm yatırımları atık ısının geri kazanılması, enerji verimliliği ve dijital kaynak yönetimi gibi somut tasarruf üreten projelerdir. Bankacılık sektörünün bu yatırımları, firmanın klasik bilanço büyüklüğü üzerinden gayrimenkul ipoteği isteyerek değil, projenin sağlayacağı kaynak tasarrufunu ve oluşturacağı nakit akışını teminat kabul eden ‘proje finansmanı’ modelleriyle fonlaması gerekmektedir."

Küresel finans sisteminin de rotasını tamamen bu yöne çevirdiğine ve alternatif fonların sahaya inmeye başladığına dikkati çeken Tezel, Dünya Bankası tarafından Türk sanayisinin yeşil ve dijital dönüşümü, (ikiz dönüşüm) için yeni onaylanan 485 milyon dolarlık kaynağın önemine vurgu yaptı. Dönüşüm için ihtiyaç duyulan finansmanına erişim konusunda süreç yönetiminin önemine işaret eden Tezel, "Türk Eximbank ve VakıfBank aracılığıyla imalat sanayimizdeki işletmelere kullandırılacak olan 'Sanayinin İkiz Dönüşümü' bütçesi, dönüşüm için gerekli fonların uluslararası arenada mevcut olduğunu net bir şekilde gösteriyor. Mesele finansman yokluğu değil; mesele, bu fonları kendi işletmesine çekecek doğru, akredite ve vizyoner projeleri üretebilmektir" şeklinde konuştu.

“Eski alışkanlıklarla rekabet edemeyiz, dönüşümü gerçekleştiren pazar payını ele geçirir”

Yeşil dönüşümü bir 'yük' veya 'maliyet kalemi' olarak görmenin büyük bir stratejik hata olduğuna dikkati çeken Tezel, sözlerini şöyle sürdürdü: "Dönüşmemenin bedeli; pazar kaybetmek, ihracat kapılarının kapanması ve karlılığın erimesidir. Büyük küresel markalar artık tedarikçisini seçerken sadece kaliteye değil, karbon karnesine bakıyor. Bu dönüşümü erken tamamlayan ve teknolojisini yenileyen sanayicimiz; eski teknolojide ısrar eden rakiplerinin müşterilerine elinden alabilecek, katma değerli yeni siparişleri toplayarak küresel pazardaki payını katlayarak artıracaktır."

GSO’dan dönüşüm için tam destek

Gaziantep Sanayi Odası olarak, sanayicinin bu sürece hazırlıksız yakalanmaması için ellerini taşın altına koyduklarını belirten Tezel, "Sanayi Odamızın iştiraki olan GSOMEM A.Ş. bünyesinde sanayicilerimize; Kurumsal Karbon Ayak İzi Hesaplama, Raporlama ve Emisyon Azaltım Stratejilerinin Hazırlanması süreçlerinde birebir mentörlük hizmeti sunuyoruz. Öte yandan Model Fabrikamız (Gaziantep Yetkinlik ve Dijital Dönüşüm Merkezi) aracılığıyla sanayicilerimize Yalın Olgunluk Değerlendirme Analizi ve Öğren-Dönüş programları sunarak üretimdeki israfı yok ediyor, onları dijitalleşmeye hazırlıyoruz. Tüm sanayicilerimizi bu donanım ve hizmetlerden faydalanarak geleceğin rekabet kurallarını kendi lehlerine çevirmeye davet ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Açıklamaya göre banka, OSB Yeşil Kredi Paketi'yle, OSB'lerin ve bünyelerinde faaliyet gösteren firmaların yeşil dönüşüm süreçlerinde finansmana erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.

OSB'lerden işletmelere uzanan üretim ekosisteminin yeşil dönüşüm ihtiyaçlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alan bankanın, reel sektörün değişen finansman gereksinimlerine doğrudan karşılık veren ürün ve hizmetler geliştirerek, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda üretim altyapısının dönüşümünü desteklediği belirtildi. 

