İşler şimdilik iyi ama...

Temmuz ayıyla birlikte yeniden gaza basan Bursalı otomotiv tedarik sanayi firmaları neredeyse tam kapasite çalışıyor ancak pandemide olası ikinci dalganın getireceği olumsuzluklara karşı da kaygı taşıyorlar.

İşler şimdilik iyi ama...

Mart ayından bu yana tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını, dünya ile birlikte Türkiye ekonomisini de derinden etkiledi. Otomotiv sektörü ise pandemiden en fazla etkilenen iş kollarından biri oldu. Ana sanayilerde duran üretim ve ithal ara malların temininde yaşanan sorun doğal olarak tedarik sanayi firmalarında sıkıntı yaşanmasına yol açtı. Birçok ülkeye üretim yapan Bursalı otomotiv tedarik sanayicileri de 3 ay neredeyse hiç iş yapamadı. Temmuzda normalleşme adımları ile birlikte sektörde işler açıldı. Bursalı firmalar ağustos ve eylül aylarında vardiyalarını artırarak taleplere yetişmeye çalışmaya başladı. Ancak, işlerin iyi gitmesine rağmen Bursalı otomotiv tedarik sanayi firmaları pandemide yaşanması olası ikinci dalganın işleri yeniden olumsuz etkileyeceğini düşünüyor. Bursa’nın önde gelen firmalarının yöneticileri süreci ekonomigazetesi.com’a değerlendirdi.

EROL GÜLMEZ - EG PRES YÖNETİM KURULU BAŞKANI

Otomotivde pandemi ile birlikte Mart’ın 15’inden sonra bir duraklamaya girildi. Nisanda ana sanayi üretimini durdurunca biz de fabrikamızı komple kapattık, 1 ay çalışmadık. Mayısta üretim kısmen açılsa da düşük miktarlarda üretim yapıldı, yani tam kapasite çalışılmadı. 3 ay böyle geçti. Temmuzdan itibaren normalleşmeye başladık. Ancak Avrupa’dan temin edilen ara mallarda yaşanan sıkıntıdan dolayı tam kapasiteye ulaşılamadı. Ana sanayi iki vardiyaya geçince bizim üretimimiz de arttı. 3 aylık aradan dolayı bir talep yığılması oldu. Üzerine devletin kamu bankaları aracılığıyla piyasaya sunduğu ucuz taşıt kredisi sektörde talebin patlamasına neden oldu. Hal böyle olunca biz de 2 aydır 24 saat çalışmaya başladık ama çalışanımızı da ikna edebildiğimiz ölçüde. İnsanlar sokağa çıkma kısıtlamaları ve uzaktan çalışma uygulamaları nedeniyle evde oturmaya alıştılar. Mesai için hayır demiyorlar ama rapor alıyorlar. Bunda yaz mevsiminin de etkisi olabilir. Yılsonuna kadar bu trendin böyle devam edeceğini varsayıyoruz.

Asıl korkumuz pandemide ikinci dalganın yaşanması. Bence ikinci dalga da geldi. Eğer yasaklar yeniden başlarsa Türk ekonomisinin bunu kaldıramayacağını düşünüyorum. KOBİ’ler çok zor durumda. Sürekli borçlanıyorlar. Belirsizlik var. En kötüsü bu. Günü kurtarmak için yatırım kararı almak zorunda kalıyorsunuz ama bu yatırım yaptığınızda kapatıp kapatmayacağınızı bilemiyorsunuz. Bu süreçte devletin sağladığı kısa çalışma ödeneğini ise olumlu değerlendiriyorum.

YESARİ SÜALP - ERMETAL ŞİRKETLER GRUBU CEO’SU

Haziran başında pandemi yasaklarının azalması ve düşük faiz oranları etkisiyle kapasite kullanımında yüzde 50-60, Temmuz’da ise 85-90% seviyelerini gördük. Devlet desteklerinin de bu sürece olumlu etkisini önemle belirtmek gerekiyor.

Bu artışlardaki ana etken iç pazar taleplerinin fazla olması idi. Kısmen de ihracattaki artış da olumlu yansımıştı. Ağustos ayında yıllık izinler nedeniyle yaklaşık iki hafta üretim yapılmamasına rağmen 90% seviyelerinde devam etti.

Ana sanayi müşterilerimizden gelen program öngörülerinde bu üretim seviyelerinin yılsonuna kadar tam kapasite ile (bazı zamanlarda fazla mesai de yaparak) devam edeceği yönünde.

