Korona kredileri kayıt dışını azalttı

Bursa’da kayıt dışı faaliyet gösteren yaklaşık 25 bin esnaf, koronavirüs desteği kapsamında verilen düşük faizli kredilerden yararlanabilmek için kayıt altına giriyor. Açılan ve kapanan iş yeri istatistiklerinde makasın hızla açıldığını belirten BESOB Başkanı Arif Tak, “İl bazında genelde her yıl 9 bin civarında olan iş yeri kaydının bu yıl 13 binlere ulaşmasını bekliyoruz” dedi.

Korona kredileri kayıt dışını azalttı

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi’nde yayımlanan ilanlara göre, 2019 yılında yaklaşık 1 milyon 791 bin olan esnaf sayısı, Mayıs 2020 itibarıyla 1 milyon 887 binleri aştı. İş yeri sayısı da 2 milyon 37 binin üzerine çıktı. Bu artışta koronavirüs salgını etkili oldu. Düşük faizli kredi desteklerinden yararlanmak isteyen kayıt dışı esnaf hızla kayıt altına girmeye başladı. Özellikle Mart 2020 itibarıyla açılan ve kapanan iş yerleri arasındaki fark tırmanışa geçti. Ocak-Mayıs 2020 döneminde açılan iş yeri 147 bin 500’leri bulurken, kapanan iş yeri 36 binlerde kaldı. İş yeri açılışının en fazla olduğu iller arasında yer alan Bursa’da Ocak-Mayıs 2020’de açılan iş yeri 5 bin 500’ün üzerine çıkarken, kapanan iş yeri sayısı yaklaşık 1.400 oldu.

BESOB’A KAYITLI ÜYE 74 BİNİ AŞTI

Bugün nüfusu 3 milyonu geçen Bursa’da esnafın nüfusa oranı yüzde 2,43 civarında. 1952 yılında kurulan Bursa Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (BESOB), 104 bağlı oda sayısıyla, Türkiye’nin en büyük esnaf birlikleri arasında. BESOB’da, Mayıs 2020 itibarıyla, esnaf sicile kayıtlı 74 bin 141 esnaf ve 81 bin 594 iş yeri var.

BESOB Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yaklaşık 27 yıldır yürüten Arif Tak ile koronavirüsün esnaf ve sanatkarlara etkilerini konuştuk. Tak, salgının özellikle kayıt içine geçişte önemli etkileri olduğunu açıkladı. Esnafın “yeni normale” nasıl uyum sağlamaya çalıştığını anlattı. Denetimlerden cezalara, sertifika eğitimlerinden esnafın tutumuna, değişen müşteri alışkanlıklarından karşılaşılan zorluklara, salgından çıkarılacak dersten yeni dönem projelerine birçok konuda açıklamalarda bulundu. İşte röportajımızın detayları…

ÖZELLİKLE DÜĞÜN SALONLARINDA SIKINTI VAR

* Bursalı esnaf koronavirüs sonrası “yeni normale” uyum sağlayabiliyor mu?

BESOB Başkanı Arif Tak: Sıkıntılı bir dönem geçiriyoruz. Koronavirüs sürecine bazı esnafımız ayak uydururken, bazı esnafımızın bunu başarabildiğini söylemek mümkün değil. Örneğin düğün salonlarında sıkıntılar var. Maalesef salgın için belirlenen kurallara uyulamıyor. Tam ayak uydurmak da mümkün değil. Bir düğün salonunda kendim şahit oldum. Misafirler önce kurallara uygun bir şekilde oturdu ancak salon kalabalıklaşıp düğün başladıktan sonra mesafe kuralına uyulmadı. Özellikle mesafe konusunda sıkıntı yaşanıyor.

DENETİMLER 15 TEMMUZ’DA BAŞLAYACAK

Öte yandan esnafın “yeni normal” doğrultusunda eğitilmesi ve belirlenen kurallara uyulması amacıyla, tahminen 15 Temmuz itibarıyla, denetimler başlayacak. Bu denetimler Valilik tarafından yapılıyor ancak BESOB olarak odalarımız da gerekli denetlemeleri gerçekleştiriyor. Birçok esnafın hijyen eğitimleri ve sertifika alımları devam ediyor. Bunu yapmayanlar ise rahat değil. Eğitimlere katılan esnafımız daha bilinçli ama vatandaşın da eğitim alıp bilinçlenmesi lazım.