OSB Yeşil Kredi Paketi ile OSB tüzel kişilikleri ve bu OSB'lerde faaliyet gösteren firmaların, düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçişi, enerji ve kaynak verimliliğinin artırılması, sürdürülebilir üretim kapasitesinin geliştirilmesi, döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması, atıkların ekonomik değere dönüştürülmesi, su kaynaklarının etkin yönetimi ve çevresel performanslarının iyileştirilmesine yönelik yatırımların finanse edilmesi amaçlanıyor.

Açıklamaya göre paket, yatırımların finansmanının yanı sıra bu yatırımlarla bağlantılı işletme sermayesi ihtiyaçlarını da kapsayarak dönüşüm sürecini bütüncül olarak destekleyen bir finansman modeli sunuyor.

Krediler TL veya yabancı para cinsinden kullandırılabilecek

Ziraat Bankası, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve KGF arasında imzalanan protokol kapsamındaki paketten, OSB tüzel kişilikleri ile bu OSB'lerde faaliyet gösteren KOBİ ve KOBİ dışı firmalar yararlanabilecek.

Sürdürülebilirlik Durum Değerlendirme Raporu sonucuna göre, finansmana konu yatırımın karbon emisyonunu asgari yüzde 15 azaltması ya da enerji verimliliğini asgari yüzde 15 artırması gerekiyor.

Açıklamaya göre, OSB Yeşil Kredi Paketi içerisinde geri dönüşüm yatırımları için OSB Sıfır Atık kredisi ve diğer yeşil dönüşüm konuları için OSB Yeşil Dönüşüm Kredi ürünleri bulunurken, bu ürünler için de KGF kefaleti imkanı sağlanıyor.

Yatırım kredilerinde KOBİ'ler için azami kredi tutarı 100 milyon lira olarak belirlenirken, KOBİ dışı firmalarda azami kredi tutarı 500 milyon liraya kadar belirlenebilecek. İşletme kredilerinde ise KOBİ'ler için azami kredi tutarı 10 milyon lira olurken, KOBİ dışı firmalarda ise tutar 50 milyon liraya kadar çıkabilecek.

Yatırım kredileri azami 120 ay vadeli olarak kullandırılabilecek ve 24 aya kadar anapara ödemesiz dönem sağlanabilecek. İşletme kredilerinde ise azami 24 ay vade ve 6 aya kadar anapara ödemesiz dönem uygulanabilecek. Krediler TL veya yabancı para (dolar/euro) cinsinden kullandırılabilecek.

"OSB'lerimizin, Türkiye'nin üretim altyapısının lokomotifi olduğunu düşünüyoruz"

Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, sanayi üretiminin yaklaşık yarısına ev sahipliği yapan OSB'lerin, güçlü üretim altyapıları ve oluşturdukları ekonomik değerle Türkiye'nin üretim gücünün ve küresel rekabetçiliğinin en önemli merkezleri arasında yer aldığını belirtti.

OSB'lerin yeşil dönüşümünü üretim ekosisteminin dönüşümünün ana unsuru olarak gördüklerini kaydeden Çakar, "Çünkü OSB'lerimizin, Türkiye'nin üretim altyapısının lokomotifi olduğunu düşünüyoruz. Yeşil dönüşüm, firmalarımız açısından aynı zamanda önemli bir yatırım ve finansman ihtiyacını beraberinde getiriyor. Ziraat Bankası olarak, firmalarımızın bu dönüşümü gerçekleştirebilmelerine destek olmak ve ihtiyaç duydukları finansman kaynaklarını sunmak üzere OSB Yeşil Kredi Paketi'ni hazırladık." açıklamasında bulundu.

Çakar, halihazırda işbirliği içerisinde oldukları ve Türkiye'nin yeşil dönüşümüne katkı sunmayı amaçlayan uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarının da ülkenin ev sahipliği yaptığı COP31 vesilesiyle bu kritik gündeme özel bir ilgi göstereceklerini kaydetti.