Eylül başında yapılan ÖTV artışlarının iç Pazar satışlarına olumsuz etkileri olacaktır. Ancak üst modellerden oluşacak satış kayıplarının yerli olarak üretilen modellere yansımasını bekliyoruz. Bu beklenti gerçekleşirse yan sanayinin ürettiği parça adetlerini olumlu olarak etkileyecek ve bunun sonucunda pandemi kayıplarının bir miktar telafisi sağlanabilecektir. Bu arada yılsonuna kadar öngörülen satışların gerçekleşebilmesi için önümüzdeki aylarda kur ve faiz oranlarının daha da artmaması gerekmektedir. Bu girdilerde aşırı bir artış gerçekleşirse doğal olarak olumsuz etkilenme olacaktır.

İç pazarın dışında ihracat rakamlarında da artış öngörülüyor. Bu öngörünün gerçekleşmesi de yılsonu hedeflerinin yakalanmasına olumlu katkıda bulunacaktır.

Panademinin başlangıcında 2020 yılının yüzde 25-30 seviyelerinde bir kayıpla kapanacağını öngörüyorduk. Yukarıda belirttiğim olumlu gelişmeler gerçekleşirse kayıp oranı yüzde 12-15 seviyelerine kadar gerileyecektir. Bu olumlu gelişim ülke ekonomisine, işsizlik oranlarının azalmasına katkı verirken, sektörün kayıplarının telafisi için de önem arz etmektedir.

Kısa çalışma ödeneğinin uzatılması kararını olumlu buluyorum. Ermetal Otomotiv olarak yukarıda belirttiğim üretim adetleri gerçekleşirse kısa çalışma ödeneğinden faydalanmayacağız ama faydalanması gereken firmalar adına olumlu bir durum. Normal koşullar sağlanıncaya kadar bu ve buna benzer desteklerin devam etmesi gerekiyor.

ÜMİT OKYAY - YAMAS A.Ş YÖNETİM KURULU BAŞKANI

Yirmi yıldan beri otomotiv sektöründe yedek parça imalatı yapıyorum ve üretimini yaptığımız ürünlerin %80’nini ihraç ediyoruz. Bu süre içinde birçok krize şahit oldum ancak nisan, mayıs ve haziran aylarındaki kadar negatif etkilendiğimiz bir dönem yaşamadık. Avrupa ve Amerika’daki müşterilerimizin neredeyse tamamı stok azaltma kararlarıyla siparişlerinin tümünü ya iptal ettiler ya da ötelediler. Bu aylar içinde servise giren araç sayılarında azalma olsa da yedek parça temini ve ihtiyacı devam etti. Emniyet stoklarındaki azalma sebebiyle mevcut durumun ters bir simetrisi ağustos ve eylül aylarında siparişlerde suni bir artma ve hareketlilik görüyoruz. Bu sipariş artışlarının süreceğini ve çok uzun süre devam edeceğini şahsen düşünmüyorum, bize yurt dışı müşterilerimizden gelen bilgiler de bu doğrultuda. Stok dengelemeleri yapıldıktan sonra tekrar düşük bir seyir izleyeceğini düşünüyorum. Otomotiv sektörünü sıfır araç satışı ve yedek parça satışı olarak kategorize edersek bizim içinde bulunduğumuz yedek parça imalatı ve satışı yapılan sektörün bir önceki yıla göre, döviz bazlı %10-15 aralığında küçüleceğini düşünüyorum.

Kısa çalışma ödeneği ise biz sanayiciler için çok büyük bir destek oldu, böylesine zor bir dönemde kısa çalışma ödeneği olmasaydı şu anki durumdan daha kötü bir tablo ile karşılaşacaktık. Desteğin finansal yönü kadar yetiştirilmiş iş gücünün kaybedilmemesini sağlaması açısından da çok önemli olduğunu düşünüyorum.

ÖZGÜR ŞAHİN - ŞAHİNCE OTOMOTİV GENEL MÜDÜRÜ

Şahince Otomotiv olarak eylül ayı itibarıyla pandemi öncesi rakamlara yeniden ulaştık, hatta üzerine bile çıkmaya başladık. Fakat şu anda içinde ciddi riskleri de barındıran bir dönemi yaşıyoruz. Hâlâ belirsizlik devam ediyor ve önümüzü net göremiyoruz. Son çeyrek ya da yılsonu öngörüleri ile ilgili kesin bir şey söylemek çok zor. Farklı senaryolar var. Bugünkü yüksek üretim temposunda ilerlememiz mümkün olsa da tedarik zincirinde yaşanacak olası aksamalar nedeniyle üretimlerin yeniden düşmesi de olasılıklar arasında bulunuyor. Maalesef bazı fabrikalarda hasta sayılarının giderek arttığını duyuyoruz. Ve bu sanayi kuruluşlarından birinin sevkiyatlarını geciktirmesi hepimizin durmasına yol açar. Eğer süreç normal ilerlerse ikinci çeyrekteki zararı, ikinci yarıdaki artan kapasite ile kapatabiliriz diye düşünüyorum. 2019’daki rakamları yakalarız diye düşünüyorum.

