Vergi rekortmenleri 'gizi'

Gelir İdaresi Başkanlığı, 2019 Vergilendirme Dönemi için gelir ve kurumlar vergisi rekortmenleri listesini açıkladı.

Ne var ki, gelir vergisi sıralamasında, ilk 100’de yer alanlarda ismini paylaşmayanların sayısında yaşanan artış tartışmaları da beraberinde getirdi.

İsminin gizli tutulmasını isteyen gelir vergisi rekortmeni sayısı, 2018 Vergilendirme Dönemi’nde 58 iken, 2019’da 67’ye yükseldi.

2019’da gelir vergisinde ilk sırada yer alan mükellefin adı ve ödediği vergi miktarı açıklanmazken; listede Rahmi Koç 3’üncü, Erman Ilıcak 5’inci, Ömer Koç 6’ncı, Gönenç Gürkaynak 9’uncu oldu. İlk 10’da bulunan diğer 4 mükellef de adının gizli kalmasını tercih etti.

Türkiye geneli gelir vergisi mükelleflerinden en fazla vergi tahakkuk ettirilen ilk 100 mükellefin illere göre dağılımı ise İstanbul (84), Ankara (10), Eskişehir (2), İzmir (1), Bursa (1), Antalya (1) ve Trabzon (1) olarak gerçekleşti.

İlk 100’de adı açıklanan Bursa’dan tek mükellef Şükrü Karagül oldu. Karagül, 2019’da 9 milyon 269 bin 391 TL gelir vergisi ödeyerek, listede 92’nci sırada yer aldı.

Ayrıca Şükrü Karagül, 2018 Vergilendirme Dönemi’nde de 7 milyon 422 bin 172 TL vergi tutarı ile 68’inci sıraya yerleşerek, yine ilk 100’de adı açıklanan Bursa’dan tek mükellef olmuştu.

Öte yandan, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın son 20 yıllık verilerini incelediğimizde, Bursa’dan rekortmenler arasında yer alıp adını açıklayan mükellef sayısının bir elin parmaklarını geçmediğini görüyoruz.

Örneğin, Muharrem Yılmaz, 2018 ve 2019 listesinde göremesek de, ilk 100’de bulunup her daim adını paylaşan mükelleflerin başında geliyor. Mehmet Celal Gökçen ve Hüseyin Özdilek de rekortmenler listesinde ismi geçenler arasında yer alıyor.

2005 öncesine gittiğimizde ise Celal Sönmez ve Cavit Çağlar adına da sıkça rastlıyoruz.

Gelir vergisindeki zaman yolculuğunun ardından biraz da kurumlar vergisiyle ilgili gelişmelere değinelim.

2019 Vergilendirme Dönemi’nde, gelir vergisinde yaşanan tablonun akside, kurumlar vergisi ilk 100’de yer alıp, unvanının açıklanmamasını isteyen şirket 20’ye düştü. 2018’de bu sayı 27 idi.

Kurumlar vergisinde Merkez Bankası ilk sırada yer alırken, Merkez Bankası’nı sırasıyla; Ziraat Bankası ve Garanti Bankası takip etti. Listenin ilk 10’unda yer alan 2 firmanın isimleri ve ödedikleri vergi miktarı gizli tutuldu. İsmi açıklanan 8 firmadan 7’si banka olurken, İskenderun Demir ve Çelik listenin 9’uncu sırasında yer aldı.

Kurumlar vergisi mükelleflerinden en fazla vergi tahakkuk ettirilen ilk 100 mükellefin vergi dairesi başkanlıkları ve defterdarlıklara göre dağılımı ise; Büyük Mükellefler (50), İstanbul (21), Ankara (18), İzmir (1), Bursa (1), Antalya (1), Konya (1), Mersin (1), Hatay (1), Manisa (1), Samsun (1), Eskişehir (1), Zonguldak (1) ve Batman (1) olarak gerçekleşti.

2019 kurumlar vergisi ilk 100’de, Bursa’dan unvanı ve vergi tutarı açıklanan tek şirket, Limak Uludağ Elektrik Perakende Satış A.Ş. oldu. Limak Uludağ, 83 milyon 969 bin 391 TL vergi ödeyerek, rekortmenler listesinde 100’üncü sırada yer aldı.

Limak Uludağ, aynı zamanda kurum unvanını kamuoyuyla paylaşarak, dört yılın ardından Bursa'nın adını şeffaf bir şekilde listeye tekrar yazdırdı.

Bursa’dan kurumlar vergisi ilk 100’de, 2014’te Gemlik Gübre, 2013’te Tofaş Türk Otomobil Fabrikası, 2012’de yine Gemlik Gübre, 2011’de Uludağ Elektrik Dağıtım (Limak Uludağ), 2010’da Oyak Renault Otomobil şirketleri unvanlarıyla birlikte yer almıştı.

Gelir İdaresi Başkanlığı kayıtlarında bu liste 1997’ye kadar uzanıyor; ancak Bursa’dan ilk 100’de yer alıp kurum unvanını gizli tutma ihtiyacı duymayan şirket sayısı iki elin parmaklarını geçmiyor.

İstatistiklerde, Uludağ Elektrik ve Oyak Renault Otomobil’e sıkça rastlıyoruz. Bursa Çimento, Bosch Ticaret Sanayi A.Ş. ve BİS Enerji şirketleri de bir zamanlar listeye unvanını yazdıranlar arasında yer alıyor.

Bu arada, Bursa ile ilgili kurumlar vergisi verilerinde, Bursa’da faaliyet göstermesine karşın Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na bağlı olan şirketleri muaf tuttuğumu belirtmek isterim.

Netice itibarıyla, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılan gelir ve kurumlar vergisi istatistiklerine bakıldığında, listede şeffaf bir şekilde açıklananlardan ziyade adını gizli tutanlar ve mükellefleri bu tercihe iten sebepler merak konusu oluyor. Bir zamanlar vergi rekortmenleri listesinde yer almak gurur kaynağı iken…

Son olarak, bir not düşmek isterim.

Gelir İdaresi Başkanlığı, kurumlar vergisi istatistiklerinde 2011’e kadar tercihe bağlı olarak mükellefin adını paylaşmasa da tahakkuk eden vergi tutarını ve vergi dairesinin bulunduğu ili açıklıyordu. 2012’den bu yana talep edilmesi halinde verilerin tamamı saklı tutulabiliyor.

Aynı şekilde, gelir vergisinde de 2013’e kadar mükellefin adı tercihe göre saklı tutulsa da ödenen vergi miktarı ve ilin ismi rekortmenler listesinde belirtiliyordu. Maalesef, 2014 itibarıyla bu uygulama da yerini belirsizliğe bıraktı...

YORUM EKLE

banner70