Döngüsel ekonomi yaklaşımını, atığı bertaraf edilecek bir çıktı olarak değil, yeniden ekonomiye kazandırılabilecek bir kaynak olarak görmek gerektiğini belirten Çakar, şu ifadeleri kullandı:

"OSB'lerimizin yeşil dönüşümünü desteklerken bu anlayışı kendi faaliyetlerimize de taşıyoruz. İstanbul Finans Merkezi'ndeki Ziraat Kulelerimizde yürüttüğümüz çalışmalarla TRUE Zero Waste ön sertifikasyon sürecini başarıyla tamamladık. Böylece Türkiye'de bu aşamaya ulaşan ilk finans kurumu olduk. TRUE sürecini, kaynak yönetiminde uluslararası ölçekte karşılaştırılabilir performans ve sürekli iyileştirme sağlayan bir kurumsal yönetim aracı olarak görüyoruz. Ön sertifikamız, döngüsel ekonomi yolculuğumuzda değerli bir aşama ve daha ileri performans için başlangıç noktasıdır. Önümüzdeki dönemde de ülkemizin 2053 net sıfır emisyon hedefiyle uyumlu, enerji ve kaynak verimliliğini artıran, çevresel etkileri azaltan ve üretimin rekabet gücünü destekleyen yatırımların finansmanına katkı sağlamaya devam edeceğiz."

"İşletmelerimizin yeşil dönüşüm ve sıfır atık yatırımlarına destek sunmayı hedefliyoruz"

KGF Yönetim Kurulu Başkanı Erdoğan Özegen de sanayinin yeşil dönüşümünü ve kaynak verimliliğini destekleyerek işletmelerin sürdürülebilir üretim kapasitesini güçlendirdiklerine dikkati çekerek, "Ülkemizin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasında sanayimizin yeşil dönüşümü, kaynakların verimli kullanılması ve çevresel etkilerin azaltılması büyük önem taşıyor." değerlendirmesini yaptı.

KGF olarak, reel sektörün değişen ihtiyaçlarına yönelik geliştirilen kefalet mekanizmalarıyla işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmaya ve yatırım süreçlerini desteklemeye devam ettiklerini belirten Özegen, şunları kaydetti:

"Ziraat Bankamızın öncülüğünde hazırladığımız bu paketle, OSB'lerimizde faaliyet gösteren işletmelerimizin yeşil dönüşüm ve sıfır atık yatırımlarına destek sunmayı hedefliyoruz. OSB Yeşil Dönüşüm Kredisi kapsamında yenilenebilir enerji, elektrifikasyon, enerji ve kaynak verimliliği ile verimlilik artırıcı kapasite yatırımlarının finansmanını destekleyeceğiz. OSB Sıfır Atık Kredisi ile de geri dönüşüm, atık su arıtma ve geri kazanım, yeniden kullanılabilir ambalaj, kimyasal rejenerasyon ve biyokömür üretimi gibi yatırımların önünü açacağız. Amacımız sanayicimizin dönüşüm yolculuğunda finansmana erişimini kolaylaştırmak, üretimde verimliliği artırmak ve ülkemizin yeşil kalkınma hedeflerine katkı sunmaktır. KGF olarak, güçlü işbirlikleri ve yenilikçi kefalet çözümlerimizle üretim, yatırım, istihdam ve ihracatı desteklemeyi sürdüreceğiz." 

Buna göre, Türkiye'nin cari işlemler hesabında eylül ayında 2 milyar 720 milyon dolar fazla verilirken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 7 milyar 342 milyon dolarlık fazla oluştu.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise 3 milyar 642 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yıllıklandırılmış verilere göre, eylül ayında cari açık yaklaşık 39,2 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 76,8 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 66,1 milyar dolar fazla, birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar açık, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık verdi.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler eylül ayında 9 milyar 14 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, bu kalem altında taşımacılık hizmetlerinden kaynaklanan net gelirler 3 milyar 88 milyon dolar ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 6 milyar 573 milyon dolar oldu.