Kısa çalışma ödeneğinin uzatılması çok olumlu ama birtakım değişimlere de ihtiyaç var. Şu an karşılaştığımız problemlerden bir tanesi; üretim kapasiteleri çok yüksek, hastalık sebebiyle evde kalan personelimiz var. Dolayısıyla fazla mesai yapmak zorunda kalıyoruz. Bir kısım personel evde kalırken, bir kısmını ise fazla çalıştırmak zorunda oluyor. Bu durumları da yönetecek şekilde revizyonlara gidilmesinde fayda görüyorum. Salgındaki vaka sayılarının yükselmesine bakarak, karantinada kalacak personel sayılarımızın gitgide artacağı da görülüyor. Fabrika içinde çok ciddi önlemler alsak da insanlar gününün 3’te 1’ini fabrikalarda, 3’te 2’sini ise dışarıda geçiriyor ve dışarıdaki duruma müdahale edemiyorsunuz. Böyle olunca da üretimde kayıplar yaşıyoruz. Kısa çalışma ödeneğinde ise fazla mesai istenmiyor. Bu dönemde şartlardan doğan yeni durumlar karşımıza çıkacak.

SELÇUK ÇELİK - MEKLAS GROUP GENEL MÜDÜRÜ

Faaliyette bulunduğumuz alanda 3 aylık çalışma takvimi üzerinden bir plan yapılır ve aylık olarak bu planlar revizeler gerçekleştirilir. Normal koşullarda ayda 24-25 gün çalışırken, nisan ve mayıs aylarında ortalama 20’şer gün çalıştık. Bizdeki süreç kapasite kullanım oranında yaşanan düşüşten çok, belirli günleri kapatma şeklinde oldu. Cuma günlerini hafta sonu ile birleştirme yöntemine gittik. Pandemi döneminde de gelen siparişlerde çok düşüş yaşanmadı, sipariş miktarlarını koruduk. Fakat durmamızın temel nedenlerinden biri çalışan sağlığı ve iş güvenliği kaynaklı oldu. İkinci neden de tedarik zincirinde yaşanan sıkıntılardan ötürü bazı ithal malzemelerin termin sürelerinin gecikmesi oldu. Aynı zamanda, iç piyasadan yarı işlenmiş olarak aldığımız bazı malzemelerde tedarikçilerin yaşadıkları üretimsel sıkıntılar nedeniyle üretim verimliliğimiz düşüş yaşadı. Haziran, temmuz ve ağustos ayları bu şekilde geçti. Eylül ayından itibaren ise tedarik sorunlarının aşılacağını düşünüyoruz.

Çalışan tarafında da işgücü kaybı yaşadık. Filyasyon kendisinde olmasa bile ailesinde ya da yakınında olduğunda, o çalışana da izin vermek ya da işten uzak tutmamız gerekiyor. Artık kadronun yüzde 15-20’lik diliminin yok kabul edilerek çalışmalara devam etmemiz gerektiğini kabullenmiş durumdayız. Bugün ihracattaki müşteri taleplerimiz geçmiş yıllara paralel devam ediyor. Yurtiçinde ise bir daralma oldu. Döviz kurlarında son dönemde yaşanan artıştan ötürü satış fiyatlarında güncellemeler yapmak zorunda kaldık. Bu da pazar beklentisinin üzerine çıktı. İç piyasada belli ürün gruplarında satışlar durma noktasına geldi. 2020 için kâr etmeyen müşteri ve ürün gruplarından çıkma kararı almış ve küçülme hedefi belirlemiştik. Bunu ilk 6 ayda büyük ölçüde gerçekleştirdik. Tabii ki pandemi de bu durumu etkiledi. Pandemiden kaynaklı ilk aylarda yaşadığımız şok etkisini artık daha derinden değil, yüzeysel hissediyoruz.

Bugün ayrıca, Bursa Uludağ Üniversitesi ile birlikte yürüttüğümüz 2244 Doktora Programı var. Önümüzdeki haftalarda bununla ilgili projelere de başlamayı öngörüyoruz. AR-GE Merkezimizin önümüzdeki 1,5-2 yıllık planı bu proje temelli olacak.

Güncelleme Tarihi: 14 Eylül 2020, 13:00
YORUM EKLE

banner65

banner57