10 BİN ESNAFIN SERTİFİKA ALMASI GEREKİYOR

* Bursa’da virüs salgını sebebiyle bugüne kadar kaç esnaf eğitimlere katılıp sertifika aldı?

Tak: Pandemi öncesinde de eğitimler düzenleyip bazı esnafımızı sertifikalandırdık. Bugün gelinen noktada lokanta, kafeterya, kasap gibi gıda sektöründe faaliyet gösteren yaklaşık 25 bin esnaftan 15 bini sertifikasını almış durumda. Sertifikası olmayanlar şimdi eğitimlere katılıyor. Tabii ki virüs meselesi çıkmadan önce alınan eğitimlerle şimdiki eğitimler farklı.

Şu an eğitimlere katılıp sertifika alacak yaklaşık 10 bin esnafımız var. Bu doğrultuda İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile protokol yaptık. Sadece gıda alanında çalışanların sertifikaya ihtiyacı bulunuyor. Demirci, sobacı gibi esnafın sertifika alması gerekmiyor. Esnafın eğitim sürecinin Bursa’da iyi ilerlediğini söyleyebiliriz.

“DOLULUK ORANI YÜZDE 50’LERİ BULMUYOR”

* Müşterilerin bu dönemde lokanta, kafeterya gibi gıda işletmelerine yaklaşımları nasıl? Korona öncesindeki doluluklar var mı?

Tak: Şu an ekonomik sıkıntı da olduğu için insanlar harcama yapmak istemiyor. Örneğin lokantaya haftanın beş günü değil, iki gün gidiyorlar. Beş gün gitseler bile daha az yiyorlar. Bildiğiniz gibi lokantalar üç ay kapalı kaldı. Sonrasında açıldı ancak eski iş hacimlerinin yüzde 50’sini bulamıyorlar. Bu sıkıntı devam ediyor. İşler azalınca ne elektriğini ne kiranı ödeyebiliyorsun. Bunların hepsinin düşünülmesi lazım.

Maalesef virüs salgını sebebiyle bazı kesimde sıkıntı daha fazla yaşanıyor. Bunlar da ağırlıklı gıdayla uğraşan restoranlar dahil lokanta, kafeterya, bakkal, kasap, manav gibi işletmelerimiz. Bursa’da bu alanda faaliyet gösteren üye sayımız 25 bin civarında.

CEZA UYGULAMASI HENÜZ BAŞLAMADI

* Kafeterya gibi işletmelerde bazen müşterilerin maske ve mesafe kurallarına uymadığını görüyoruz. Bu noktada akıllara cezaların uygulanıp uygulanmadığı sorusu geliyor…

Tak: Esnafa ceza tutulması gerekiyor ancak tam olarak uygulaması henüz yapılmadı. Umarım da yapılmaz. Diğer yandan cezai müeyyide yapılmadıkça uyum sağlanamıyor. O da önemli… Uyum süreci cezai müeyyidelerle sağlanmaya çalışıldığı takdirde esnaf ve sanatkarlar için sıkıntılı bir dönem olacak. BESOB olarak bu doğrultuda üyelerimizi yönlendirme gayreti içindeyiz. Cezai müeyyideler gelmeden esnaf ve sanatkarımızı yeni duruma hazırlamak istiyoruz. Yüzde 100 her şey düzgündür, diyemeyiz. Mümkün değil!

Şu ana kadar esnaftan ceza kesilmesi sebebiyle herhangi bir şikayet ya da ihbar gelmedi. Böyle bir durumda hükümet el mi atar yoksa esnafa cezaları ödemesi için yazımı gönderilir bilemiyorum. Söyleyebileceğim tek şey çok sıkıntılı ve zor bir dönem geçtiğimizdir. Öte yandan vatandaşın büyük çoğunluğu bu konuda bilinçsiz. Sadece maske konusunda biraz uyum var.

*Peki müşterilerin nelere dikkat etmesini istiyorsunuz?

Tak: Üç kurala uyulsa bize yeter. Bunlar maske, fiziki mesafe ve temizliktir. Bu üç kurala dikkat edilirse, kim olursa olsun, salgını daha rahat atlatacağız. Biraz normal hale gelmiştik ancak rehavet sebebiyle virüs bulaşan sayısı yine artmaya başladı. Yarın ne olacağı da belli değil...