Kripto varlık işlemleri ilk kez istatistiklere dahil edildi

Kripto varlık işlemleri, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından sağlanan veriler kullanılarak ilk kez istatistiklere dahil edildi. Bunun sonucunda, eylül ayında yerleşikler net bazda 21 milyon dolar tutarında karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlık satışı yaparken, 49 milyon dolar tutarında da stablecoin alımı gerçekleştirdi.

Verilere göre, yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 200 milyon dolar, krediler 52,7 milyar dolar katkı verirken, finansal türevler 4,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 4,6 milyar dolar, ticari krediler 1,9 milyar dolar ile net efektif ve mevduatlar 14,6 milyar dolar negatif yönlü etki etti.

Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 31,4 milyar dolar oldu.

Eylül ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 859 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye toplam doğrudan yatırımları 1 milyar 508 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 649 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 183 milyon dolar gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 290 milyon dolar net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü.

Portföy yatırımları eylül ayında 7 milyar 733 milyon dolar tutarında net çıkış kaydetti. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 5 milyar 859 milyon dolar ve DİBS piyasasında 495 milyon dolar net satış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak yurt dışı yerleşiklerin bankalar, Genel Hükümet ihraçları ve diğer sektörler ihraçlarında sırasıyla 780 milyon dolar, 662 milyon dolar ve 32 milyon dolar net alış yaptığı gözlemlendi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bu ay bankalar 820 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirirken, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 4 milyon dolar ve 1 milyar 861 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 782 milyon dolar net artış ve yabancı para cinsinden 2 milyar 272 milyon dolar net azalış olmak üzere toplam 1 milyar 490 milyon dolar net azalış kaydetti.

Resmi rezervlerde bu ay 10 milyar 13 milyon dolar net azalış oldu.

Buna göre, geçen ay yüzde 1,18 olan ekim ayı TÜFE artışı beklentisi, bu anket döneminde yüzde 1,09'a indi. Tüketici Fiyat Endeksi'nde (TÜFE) artış beklentisi yıl sonu için yüzde 29,63'ten yüzde 30,04'e, 12 ay sonrası için yüzde 23,89'dan yüzde 24,04'e ve 24 ay sonrası için ise yüzde 17,94'ten yüzde 18,02'ye yükseldi.

Katılımcıların yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,5471'den 51,6146'ya, 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi de 59,2596'dan 60,7654'e çıktı.

Bir önceki anket döneminde 48,5 milyar dolar olan yıl sonu cari işlemler açığı beklentisi 46,1 milyar dolara gerilerken, gelecek yıl için ise 43,8 milyar dolardan 43,9 milyar dolara çıktı.

Yıl sonu büyüme beklentisi değişmedi

Ankette cari yıl için Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) artış beklentisi yüzde 2,9'da sabit kalırken, gelecek yıl için yüzde 3,9 olarak korundu.

Ankette TCMB'nin politika faizine ilişkin ilk toplantı beklentisi yüzde 35 olurken ikinci toplantı beklentisi yüzde 34,30'a, üçüncü toplantı beklentisi yüzde 33,37'ye, 12 ay sonrası için politika faizi beklentisi de yüzde 28,90'a geriledi.

Buna göre endeks, eylülde geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,1 arttı.

Alt sektörler incelendiğinde, yıllık bazda ulaştırma ve depolama hizmetleri yüzde 3, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 2,1, bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 3,5, gayrimenkul hizmetleri yüzde 1,9, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 10,4 artarken idari ve destek hizmetleri yüzde 7,3 azaldı.

Aylık yüzde 0,3 geriledi

Hizmet üretim endeksi, eylülde bir önceki aya göre yüzde 0,3 düşüş kaydetti.

Alt sektörler incelendiğinde, aylık bazda ulaştırma ve depolama hizmetleri ile konaklama ve yiyecek hizmetlerinde değişiklik olmazken gayrimenkul hizmetleri yüzde 0,1, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 3,6 yükseldi. Söz konusu ayda bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 0,6, idari ve destek hizmetlerinde yüzde 4,1 azalış kayıtlara geçti.

Buna göre, endeks eylülde yıllık bazda yüzde 6,3 düştü.

İnşaatın alt sektörleri incelendiğinde, söz konusu ayda geçen yılın aynı ayına kıyasla bina inşaatı sektörü endeksi yüzde 9,3, özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 8,9 azalırken, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 12,7 arttı.

İnşaat üretim endeksi, eylülde aylık bazda yüzde 2,7 azalış gösterdi.

Bina inşaatı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 2,9, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 0,3 ve özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 4 azaldı.

COP31’in enerji gündeminde öne çıkan başlıklardan biri olan elektrifikasyon kapsamında, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılması hedefleniyor. Isıtma, ulaşım ve sanayi sektörlerinde elektrik kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte artacak enerji talebinin karşılanmasında, elektrik dağıtım şebekelerinin kapasitesinin artırılması ve mevcut altyapının yeni ihtiyaçlara uygun hale getirilmesi önem kazanıyor. 

“Şebekelere 2035’e kadar 80 milyar dolarlık yatırım”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın açıkladığı üzere, Türkiye’nin 2035 hedefleri doğrultusunda iletim ve dağıtım altyapısına yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım yapılması öngörülüyor. Bu dönüşümün ilk adımı olan 2026–2030 döneminde dağıtım şebekelerine yaklaşık 22 milyar dolar yatırım yapılması planlanıyor; bu tutar bir önceki beş yıllık dönemin yaklaşık iki katı. Tokgöz, “Bakanımızın da vurguladığı gibi şebekeler enerji dönüşümünün merkezinde. Biz de payımıza düşeni sahipleniyoruz: 2026–2030, şirket tarihimizin en yüksek yatırım dönemi olacak. Bu yıl şebekemize yaklaşık 200 milyon dolar yatırım yapıyoruz. Yatırımların yaklaşık üçte ikisi şebeke genişlemesi ve yenilemeye ayrılıyor. Elektrikli araçlarda bu ihtiyacın en somut örneği; Güney Marmara’yı kapsayan hizmet bölgemizdeki şarj altyapısı için ayrılan enerji, neredeyse Yalova ilinin toplam tüketimine denk geliyor’’ dedi.

“Depolama, yenilenebilir enerjiye esneklik kazandırıyor”

COP31’in İklim Finansmanı platformunda Türkiye Sinai Kalkınma Bankası(TSKB)’nin enerji depolama panelinde konuşan Tokgöz, yenilenebilir payı arttıkça sistemin en önemli ihtiyacının esneklik olduğunu vurguladı. Rüzgar kurulu gücünde Türkiye’nin ilk üç ilinden ikisi olan Çanakkale ve Balıkesir’i barındıran Güney Marmara, depolama yatırımlarının en çok ilgi gördüğü bölgelerden biri. Tokgöz, “Depolama, gün içinde üretilen yenilenebilir enerjiyi ihtiyaç duyulan saate taşıyarak arz güvenliğini güçlendiriyor. Bu yatırımların ölçeklenmesi, öngörülebilir gelir modelleri ve uzun vadeli finansmanla mümkün olacak” dedi.

“Finansmanda Türk lirası ve iklim dayanıklılığı”

Şirketin yatırımları uzun vadeli konsorsiyum kredileriyle finanse ediliyor ve finansmanın tamamı Türk lirası. Bu yıl IFC ve Proparco’nun ortaklık yapısına katılması uzun vadeli finansman kapasitesini güçlendirdi. Şirket, finansman koşullarını şebekenin iklim etkilerine karşı dayanıklılığına bağlayan yeni modeller üzerinde de çalışıyor. Tokgöz, “İklim riski artık finansal bir risk kalemi. Sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarına karşı önceden yapılan yatırım, sorun çıktıktan sonra yapılan harcamadan hem kesinti hem de maliyet açısından çok daha verimli. Elektrifikasyon hızlandıkça şebekeye yapılan her yatırım, temiz enerjinin tüketiciye kesintisiz ulaşmasının teminatı olacak” diye konuştu.