“İŞ YERİ KAYDI BU YIL DAHA FAZLA OLACAK”

* Korona sebebiyle esnafa verilen destekleri yeterli buluyor musunuz?

Tak: Esnaf bilinçli olduğu için talebi yok. Düşük faizli krediyle takviye yapılıyor. Şu an verilen kredi miktarları yeterli geliyor. Zaten biraz daha verilirse esnaf işin içinden çıkamaz. Hükümetimiz kredi konusunda esnaf ve sanatkara çok destek oluyor. Bursa’da kayıt içi ve kayıt dışı toplam 100 bin esnaf ve sanatkar var. Bunların yaklaşık 25 bini kayıt dışı. Virüs salgını sürecinde kayıt dışı esnaf da desteklerden faydalanmak için kayıt altına girmeye başladı. Peyderpey kaydoluyorlar çünkü kayıtlı değilseler kredi alamıyorlar.

Bursa bazında, esnaf ve sanatkarların son 10 yılına baktığımızda, genelde yıl içerisinde 9 bin civarında iş yeri kaydı açılırken, 5-6 bin civarında kayıt kapatılıyor. Ancak bu yıl kayıt daha fazla olacak. 13 binleri bulmasını öngörüyoruz. Bunun yanında tahmini 7 bin civarında iş yeri kapanacak.

“AYAĞINI YORGANINA GÖRE UZATMAK ŞART”

* Koronavirüs salgınından esnafın çıkaracağı dersler nelerdir?

Tak: Salgın sürecinde öncelikle tasarruflu olmak durumundayız. İsraf yapmamalıyız. Yeni nesil israf konusunda çok sıkıntı yaratıyor. Biraz daha dikkat etmeleri lazım. Esnaf ve sanatkarlar olarak sağa sola açılmadan, biraz daha derli toplu bütçemizi sağlamak durumundayız. Bunu yapamazsak çok büyük sıkıntılarla karşılaşacağız. Yarın herkes borca batacak, paralar ödenemeyecek, sonuçta sosyal sıkıntılar meydana gelecek. Esnaf ve sanatkarlara kimse el atmıyor. Bir tek devletten düşük faizli kredi alabiliyoruz. Ayağını yorganına göre uzatmak şart aksi takdirde sorun büyük.

İSTİHDAMA KATKISI 600 BİN CİVARINDA

* Bursalı esnaf ve sanatkarlar kaç kişiye istihdam sağlıyor?

Tak: Bugün 3 milyonu aşan Bursa nüfusunun yüzde 20’si bizim şemsiyemiz altında. 100 bini işveren olmak üzere toplam 600 bin istihdam sağlıyoruz. Esnaf kepenk indirdiğinde 500 bin kişi işsiz kalıyor. Diğer yandan yatırım yapılmadığında da işçi çıkarılıyor. O da çok önemli. İşsizlik fazla oluyor.

* Korona sürecinde kepenk indiren esnafla ilgili bir oran verebilir misiniz?

Tak: Bu oranı ancak yılsonuna doğru tespit edebiliriz. Şu anda var ama çok fazla değil. Daha çok kayıt oranı artış eğiliminde. Bunun sebebi de kayıt dışı olanların düşük faizli kredi alabilmek için kayıt altına girmeye başlaması. Şunu söyleyebiliriz, üç esnaftan ikisi iş yeri açıyor, birisi kapatıyor. Bu makas bizim için çok önemli. Resmi rakamlara baktığımızda durum memnun edici ancak piyasaya baktığımızda sıkıntı devam ediyor.

“ODAĞIMIZDA İŞSİZLİK VE EĞİTİM PROJELERİ VAR”

* Son olarak gelecek dönem projelerinizden bahsedebilir misiniz?

Tak: Özellikle işsizlik konusunda hükümetimizin yanındayız. Bu konuda her türlü gayreti göstermek durumundayız. Bunun yanında esnaf ve sanatkarın eğitimi konusunda çalışmalarımız devam ediyor. Esnaf ve sanatkarlar mutlaka eğitimden geçirilmelidir. Bu kapsamda İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile protokoller yapıyoruz. Diğer yandan virüs salgını sürecinde insanları bir araya getirmek sıkıntı yarattığı için geniş katılımlı eğitimler veremiyoruz. Şu an en çok işsizliği önlemeye ve eğitim projelerine odaklandık.

Güncelleme Tarihi: 12 Temmuz 2020, 15:49
YORUM EKLE

banner65

banner57